Haien atzaparretan gaudenez, bankuak nazionalizatu

  • XXI. mendeko krisi handia etapak errez doa, 1929koaren antza gero eta handiagoa dauka. Amerikako bankuak eta ondoren Europakoak kiebratik salbatu ondoren, orain salbatzaileak -estatuak- dira salbatu behar porrotetik. Azkenean denok galtzaile eta bankuak irabazle bakar?
Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2010ko maiatzak 30
Irudia Munduko Sindikatuen Federazioak (World Federation of Trade Unions, WFTU) erakusten du bere webgunean: maiatzaren 4an Greziako Langile Guzien Fronte Militanteko kideek Atenasko Finantz Ministerioa okupatu zuten. Bertan bilduei WFTUko idazkari nagusiorde Valentin Pacho "“argazkian eskubitan"“ mintzatu zitzaien. Mendebaldeko iritzi publikoari sinetsarazi egin zaio "etxeko lanak ondo egin ez dituen" Grezia salbatzeko mobilizatu direla azken asteotako neurri guztiak, Europako herritarrek Grezia salbatu behar dutelakoan. Baina atzean dagoen egia da bankuei bigarren salbamendua oparitu zaiela: lehen fasean zorretan zeuden beste bankuek sortutako arazoetan ito ez zitezen, oraingoan Estatuak bankuei zor dizkienak kobratu ahal izateko. Greziaren zor publikoaren %43 bankuek utzia da, %22 mutualitateen funtsek, %15 pentsio funtsek...

Bankuen nazionalizazioa ez  zuen inork aipatzen aspaldi honetan, ez bada ezker muturreko talde eta militanteek. Demodé, komunisten zaharkeria. 2007an lehertu zenetik XXI. mendeko krisitzarra, gero eta analisi gehiago iristen da puntu horretara. Askok banku pribatuak publiko bihurtzea aldarrikatzen du arrazoi etiko edo justiziazkoengatik: denon diruekin salbatu baldin badira leizean amiltzetik, denontzako bitez haien mozkinak. Baina ez dira gutxi neurri hori, bankuen nazionalizazioa, beharrezkotzat jotzen dutenak efikazia ekonomikoan, are derrigortasun praktikoan, oinarrituta.

Le Monde Diplomatiquen blog interesgarria egiten du Frédéric Lordon ekonomialariak, Pompe à Phynance (Finantza ponpa). Parisko CNRS erakunde publikoko ikasketa buru den Lordonek 2008ko apirilean ekin zion blogari, hasieratik aitortuz Pierre Rimbert antzerkigilearen Ubu erregea obrari zor ziola asko.

Hainbestetan taularatua izan den Ubuk pasarte batean dio: “Beste behin ere aberastu egin behar dut, ez dut sos bakar bat lagako”. Baina gaurko Ubu modernoa ez errege bat edo estatu bat, finantza sistema dela ziur dago Lordon. “Zein da gaur gizartea, egindako lan guztia zurrupatuta, odolik gabe utzi eta erabat menderatzen duen indar despotikoa? Ez Estatua, hori ziur (...) aitzitik, bankuen eta akziodunen sistema da lapurreta guzti horren emaitza eskuetan daukana”.

2008tik minbiziak jota dagoen ekonomia kapitalistari jarraipen argia egiten dio Lordonek. Orain arteko hiru sarrerak, frantses hiztuna ez denarentzako barrokogi idatzitakoetan, egia, irakurtzekoak dira: Crise, la croisée des chemins (Crisia, bidegurutzea), Sauver les banques jusqu’à quand? eta En route vers la Grand Depression?

“Egoera harrigarria dirudi, baina ez da –idatzi du Lordonek–. Zeren eta, finantza pribatuen krisia finantza publikoen krisi bihurtzen ikusi zen bezala, ondoren gertatu behar zuen metamorfosia, moneta krisi eta krisi politikoa barne, guzti hori 2007 amaieran aurreikusten baitzen”. Bistan dena, oker ari ziren, nahita edo nahi gabe, “txarrena gainditu dugu” gutxienez hirutan esan dutenak.

Nahasmenaren erdian puntuz puntu hari logiko bat nabarmendu nahi du Lordonek. Puntuak gure kabuz laburtuta, 2007a baino lehen Europan ez zegoen zor publiko arazorik. Azken bi hamarkadetako krisiak beti finantzen arloko shocken ondorioz sortu dira, handik kutsatuz ekonomia erreala kredituaren mekanismoetan. Errezesio egoeretan defizit publikoak handiagotzea derrigorrezkoa da. Estatuek defizita arindu beharrak dakar zergak igo eta zerbitzu publikoak gutxitu beharra.

Puntu horretan gaude, hain zuzen. Eskubiak eskatzen du edozer egitea merkatuak lasaitzeko –Estatuak zor publiko gehiago saldu ahal izan dezan, aurreko zorren konpromisoak betetzeko–. Ezkerrak aldarrikatzen du herritarrak ez sobera kaltetzea. Tirabira horretan gabiltza orain. Baina datu latz hau erantsita: finantzen arloak urteotan ezagutu duen araugabetzearen ondorioz, inork, ez politikoek eta ez beste agintariek, ez du aurkitzen tresnarik egunetik egunera sekulako aldaketak nozitzen dituen bilakaerari aurre egiteko.

Matxinada edo manipulazioa

Europar Batasunak onartu berri du egonkortze plan bat 750.000 milioi eurokoa, bere baitako edozein estatu larrialditik ateratzeko. Horietatik 60.000 direla EBk dirutan jar ditzakeenak, 250.000 Nazioarteko Diru Funtsak, eta gainerako 440.000ak Europako estatuen bermeei lotuta daudela. Zorretan estu dabiltzan estatuak berak dira berme!

Jokaldiarekin Grezia salbatu nahi da hondoa jotzetik, esaten da. Baina kobratuko dutenak, ostera ere, bankuak, inbertsio funtsak eta gisa bereko beste hartzekodunak izanen dira. Haien esku da zor publikoa.

Greziak ordainketak etengo balitu edozein enpresak egiten duen gisan, hartzekodun guztiekin negoziatu beharko luke, zorraren parte bat kitatzeko posibilitatea baztertu gabe. Baina oraingoa bezalako salbamendu operazio batekin bankuak eta inbertsio funtsak izango dira onuradunak; aldiz, estatuaren zerbitzuak gutxituko zaizkien herritarrek nozituko kalteak. Hauek ere bankuak bezain hartzekodunak izan arren. Horra finantza ponpa lanean.

Zer dela eta ezin ditu Greziak ordainketak eten? New York hiriak egin zuen, Kalifornia antzeko egoera batean bizi da, izan dira aurrekari gehiago. Zorrak berrantolatzea edo ordainketak eteteak ez du esan nahi hartzekodunek diru guztia galduko dutenik baizik eta ordainketak atzeratuko direla... tartean zorren zati bat kitatutzat emanez, ingelesez haircut (ile mozketa) esaten zaiona.

Kontua da azken hamar urteotan zor publikoaren osaketa erabat aldatu dela, finantzen merkatuan urtu direlako zorrok, produktu batetik bestera pasatuz. Erakunde batek aurrean hartzekodun gutxi eta ezagunak dauzkanean zorra berriro negoziatu eta ordainketak atzeratzeko modua badauka, baina nola egin merkatuen liberalizazioarekin nork-noren-zer daukan ez dakienean?

Ororen buru, banku, inbertsio funts eta bestelako finantza egituren eskuetan daude gaur estatuak. “Herritarrok bankuen atzaparretan harrapatuta gaude?”, galdetzen du Lordonek, berak erantzuteko: “Bai”. Orduan, gizartearen bizimodua, biziraupena bera, hain neurri handian mugatzen duen tresna ezin da esku pribatuetan egon. Nazionalizatu beharra dago.

Lordonen hitzetan, Europak martxan jarri duen oraingo salbamendu plana ondo aterako balitz, eta ez da segurua, bankuek herritarren gehiengoaren sakrifizioen bizkar urrats berria emana izango lukete herritarren ondasunak beren altxorretara eramateko. Horregatik, finantza erakundeek indar handiegia hartu dutelako, alternatiba dagoenekoz ezin da izan haiei arau berriak ezartzea, zerga berriak. Tobin tasa famatua bera ere hutsaren hurrengoa litzateke finantzek herritarren eta erakundeen bizitzan hartu duten garrantziari egokitzeko.

Bitartean,  aginte publikoek  banka jabe pribatuei eskuetatik kentzea aurreikusita ez dagoenez, ondorengo hilabeteetako bi eszenatoki posible aurreikusi ditu Frédéric Lordonek. Bata, jendearen oldartzea, matxinada. Esan liteke Grezian herritar asko horretan dabiltzala: besterik da zer lortu lezaketen.

Bigarren aukera da finantzek estatuen bihotzei zuzenean erasotzea: jendea mobilizatzeko partez, merkatua astindu, finantza krisia  larriagotu eta gobernuak behartu are neurri gogorragoak hartzera, herritarren bizkarretik.

Zer dio jendeak? Lasai dirudi, menturaz krisiak ez dio nahiko min egin... Laster igarriko dio.


Azkenak
2016-09-25 | Mendi Urruzuno
Burgostik Pasaiara itzainen atzetik

Burgos, Errioxa, Araba, Nafarroa eta Gipuzkoan barrena heldu dira Pasai San Pedrora bike eta alkitran upelez betetako hiru gurdiak. Desagertzeko zorian dauden idi eta mendi-behiek (200 ale baino ez dira geratzen) tiratuta osatu dute ibilbidea, duela zenbait mende egiten zen bezala. Aurretik itzainak eta atzean hamaika lagun zutela sartu ziren hilaren 19an Albaolaren eraikinera. Han eraikitzen ari diren XVI. mendeko San Juan baleontziaren erreplika zuten zain.


Urrea Ondarroako txalupetan
Edo nola erosi zituzten jeltzaleek armak gudarientzat

1936ko irailean Bilbon zegoen Banco de Españatik bost urre kutxa atera eta Ondarroako txalupatan Baionara eraman zituzten gauez. Operazio arriskutsu horri esker gudarientzako milaka fusil erosi ahal izan zituen Agirreren gobernu eratu berriak Txekoslovakian.


Yayo Herrero, antropologoa
"Jendeak jakin behar du bizitza duina zer den, zer behar den eta zer ez"

Yayo Herrero (@yayo_herrero), ikerketa ekosozialez aritzen den FUHEM fundazioko zuzendaria da eta Ekologistak Martxaneko kidea. Madrilen egin digu harrera, bizitzaren iraunkortasunaz jarduteko. Haren esanetan, ekologismoa eta feminismoa jarri behar dira paradigmaren erdigunean, bizitza duinaren alde egin nahi badugu. Irailaren 24an Lanak eta eredu produktiboa krisi sistemikoan tailerra emango du Nazioarteko III. Topaketa Ekosozialistetan, Bilbon.


Mixeria eta kutsaduratan itota gaudenok zergatik maite dugun Trump?

Beti kontserbadore bozkatzen duten estatuetako herritarrak AEBetako beste estatuetakoak baino pobreagoak dira, gutxiago eskolatuak, osasun txarragoa dute, estatu liberalenetakoek baino 5 urte gutxiagoko bizi itxaropena. Estatu gorriak –errepublikarren kolorea– txapeldun dira industriak eragindako kutsaduratan ere. Zergatik bozkatuko dute ingurumena zaintzeko legeak ezabatuko dituen Donald Trumpen alde?


2016-09-25
Urteko eufemismo onenaren saria eman diote Alfonso Alonsori

EAEko hauteskundeetarako PPko zerrendaburua, Alfonso Alonso, garaile suertatu da Europako Politikari Profesionalen Elkarteak antolatzen duen Gifmi uan Grami sariketa ospetsuan, Eufemismo Onena sailean hain justu ere. ETB-2ko hauteskunde eztabaidan Podemoseko Pili Zabalari esandako hitz dagoeneko historikoei esker lortu du sari preziatua Alonsok.


2016-09-25
Idoia Mendiak onartu du bere kanpaina Irango pelikula bat dela

Donostiako Zinemaldiko alfonbra gorrian egin du Idoia Mendia PSEko lehendakarigaiak hauteskunde kanpainako mitin zentrala eta adierazpen harrigarriak egin ditu: “Inkestak ikusita argi dago herritar asko ez direla ari ulertzen gure mezua. Baina benetan sakona da. Kontua da hemen jendea nazionalisten komedia arinetara ohituta dagoela eta guk autore zinema egin nahi dugu hauteskunde hauetan”.


Lurrikarak atzemateko, dragoiak

Luoyang (Txina), K.o. 132. Zhang Heng (78-139) kartografo, matematikari, astronomo, margolari eta idazleak lurrikarak antzemateko gailu bat aurkeztu zuen Ekialdeko Han dinastiaren gorte inperialean, sismografo modernoak asmatu baino 1.700 urte lehenago (Milne, Ewing eta Grayk Japonian garatuak, 1880ko

...

Girl Scouts, MI5en zerbitzura

Lehen Mundu Gerra amaierako desklasifikatutako txosten baten arabera, 1914tik 1918ra 90 girl scoutek Erresuma Batuko Segurtasun Zerbitzuarentzat lanean aritu ziren, informazio sekretua pasatzen. Batez beste, neskatoek astean 50 penny jasotzen zituzten mezulari lanak egitearen truke; MI5eko arduradunek, itxuraz, erabateko

...

2016-09-25 | Jakoba Errekondo
Zumitzan, hor hormonak

Hormona tartean gabiltza azkenaldi honetan. Zuhaitz eta zuhaixka, edozein, ugaltzeko boladarik aproposenetakoa da eguna mozten ari den urteko sasoi hau. Komeni da ugalketarako landatu nahi dugun aldaxkek itsasteko ur-laguntzailea hormonaz gainezka edukitzea. Haziekin bezala, beste zenbait landare zatirekin ere osa daiteke

...

Babarrun lata bat [Publikoaren Saria]

Zine soziala saritu dute aurten Zinemaldiko ikus-entzuleek, elikagai bankuan emakume bat, gosearen goseaz, babarrun lata bat irekitzen eta zuzenean latatik jaten ikusteak hunkitu egin gaituelako, hainbeste da horrelako eszena batek esan nahi duena.


2016-09-25 | Reyes Ilintxeta
Juan Gorriti, eskultorea
"Nirea da Art-behar, Art-natur, Art-denbora... beharrak, naturak eta denborak sortutako zerbait delako"

Baserria eta natura dira Gorritiren inspirazio iturriak. Batean zein bestean oharkabean sortzen eta egiten den artea jaso nahi du. Zuraren maitale amorratua, altzariak, eskulturak, margolan koloretsuak eta ipuinak egiten ditu. Denetik eta dena bere modura. Irailaren amaierara arte Aralar itsasmira bere erakusketa ikus daiteke Donostiako Miramar jauregian, Aralarko zati bat itsasoari besarkatuta.


Lucía Gricman, psikologoa
"Zure eromena bizitzaren aldekoa da? Orduan arazorik ez, lotura soziala galtzea da arriskua"

Psikologoa eta argentinarra da Lucía Gricman, eta buruko gaitza duen jendearekin asanblada oso emankorrak egiten ditu, Buenos Airesko zentro terapeutikoan. Eromenaz, medikalizazioaz eta psikoanalisiaz jardun dugu.


2016-09-25 | Igor Agirre
Merkurioaren kutsadura mugatzeko legedia egokitzear da Europar Batasuna

2013. urtean Nazio Batuen Erakundeak Minamatako Hitzarmena adostu zuen, merkurioak eragindako kutsadurari mundu osoan erantzuna emateko asmoz. Orain, Europako Batzordea, hitzarmena oinarri hartuz, legedi propioa berritzeko pausoak ematen ari da. Hainbat taldek lege proposamena nahikoa ez dela uste dute, eta araudia zorroztearen alde agertu dira.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude