Ekialdeko anaia galdua ote?


1984ko ekainaren 17an
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Georgiako Tbilisi hiriburuko alkate-ordea mintzo
Georgiako kultur ordezkariak gure artean
Ekialdeko anaia galdua ote?
Merab Mgobrixvili Tbilisi-ko alkate-ordea da. Gizon handia, esku zabal, traje beltz, mingein arin; haren azalaren kolorea ikusirik, galdetu diogu:
–Sortzez georgiarra al zara?
-Hiru belaunalditan bai eta gehiago ez naiz gogoratzen. Bai, gurean gehienak gara georgiarrak
-Denak ez?
–Tbilisi-n esango dizut, 85 talde etniko dagoela, orotara populazioaren ehuneko 30a. Nahi baldin baduzu hango dato batzu emango dizkizut
–Nola ez
- Tbilisi ez da betidaniko hiriburua lehen, orain dela 1.500 urte, Msjeta zen, egun, errepublikaren zentro politiko-administratiboa da; bertan dago ministroen Sovieta, ministerioak, akademiak....
–Nahiko zentralizatuta?
–Alde horretatik baietz esan liteke.
–Jendea zein lanetatik bizi da?
–Errepublika guztian ehuneko 42a langile jendea da, industri jendea, eta ehuneko 52a nekazaritzan iharduten da. Tbilisi-n gehiago dira noski fabriketan aritzen direnak, ehuneko 60a edo. Fabriketan nekazaritzarako makinak, abioiak, kalkulagailuak etab, produzitzen dira.
–Eta nekazaritzan?
–Mahatsa da nagusi. Han ageri ziren munduko ardoak eta koñakak. Tea ere badago franko.
–Azoka libreak badirela entzuna dut...
–Bai, gauza normala da, lurra lantzen duenak, sobratzen zaiona, plazán saltzen du bai...
–Eta kanpora saldu...? Zein hartu-eman ekonomikoak ditu Georgiak munduarekin:
–Munduko 30 herriekin ditugu merkatal hartu-emanak. Errusiarekin haundiak, guk te asko dugularik baina garirik kasik bat ere ez.
- Bestela hartu-eman zuzenak al dira?
–Ez: COMECON-en bitartez:
–Mintza gaitezen eraikuntzaz.
–Eraikuntzarako Tbilisi-n 40,5 mila milioi metro koadratu dago, hortik bosteko bat pribatua da. Eraikuntza bada problema, baina ez handienetakoa. Gero badakizu, etxeak debaldekoak dira, eta mantentze gastuetarako (gasa, ura...) bizi-lagunari soldataren ehuneko 3a kentzen zaio.
–Garraioetan problemarik?
–Gehiagokoak bai. Trolebusa, tranbia, eta 1966tik metroa baditugu; azken hau potentziatzen dugu: baditu jadanik 22 kilometro. Kilometro bakoitza 10.000 milioi errublo kostatu zaigu, eta egunean 400.000 bidaiarik erabiltzen du.
–Ez diguzu esan Tbilisi-n zenbat jende zareten...
–A bai: 1.200.000tik aski gora. Eta aparte baditugu aero-trenak, batetik bestera kablez doazenak, eroso, arrunt menditsua bait da gure lurra...
–Ikaste aldetik zertan zarete?
-Eskolak eta? Derrigorrezkoa eta gero 44 eskola dugu langile kualifikatuentzat, 11 unibertsitate 70.000 ikaslerekin. Ikasteagatik Estatuak 80 errublo soldata ematen dio ikasleari. Gero 109 inbestigazio zentro dago, 21.000 ikaslerekin...
–Udalaren halako datu batzu emango bazenizkigu?
–Bai. Hiriak 10 distrito du. Baditugu 46 kultur palazio eta 126 liburutegi, hiritik atera gabe. Baita 17 museo eta 14 teatro profesional ere; teatro gehienak georgieraz dira, beste bat fijo errusieraz dago, beste bat armenieraz. Kiroletarako 10 estadio ditugu, Dinamo-rena handiena 80.000 lagunentzat, 10 piszina ur epelekoak, 496 kirol sala auzoetan barreiaturik. Medizinan 1.000 bizilagunentzako 11,9 mediku dago: munduko proporziorik altuena.
–Eta nola funtzionatzen du hiriak, zerbizioetan eta?
–Diputatuen Sovieta dago zuzendari. Berau bi urtetarako aukeratzen da: 640 diputatu dago. Hortik kobratzen ez dutenak noski, baizik eta beren lehenagoko soldatatik. Kondizio beretan ejekutiboko 24 lagunak erdia baino gehiago emakume dira, eta ehunetik 57 langile. Aparte, orotara, garraioetan eta denetan. 140.000 funtzionario dago.
–Bueno: eta arazoetaz, zer?
–Inportanteenak abastezimenduarenak ditugu: gero ekologikoak ez dira txikienak, nahiko fabrika hiri barruan dagoelarik...
–Esan duzunagatik, emigrante asko dago, armeniarrak eta; zer dela eta?
–Klima hobea eta lurra emankorragoa ditugu Georgian. Eta seinalatzekoa da bestalde zein georgiar gutxik alde egiten duen: gureari oso lotuak bait gaude.
–Guri asko interesatzen zaigun gauza bat: udaletxeko bilerak etab, georgieraz ala?
–Gehienbat bai, hori da gure hizkuntza normala, dokumentuak eta georgieraz daude. Orain, errusieraz ere badago, eta kale seinalizazioak ahal dugun neurrian bietan daude: bestela georgieraz bakarrik. Horretan errepublika batetik beste batera alde handia dago: Armenian ez dago kasik errusierarik eta armeniera hutsean daude.
–Georgia barruko errepublika autonomoetan ba al dago igualtasunik?
–Errepublika txikiak dira. Adzari an esate batera 75.000 lagun dira, halere beren teatroa eta telebista dute, adzerieraz dena.
–Lurraren propietateaz gehixeago esango al diguzu? Zeinena da lurra?
–Lurra, izan, ez da inorena. hóts. Estatuarena da, hots, denena, edo hobeto esateko, lantzen duenarena. Zuk partzela bat nahi duzu, lan egiteko: eskatu eta eman egiten zaizu, landu dezazun kondizio bakarrarekin. Hainbat hiritarrek badu orain partzelatxo bat horrela: ematerakoan langileek dute lehentasuna: nik aspaldian eskatu nuen, eta oraindik ez daukat...
–Zerorrek landuko zenuke?
–Neronek eta, familiak eta... portzierto ilobatxo bat izan berri dudala...
Elkarrizketa geroz eta lasaiago egiten dugu. Bere berrogei-ta-piko urtetan aiton gaztea dela esaten diogu.
–Bai, gazte ezkontzen bait gara, hogei urtetan eta...
Ondotik dibortzioaz, festetaz, patxaranaz etabarretaz segitzen dugu baina denak ezin kontatu hemen...

Georgiarren enbajada; ez.ker eskubira: Murman Gueorgadzhe pintorea, Shota Dzhidzhiguri euskaralogoa, Teimuras Baburashuili kultur ministroa, eta Merab Mgebrxvili Tbilis-ko alkate-ordea interpreteak aurkezpenetan diharduen bitartean.
Euskara eta georgiera aita haten semeak direla sostengatzen du Dzhidzhiguri hizkuntzalariak.
Teimuras Baburashuili kultur ministroak harrera handiz entzun zituen hemengo berriak, berak ere Georgiaren berri eskaintzen zigun heinean.

22-25

GaiezPolitikaNazioarteaEstatuak/NaGEORGIA

Azkenak
“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maiten Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


2025-08-29 | UEU
Ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute UEUk eta BadaLab-ek

UEUk eta BadaLabek ikertzaile gazteei zuzendutako diziplinarteko ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute. Honen helburuak dira ikertzaile euskaldun gazteen arteko harremanak sendotzea eta ezagutza-arlo ezberdinetako ikertzaileak elkarlanean aritzea. Irailaren 22ra arte... [+]


Javier Milei eta bere arreba eroskeria trama batekin erlazionatu dituzte filtraturiko audio batzuek

Argentinako hainbat hedabidek Desgaitasun Agentzia Nazionalaren buru den Diego Spagnuoloren audioak zabaldu dituzte. Argentinako Gobernuan eroskeria dagoela aitortu eta azaldu du horietan Spagnuolok, eta ustelkeria kasu horren buruetako bat Argentinako presidente Javier Mileiren... [+]


2025-08-28 | Gedar
Bere historian lehen aldiz, 110.000 milioi euroko kapitalizazioa gainditu du Iberdrolak

Europako energia-enpresarik handiena da jada, eta bi handienetako bat munduan.


Frantziako Gobernuaren aurka “guztia blokeatzeko” deia indartzen ari da

Irailaren 10a izanen dute protestarako lehen hitzordua. 2018 urteko Jaka Horien mugimenduaren segipen gisa ikusten dute anitzek deia, nahiz eta alderdi politikoak eta sindikatuak dinamikari lotu izanak ezberdintzen dituen biak. François Bayrouren austeritate politikaren... [+]


Udazken beroa Frantzian?

2025ean hazkunde ekonomiko txikia (%0,6) ez da gai izango langabezia-tasak %8ko muga gainditzea saihesteko; Zor Publikoak bi bilioi euro (BPGren %115) gainditzen ditu EK-k ezarritako %60aren oso gainetik, eta Gastu Publikoak estratosferan jarraitzen du.

Horri gehitu behar... [+]


Alemaniak derrigorrezko zerbitzu militarra “beharrezkoa” denean ezarriko lukeen lege proiektua onartu du

Europako azken urteetako joerari jarraiki, derrigorrezko zerbitzu militarraren harrabotsa Alemaniara heldu da: SDP Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata buru duen Defentsa Ministerioak borondatezko soldadutza ezarriko lukeen lege proiektua onartu du, "beharrezkoa" denean... [+]


Nafarroako lau pilotari ijitori omenaldia egin diete Mañuetako pilotalekuan

Flamenco On Fire jaialdian ospatu dute ijito komunitatearen, flamenkoaren eta pilotaren arteko harremana. Iruñeko Alde Zaharreko Mañueta pilotalekuan antolatu dute jaialdia, eta bertan omenaldia egin diete lau pilotari ijitori.


2025-08-28 | Jon Aleman Astitz
Supremazismo espainiarren “kontsentsu linguistikoa”

Eskubide linguistikoen ikuspegi integratzaile baten eskaintza dugu gaurkoa.

Espainiako supremazismo linguistikoa osasuntsu eta bizkor ageri zaigu, “hooligan” samalda anitz baten babesaz eta komunikabide indartsuez sustatua. Azken aurreko lagina Santi Martinezena... [+]


2025-08-28 | Iñaki Lasa Nuin
Gure jaiak

Euskal Herri osoan —beste herrialdeetan bezalatsu— jairik ez da falta. Negu giroan ere asko badira ospatzen direnak, uda-garaian ez da festa gabeko egunik. Egun-argi luzeak eta gau epelak jendea etxe zuloetatik kanpora, kalera ateratzeko aproposak dira eta jai giroan... [+]


2025-08-28 | LAB sindikatua
38 urteko garraiolari bat hil da Erriberrin

LABek jakin ahal izan duenez, Iruñeko garraiolari bat hil da asteazken goizaldean Erriberrin, lanerako zerabilen kamioia bidetik atera eta irauli ostean.


Polizia “talde zaurgarri”?

Azken asteetan bolo-bolo dabil Poliziaren eta, zehatzago esanda, Ertzaintzaren gaineko eztabaida. Tamalez, eztabaida piztearen arrazoia ez dira horiek Euskal Herri Langilearen kontra erabiltzen dituzten biolentzia eta jazarpen sistematikoa. Horren ordez, Ertzaintzaren eta bere... [+]


Hainbat ekintzailek bidea moztu diote Israel-Premier Tech txirrindularitza taldeari Espainiako Itzulian, Gazako genozidioarengatik

Hainbat lagun errepidera atera dira Palestinako banderak eta Gazako genozidioaren aurkako mezuak eskuan, eta Israelgo taldeko txirrindularien taldekako asteazkeneko erlojupekoa oztopatu dute. Etaparen ondoren argitaratutako ohar batean, taldeak manifestarien "ekintza... [+]


Eguneraketa berriak daude