ORKOI ZURA


2007ko otsailaren 21an
Euonymus europaeus landare zabaldua eta ezaguna da ia Euskal Herri osoan. Euskaraz duen izen mordoa adierazle: Lapurdin eta Gipuzkoan basaerramua, Bizkaian zapatari egurra edo zapatari bedarra, Baztanen madarikatua eta Bergaran jasotako bildots egurra.

Basaerramua baso bazterretan eta sailen arteko itxitura eta eskarduretan elorri zuri eta beltz, zumalakar, zuhandor, arkakarats, lahar, sagar eta udare makatz eta abarrekin nahastuta bizi ohi da. Udazkenean, lurrera erori aurretik, kolore gorri bizi ederra hartzen dute hostoek. Sasoi bertsurako fruitu zintzilikarioek arrosa kolore deigarria garatua dute. Hauek pozoitsuak dira eta gizakiok bezalaxe arazo larriak izan dituzten zaldi, ahuntz eta ardi askori buruzko berri jaso izan da. Hortik dator, apika, madarikatua izena. Pozoi hau geure buruetako zorriak hiltzeko maiz erabili izan da.
Basaerramuaren egurra ezpelarenaren tankerakoa da, zuri-larua, gogorra eta lantzeko fina. Arkuak egiteko adinako malgua da, arkatzaren lana egiteko ikaztu izan da, bolbora ona ematen du, koilarak, orratzak eta artilea eta lihoa lantzeko linaietako ardatzak egin izan dira berarekin eta, zapatari egurra izenak jaso duen eran, langintza honetan aritzen zirenek orkoiak egiteko ondo berea zuten


Azkenak
Zahartzaroak

Zahartzearekin aldaketa fisiologiko, emozional eta psikologikoak gertatzea unibertsala bada ere, horiek lurreratzeko modu materialak, sozialak eta pertsonalak ez. Maiz zahartzaroa singularrean deklinatzen da baina elikadura, energia, ura, hezkuntza edo osasun zerbitzuetara... [+]


2024-05-27 | Garazi Zabaleta
Arsue zerbitzua
Ardi suhiltzaileak Lizarran

Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]


Udan datorren buztingilea

Hego luze eta zorrotzak eta v formako urkila-itxuradun buztana duen hegazti hau ikustean badakigu Euskal Herrira uda heltzear dagoela. Bizkarraldea eta buztana beltzak ditu, distira urdinxkekin, papar gorria eta azpialdea, aldiz, zurixka. Euskaldunon sinesmenetan presentzia... [+]


2024-05-27 | Jakoba Errekondo
Bertan bertan... erlesemeari

Maiatzak 4 zituen, larunbatarekin. Ez zen giro bereziki beroa, baina bai, hotzik ez behintzat. Halako batean burrunda, burrunda galanta, aspaldi entzun gabekoa. Hor azaltzen da etxeko atarian erle pila, milaka erle hegan, hegada sinkronizatu dotorean, dunbots batean. Erlesemea.


Eguneraketa berriak daude