Agenda 22

Andoni Ega˝a
2007ko urtarrilaren 21a

San Andresen

Plaentxiko San Andres auzoan izaten gara Xebastian eta biok urtean pare bat aldiz. Udako jaietan ofizialki eta edozein aitzakiarekin antolatutako afari batean San Andresak inguruan. Urtero egiten dugu bertakoekin apusturen bat, pilotan, musean edo dena delakoan eta urtero geratzen da bertan behera, badakigulako, funtsezkoa lagunarteko afaria baino ez dela. Aurten Lajaren semea zen soinuarekin eta panderoaz laguntzen Ziolarko Joxe. Ziolarri begira konturatu nintzen batetik bestera eta edozertan ari garenok ere ez garela hain edozertarakoak gaur egun. Gu ere espezializatu egin gara. Lotsa ematen digu ustez ongi ongi egiten dugunetik kanpoko zerbait egiteak. Ziolar izan zen gau hartan txapeldun. Panderoa jo zuen lehenik. Gurekin bertsotan aritu zen gero, herdoilak herdoil. Eta azkenik, bertako emakumeen gutizia betetze aldera, dantza lotuan egin zuen saio bat. Joxerentzat festa bat da, nahiz berak milaka paseak dituen.


Kontrasteak

Kondentsazio poetikoaren oinarrian dagoen figura da kontrastearena: apaiza elurretan jarri behar nabarmenduko bada. Literatura ere horixe da: beltza zuriaren gainean. Eta bertsotan ere mila aldiz erabilitako baliabidea dugu. Hiru egun segidakotan Abadi├▒on, Tolosan eta Donostian aritu nintzen kantari. Itxuraz oso kokagune desberdinak ziren kanturako. Abadi├▒on gaztetxearen kultur eskaintzaren zati. Tolosan atsedenaldirako kristau talde baten hogeitabosgarren urteurrenaren ospakizuna. Donostian berriz, Juan Astigarrabia Euzko Jaurlaritzako Herri-Lanetarako lehen Kontseilariari omenaldia. Ostiral iluntzean etxetik irtetean ez nintzen jabetzen zenbat aldiz eta ze jende eta leku desberdinetara egokitu beharko nuen ordu gutxian. Ez dakit denetan asmatu nuen. Ez segur aski. Dakidan bakarra da hurrengo astelehen goizean dexente aberatsagoa nintzela.


Herri-lan

Ez dakit hitz elkartu horrek tarteko marratxorik behar lukeen edo ez. Gutxienekoa iruditzen zait, zinez. Izenaren ederrak ninduen harrapatu. Gazteleraz ┬źObras P├║blicas┬╗ deitzen den hori da euskaraz ┬źherri-lanak┬╗. Makaleko indarra dauka gure esamoldeak auzokoenaren ondoan! Sail bakarra izendatzeko baliatzen dugu baina politikari orok behar luke ┬źherri-lanetan┬╗ aritu. Beste kuku batek joko liguke.


San Tomasetan

Izena soilik ez da aldatuz doana. Antzoki Zaharrean ginen, BERTSO-TRANPAK ikuskizuna jokatzera joanak abenduaren hogeita batean. Ander Lipusek egiten du lan handia, baina Pa(iy)a ana(iy)ek eta nik ere egiten dugu dakiguntxoa. Antzerki kostunbristaren habia izandako hartan, propio bila ibili gabe osatu genuen, inprobisatuz, gure munduaren parte diren jende mordoskaz osaturiko taldea: Bilintx buru, han ziren gurekin Alex Ubago, Sigmund Freud, Doraemon, Eduardo Chillida, Don Pin-Pon, Frank Zappa, Pen├ęlope Cruz, Xabier Lete, Mafalda eta Guille... Batzuk gureagoak jotzen ditugu noski, baina denak geurekotu genitzake saiakera handirik egin gabe. Kapoirik ez zen azaldu. Kupoirik ere ez. Eta angulen aipamenik ere ez genuen egin.


Txankletak

Urtean zehar botatako bertsoren bat aukeratu behar banu, nirea, San Tomas biharamunean Azpeitian botatako bat aukeratuko nuke. Ez ona delako ziurrenera, oraindik gogoan dudalako baizik. Imanol Lazkano zen uda Zarautzen, gure etxean, eman nahi zuen azpeitiarra. Eztabaidan hasi ginen eta otu zitzaidan uda itsas-herri batean pasatzeko premia premiazko kontua esplikatzea: txankleten mekanismoaren funtzionamendua. Edo txankletak nola jantzi. Behatz bat batera eta beste lauak bestera. Xanokeria izugarria dirudi. Izan ere, hala da. Baina minik eman gabe zirikatzea iruditu izan zait beti bertsoaren funtsa.


Me diste la vida

Xabi Payak Bizkaiko txapeldun berri zelarik amari eskaini zion agurra. Erdia euskaraz eta erdia gazteleraz. Arrunta eta ohikoa da Xabirentzat hala aritzea. Neba-arrebekin euskaraz eta amarekin gazteleraz. Ni ez ninduen neurriz gain harritu. Erdaraz aritzen diren hedabideetakoak bai ordea nonbait. Paya berak dio izugarrizko garrantzia eman diotela hedabide horietan detaile txiki hori dela medio. Ez dago gaizki elkarrengandik hurbilago sentitzen hastea. Baina ez dezatela pentsa hedabide horietan bertan-goxo daudenek, gu gehitxo hurbilduko gatzaizkienik. Azken batean, amua bota diegu, baina beraiek egin beharko dute kosk. Hots, hizkuntza oso bat daukate zain, mundu txiki bat, ez oso apartekoa baina bai aparta.


Agenda aldaketa

Lanbidea zein, hainbesteko garrantzia izango du agendak bakoitzaren bizimoduan. Gurean badu aski handia. Begira geratu natzaio, betirako ixtearekin, 2006koari. Arrunta da azalez. Beltza. Mamiz josiegia iruditu zait. Ardi-kaken moduko zirriborro gehitxo toki gutxirako. Ez naiz iritsi ezinik ibili, baina iritziz pattaldua bai. Besteren esanera edo erregura lan gehiegi egin dut eta niretik gutxiegi. Batak dakar bestea. Urte berriaren lehen egunetan agenda berria gutxixeago betetzeko dudan asmo sendoa denboraren joanak birrinduko du berriz ere segur aski. Begira geratu natzaio, bai, agenda zaharrari. Gaur arte bizi-kriseilu unean unekoa zena ezdeus bihurtu dela bat batean, bururatu zait. Ez da egia ordea. Orain artean balio funtzionala soilik zuen. Anjel Mari Pe├▒agarikanori ikasi nion ohitura ona. Azken urteetako agendak gorde egin ditut. Orain balio dokumentala ere badute. Gure egia egiazko bertso-liburuak agendak baitira. Loratu gabeko testigantza zuhur eta xaloak. Guri ez bezala, memoriaren tranpatxoek ez diete agendei batere erasaten.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-24 | Garazi Zabaleta
Larre motzean zaildutako laborari tematiak

Lurrari, ekoizle txikiei, baserriari eta elikadura burujabetzari lotutako proiektu ugari ari da sortzen Euskal Herrian azken urteotan, kontsumo elkarteak eta baserritarren sareak esaterako. Baina, ez al da kontraesankorra ustezko garai "oparo" honetan proiektu agroekologiko ugarik ateak itxi behar izatea? Edo nekazari asko egoera oso zailean egotea? Ba al dakigu nola bizi diren gure hurbileko ekoizleak?


Turismoa, milioika mundutar aberatsen luxu masifikatu baina lurrak jasan ezin hori

2018an mugaz gaineko 1.400 milioi bidaia zenbatu ziren munduan, duela 50 urte luxua zena zenbateraino demokratizatu den seinale. “Demokratizatu”, diozu? Lurra planetako hamabost biztanletatik batek bisita ditzake gainerako hamalauak, baina hauek ezingo dute joan bakar haren sorterrira... ez bederen opor usainean. Atsedenezko bidaien koste-etekinen banaketak injustizia neurri bera dauka: turismoak jendeen arteko desberdintasunak handiagotzen ditu.


2019-03-24
Riddancebus

2019-03-24 | Kepa Matxain
Debako Arte Eskola
Mitotik zerbait berria eraiki

Debako Arte Eskola itxi dute. 1970ean sortu zuen Jorge Oteizak bere programa kultural eta politikoa martxan jartzeko, baina ez zitzaion esperimentua ondo atera. 80ko hamarkada hasieran bigarren fase bati ekin zion, iazko abenduan udalbatzak ixtea onartu zuen arte. Arte Eskola Bizirik plataformak jardunaldi batzuk antolatu ditu martxoaren 23an, itxiera salatzeko eta aurrerantzean Arte Eskolak hartu behar lukeen norabidea birpentsatzeko.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude