100 urte bularrei eusten

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2007ko otsailaren 18a
Paris, 1907. Vogue moda aldizkariak emakumeen bularra eusteko asmakizun berria aurkeztu zuen. Bularretakoa jaio zen, ofizialki behintzat.

Milurte batzuk lehenago, aro minoikoan, bazuten antzeko zerbait. Kretan aurkitutako pintura batzuetan, atletak diruditen emakume batzuek bularretakoa daramate. Adituen esanetan, ordea, ez dirudi duela 4.000 urte bularretako horien erabilera gizartean zabaldua zegoenik; soilik kirola egiteko eta erritual erlijiosoetan erabiltzen omen zuten.

Oro har, ia zibilizazio guztietan, emakumeak ez du bularrari eusteko arropa berezirik eraman. Mendebaldean ere hala izan zen mendeetan, XVI. mendean kortsea erabiltzen hasi ziren arte. Baina gerria estutu eta bularra eusten zuen asmakizun deseroso honen erabilera ere ez zen gizartean zabaldu, nobleziara mugatu zen. Arrazoia sinplea da: kortsea soinean, ez zegoen laborantzan lan egiterik.

XIX. mendean Aro Viktoriarraren moral estuak are gehiago estutu zuen emakumea bera eta haren gerria. Kortsea burgesian ere zabalduta zegoenean, ordea, tortura haren aurkako ahotsak entzuten hasi ziren. Bi esparru ezberdinetatik, gainera. Batetik, hainbat mediku kortseak osasunari zekarzkion kalteengatik euren kezka azaltzen hasi ziren. Bestetik mugimendu feministaren hastapenetan, emakumeek uste zuten, gizartean euren partehartzeak gero eta zabalagoa eta askeagoa izan behar bazuen, lehenik kortsearen kaiolatik irten behar zutela.

XIX. mendean hainbat bularretako patentatu zen. Henry S. Lesher-ek, esaterako, egungo begiekin begiratuta oso deserosoa dirudien sostena patentatu zuen New Yorken 1859an. 4 urte beranduago Luman L. Chapmanen patenteak gehiago findu zuen asmakizuna eta historialarientzat «proto-bularretakoa» da New Jerseykoaren lana. Baina askorentzat lehen bularretako modernoa Herminie Cadolle-k 1889an Frantzian patentatutakoa da. Cadollek kortsea bitan banatu zuen eta goiko zatiari sorbaldan eusteko bi oihal zati ipini zizkion. Hauek guztiek emakumea kortsetik askatzeko helburua zuten, baina ez zituzten merkaturatu.

Duela 100 urteko Vogueko artikulu hark zabaldu zizkion lentzeria pieza berriari merkatuaren ateak. Agian horregatik aukeratu dute data hori bularretakoaren jaiotza urtea bezala.

Bularretakoaren industria 30eko hamarkadan izugarri hazi zen, Warners etxea oihal elastikoa erabiltzen hasi zenean. 40 eta 50eko hamarkadatan Hollywoodeko filmek eta egutegietako pin-up neskek, bularretakoa «feminitatearen» sinbolo bihurtu zuten. Edo, beste batzuen ustez, emakume-objektuaren sinbolo. Mende bat lehenago askapenaren ikur izan zena, emakumeen errepresioaren ikur moduan erre zuten mugimendu feministako hainbat kidek 60ko hamarkada amaieran.


Arrastoak

Erromako Itunak eta, beraz, Europaren batasun prozesuak 50 urte beteko ditu. 1957ko martxoaren 25ean 6 estatuk ituna sinatu zuten Italiako hiriburuan integrazio ekonomikoa bultzatzeko asmoarekin (argazkian). Urtebetetzea dela eta mende erdiko ibilbidea web gune batean bildu dute orain, www.ena.lu helbidean, European Navigator (ENA) ezagutza bankuaren orrialdean. 7.000 dokumentu daude bertan, 1945etik hona erakunde europarrei erreferentzia egiten dietenak guztiak: argazkiak, bideoak, audio zatiak, prentsa artikuluak, karikaturak, itunak, eskuizkribuak... Tresna praktikoa izatea nahi dute eta horregatik kontsulta sistema ezberdinak eskaintzen ditu orriak: aurkibide kronologikoa, gaikakoa, bilaketa motorea, mediateka...

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Feminismoa

Azkenak
2018-10-23 | ARGIA
Irueko sutean zauritutako emakumea hil da, pairatutako indarkeria matxistaren ondorioz

Orain astebete izandako sutean zauritu zen emakumea eta ordutik Zaragozako (Aragoi) Miguel Servet ospitalean egon da, asteartean hil den arte. Gizona atzo espetxeratu zuten behin-behinean.


2018-10-23 | ARGIA
Euskal presoen abokatuek PPren 2014ko amarru legala Europak ontzat ematea kritikatu dute

Iker Urbina eta Haizea Ziluaga abokatuek harrituta jaso dute Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren epaia, besteak beste, Espainiako instantzia judizialetan ere iritzi desberdinak zeudelako.


2018-10-23 | Axier Lopez
Barakaldoko Udalak auzoetako jaientzat bideratzen duen diruaren bikoitza emango dio MTV multinazionalari

Azaroaren 4an Barakaldoko BECen ospatuko duten Europe Music Awards (EMA) ekitaldirako Barakaldoko Udalak 220.000 euroko diru-laguntza eman dio AEBetako MTV kateari.


2018-10-23 | Usurbilgo Noaua
GuraSOS: "Zubietan eraikitzen ari diren erraustegiak %110etik gorako gaindimentsioa du"

Berriki Espainiako Kontu Auzitegiak garai batean Zubietan eraiki nahi zen erraustegia gaindimentsionatua zegoela aitortu zuen. Egun eraikitzen ari direna ere hala dago. Zubietan eraikitzen ari diren erraustegiak %110etik gorako gaindimentsionamendua du. Hala adierazi du GuraSOSek astearte goiz honetan Donostian egin duen agerraldi bidez. Hitzartu prozesuaren baitan adituekin osaturiko mahai teknikoa Gipuzkoako Hiri Hondakinen Planaren erredakzio betean da.


2018-10-23 | ARGIA
Aurtengo egitaraua eta kartela aurkeztu ditu Durangoko Azokak, aniztasuna aldarrikatuz

“DA! asko dira” leloa aukeratu du Durangoko Azokak 53. edizio honetarako. Abenduko zitaren aniztasuna aldarrikatu nahi du Azokak eslogan horrekin. Txakur Gorria kolektiboak egin du aurtengo afixa, Landako gunean egon diren standen planoan oinarrituta.


2018-10-23 | Iigo Igartua
Frantzian beteriko zigorrak Espainiak ez zenbatzea ontzat jo du Estrasburgok

Epaimahaiko erabakiak, Frantzian beteriko zigorrak kontuan hartu behar ez direla zehaztu du, eta ondorioz, epaiaren zain zeuden hogei bat euskal presoren espetxetik irtetzeko epeak luzatuko dira.


2018-10-23 | Gorka Peagarikano
Egunean 84.500 euro irabazten dituzte Airbnb-rekin Bartzelonan hamar etxe-jabek

Xavier Triasen agintaldian etorri ziren turismo-legearen inguruko zenbait aldaketa. Nahikoa zen 230€ko lizentzia ordaintzea pisua etxebizitza-turistiko bilakatzeko. Behin lizentzia ordainduta, betirako zen; ez zuen iraungitze-datarik.


2018-10-23 | Estitxu Eizagirre
Maialen Lujanbiok jantzi du bigarrenez Zapia Zaldibian

Urriaren 19an jokatu zen Udazkeneko II. Zapi Janztea. Lehen bi edizio hauetan, beraz, Lujanbio da zapiduna. Sariketa honen ezaugarriak dira, sari nagusia zapia izateaz gain, zapia jantzi duenak hurrengo urtean ere kantatzen duela, eta entzuleen bozkek erabakitzen dutela nork merezi izan duen zapia.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude