Eli Pociello: “Euskal WordNet Lengoaia naturalaren prozesamenduan erabiltzea nahi dugu, adibidez itzulpen automatikoan”

  • Eli Pociello filologoa EHUko IXA taldeko kide izan da zortzi urtez. Bertan Euskal WordNet, euskarazko lehenengo ezagutza base lexikalaren sorreran parte hartu du. Hain zuzen ere, ezagutza base lexikal hori izan da unibertsitatean aurkeztu berri duen bere doktore tesiaren gaia. Oraindik proiektua garatze fasean dago, momentuz izenak eta aditz batzuk soilik landu baitituzte, baina adjektiboak, adberbioak eta aditz guztiak ere gehitu behar dira. Gaur egun Pociello Elhuyarren dago, haren Zientzia eta Teknologia Hiztegia eta Euskal WordNet lotuko dituen proiektu batean lanean.

2008ko ekainaren 05a
Eli Pociello

Zer da ezagutza base lexikala?

 

Datu base baten antzekoa da, baina desberdintasuna da hiztegi batean jasotzen den informazioaz gain –hitzen adierak eta adiera horien definizioak eta adibideak– kontzeptuak elkarren artean harremanetan jartzen direla. Adibidez, hatza eskuko zati bat dela esaten zaigu eta eskua aldi berean besoa kontzeptuarekin harremanetan jartzen dela. Azken finean, kontzeptu guztiak euren artean harremanetan jartzen dira hierarkikoki.

 

Euskal WordNet Lengoaia naturalaren prozesamenduan erabiltzea nahi dugu, adierari begira garatzen diren aplikazioetan. Adibidez, itzulpen automatikoan. Sistemak ulertu behar du zer hitz ari den itzultzen eta horretarako hiztegi baten beharra dauka. Agian hitz baten testuinguruan agertzen den beste hitz baten bidez jakin daiteke lehenengoak zer adiera duen eta horretarako erabiltzen dira kontzeptuen arteko erlazioak.

 

Gaur egun zer tresna daude itzulpen automatikoaren alorrean? Zer emaitza ematen dituzte?

 

Fakultatean eta Elhuyarren egon diren proiektu batzuetan euskara, gaztelania, galiziera eta katalanaren arteko itzulpen automatikoarekin egin dugu lan. Euskararen ezaugarriak oso desberdinak dira beste hizkuntzekin alderatuta. Beste hizkuntzen oinarria latinetik etorritakoa izanda, errazagoak dira itzultzen, baina euskararen kasuan, bere ezaugarriengatik, emaitzak ez dira hain onak. Euskararen alde lan gehiago egin behar da. Sistema hobetu behar da. Horretarako proiektu eta diru laguntza gehiago lortu behar dira.

 

IXA taldeak eta Elhuyar Fundazioak, beste batzuekin elkarlanean Open Trad tresna garatu dute. Oraingoz euskararentzat hori dago. Emaitza eskasak ez, baina hobetzeko modukoak dira, lehen aipatutako arrazoiengatik. Hala ere, testu baten ideia ulertzeko balio du.

 

Erabiltzaile arruntak zertarako erabil dezake Euskal WordNet?

 

Beste hiztegiek bezalako informazioa ekartzen du –itzulpen elebidunak– baina horretaz gain, informazio gehiago ere jakin daiteke. Adibidez, jakin ahal dugu pagoa zuhaitz mota bat dela eta zehazki zer zuhaitz mota den. Nik uste lexikografikoek erabilgarri izango dutela. Hori da orain Elhuyarren egotearen beste arrazoia. Hiztegigintzan lan egiten dutenentzat horrelako baliabideak erabiltzea interesgarria izan liteke hiztegiak sortzeko orduan.

 

Beraz, erabiltzaile arruntarentzat baino gehiago, profesionalentzat da erabilgarri.

 

Bai, erabiltzaile arruntek hiztegi bezala erabiliko dute gehiago. Eta horretarako azken finean ezagutzen dituzun baliabidetara jotzen duzu. Gainera, gure datu base lexikala ez badugu interfazeari dagokionez erabilerrazago jartzen, zailagoa da erabiltzaile arruntak berau erabiltzea.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Akabatzearen negozioa argitara

Hiltegietako irudiak publiko egiteak kaltea eragiten dietela jakitun, animaliak hiltzea negozio bilakatu duten arduradunek hermetismo handia ezarri dute hiltegien inguruan.


2018-10-21
Otegi eta Zapatero Txillarren elkartu dira, jendeari horrelako bilerak inporta zitzaizkionean bezala

Arnaldo Otegik eta Jose Luis Rodriguez Zapaterok ezkutuko bilera egin zuten irailean Elgoibarko Txillarre baserrian. Bileraren xedea “elkar ezagutzea” zela esan duten arren, ezker abertzaleko iturriek Beranduegiri esplikatu diotenez, bi politikariek beren buruari egindako omenaldia ere izan da.


2018-10-21
Legioko ahuntzak idatzi du Casadoren diskurtsoa

Oso gutxitan erabiltzen dutela-eta, Espainiako Legioak erabaki du bere desfileetan parte hartu ohi duen ahuntza, Cientocincuentaycinco, birziklatzea.


2018-10-21 | Adur Larrea
Ez hanka ez buru
Behingoz edo garaia da

"Mitxoletak nahi ditugu", pestizida guztiak orain debekatzeko aldarria

Urriaren 5ean milaka pertsona bildu dira Frantziako Estatuko hirurehun hiri eta herri baino gehiagotako udaletxeen aurrean, "Nous voulons des coquelicots" (Mitxoletak nahi ditugu) deialdiarekin bat egiteko. Bi urte iraungo duen kanpainaren antolatzaileek ez dute huskeria eskatzen: pestizida kimiko guztiak debekatzea eta oraintxe bertan. Bioaniztasunaren hondamendiari eta gizakien pozoiketari behingoz erremedioa jartzea aldarrikatuko dute hileroko lehen ostiraletan.


2018-10-21 | Amaia Lekunberri
Ruben Collio aktibista maputxea
"Macarena lurraren defentsan borroka egiteagatik hil duten lehenengo emakume maputxea da"

Ruben Collio maputxeak (Santiago, Txile, 1976) itsasoa zeharkatu du Macarena Valdés ekintzailearen hilketaz jakinarazi eta nazioartean babesa lortzeko, salatzen duenez Txileko Estatuaren baitan maputxeentzat justiziarik ez baitago. 32 urte zituela hil zuten Valdés Tranguileko bere etxean, beraien bizilekuan zentral elektrikoa eraiki duen RP Global enpresa transnazional austriarraren auto batetik mehatxatuak izan eta egun batera. Macarenaren bikotekidea zen Ruben Collio, eta... [+]


Nerea Arriola. Txantxarik ez umorearekin
"Umorearen izenean ez dira gauzak banalizatu behar"

Sarritan gertatu zaio Nerea Arriolari; azkena, uda honetan bertan: ezezagunak hurbildu zaizkio, zaleak, bera zelakoan Idoia Txoperena, Supertxope, euskal youtuber sonatua. Hura, baina, kanpaina politiko baterako propio pentsaturiko pertsonaia zen [Hiru Damatxo ideia faktoriak egin zuen kanpaina, Sortu alderdiarentzat]. Arriola, berriz, Supertxope gorpuztu zuen aktorea dugu. Eta erizaina. Eta bakarrizketa-egilea. Eta…


2018-10-21
Nerea Arriola Urberuaga (1988, Donostia)

Erizaina da lanbidez, baina antzerkian ibili da betidanik, Zurriolako Ikastolako antzerki-taldean. Berak eman die gorputza eta ahotsa Supertxope euskal youtuberrari eta Info7 irratiko Dolores Mujika Dolox pertsonaiari. Duela bi urte egin zuen lehen bakarrizketa, eta besteak beste, zeregin horretan dabil orain han eta hemen. Aurten bukatu du antzerki-prestakuntza, Donostiako Arte Eszenikoen Tailerrean (TAE).


Azkenak
Eguneraketa berriak daude