Lizardiren pagotxa


2007ko otsailaren 21an

Hemen da, inoiz baino goizago, mahatsaren uzta. Negu hotza, udaberri blaia eta uda saparen ondoren udazken atariko uzta sekulakoa dator, agi denean. Aurten oporretan mahatsa biltzeko asmoa dudan eran datorren urte osoan pagotxa bildu nahi dut. Pagotxak bil nazala nahi dut. Akuran hartu diot Lizardiri Bacozaleak eta pagotxa inork ez bezala lotu dituen uztarria "Sagar-lore, loreil-bete" olerkiko zortzigarren bertsoa: "Bego tximirriten egaketa; / beude marrubi-loreak, eta / irusta-sailla ere bego: /dantzari-talde, Baco'tiarrak, / naaspil zoroan zuti-baldarrak, / esku goituan ontzia ardo." Ikuskizun hauxe bizi nahi dut neuk ere datorren udaberrian, lorez erditzen den sagastipean hirusta-pagotxa ere lore, ardotsu.
Pagotxa, Trifolium incarnatum izenak dioen eran hirusten generoko gorriena da. Alpapa eta beste hirusta batzuk ez bezala, urteko landarea. Metro beteraino hazi daiteke eta garaiera horretan haizerik meheenak ere aise dantzaraziko du (dantza-talde/ naaspil zoroan zuti-baldarrak). Erabat heldu eta garatu denean lore multzo gorri bizi luzexkak ematen ditu (Baco'tiarrak / esku goituan ontzia ardo). Haziendarentzako jatenik onenetakoa izan da pagotxa, hortik usu erabilia den "hau da hau pagotxa!" esamoldea. Hori ahuntzaren gauerdiko eztula ez baino kazetariaren berria balitz, landareentzako elikagai garrantzitsuenetarikoa den nitrogenoz aberasten du pagotxak lurra. Horra Lizardiren garaikoek ezagutu zuten pagotxa sailen paisaiaren benetako pagotxa. Nik ez dut hemen pagotxa sailik ezagutu eta itsu nabil bertako barietateren baten haziaren bila. Ba al duzu zeuk? Edo, daukanik ezagutzen al duzu?


Azkenak
2024-05-24 | Antxeta Irratia
"Gure herrikide Jesus Carreraren figura ahanzturatik berreskuratu eta orain arte zergatik inork ez zekien ezer argitu nahi genuen"

Orreaga Filmak ekoitzitako Hondarribiko Gorria: Jesus Carrera dokumentala maiatzaren 31n estreinatuko dute alderdi komunistako Idazkari Nagusi izatera iritsi zenaren jaioterrian. Hondarribiko Itsas Etxea auditoriumean egingo dute lehen proiekzioa arratsaldeko 19:00etan, eta... [+]


“Ez ezazu indarkeria obstetrikoa salatu, ez baduzu argi galduko duzula: denbora, dirua eta osasun mentala”

Nazio Batuen Erakundeak Espainiako Estatua zigortu du Nahia Alkortak bere lehen erditzean jaso zuen biolentziagatik, baina gobernuek ez dute ebazpena onartu. 'Mi parto robado' liburua idatzi du bizitakoa gizarteratzeko, eta arazo sistemikoa dela azaltzeko.


2024-05-24 | Euskal Irratiak
Peio Etxeleku, Elkargoko bere kargugabetzeaz: "Ez didate ene burua defendatzeko aukerarik eman"

Jean René Etxegaraik Peio Etxeleku baztertu du Errobi lurraldeko arduretatik. Etxeleku Kanboko hautetsia eta EAJren Ipar Buru Batzarreko lehendakaria da. Joan den astean Hirigune Elkargoko buruak jakinarazi zuen poloko hamaika auzapezetatik seik galdegin ziotela... [+]


2024-05-24 | Gedar
2.000 sinadura bildu dituzte Pasaian Escalerillaseko bizilagunentzat bizitoki-alternatiba baten alde

Pasaiako Portuak eta Euskal Trenbide Sareak etxetik bota nahi dituzte hamabi familia. Ekainaren 1ean Trintxerpen mobilizatzera deitu du Oarsoaldeko Etxebizitza Sindikatu Sozialistak.


Mañeruibarko haur euskaldunak sarituko dituzte Iruñeko Komunikabideak Fundazioak eta Euskaltzindiak

Euskara galdua zen eremu mistoko eta ez-euskalduneko herrietako familien ahaleginak aitortuko dituzte ekitaldian. Oskar Alegria zinemagilearen bideoak emango dio hasiera ekitaldiari 11:30ean udaletxean.


Eguneraketa berriak daude