Santiago Alba Rico: "Arabiar munduaz genuen irudia kolokan dago"

  • Filosofoa, idazlea eta ezkertiarra dugu Santiago Alba Rico (Madril, 1960). Badira hogei urte herrialde arabiarretan –Egipton eta Tunisian– bizi dela. Bertako matxinadez egindako hainbat hausnarketa jaso ditugu elkarrizketa honetan. 

2011ko uztailaren 03a
Santiago Alba Rico

Arabiar matxinadek ba al dute ezer komunean?

Badira, Bahreinetik Mauritaniaraino, herri horiek guztiek konpartitzen dituzten osagaiak. Alde batetik, oso diktadura basatiak jasaten dituzte. Bestaldetik, biztanleria gaztea dute oso. Gazteenak, etorkizunik gabeko bizitzak eta miseriak kaltetuta, urteetan zehar erreprimitu eta umiliatuak izan ondoren, matxinatu egin dira diktaduren kontra. Nazionalak, sozialak eta demokratikoak dira matxinadak; hiru kontzeptuak elkarrekin lotuak dira. Bigarren independentzia baten aldeko taupadak dira: XX. mendeko bigarrengo zatian, uztarri kolonialetik askatu omen zituzten prozesuek lortu ez zuten benetako independentzia eskuratu nahi dute egun. Berez jaiotako matxinadak dira, eta azkar hedatu dira Tunisiatik beste herrialde arabiarretara: askotan, ahaztu egiten dugu arabiarrek duten elkartasun organikoa oso indartsua dela.

Horrenbeste urtetako diktaduren ostean, bada herri horietan antolatuta dagoen mugimendu edota alderdirik?

Ezkerra txikitua, deuseztatua eta sistematikoki erreprimitua izan da. Hala ere, Tunisia edota Egipto bezalako herrietan, klandestinitatean lan egiten segitu du. Dena dela, indar politiko horiek guztiak, baita islamistak ere, matxinadek ezustean harrapatu dituzte. Hasieran, matxinaden atzetik joan ziren eta, aurrerago, matxinoek hartutako eremu fisikoak –Tunisiako kasbah, Kairoko Tahir plaza– baliatu dituzte gazteak politikoki hezteko. Gertaera hauek elkarlanean aritzeko itzelezko aukera sortu dute. Arabiar mundua lozorroan edota muturreko islamismoak menperatuta zegoela pentsatzen zuen ezker eurozentrikoaren aurrean, hara non agertzen zaizkigun guztiz demokratikoak diren matxinadak, islamismoa jokoz kanpo utziaz. Muturreko islamismoak ezaugarri epelak eta demokratikoak hartu behar izan ditu. Orain arte arabiar munduaz genuen irudia kolokan dago.

Diktadura horiek dituzten baliabide errepresiboak kontuan hartuta, irabazterik al dute matxinoek?

Inork ez zituen espero mugimendu hauek. Ezta oraindik Bahreingo edo Yemengo diktadoreak sostengatzen dituzten potentzia handiek ere. Egun, eskua sartzeari sekula utzi ez dioten potentziak altxamenduak indargabetzeko ahaleginetan ari dira. Leku batzuetan, indar militarra erabiltzen ari dira era paradoxikoan: Libiako matxinoei laguntza ematea, matxinadak deuseztatzeko zein Tunisia eta Egiptori arazoak sortzeko modurik onena da. Afrikako iparraldean Mendebaldeak dituen interesak indartsuak dira oso. Europar Batasunak eta AEBek ez dute nahi beren interesak arriskuan jar ditzakeen haustura subiranorik. Beste herrialde batzuetan, berriz, altxamenduen garapena oztopatu nahi dute sekulako errepresioa sostengatuz. Hala ere, Ekialde Hurbil berri baten atarian gaude. Egipton, oraindik gobernu militarra badute ere, Mubarak epaitzear daude eta Rafahko muga zabalduko dutela iragarri dute; bat egiten dute adiskidetze palestinarrarekin. Tunisian, lau hilabetetan, Espainian 35 urteko trantsizioan baino gauza gehiago lortu dute.

Tunisian ez bezala, gerra dugu Libian.

Libiakoa ondo kontatzeko beharra dago. Otsailaren 14an, Tunisiakoak bezalako protestaldiak hasi ziren, gazteek gidatuta. 17an, Bengassin, sarraskia izan zen; hainbat hedabidek airetik egina zela esan bazuen ere, Gaddafiren miliziarrek egin zuten erasoa. Zenbait militarrek populazioa babestea erabaki zuten, manifestariei kalashnikov eta obus zaharkituak emanez, abantaila gutxi da hori, ondo armatuak dauden milizien kontra. Bestalde, hor daude Gaddafik esandakoak: Tunisiari eta Egiptori leporatu zien gazteak kalera “drogatzera” irten araztea. Tunisiaren aurkako gerra ere iragarri zuen, oraindik abian dagoena –mugako postuak bonbardatzen ari dira–. Urtarrilaren 14an, Ben Ali kargutik bota zuten arren, Gaddafik bera sostengatzen segitu zuen, esanez tunisiarrek izan zezaketen agintaririk onena zela eta miliziak hara bidaliko zituela mehatxu eginez. Estatu hauen aldea petrolioa da: Libia petrolio eta gas hornitzaile ezinbestekoa da; Europak ezin zuen onartu hornikuntza etetea, eta Sarkozyk zirikatuta, erreboltarien aldeko jarrera hartu zuen. Baina egoera militarrak bira eman zuenean, jarreraz aldatzeko beranduegi zen, matxinoak sostengatu behar zituzten nola hala, eta tartean NATO sartu zuten. Zoritxarreko erabakia izan da: libiarrentzat, arabiar matxinadentzat eta erreboltarentzat berarentzat ere. Gaddafirekin negoziatzeko arazorik ez du Europak –Yemengo edota Bahreingo diktadoreak sostengatzen dituen horrek–, baina Tunisian eta Egipton gertatutakoak ikusita, ustezko diskurtso demokratikoarekin jarraitu behar izan du.

Zein da Israelen rola?

Iritzi publikotik at geratu dela badirudi ere, arabiar munduan gertatzen den orok eragina dauka Palestinako gatazkan, eta gertaera guztien atzean Israelen indarra dago. Israel, egun, matxinadek ikaratuta dago, eta haiek deuseztatzeko baliabide guztiak erabiltzen ari da. Batzuetan zuzenean eta bestetan aliatuen bidez. Etsaiak diren arren, argi utzi du Siriako El Assaden erregimena dela izan dezakeen aliaturik onena. Ez du ezer egin erregimen hori aldatzeko; alderantziz, ezkutuan sostengatzen du. Egipto dagoeneko ez da aurreko aliatu bera, egungo gobernuak bat egin behar baitu herritarren zenbait eskaerarekin. Egipto da Israelen gas hornitzaile nagusia –kontratu lotsagarriei esker–. Aldiz, El Assad, Israelen aurrean jarrera gogorragoa duten herritarrek mehatxatuta dago. Izan ere, El Assadek Israelgo mugak zaindu baino ez du egin, sekula ez du Golan zinez eskatu. Jarrera epel hau siriatarren egonezinaren iturrietako bat da. Oso momentu interesgarria da, eta Israelen ideologia zein historia kontuan izanik, batek daki honen erantzuna zein izango den.

Eta Palestinan nola eragin du horrek guztiak?

Fatahren eta Hamasen arteko adiskidetzea matxinaden ondorio zuzena da. Egoera horretan, Israelek kontrairaultza elikatzea normala da. Ikusi beharko da AEBek hartzen duten jarrera: azaleko aldaketak onartu ditzakete, publikoki behintzat, herri mugimenduek presionatuta baitaude. Baina, arabiar munduan egon daitekeen edozein demokrazia mota eta Israelgo Estatua ez dira bateragarriak.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Eskola jantokiak, noren ardura?

Sukaldeak errekuperatu, elikadura egokia bermatu, balio hezitzaileak transmititu. Asko dira hezkuntzako eragileek jantokietako zerbitzuak hobetzeko dituzten eskariak. Ez daude konforme catering enpresa handiek kudeatutako orain arteko ereduarekin, baina ezta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak urtarrilean egindako proposamenarekin ere: 2019-2020 ikasturtetik aurrera, hala nahi duten EAEko guraso elkarteek aukera izango dute ikastetxeko jantoki zerbitzua zuzenean kudeatzeko.


2019-02-24 | Z. Oleaga
Psikoterapien hazkundea ingurune militanteetan
Guaren eta niaren arteko oreka askatzaileen bila

Enpresetan, ikastetxeetan, kirol taldeetan… ez da psikologorik falta; artea, umorea edo bainua zirenak arteterapia, barreterapia eta hidroterapia dira egun, eta gure elkarrizketetan ohikoa da bipolar, neurotiko, depresibo edo psikosomatiko moduko terminologia erabiltzea... Homo politicusetik homo psicologicusera igaro gara, baita ingurune militanteetan ere.


Zorionak, Seaska!

Elkarlanetik sortu eta bizi da Seaska, Ipar Euskal Herriko ikastolen elkartea. Ospakizunetan da: 50 urte bete ditu aurten. Larunbateko ekitaldiak Euskal Herriko hainbat txokotako jendea erakarri zuen Miarritzera. Ia 5.000 lagun inguru bildu ginen Iraty Aretoan, eta bigarrenez zorionak Seaskari, antolakuntza paregabea izan zelako.


1.000 arrazoi

1.000 lagun aitortza eta erreparaziorik gabe. 1.000 aulki huts, nafar torturatu bakoitzeko bana, paratu ditu Nafarroako Torturatuen Sareak Iruñeko Gazteluko Plazan.Tortura ofizialki ikertu ez den azken legegintzaldia hau izan dadin. Pako Etxeberriaren lantaldeak irekitako bideari jarraipena eman nahi diote Nafarroan.


2019-02-24
Egiazko ezker iraultzailea dela frogatzeko, bitan banatu da jada Gazte Koordinadora Sozialista

Igandean aurkeztu dute IAko gaiztoek jatorri eta ideologia anitzeko gazte askok Gazte Koordinadora Sozialista. Munduko langileriak eta erakunde sozialista guztiek erakutsitako bideari jarraiki, astelehen goizerako bitan banatzea erabaki dute: Koordinadora Sozialista Gaztea eta Gazte Sozialisten Koordinadora.


Azkenak
Eguneraketa berriak daude