«EAk, HBk eta EUEk indar abertzaleen aitzindaritza hartu behar dugu»


1992ko uztailaren 26an
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Inaxio Oliveri Eusko Alkartasunako idazkari nagusia:
«EAk, HBk eta EUEk indar abertzaleen aitzindaritza hartu behar dugu»
Eusko Alkartasunak eta Euskal Ezkerrak aurrera daramaten elkartze prozesuaz jakin guran hurbildu ginen Donostiako EAren egoitzaraino. Negoziazioari buruz, alderdi abertzaleen arteko elkar lanari buruz eta Hezkuntzaren arazoei buruz mintzo zaigu, besteak beste, Hezkuntza kontseilari nagusia izan zena. Gipuzkoako Diputazioan EAk, HBk eta EUEk, lortutako emaitzen ondorioz, etorkizunean egin beharrekoaz ere galde egin diogu EAko idazkari nagusiari.
ARGIA. Zer suposatu du Gipuzkoako Diputazioan EAk, HBk eta EUEk lortutako akordioak?
INAXIO OLIVERI. HBren presentziaren normalizazioak Gipuzkoako Batzar Nagusien indar politikoen arteko harremanak aldatu eta berritu ditu. Bestalde, guk beti pentsatu dugu HBren parte hartze instituzionala oso garrantzitsua dela; gehiengo eta gutxiengoen jokoa aldatu egiten bait du. Aldi berean, abertzaletasunaren indartze instituzionala dakar horrek.
EAJk eta PSOEk koalizio politikoa egin zutenean, gutxiengoa izanda, legitimitate handiagoko beste batzuei lekua kendu zioten, bai Donostiako udalean baita Diputazioan ere. Horrek, hemengo instituzioen desoreka ekarri du. Gainera, bi alderdi hauen koalizioa kaltegarria da proiektu abertzale batentzat. Hau da, nazio eraikitze proiektuak ezin du aurrera jo bikote honek agintean jarraitzen duen bitartean. Hori apurtu ahal izateko beharrezkoa da abertzale eta aurrekoiak diren indarren ekintza bateratua. Ildo honetatik, Gipuzkoako Batzar Nagusietako esperientzia, eredu bezala har genezake. Eraikuntza nazionalerako, gehiengo soziologikoak, abertzaleak, gehiengo politiko bihurtu behar du.
A. Zentzu horretan ulertu behar al da EUErekiko konbergentzia prozesua?
I.O. Hala da. Biolentzia dela eta, une honetan zaila egiten zaigu HBrekin koalizioa egitea. Bestetik, elkartekin lan egitearen esperientzia badugu eta koalizio elektorala da lehen azaldutako prozesuaren hasiera. Euskal Herriko arazoei irtenbide bateratua emateko gai garen jakin behar dugu.
A. Baina EA indar nagusiagoa izaki. EAk EUE irenstea gerta liteke.
I.O. Futurismoak egitea arriskutsua iruditzen zait. Garrantzitsuena, EAJri aurre egiteko moduko indarrak erakartzea da. Ikuspuntu abertzale batetik noski, eta ez aurkakotasuna bilatzeko. EAJ, PSOErekin duen koalizioa apurtzera behartu nahi dugu.
A. Diputazioan eraman duzuen elkar lana dela eta, aldaketaren bat somatu duzue hiru indarren artean?
I.O. HBrekin izan ditugun harremanak onak izan dira. Beraiek ere positibitzat jotzen dituzte, eta baita harremanetan mantendu den leialtasuna ere. Esperienizia oso garrantzitsua izan da. Argi dago gauza hauek ezin direla egun batetik bestera egin, baina nere ikuspuntutik, gure mapa politikoan aldaketak gertatzen ari dira eta gertatuko dira. Abertzaleok EAJ eta PSOE nentralizatu behar diagu, bestela ezin dugu aurrera egin.
A. Horrek EAJren jarrera aldatuko al luke?
I.O. Oso zaila izango litzaioke PSOErekin duen ezkontza mantentzea. Adibidez, Gipuzkoan EAJk eta PSOEk ez lukete gehiengoa izango eta beste instituzio hatzuetan ere harremana aldutuko litzateke. Ez da aldaketa kuantitatibo soila. Koalitatiboa da.
A. Aipatzen duzun elkar lan horrek ekar al dezake mozio zentsurarik?
I.O. Ez genuke arazorik izango HBrekin maila horretan aritzeko, baina lehenbizi biolentziaren arazoa gainditu beharko litzateke. Lehen azaldu dudan estrategian, bestela, egon hori dago, herri honi beste martxa bat eman behar zaio eta. Urtebetean gauza asko gerta daitezke, baita biolentziaren amaiera ere. Beraz, ez dut ukatzen posibilitate hori.
A. Duela gutxi Azkarragak Gobernuari ETArekin negoziatzea eta preso politikoak askatzea eskatzen zion. Halaber Ajuria Eneako Paktuaren balio eza nabarmendu zuen. EA alderdi politikoaren ikusmoldea al da hori?
I.O. Gai honi buruz nahikoa argi azaldu dugu gure iritzia, eta ez orain, aspalditik baizik. Biolentzia gainditzeko elkar hizketaren aldekoak izan gara beti. Gure ustez, eskuzabalak izan behar dugu gai honetan. Lege kontuetatik aparte, arazoa gainditzeko beste interes sozial eta politikoak daude. Beti esan dugu Euskal Herrian biolentziak bere arrazoi politikoak badituela. Horiek gainditzeko bi eremu behar ditugu. Batetik, ETAk eta Gobernu espainiarrak haien militanteen arazoa konpondu beharko lukete, eskuzabal jokatuz. Arazo politikoak gainditu ahal izateko, alderdi politikoen ordezkariak mahai baten inguruan eseri behar dugu eta Euskal Herriak dituen arazo politiko, ekonomiko eta sozialak eztabaidatu. Gero, egin beharreko aldaketak Estatuarekin negoziatuko ditugu. Azken honetan, HBk eduki beharko luke ETAko mundu horren ordezkaritza. 1987tik aurrera defendatu izan duguna da hauxe, eta nik Ajuria Eneako mahaiean bertan ere proposatu izan dut.
A. Baina mahaiak guztiz kontrako jarrera mantendu izan du.
I.O. Gu beti izan gara HB baztertzearen kontrakoak. Gainerakoek, ordea, alderantziz pentsatzen zuten eta hori onartzen genuen. Oso eztabaidatuak izan gara paktuan, gai horretan oso kritikoak izan garelako. Eta esan dugulako normalizazio politikoa ez dela biolentziaren amaierarekin bakarrik lortzen, normalizazioa herri honen gehiengoaren nahiaren errespetutik etorri behar duela
A. Eta hemendik aurrera zer Ajuria Eneako mahaiarekin?
I.O. Une honetan hautsita dago. Eta dagoeneko nahikoa garbi esan dugu ez garela berriro itzuliko. Azken batean PSOEren eta EAJren tresna bihurtu bait da. Han eztabaidatzen dena Legebiltzarrean eztabaidatu behar da. Eta HBk ere parte hartu beharko luke, beste gai batzuetan parte hartzen duen gisan. Horrek ez du esan nahi gero ekimen partikularrik edo elkar hizketarik gerta ez daitekeenik.
A. Lehen zu egon zinen Jaurlaritzako Hezkuntz kontseilari nagusi gisa, zer deritzozu zure ondorengoak egin duenari?
I.O. Batetik, ezin da esan errudun bakarra Buesa denik. Edozein kontseilaritzatan egiten den politika gobernuarena da. Beraz, horren ardura gobernuarena da, eta azken batean lehendakariarena. Bigarrenik, bazekiten nor jartzen zuten. Ezaguna zen Buesak hezkuntza eta hizkuntzari dagokionez zer pentsatzen zuen.
PSOEk, euskal gizartearen berezko baloreen aurka ari dela erakutsi nahi du. Eta hortik euskararen aurkako erasoak. Euskarak gure gizartean berbaloratzea hehar du, eta PSOE desbalorizatzen ari da. Gure gizartea desintegratzeko arma moduan erabiltzen ari dira. Euskaldun eta erdaldunen arteko dikotomia planteatzen ari dira, bi komunitateen historia eta abar.
A. Eta ikastolei begira?
I.O. Ikastolekin gaizki jokatu da. Prozesua alderantziz egin behar zen: lehendabizi markoa definitu eta ondoren erabakia eskatu.
A. Baina zuk ere arazoak izan zenituen ikastolekin.
I.O. Bai, gogorrak gainera. Baina akordio batera iritsi nintzen azkenean. Azken batean, nik lortutako akordioak Buesak ez ditu bete, eta diru gutxiago ordaindu omen die. Aurrera jarraitu izan banu, arazoak izango nituzkeen nik ere. Baina nik beste sentsibilitate bat dut hezkuntza, euskara, ikastola eta abarri buruz. Planteamentu askoz abertzaleagoak erakutsiko nituzke, zalantza barik.
Xabier Letona
8-10

GaiezPolitikaEuskal HerrTaldeakAlderdiakEA
PertsonaiazOLIVERI1
EgileezLETONA1Politika

Azkenak
2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatzeagatik

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maitena Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


Eguneraketa berriak daude