"Eritzi ofiziala zen lehen, orain egia esaten dugu"


1989ko martxoaren 26an
Kazetaritza independenteak herritarren babesa du arnas
Mosku Irratiko Victor Txerevskiri elkarrizketa.

Mosku Irratiko Victor Txerevski:
"Eritzi ofiziala zen lehen, orain egia esaten dugu"
Victor Txerevski Mosku Irratiko Kanporako zerbitzuaren arduraduna, Euskal Herriko Unibertsitateko Giza eta Informazio Zientzien Fakultateak antolaturiko "Mass-Media eta Perestroika" izenburuko ihardunaldietan aritu gara berarekin. Glasnost edo irekitze informatiboa eta Perestroika izan dira ikutu diren gai nagusiak eta honi buruz ere zertxobait azaldu digu Txerevskik.
Mosku Irratiak 66 hizkuntzetan egindako saioak emititzen ditu gaur egun, hauen artean euskarazko programak ere topa daitezke hileroko 18ro, emanaldi hauek joan den Abuztuaren 18az geroztik aideratzen direlarik. Zerbitzu honen helburua SESB-eko eguneroko bizitza ezagutzera ematea da Txerevskiren esanetan.
Kazetari honen aburuz Mosku Irratia entzuten dutenek nahiko ondo ezagutzen dute Sobietar Batasuna, irratsaio askotan sobietarrek berauek bere arazoak azaltzen bait dituzte; era berean hortxe bizi diren euskaldunek bere esperientzia pertsonala ezagutzera ematen dute. Bere ustez informaturik egon nahi duenak izan dezake, hemengo egunkariak irakurri arren, irratiaren informazio osagarria, gero hango irudi zehatza egiteko. Baina hona heltzen den informazioa egiazkoa izaten delakoan dago, lehengo mitoak guztiz ahaztu direlarik.
ARGIA: Glasnost dela eta informazio eta eduki mailan aldaketarik izan al da?
TXEREVSKI: Bai noski. Adibidez edukia aldatu dugu; lehen irazkin gehiago sartzen genituen. Baita sobietar arazoei buruz hitzegitean aldaketa asko izan dira; iraganean dena oso ondo zegoen, ez genuen arazorik, gure sistemaren gauza onak baino ez genituen ikusten, denak ondo zebiltzan. Orain egia esaten dugu, etxebizitza, merkantzien kalitate edota elikadura arazoak ditugula esaten dugu. Sobiet Gorenerako hauteskunde kanpainan eritzi ezberdinak azaltzen ditugu; Perestroikaren alde zein kontrako alderdikideen eztabaidak ere ematen ditugu.
Lehen iritzi ofiziala baino ez zegoen, orain batzu agertzen dira. Gaur egun Mosku Irratiko kazetarien ikuspuntua eta ofiziala ez dira beti bat etortzen. Nazioarteko zein estatu espainarrean gertatzen denari dagokionez ere aldaketak izan dira. Gertaera bat dagoenean ez dugu uste ofiziala eman behar, gurea baizik. Gauza bat da gobernuen arteko harremanak eta bestea, guztiz ezberdina, kazetariek pentsatzen duguna.
A: Hala eta guztiz ere, Mosku Irratia ofiziala da, badago beste irrati batzuk ateratzeko biderik?
TX: Galdera bera egin digute alderdiei buruz, horregatik honetaz hitz egin nahi dut lehen. Franco hil ondoren eta espainiar demokrazia izan zelarik, itzalean zeuden hainbat alderdi politiko legalizatu ziren, baina aurretik zeuden. Orain galdetzen digute noiz izango ditugun alderdi politiko gehiago Sobietar Batasunean. Nik zera erantzuten diet, orain ez dagoela alderdirik, ezta ezlegaltasun egoeran ere, orduan zer legaliza daiteke. Sortuko direnean arazoa nola gainditu aztertuko dugu.
Gauza bera gertatzen da irratiei dagokienez, oraindik ez da irrati gehiago izateko arazoa sortu. Estatu espainiarrean badaude auzoko irratiak. Nik uste dut etorkizunean Moskun ere izango direla. Mosku 30 udalek edo osatzen dute, seguraski erakunde bakoitzak bere irratia izan nahi du, baina oraindik ez dute eskatu. Moskun telebista saio bat dago, beronetan auzokoek parte har dezakete bere salaketa, kritika edota eskaerak aurkeztuz.
Aipatu behar dut SESB-ean dagoen prentsa legearen arabera, biztanle batek erakunde publiko baten lana salatzen edo kritikatzen badu, honen arduradunak erantzun behar duela hilabete pasa baino lehen. Erantzun honen kopia bat dagokion ministraritzari bidali behar dio, beste bat salaketa agertu zen egunkarian argitaratu ere; horrela egiten ez badu bere postutik kendu egingo dute.
Bestalde, kazetariek kritika bat egiten dutenean frogatu behar dute eta egia osoa azaldu, bestela "Gatazken Batzordeak" zigorturik izango da.
A: Zuek euskerazko saioan Euskal Herrian izaten diren gertaerak azaltzen dituzue. Ze informazio duzue gure herriari buruz eta ze irudi dago Sobietar Batasunean guri dagokigunez?
TX: Euskaldun eta sobietarren arteko harremanak oso estuak dira, guda zibilean haur euskaldun asko etorri zitzaigun Sobietar Batasunera, askok nazien aurka borrokatu zuten gure armadako soldaduekin, gehienek bizia galduz. Historian beste adibide bat ere badugu, nafartar batzuk Napoleonen armadarekin etorri ziren hona burrukatzera eta ailegatu bezain laster guregana pasatu ziren, gero gure gobernuak armak eta untzi bat eman zizkien Cadiz-eko Gorteak defenda zitzaten.
Arazo politikoari dagokionez esan behar da ez garela sartzen estatu espainiarreko barne arazoetan, gure eritzia ematen dugu baina ez dugu ez irtenbiderik ezta aholkurik ematen. Ezagutzen denez gu biolentziaren aurka gaude politikan -hau eritzi ofiziala dela dio berak uste duena azaldu nahi barik- Euskadiko arazoa bide politikoaren bidez gainditu behar dela uste dugu. Ikusi dut Iranizu Mugetaren aldeko manifestazioa, estudiante honi egindako erasoa lotsagarria da herri zibilizatu batetan. Gatazka bat dagoenean bi aldeek hitz egin behar dute, besteen interesak eta nahiak ere kontutan izan behar dute.
Guk biolentzia asko jasan dugu historian zehar eta orain ez dugu gehiagorik.
A: Nola eta noiz hasi ziren euskarazko saioak?
TX: Nik aspalditik neukan asmo bat zen, baina gure herrian oso pertsona gutxik zekiten euskara, georgiar neska bik eta hemen bizi diren estudiante batzuk besterik ez, baina ezin genuen aurrera joan. Joan den abuztuaren 18an hasi ginen Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea den Gorka Palazio etorri zenean, berak lagundu gintuen proiektua eraikitzen. Geroxeago beste kazetari batzu etorri ziren, aipatzekoa da ere Josean Manterola bertsolariak saio batetan parte hartu zuela. Orain bi kazetari euskaldunek lan egiten dute Mosku Irratian. Bidai hau dela eta Unibertsitateko zein Kazetetako arduradun batzuekin elkarrizketatu dut jende gehiago etorriko zaigulako asmoz. Era berean hona etortzen diren euskaldunak Mosku Irratitik pasa daitezke, oso harrera ona izango dute.
ARANTZA GUTIERREZ
48-49


Gaiez\Politika\Nazioartea\Estatuak/Na\ERRUSIA
Gaiez\Komunikabid\Irratia\
Pertsonaiaz\TXEREVSKI1
Egileez\GUTIERREZ2\Komunikabid

Azkenak
2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maitena Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


Eguneraketa berriak daude