Ramon Barea: "Santa Kruz apaiza sinesgarri bihurtu behar izan dut"

Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Ramon Barea aktoreari elkarrizketa.

Tudurik zuzendutako "Santa Kruz apaiza" Donostiako Zinemaldirako prest
Ramon Barea: "Santa Kruz apaiza sinesgarri bihurtu behar izan dut"
Angel Amigok ekoiztutako pelikularen osaketa bukatuta dago jadanik, ahotsak bikoiztuta eta Pascal Gaigne-ren musika erantsia. Errodaiaren gora-beherez mintzo zaigu Santa Kruz apaizaren papera betetzen duena, Ramon Barea aktorea.
"Bakeroen pelikula bat da 'Santa Kruz Apaiza ' baina kasu honetan bakeroek txapela daramate". Halaxe dio Ramonek, edo Santa Kruz-ek, produkzio berri hau hitz pare batean definitu nahian.
"John Houston-en pelikulen elementu klasikoak ditu: koadrila, pertsonaia sekundario oso inportanteak, tabernak, mendia, borrokak, traizioak...".
ARGIA. Azal iezaguzu zein den gidoiaren muina.
RAMON BAREA. Santa Kruz apaizak zuzentzen zuen gerrilaren azken hiru hilabeteak kontatzen dira. Santa Kruz borrokalari izan zeneko azken fasea da, Karlismo ofizialak ez bait du jadanik Santa Kruz karlistatzat jotzen. Partiden gainbeherakadarik handieneko momentutik hasi eta gerrilari honek ihesean muga pasatzen duen arteko pasartea da pelikularen mamia. Santa Kruz misiolari zintzo bilakatu zela eta indio artean karitatea eginez hil zela argitzen duen ahots batek ematen dio amaiera filmeari.
Ez da kronika estua edo apaizaren biografia zehatza egin nahi izan. Sintesira joz, pelikula batek irauten duen denboran, gizon honen funtsezko ezaugarriak kontatu nahi izan dira. Asmatutako pertsonaia baten ikuspegitik azaltzen zaigu Santa Kruz. Azurmendi, Santa Kruzek bortxaz erreklutatu duen gaztea da. Honen maitasun istorioak pisu handia du.
ARGIA. Maitasun istorio hori da, beraz, pelikularen haria.
RAMON BAREA. Ez, Santa Kruz apaizarengana heltzeko aitzakia baino ez da.
ARGIA. Zein da, orduan, bietatik, pertsonaia nagusia?
RAMON BAREA. Paraleloan doaz biak. Azurmendi, pelikulako zintzoa, ikuslegoarekin gehien identifika litekeen pertsonaia da. Berak nahi ez duela, maitasun kontuak tartean dituela, propiotzat ez duen istorio batetan sartarazi dute. Santa Kruz, berriz, pertsonaia karismatikoa da, arraroa. Bapatean agertzen da pelikulan, oso ekintza gogorretan gainera. Biek daramate pelikularen haria.
ARGIA. Zintzoarena Azurmendik egiten du. Nolako itxura du Santa Kruzek?
RAMON BAREA. Santa Kruzi buruz dakiguna oso azalekoa da. Kontatzen diren istorio pertsonalak lasai asko kondaira izan daitezkeen ipuinak dira. Gertaera errealak, ordea, oso gordinak dira.
Jainkoa, aberria, erregea eta foruak ororen gainetik defendatzeak halako gizon gogor, arriskutsu eta erradikalaren fama ekarri zion. Horregatik uste dut, hain zuzen, egin zela hain ospetsu.
Santa Kruzek arazo ideologiko eta pertsonalik latzena jasaten duen momentua da pelikulan jaso duguna, bere tropan ere traizioak ezagutzen ditu. Objetiboki izan zenaren imajina ematen duela uste dut: erabaki drastiko ugari hartzen duen pertsonaren imajina.
Bere kondaira beltza azaltzen da pelikulan, baina gehiegi nabarmendu gabe, gizakume bezala zuen izaerari garrantzia ere eman zaio.
Historiarekin oso zorrotz direnentzat zer edo zer falta dela irudituko zaie ziurrenik. Ohituta gaude, hala eta guztiz ere, Estatu Batuetako sezesio guda aitzakitzat harturik, amodio istorioak ikusten. Hau antzeko zerbait da.
ARGIA. Garai hartako prentsak Santa Kruz gaizkile, hiltzailetzat jotzen du. Jende arruntak, ordea, asko maite omen zuen, babesa eskeintzen omen zion...
RAMON BAREA Santa Kruzen presentzia agresiboa izan ez zen lekuetan edo karlismoarekin bat zetozten herrietan oso imajina idealizatua dute. Pertsona zintzo eta zuzenaren itxura hartzen du, kasu hauetan.
Ahozko tradizioaren heroia da beste ezer baino, oso gauza idatzi gutxi dago. Santa Kruz berpiztu eta bere historia kontatzen jarriko balitz, botako lituzkeenak ez lirateke oso fidagarri eta sinesgarriak izango. Dena dela, bere garaian ulertu beharreko pertsonaia da, gizarte zahar eta berriaren arteko gatazkaren barruan. Arriskutsua da oso paralelismoak eginez euskal kausaren gerrilero zahar sutsua zela esatea.
Pelikula honekin ez da honen inguruko metaforarik egin nahi izan. Gaur egungo borroka armatuarekin zerikusirik balu, kasualitate hutsa luke.
ARGIA. Santa Kruzek, beraz, bere mendetik kanpo, ez du zentzurik.
RAMON BAREA. Ideologikoki behintzat mendez kanpo dago erabat. Tranpak egin daitezke, eta egin dira dagoeneko. Bapatean Santa Kruzen figura erreibindikatu nahi izan da, Telesforo Montzonek, adibidez bere hitzaldi famaturen batean. Omenaldiak ere egin omen zaizkio bere herrian. Baina defendi ezinik asko zuen Santa Kruzek. Armak hartu eta mendian barneratzen den oro ez da euskal kausaren aldeko borrokalariaren eredu. Honek Carlos, erlijioa eta lehengo mendeari dagozkion ideiak defendatzen zituen.
ARGIA. Asko kostatu al zaizu bizia ematea pertsonaia honi?
RAMON BAREA. Errodaia hasi aurretik izugarri, batez ere ideiak garbi eukitzea. Aktore bezala izan dudan egin beharra Santa Kruzen eta nere arteko distantzia murriztea, pertsonaia bera naizela sinestea izan da. Maiz hezur, giharre eta odola eman behar izaten diozu zeure pentsakerarekin bat ez datorren tipo bati. Pertsonaia historikoa denean oso zaila gertatzen da, jendeak kontuak eskatzen bait ditu.
Sinesten duenarekin tinko dabilen pertsona, jendea erakartzeko eta liderra izateko ahalmena zuen gizona azaldu nahi izan dut. Lider karismatiko bat zen Santa Kruz, sinesgarri bihurtu behar izan dut.
ARGIA. Zer moduz zuzendu du Tudurik pelikula?
RAMON BAREA. Oso Ondo. Giro arras polita izan dugu. Bertakoak ginen gehienak, gure artean ezagunak, teatreroak. Ekipo lan handia egon da. Askotan biltzen ginen errodatu behar zen sekuentzia berrikusteko. Tuduriri planteatzen genion gero gure ustea, eta Jose Marik maiz onartzen zituen gure aportazioak. Aipatzea merezi duen gauza izan du zuzendariak. Harek bazekien ederki asko zer istorio kontatu nahi zuen, eta zein girotan kokatuta, baina hasieratik esan zigun, ez zela bera aktoreak zuzentzen oso aritua eta beldur handia ziela, guk hori kontutan hartzeko. Beti utzi dizkigu proposamenetarako bideak pelikula honetan. Aukera izan dugu aktoreok pertsonaiaren jabe egiteko. Eta hori pelikula ikustean nabaritu egingo da.
Garbiñe Ubeda
Ramon Barea, eszena errodatu bitartean zain. Santa Kruzi hezur eta mami ematea zail egin zaiola dio.
Kanpamentuan. Bandera garai hartakoa da. Bi inskripzio ditu josirik: "Patria o muerte" eta "guerra sin cuartel". Buru hezurra, piraten ikurretan ez bezala, elementu erlijiosoa da.
Mikel Garmendia alkatearen paperan. Santa Kruzen partida diru eske joango zaio.
Partida, apaizaren etxearen babesean. Gela iluminatzen ari diren bitartean aktoreak, eszenaren gora-beherak zehazten ari dira.
Carlos Zabala aktorea, "Azurmendi", Santa Kruz apaizarekin batera pelikularen haria daramana.
Ramon Barea, "In Fraganti" atsedenaldi batean argazki makinarekin jolasean. Partidako gehienek elementu erlijiosoak daramatzate soinean. Santa Kruzek balen kontrakoa eraman ohi zuen bihotzaren inguruan.
Tudurik bertako jendea izan du laguntzaile. "Segoviako ihesa"tik aurrera sortu den ekipo teknikoa gaur egun estatu espainoleko onenetarikotzat jotzen da.
Ramon Agirre aktorea, " jaboneroa", pertsonaia historikoa izanik ere baditu fikziozko elementuak. Azkenean traidoretzat joko du Santa Kruzek.
44-47

GaiezKulturainemaFilmeakLuzemetraia
PertsonaiazBAREA1
GaiezKulturainemaAktoreakBAREA1
EgileezUBEDA1Kultura

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude