Ustekabeko lilia


2007ko otsailaren 21an
Udaroko ustekabea izan ohi da. Ezerezetik bezala pare bat edo hiru arra beteko zortena edo gara luzatu eta honen muturrean tronpeta itxurako lili handiak irekitzen ditu, banaka-banaka.
Lycoris squamigera du izena eta baserri eta jauregietako atari eta baratzetan ezaguna da. Askok azuzena deitzen diote, beste genero bateko lorearekin nahasiz (Lilium candidum). Nik ez dut beste izenik ezagutzen eta izenburuko "ustekabeko lilia" deitzea proposatzen dut.
Landare hau lurpeko erraboila handi bat da, oinarrian. Eguzki galdatan bizitzea ez du atsegin, landare handiagoen gerizpe freskoa nahiago. Freskozalea izaki, udazkenean zabaltzen ditu hostoak, porruarenaren antzeko luze eta estuak. Udazken osoan, negu luzean eta udaberrian gozo elikatu eta erraboila haziz bertan jakiak metatzen ditu, ahal duen erreserba gehien osatu, alegia. Gero, uda etortzen denez bero, termometroaren gorakadak ekartzen dio okada: hostaila zimeldu eta galdu egiten du, lurpeko altzoan erraboila soila jasoaz. Udako beroenean azaltzen da, ordea, ezustekoa: euri zaparradaren baten ondoren ezer ez dagoela dirudien lurretik gara muturra agertzen du eta egun gutxi barru belaunetik gora luzatuta arrosa koloreko lore handiak irekitzen ditu. Loreak usain gozo izugarria barreiatzen du eta bat zimeldu ordurako hurrengoa irekia da, dozena erdiren bat edo osatu arte. Niri etxe barruan, ur ugari duen txarroren batean edo, jartzea gustatzen zait lurrina denean zabaltzen baita. Loraldia amaitzean erraboilak lurretik atera eta zatituz ugaltzen da. Etxerako nahi baduzu laster da garaia eta atze hori dantzatu...


Azkenak
“Ez ezazu indarkeria obstetrikoa salatu, ez baduzu argi galduko duzula: denbora, dirua eta osasun mentala”

Nazio Batuen Erakundeak Espainiako Estatua zigortu du Nahia Alkortak bere lehen erditzean jaso zuen biolentziagatik, baina Gobernuek ez dute ebazpena onartu. 'Mi parto robado' liburua idatzi du bizitakoa gizarteratzeko, eta arazo sistemikoa dela azaltzeko.


Amurrioko Udalak dirulaguntza kendu dio Aiaraldea Komunikabideari

Aiara eskualdeko euskarazko komunikabide bakarra da Aiaraldea, eta Amurrioko Udalarekin 2012. urtetik izenpetua eta indarrean zuten euskara sustatzeko hitzarmena "alde bakarrez" eta "inolako jakinarazpenik eman gabe" eten du udalak. Erabakia "oso... [+]


Maitena Duhalde hizkuntzalaria:
“Lapurdiko itsas hegian egun 80-90 urte duen belaunaldiaren hizkera deskribatu dut”

Donibane Lohizunen jaio zen Duhalde 1987an, baina Uztaritzen bizi eta hazi da, eta etxean zein herrian entzundako euskararen aldaerek bultzatu dute Lapurdi itsas hegiko euskarari buruzko tesia egitera. Gaur egun, EHUko Bilboko Hezkuntza Fakultatean ari da irakasle lanetan... [+]


2024-05-23 | Elise Dilet | Enbata
Energia herritarrak

Gaur egun, etengailu bat sakatzea keinu hutsala da. Gehiengoak ez daki energia-ekoizpenaren gibelean zer dagoen, energia-ekoizpen orok eragina baduelarik. Erregai fosiletan eta nuklearrean oinarritutako energia ereduaren hauskortasunari buru egiteko, energia herritarren... [+]


Eguneraketa berriak daude