"PNV eta Earekin gobernua osatzeko proposatu dugu"

Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Iñaki Esnaola abokatuari elkarrizketa
Iñaki Esnaola:
"PNV eta Earekin gobernua osatzeko proposatu dugu"
Alcalako atentatua jasan ondoren berrogeitabi urteko abokatu debarrak hemen handiarekin ekin dio politikagintzari. HBk hauteskundeen ondoren egingo duenaren inguruko zenbait berrikuntzaz mintzatu zaigu. PNV eta EAri gobernua osatzeko proposamena luzatuko diote, negoziazioaren inguruan diskrezioa aitatzen du prozesua oztopatu ez dadin eta HBren baitan oraindik lan handia egingo duela iragartzen du.
ARGIA. "Euskal Herri berria" aukeratu duzue lema moduan. Zeintzu lirateke Euskal Herri berri horretarako zuek proposatzen dituzuen funtsezko oinarriak?
IÑAKI ESNAOLA.Funtsean betikoa, marko aldaketa. Dena den aldaketa horretan zutabeak lirateke autodeterminazioa, lurralde batasuna eta euskara hizkuntza nazional gisa lortu eta bermatzea. Argi diogu ; euskara beharrezkoa izan behar duela. Aspertuta gaude Espainiako Konstituzioak dioenarekin, alegia, gaztelera dela beharrezkoa eta beste hizkuntzak eskubideak direla. Horri buelta eman behar zaio.
A. Aipatzen duzun Euskal Herri berri horren gauzatzeari begira HBk azken hilabete hauetan garatu duen Nazional Autonomi Estatutuak (NAE)garrantzi handia ei du. Dena den, orain nahiko ixildu da, badirudi gainontzeko alderdiek neutralizatu egin dutela edo...?
I.E. Bai, hori egia da, tresna handiak dauzkate hori lortzeko. NAE aldaketarako tresna bat da baina ez da gure prolektu osoa, beste alderdiekin eta gizarteko sektore desberdinekin eztabaidatzeko oinarriak dira. Guk honekin ez dugu boste Garaikako Estatutu bat egin nahi, gure ideia da eztabaidarako tresna izan dadila. Posible da horrekin gure eta beste alderdien ereduak erkatzea? Posible liteke, esaterako, transizio epe bati begira hemendik 40 hartzea eta beste batetik 60 ehun osatzeko? Esaten dute HB beti lelo berarekin ati dela, marko aldaketarena eta abar... Eta gauzak ez dita zuritik beltzera bapatean aldatzen. Finean zera da, ea gelditu behar dugun azken zortzi-hamar urteetan bezala edo aldaketarako unea heldu den, eta aldaketa ez guk bakarrik baizik etabeste alderdiekin batera. Ikusiz gainera Europan gauza ugari gertatzen ari direla, nazionalismoen mogimendu handia, hauen garrantzia etorkizuneko Europan... Horretarako balio du NAEk. Eta maila honetan hauteskunde hauetan esaten dugu -gutxi, hori ere egia da- guk ere badugula Gasteizeko gobernuan izateko bokazioa, baina maila horretan. Laburtuz, NAE aldaketa horretarako tresna da eta baita ere alderdiak aldaketa horretarako presta daitezen.
A. Hori lortu nahi izango du, baina ez dirudi gainontzeko alderdiak horretarako oso prest daudenik. Orduan...?
I.E. Ez? eta are gutxiago hauteskunde garaian. Baina euren baitan ere kontraesan ugari daude. Esango ez dudan burukide batekin hitzegiten komentatzen zidan nola Sobiet Batasunean izan den eta nola Gorvaichovek Europako arazo nazionalari egiten diola so, zelabait gero berak hango arazo nazionalean erreferentzia puntuak izan ditzan. Orduan, nire ustez, honek adierazten du hemendik lau urtera Europa nondik nora hasiko den abiatzen. Gure eskubide nazionalak esigituz Madrilen aurrean indarra egiteko garaia heldu da dagoeneko. Eta indar hori botere politikoa lortzeko izan behar du, noski, eta prozesu hori aurrera eramateko beharrezkoa dugu alderdi abertzaleen borondatea.
A. Inkesten arabera hauteskundeen ondoren gauzak ez ei dira asko aldatuko, horrek esan nahi du orain arte egon ez diren elementoak izan beharko direla zuk esan nahi duzun guzti horrek abiada har dezan, ez?
I.E. Bai, bi tresna behar ditugu aipatutakorantz abiatzeko: bata negoziazioa eta bestea alderdien borondatea. ETAren elkarrizketan nahiko malgutasun ikusi dut eta prest dagoela biolentziaren arazoarekin amaitzeko lehen bait lehen. Noski eskatzen du baita ere bideak jar daitezela arazo politikoak konpon ditezen.
A. Negoziazio botsak agerpena egiten du berriro. Argeleko prozesuak sortutako espektatibak handiak izan ziren, are handiago HBko sektoreen ingurutan. Ez al litzateke oso harriskutsua HBrentzat bigarren porrota?
I.E. Bai, argi da ETAk ez duela nahi bigarren porrot bat eta gauzak zihurtatzera dihoala, eta Diario Vascok kontaktuen inguruan kaleratu zuen orrialde hartan oso garbi ikusten da hori. Gobernuak, bestalde, -edo poliziak filtratu du dokumentu hori eritzi publikoak ikus dezan ETA ze posturatan dagoen kontaktuen aurrean. Negoziazioaren inguruan bigarren frustrazio bat askoz gogorrago izango litzateke. Gobernuak aurrekoan ere oso ondo jokatu zuen horrekin, eta gainera euki zuen denbora arazoari buelta emateko eta esateko erruduna ETA izan zela. Kontaktuak beti izaten dira gehiago edo gutxiago, finean arazoa da ze kontaktu den egokiena eta ze bidea erabili behatzik harrapatu gabe.
A. Bestalde, zenbait analistek aitatu dute Corcueraren desmendidoa ere ez dela osogogorra izan.
I.E. Bai, egia da. Baina beti bezala egin dute, atea jo eta gero ukatu. Baina beno HBtik argi daukagu ez dugula jarraitu beharbeti kontaktuen historia horrekin, pasatzen utzi behar da hori eta kitto. Jendeak hartuko du bere eritzia. Orain egin behar dena da itxaron eta ez oztopatu atera litekeena, hemendik aurrera diskrezio handiz jokatu behar bait da.
A. Konformatuto zinateke HBk bere indarrak mantenduko balitu?
I.E. Dudarik gabe igo egin behar dugu. Baina globalki hartuta bai, ze azken urte hauetan izugarrizko konbatea libratu dugu paktoaren kontra. Gipuzkoan gu jeistea obsesio bilakatu da besteentzat. Hor PSOE eta PP burrukan ari dira guardia zibil eta polizien botoa lortzeko -kuantitatiboki ez direnak gutxi- eta hortik galtzaile EE aterako da, ze guk badakigu azken hauteskundeetan behintzat EEk jaso dituela boto batzu hortik.
A. Paktuari dagokionean, hasieran behintzat badirudi ez zeniotela eman behar besteko garrantzirik.
I.E. Bai, hor seguraski gure lehendabiziko azterketa ez zen egokia izan. Gero ikusi dugu nola poliki poliki min egin digun. Baina horrek efektu bikoitza du. Hortik bi alderdi ateratzen direla garaile bezala, PNV eta PSOE, baina EA batez ere galtzaile ateratzen da eta agian EE era bai. Gu guizki egon ginen Paktoaren eraginarekin eta batez ere Argeliakoaren ondoren. Orduan bi hauteskunde etorri ziren berehala, ekainean eta urrian, lehenengoetan behera egin genuen, bigarrenetan eutsi eta orain berriro ere gorantza goaz. Paktuak tope egin du jada, ez dute mezu gehiagorik. Hauteskunde hauetan guzti hori ikusiko da.
A. Mezua bukatu diozu, baina Paktuko alderdien artean entzun da dagoeneko HB mantenduz gero tuerka gehiago estutu beharko dela.
I.E. Guk ere hortik ikasi dugu eta tranpa horretan ez erortzeko nola moldatu ikusi behar dugu, eta ezer ez badago erabakita ere, aztertu beharko dugu datorren udal hauteskundeak eta gero zer egingo dugun. Diputazioek harreman handia dute udalekin eta planteatzen ari gara joateko posibilitateaz, eta Batzar Orokerretara joateko posibilitate handiak daude. Hola bada, Gipuzkoan behintzat mapa elektorala aldatu egingo zen. Eta une honetan, adibidez, autobiaren arazoan pentsatzen dut. Orain gogor daude baina hauteskundeen ondoren ikusi egin behar, Gipuzkoan behintzat gehiengoa kontra bait dago, eta ez autobiaren kontra agian, dagoena da erreferendumaren alde.
A. Eta hauteskueen ondoren ateraho dengobernuari buruz, zeintzuk eratuko dute, nola ikusten duzu.
I.E. Badirudi PNV eta PSOErena izango dela, gainera dagoeneko sinatuta dutela diote. Guk gure aldetik proposamen bat egingo dugu PNV eta EArekin gobernua osatzeko baina, noski, beti ere hasieran aipatu ditudan oinarrien gainean. Helburua ez da berehala egitea hori baizik eta behintzat mahai baten inguruan jartzea eta ikustea hori egiteko ze posibilitate dauden, besterik ez. Biolentziarekin bukatzearen betiko baldintza jartzen badute, ba beno, goazen ikustera zer behar den horretarako, «zer jartzen duzue zuek zuen partetik horrela izan dadin»... Eta ikusi egin behar. Euskal Herrian zenbatek nahiko zuketeen horrelako gauza bat!
A. Baina hori maila publikoan botata badirudi betikoa dela, eta hor geratuko dela. Egin al da horrelako proposamenik harreman pertsonalen bidez, eurengana joanda eta abar?
I.E. Hori botatzen badugu ez da paja hutsa, benetan erabaki politikoa delako da. Guk ez duguna nahi da Estatutu barruan utziko gaituen tranpa baten erortzea. Guk nahi duguna da indarra egitea hemendik eta epe zehatz batzutara Madrildik gauzak lortzeko, lortuko dugun ala ez, hori ikusiko da baina goazen indar hori egitera ea zer gertatzen den. Nik zerbait entzun dut, eta horren arabera maila horretako zerbait bota ezkero Garaikoetxea etorriko litzatekeela hitzegitera. PNVri dagokionean ez dakit, dudak dauzkat.
A. Hori diozunean zer da susmo hutsa ala badituzu datu zehatzak?
I.E. Ez, nik badauzkat ezagun kualifikatuak EA barruan eta esaten dute baietz, diotena da beraiek beti nahi izan dutela biolentziaren arazoarekin amaitzea eta horrelakoren bat egitea... Eta historia hortik dihoa, ETA hor dago, Europa hor dago presionatzen arazo horrekin lehen bait lehen bukatzeko, ez zaie inporta asko nola, eta Frantziaren kinuak argiak izan dira maila horretan. Denek nahi dute negoziazioa kapitalizatzea eta horrek prozesua oztopatzen du. Arazoa da jakitea nola bukatuko den. Errendizioan? Ez dirudi "negociación a la baja edo a la alta" esaten dena, edo alderdi guztien negoziazioarekin, nahiz eta lehendabizi ETA eta gobernuaren artean izan? Gero begiratu behar da PSOEren papera Euskal Herrian, ze agian pentsatzen du "jode, egiten dut guzti hau gero agian lekurik gabe geratzeko hemen". Oso puzzle nahaspilatsua da.
A. Duela hilabete batzu entzun zen baita ere HBtik joango zinela.
I.E. Ez, HBtik pentsatu ere ez. Bai izan nintzen politika uztekotan nekatua nengoelako. Urte asko historia honetan, zaplazteko asko... Gainera atentatuak boomerang efektua izan zuen. Gainera ikusi dut asanbladak apoio handia eman didala eta oraindik HBren barruan lan asko dudala egiteko. Beraz, pentsatzen duenak HBtik joango nahizela jai dauka.
X. Letona
12-15


GaiezPolitikaEuskal HerrTaldeakAlderdiakHB
PertsonaiazESNAOLA1
EgileezLETONA1Politika

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude