100 urte bularrei eusten

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2007ko otsailaren 18a
Paris, 1907. Vogue moda aldizkariak emakumeen bularra eusteko asmakizun berria aurkeztu zuen. Bularretakoa jaio zen, ofizialki behintzat.

Milurte batzuk lehenago, aro minoikoan, bazuten antzeko zerbait. Kretan aurkitutako pintura batzuetan, atletak diruditen emakume batzuek bularretakoa daramate. Adituen esanetan, ordea, ez dirudi duela 4.000 urte bularretako horien erabilera gizartean zabaldua zegoenik; soilik kirola egiteko eta erritual erlijiosoetan erabiltzen omen zuten.

Oro har, ia zibilizazio guztietan, emakumeak ez du bularrari eusteko arropa berezirik eraman. Mendebaldean ere hala izan zen mendeetan, XVI. mendean kortsea erabiltzen hasi ziren arte. Baina gerria estutu eta bularra eusten zuen asmakizun deseroso honen erabilera ere ez zen gizartean zabaldu, nobleziara mugatu zen. Arrazoia sinplea da: kortsea soinean, ez zegoen laborantzan lan egiterik.

XIX. mendean Aro Viktoriarraren moral estuak are gehiago estutu zuen emakumea bera eta haren gerria. Kortsea burgesian ere zabalduta zegoenean, ordea, tortura haren aurkako ahotsak entzuten hasi ziren. Bi esparru ezberdinetatik, gainera. Batetik, hainbat mediku kortseak osasunari zekarzkion kalteengatik euren kezka azaltzen hasi ziren. Bestetik mugimendu feministaren hastapenetan, emakumeek uste zuten, gizartean euren partehartzeak gero eta zabalagoa eta askeagoa izan behar bazuen, lehenik kortsearen kaiolatik irten behar zutela.

XIX. mendean hainbat bularretako patentatu zen. Henry S. Lesher-ek, esaterako, egungo begiekin begiratuta oso deserosoa dirudien sostena patentatu zuen New Yorken 1859an. 4 urte beranduago Luman L. Chapmanen patenteak gehiago findu zuen asmakizuna eta historialarientzat «proto-bularretakoa» da New Jerseykoaren lana. Baina askorentzat lehen bularretako modernoa Herminie Cadolle-k 1889an Frantzian patentatutakoa da. Cadollek kortsea bitan banatu zuen eta goiko zatiari sorbaldan eusteko bi oihal zati ipini zizkion. Hauek guztiek emakumea kortsetik askatzeko helburua zuten, baina ez zituzten merkaturatu.

Duela 100 urteko Vogueko artikulu hark zabaldu zizkion lentzeria pieza berriari merkatuaren ateak. Agian horregatik aukeratu dute data hori bularretakoaren jaiotza urtea bezala.

Bularretakoaren industria 30eko hamarkadan izugarri hazi zen, Warners etxea oihal elastikoa erabiltzen hasi zenean. 40 eta 50eko hamarkadatan Hollywoodeko filmek eta egutegietako pin-up neskek, bularretakoa «feminitatearen» sinbolo bihurtu zuten. Edo, beste batzuen ustez, emakume-objektuaren sinbolo. Mende bat lehenago askapenaren ikur izan zena, emakumeen errepresioaren ikur moduan erre zuten mugimendu feministako hainbat kidek 60ko hamarkada amaieran.


Arrastoak

Erromako Itunak eta, beraz, Europaren batasun prozesuak 50 urte beteko ditu. 1957ko martxoaren 25ean 6 estatuk ituna sinatu zuten Italiako hiriburuan integrazio ekonomikoa bultzatzeko asmoarekin (argazkian). Urtebetetzea dela eta mende erdiko ibilbidea web gune batean bildu dute orain, www.ena.lu helbidean, European Navigator (ENA) ezagutza bankuaren orrialdean. 7.000 dokumentu daude bertan, 1945etik hona erakunde europarrei erreferentzia egiten dietenak guztiak: argazkiak, bideoak, audio zatiak, prentsa artikuluak, karikaturak, itunak, eskuizkribuak... Tresna praktikoa izatea nahi dute eta horregatik kontsulta sistema ezberdinak eskaintzen ditu orriak: aurkibide kronologikoa, gaikakoa, bilaketa motorea, mediateka...

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Feminismoa

Azkenak
2019-03-20 | ARGIA
"Kazetaritza ez da delitua" aldarrikatu du ARGIAk Donostiak epaitegi aurrean

ARGIAko lantaldeak Donostiako epaitegiaren aurrean elkarretaratzea egin du asteazken goizean.


2019-03-20 | Guaixe .eus
Altsasuko gazteen gurasoak Bruselara joango dira auziaren berri ematera

Altsasuko Auzia nazioartekotzeko bidean, Altsasu Gurasoak taldeko eta Altsasukoak Aske herri plataformako kideak, atzera ere, Bruselarako bidea hartuko dute asteazken honetan eta ostiralera arte han izanen dira.


2019-03-20 | ARGIA
Uber enpresa Bilbon: VTC-ekin ezin lan egin, janari-banatzaile prekarioekin bai

Eusko Jaurlaritzak VTC ibilgailuen sektoreari galga jarri dien arren, Uber enpresak kudeatutako etxez etxeko janari-aplikazioak ez du inolako eragozpenik aurkitu Bilbon.


2019-03-20 | ARGIA
50 lagun itsasotik erreskatatu dituen barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak

Mare Jonio barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak, itsasontzi horrek astelehen honetan 50 lagun erreskatatu ondoren. Italiako bandera dauka barkuak eta Mediterranea Saving Humans proiektuko partaidea da.


2019-03-20 | Usurbilgo Noaua
Atez ateko bilketak 10 urte bete ditu Usurbilen

Ohitura aldaketa txiki batek hondakinen kudeaketa eredua irauli zuen duela 10 urte. 2009ko martxoaren 16an albiste genuen Usurbil, ez herri mailan baita udalerritik kanpo ere. Aitzindari bilakatu zen udalerri hau Euskal Herrian, hondakinak lehengai bihurtu eta herritarrak "teknologia" aurreratuenean bilakatu zituen atez ateko bilketa sistemari esker. Atez atekoak 10 urte bete ditu joan den larunbatean.


2019-03-20 | ARGIA
Galizian eukaliptoak ezabatuz ospatuko dute Basoen Mundu Eguna

Larunbatean, martxoak 23, Basoen Munduko Eguna dela eta, aldarrikapen giroan ospatzeko kanpaina antolatu dute Galizian: bertako mendi eta ibarretan monolabore bilakatua diren eta azken aldian sekulako suteak eragin dituzten eukaliptoak erauziko dituzte egun eta ordu berean, baso iraunkorrez ordezkatzea aldarrikatuz.


2019-03-20 | ARGIA
Jaka horiei Eliseo Zelaietan manifestatzea debekatu nahi die Frantziako Gobernuak

Parisko beste gune ezagun batzuetan manifestatzea ere debekatuko du, poliziak istiluak sor daitezkeen susmorik edukiko balu.


Banku etikoak hiru bider errentagarriagoak dira ohiko bankuak baino Lehman Brothers erori zenetik

Europako parlamentuan aurkeztu duten txosten batek erakusten ditu finantza etikoen azken hamar urteetako hazkunde datuak.


2019-03-20 | Aritz Dez
Korrika, emeki-emeki

Azken egun hauetan, milaka ikusten dira Korrikaren aldeko antolatzen diren ekitaldiak, iragarkiak, albisteak eta bakoitzaren herrira heltzeko irrikak. Aurten ikus izan dezakegu bereziki, Korrikaren ibilbideak nola islatzen duen euskarak hamarkada gutxi horietan egindako bidea.


2019-03-18 | Iigo Igartua
Garai-Etxaniz eta Etxegarai-Oses bikoteak Emakume Master Cupeko txapeldun

Leire Garai eta Leire Etxanizek nagusitasun osoz irabazi dute lehen mailako txapela (22-5). Promozio mailakoa, Uxue Oses eta Madalen Etxegaraik osaturiko bikoteak eraman du (18-15), partidaren bigarren zatian markagailua irauli eta gero.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude