Emakumeak borrokan

Agenda 22

Andoni Ega˝a
2006ko irailaren 17a


Irudimen lana

Gero eta urtaro zailagoa dela datorkit burura San Migelak hurbiltzen ari diren honetan. Bertsolariontzat behintzat bai. Derrigor egin behar izaten dugu beste urte sasoietan baino lan gehixeago, eta hori, begi-bistakoa denez, arautu gabeko gizarte korronteen aurka doa. Nork egiten du ba lan udan, ez bada beharturik? Eta beharra gero eta urriagoa da antza denez. Etorkinak aldiz, gero eta gehiago. Gure itsas-bazterreko kafetegietako zerbitzari sailari begiratzea baino ez dago aldaketaz konturatzeko. Autoa hartu eta herriz herri nindoala askotan akordatzen nintzen errumaniar, argentinar, serbiar eta horrelakoez. Gurea ongi ordaindutako lana da behinik behin.


Arreta

Ezer ez da berdina udan. Guretzat ere ez. Bertso-afaririk ez da egiten udan. Egiten dena da afaria bertsolariekin. Ez zenukete sinetsiko zer alde dagoen batetik bestera! Arreta deitzen zaio komunikazio errazetik ia ezinezkora dagoen tarte horri. Udako afarietan, festa-egitarauko beste ekitaldi bat baino ez delarik bertsolariekin afaltzea, bertsozale petoak, samarrak, afaltzera soilik doazenak eta dantzara joandakoak elkartuko zaizkizu entzule-talde berean. Ez da erraza haiek gobernatzea. Gurea ez da gainera, gogo gutxiz eta gogotsu berdin samar egin daitekeen lan klasea. Horrelakoetan gure egoera beretsuan aurkitu izan direnen ereduaz baliatzea jotzen dut egokien. Apaizak, esaterako. Haiek ere audientzian fededun sutsuak, ohituraz joaten direnak, konplimenduz azaldutakoak eta berogailuaren beroaz epeltzera azalduak izango dituzte aurrean. Apaizek egiten dutena egin behar genuke guk ere beti mahai-jiran egonarren: zutik egin sermoia. Alde ederreko begirunea lortzen da!


Ahotsa eta altaboza

Bata gure gurea dugu; bestea gerora erantsi ziguten kanpotik. Lagungarri zaigu altaboza, lagungarri zaigunean. Uda partean zenbat megafonia trakets jasaten dugun kontatzen hasiko bagina... Batean monitoreak falta, bestean mikrofonoa zintzilik, hurrengoan ertzetakoak hitzik ulertu ezinik... Ez luke hain zaila behar: sakeleko telefonoen ahalaren neurrian aurreratu balitz gure soinuarena, amerikar kantarien pare geundeke. Ohartzen hasirik gaude, megafonia txarra baino hobea dela batere. Zaldibarren hiru lagunek egin genuen balkoitik balkoira ahotsa ahotsari, megafoniak huts egin zuelako. Udan eskuragaitzen jotzen dudan arreta geureganatu egin genuen horregatik bakarrik ere. Ez eztul eta ez pipazalen hots, oroitzapen polita dut saio harena. Aizarnan berriz, ariketa modura jarri ziguten mikrofonorik gabe kantatzearena, lehengo bertsolarien tankerarik handiena nork zuen erabakitzearren. Ongi irten zelakoen nago, jendeak xarma berezia sumatu baitzion lanari. Segur aski, beti izan den bezalatsu, oraindik ere ahotsa delako funtsa. Komunikaziorako, zuntza eta horiek gerora etorri ziren.


Donamari

Nafarroako herri txiki horretan bestak direlarik, beste inon gertatzen ez den zerbait da gertatzen. Herri bazkariaren ondotik, ilunabar aldera eta herritar asko nahiz gonbidatuak bete samarturik daudela, herriko komentuko klausurako mojak bisitatzera joaten da berrehun bat laguneko tropela. Barruan zain egoten dira dozena bat moja. Hesi bakarra gerri parerainoko egurrezko mostradore bat dela, bi munduk egiten dute topo. Kanpokoak jauzika eta dantzan, oihu batean, eta barrukoak eskerroneko irribarrea aurpegiari itsatsirik. Kontrastea itzela da. ┬źEh! Eh! Eh!┬╗ ganberro bestatiarra alde batera eta ┬źXoxoak galdu du mokoa┬╗ ahots zerutiarra bestera. Baina bi alderdiak elkarrekiko begirune osoz. Hango opariak eta musuak! Hango... harremana. Ustez asko ikusi izan duen bertsolaria ere hunkitu egiten da. Tolerancia hitza purian jarri zuenak bueltaxka bat eman behar luke Donamariara bestetan. Akaso zerbait ikasiko luke.


Udako gaia

Udako abestiaren modura, guk ere urtero izaten dugu ┬źudako gaia┬╗. Historialariren batek azken hogei urtetako udatako gai ┬źizarrak┬╗ zinez zein izan diren ikertu nahi balu, aski luke ┬źBAPATEAN┬╗ bertso-bildumara jotzea. Buruz ari naiz, baina gogoan ditut ikurri├▒en gerra-uda, in-vitro-uda, Biescas-uda, virus informatiko-uda, viagra-uda, Indurain-uda... Aurtengoa berezia izan da horri dagokionez. Ez dugu gai izarrik izan. Bake prozesuarena udaberritik zetorren eta aldaketa handirik ez da izan. Kotoizko laino artean bezalatsu aritu gara, zabal, blandibluf, lehen-esanaren ustea kaskotik kendu ezinik. Lau errima-hitzetan laburbiltzeko moduan: antza, zalantza, martxa, esperantza. Ez du gehiagorako eman udak. Fidelen gaixoaldia izan da akaso susperraldia ekarri duena. Ez da ordea azaldu udako gai izartzat har dezagun adinako temaz. Hori bai: Espainiako Futbol Federakuntzak ikaragarri lagundu die gai-jartzaileei azken urteetan. Derbia abuztuko azken igandean jartzeak ustekabeko oparia sartzen du ia agorturiko zakuan. Bilboko jaiekin batera gainera!


Hiperaktibitatea

Egungo gaitza, itxura denez. Lehen umeak bihurriak, txitxiburduntziak, matrakak edo zirenak zirelakoak ziren. Orain hiperaktiboak dira. Halatsu sentitu naiz neu ere abuztuaren bukaera aldera Unibertsitateko ikastaro batean parte hartu dudalarik. Nire burua deskubritu dut, erosoago hitzaldiak ematen entzuten baino. Herriz herriko zurrunbiloan ohitua, mahaiaren inguruan kantura edo hizketaldira jarria, geldirik eta entzule egoten zeinen zail gertatu zaidan ohartu naiz. Izaeraz, hobea nintzen ni besteren berbaldiei erne egoten neu aritzen baino. Hobea, zirripi-zarrapa batean harat-hona ibiltzen baino egonean egoten. Pertsona zertara ohitzen den hartara jartzen da ordea. Amorratzen nago irailaren bukaerarekin lehenera itzultzeko.


┬źPixka bat┬╗

┬źAzaldu nahi nuen pixka bat uda zer den guretzat┬╗. Idatzian ez, baina euskara ahozkoan gero eta sarriago entzuten dut ┬źpixka bat┬╗ hori lekuz kanpo. Min ematen dit belarrian. ┬źFranco zeinen diktadore zeken eta maltzurra izan zen azaldu nahi izan dugu pixka bat antzerki-lan honetan┬╗. Sentitzen dut, baina hori azaltzen da edo ez da azaltzen. Ez dago ┬źpixka bat┬╗ azaltzerik.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-05-19 | Koldo Azkune
Siriako errefuxiatuak Nafarroan
"Han genuen guztia galdu dugu, ez dugu nora itzuli"

Gerra hasi baino lehen, Siriak 20 milioi biztanle zituen. Egun, populazioaren erdia baino gehiago desplazatuak dira, Siriako zonalde batetik bestera edo atzerrira ihesean ateratakoak. Nafarroara iritsitako hiru siriarrekin aritu gara, hemen bizi duten errealitatea ezagutzeko batetik, Sirian gertatzen ari denaz hitz egiteko bestetik.


2019-05-19 | Juan Mari Arregi
Artekaletik Burgosera
1969: Frankismoaren amaieraren hasiera

Francoren diktadurarekin amaitzea posible zela erakutsi zuen lehen mugarria izan zen Burgoseko Prozesua. 1970eko gerra kontseilu hartan, epaile izatetik epaitua izatera igaro zen erregimena. Baina hor gertatutakoa ulertzeko, gutxienez urtebete atzera egin beharra dago: 1969ko polizia-sarekada, tortura eta erbesteratze masiboetan baitauka jatorria. Urte beroa bizitu zuten orain 50 urte Euskal Herrian.


Autoak mutilentzako jostailuak omen

1952an Ann Odell neskato ingelesaren eskolan jostailu handiak eramatea debekatu zuten, soilik eskuan sartzen zitzaizkien jostailuak eramateko baimena zuten haurrek. Annen aita, Jack Odell ingeniaria zen (argazkian) eta metalezko kotxe txiki bat egin zion alabari.


2019-05-19 | Juan Mari Arregi
Eta monarkia mantentzeko dirua badago?

Espainiako Errege Etxeak bere webgunean publiko egin berri duenez, Borboi familia horretako kideek ia 680.000 euro poltsikoratu zituzten soldata gisa 2018an.


'Gerra hemen hasten da' dokumentala
Odola dario gure arma industriari

Munduko gerrak negozio potoloa dira Euskal Herriko ehun bat enpresarentzat. Bilboko portutik Ekialde Hurbilera, ontzi arabiarrak hara eta hona aritzen dira su-armez beteriko kontainerrak eramaten, hilean behineko maiztasunarekin. Handia da karga bakoitzean garraiatutako lehergailu kopurua: 31 tona, Gernika bonbardatzeko erabili zen beste. Geuk sortu, garraiatu eta saldutakoari erabilera guk ematen ez diogun arren, lan sektore honek kezka sortzen du gizartean. Hortik abiatuta egin dute Gerra... [+]


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude