Landareak: Istinkariak espartzatua


2007ko otsailaren 21an

Atotxa omen da mozarabeen espartzua. Mundu hau ez den Donostian galdetu beharko dugu... Espainiako hegoaldean espartzua sortzeko erabiltzen den belar-tortokari deitzen zaio atotxa. Bi eratako espartzuak ezagutzen dira: espartzu latza, Stipa tenacissima, eta espartzu fina, Lygeum spartum.
Petrolioaren aro suntsitzailearen aurretik erabilera anitzak zituen espartzuak: edozein eratako ontzi, saski eta abar egiteko, sokak eta istinkariak, espartinentzako zolak, espartinen lokatzak biltzeko zerriak, papergintzan... Erromatarren kroniketan "hispania espartina" deritzoten hartan, penintsula barrenean, egiten zituzten apreta edo espartina sonatuak lekuko. Egun ornamentazio soilerako diren gauzak bakarrik egiten dira espartzuz, baina kultura haren adierazgarri espartzua gai bakartzat hartuz Murtzian, Valentzian, Mantxan, Aragoin eta Andaluzian sakabanatuta dauden zazpi "Museo del Esparto".
Geure historian ere garrantzi handia izan du espartzuak. Itsasontzietako eta hauetarako gaiak garraiatzeko logistika, garai batean espartzuz eta gerora kalamuz eta lihoz egindako soka, lista eta txikotarik ezin da aditu. Espartzua espartzatuz sortzen zen lokarri hauek egiteko gaia. Ontzigintzan, errioetako arotz sonatuen lan garrantzitsu eta finenetakoa ontziak istinkatzea zen eta da. Egun langintza horri eusten dioten gutxien zalantza horixe da: zein garaitan istinkatzen zen espartzatutako espartzuz? eta, zeinetan aldatu zen espartzutik kalamura eta lihora?


Azkenak
2024-05-24 | Antxeta Irratia
"Gure herrikide Jesus Carreraren figura ahanzturatik berreskuratu eta orain arte zergatik inork ez zekien ezer argitu nahi genuen"

Orreaga Filmak ekoitzitako Hondarribiko Gorria: Jesus Carrera dokumentala maiatzaren 31n estreinatuko dute alderdi komunistako Idazkari Nagusi izatera iritsi zenaren jaioterrian. Hondarribiko Itsas Etxea auditoriumean egingo dute lehen proiekzioa arratsaldeko 19:00etan, eta... [+]


“Ez ezazu indarkeria obstetrikoa salatu, ez baduzu argi galduko duzula: denbora, dirua eta osasun mentala”

Nazio Batuen Erakundeak Espainiako Estatua zigortu du Nahia Alkortak bere lehen erditzean jaso zuen biolentziagatik, baina gobernuek ez dute ebazpena onartu. 'Mi parto robado' liburua idatzi du bizitakoa gizarteratzeko, eta arazo sistemikoa dela azaltzeko.


2024-05-24 | Euskal Irratiak
Peio Etxeleku, Elkargoko bere kargugabetzeaz: "Ez didate ene burua defendatzeko aukerarik eman"

Jean René Etxegaraik Peio Etxeleku baztertu du Errobi lurraldeko arduretatik. Etxeleku Kanboko hautetsia eta EAJren Ipar Buru Batzarreko lehendakaria da. Joan den astean Hirigune Elkargoko buruak jakinarazi zuen poloko hamaika auzapezetatik seik galdegin ziotela... [+]


2024-05-24 | Gedar
2.000 sinadura bildu dituzte Pasaian Escalerillaseko bizilagunentzat bizitoki-alternatiba baten alde

Pasaiako Portuak eta Euskal Trenbide Sareak etxetik bota nahi dituzte hamabi familia. Ekainaren 1ean Trintxerpen mobilizatzera deitu du Oarsoaldeko Etxebizitza Sindikatu Sozialistak.


Mañeruibarko haur euskaldunak sarituko dituzte Iruñeko Komunikabideak Fundazioak eta Euskaltzindiak

Euskara galdua zen eremu mistoko eta ez-euskalduneko herrietako familien ahaleginak aitortuko dituzte ekitaldian. Oskar Alegria zinemagilearen bideoak emango dio hasiera ekitaldiari 11:30ean udaletxean.


Eguneraketa berriak daude