Haien atzaparretan gaudenez, bankuak nazionalizatu

  • XXI. mendeko krisi handia etapak errez doa, 1929koaren antza gero eta handiagoa dauka. Amerikako bankuak eta ondoren Europakoak kiebratik salbatu ondoren, orain salbatzaileak -estatuak- dira salbatu behar porrotetik. Azkenean denok galtzaile eta bankuak irabazle bakar?
Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2010ko maiatzak 30
Irudia Munduko Sindikatuen Federazioak (World Federation of Trade Unions, WFTU) erakusten du bere webgunean: maiatzaren 4an Greziako Langile Guzien Fronte Militanteko kideek Atenasko Finantz Ministerioa okupatu zuten. Bertan bilduei WFTUko idazkari nagusiorde Valentin Pacho "“argazkian eskubitan"“ mintzatu zitzaien. Mendebaldeko iritzi publikoari sinetsarazi egin zaio "etxeko lanak ondo egin ez dituen" Grezia salbatzeko mobilizatu direla azken asteotako neurri guztiak, Europako herritarrek Grezia salbatu behar dutelakoan. Baina atzean dagoen egia da bankuei bigarren salbamendua oparitu zaiela: lehen fasean zorretan zeuden beste bankuek sortutako arazoetan ito ez zitezen, oraingoan Estatuak bankuei zor dizkienak kobratu ahal izateko. Greziaren zor publikoaren %43 bankuek utzia da, %22 mutualitateen funtsek, %15 pentsio funtsek...

Bankuen nazionalizazioa ez  zuen inork aipatzen aspaldi honetan, ez bada ezker muturreko talde eta militanteek. Demodé, komunisten zaharkeria. 2007an lehertu zenetik XXI. mendeko krisitzarra, gero eta analisi gehiago iristen da puntu horretara. Askok banku pribatuak publiko bihurtzea aldarrikatzen du arrazoi etiko edo justiziazkoengatik: denon diruekin salbatu baldin badira leizean amiltzetik, denontzako bitez haien mozkinak. Baina ez dira gutxi neurri hori, bankuen nazionalizazioa, beharrezkotzat jotzen dutenak efikazia ekonomikoan, are derrigortasun praktikoan, oinarrituta.

Le Monde Diplomatiquen blog interesgarria egiten du Frédéric Lordon ekonomialariak, Pompe à Phynance (Finantza ponpa). Parisko CNRS erakunde publikoko ikasketa buru den Lordonek 2008ko apirilean ekin zion blogari, hasieratik aitortuz Pierre Rimbert antzerkigilearen Ubu erregea obrari zor ziola asko.

Hainbestetan taularatua izan den Ubuk pasarte batean dio: “Beste behin ere aberastu egin behar dut, ez dut sos bakar bat lagako”. Baina gaurko Ubu modernoa ez errege bat edo estatu bat, finantza sistema dela ziur dago Lordon. “Zein da gaur gizartea, egindako lan guztia zurrupatuta, odolik gabe utzi eta erabat menderatzen duen indar despotikoa? Ez Estatua, hori ziur (...) aitzitik, bankuen eta akziodunen sistema da lapurreta guzti horren emaitza eskuetan daukana”.

2008tik minbiziak jota dagoen ekonomia kapitalistari jarraipen argia egiten dio Lordonek. Orain arteko hiru sarrerak, frantses hiztuna ez denarentzako barrokogi idatzitakoetan, egia, irakurtzekoak dira: Crise, la croisée des chemins (Crisia, bidegurutzea), Sauver les banques jusqu’à quand? eta En route vers la Grand Depression?

“Egoera harrigarria dirudi, baina ez da –idatzi du Lordonek–. Zeren eta, finantza pribatuen krisia finantza publikoen krisi bihurtzen ikusi zen bezala, ondoren gertatu behar zuen metamorfosia, moneta krisi eta krisi politikoa barne, guzti hori 2007 amaieran aurreikusten baitzen”. Bistan dena, oker ari ziren, nahita edo nahi gabe, “txarrena gainditu dugu” gutxienez hirutan esan dutenak.

Nahasmenaren erdian puntuz puntu hari logiko bat nabarmendu nahi du Lordonek. Puntuak gure kabuz laburtuta, 2007a baino lehen Europan ez zegoen zor publiko arazorik. Azken bi hamarkadetako krisiak beti finantzen arloko shocken ondorioz sortu dira, handik kutsatuz ekonomia erreala kredituaren mekanismoetan. Errezesio egoeretan defizit publikoak handiagotzea derrigorrezkoa da. Estatuek defizita arindu beharrak dakar zergak igo eta zerbitzu publikoak gutxitu beharra.

Puntu horretan gaude, hain zuzen. Eskubiak eskatzen du edozer egitea merkatuak lasaitzeko –Estatuak zor publiko gehiago saldu ahal izan dezan, aurreko zorren konpromisoak betetzeko–. Ezkerrak aldarrikatzen du herritarrak ez sobera kaltetzea. Tirabira horretan gabiltza orain. Baina datu latz hau erantsita: finantzen arloak urteotan ezagutu duen araugabetzearen ondorioz, inork, ez politikoek eta ez beste agintariek, ez du aurkitzen tresnarik egunetik egunera sekulako aldaketak nozitzen dituen bilakaerari aurre egiteko.

Matxinada edo manipulazioa

Europar Batasunak onartu berri du egonkortze plan bat 750.000 milioi eurokoa, bere baitako edozein estatu larrialditik ateratzeko. Horietatik 60.000 direla EBk dirutan jar ditzakeenak, 250.000 Nazioarteko Diru Funtsak, eta gainerako 440.000ak Europako estatuen bermeei lotuta daudela. Zorretan estu dabiltzan estatuak berak dira berme!

Jokaldiarekin Grezia salbatu nahi da hondoa jotzetik, esaten da. Baina kobratuko dutenak, ostera ere, bankuak, inbertsio funtsak eta gisa bereko beste hartzekodunak izanen dira. Haien esku da zor publikoa.

Greziak ordainketak etengo balitu edozein enpresak egiten duen gisan, hartzekodun guztiekin negoziatu beharko luke, zorraren parte bat kitatzeko posibilitatea baztertu gabe. Baina oraingoa bezalako salbamendu operazio batekin bankuak eta inbertsio funtsak izango dira onuradunak; aldiz, estatuaren zerbitzuak gutxituko zaizkien herritarrek nozituko kalteak. Hauek ere bankuak bezain hartzekodunak izan arren. Horra finantza ponpa lanean.

Zer dela eta ezin ditu Greziak ordainketak eten? New York hiriak egin zuen, Kalifornia antzeko egoera batean bizi da, izan dira aurrekari gehiago. Zorrak berrantolatzea edo ordainketak eteteak ez du esan nahi hartzekodunek diru guztia galduko dutenik baizik eta ordainketak atzeratuko direla... tartean zorren zati bat kitatutzat emanez, ingelesez haircut (ile mozketa) esaten zaiona.

Kontua da azken hamar urteotan zor publikoaren osaketa erabat aldatu dela, finantzen merkatuan urtu direlako zorrok, produktu batetik bestera pasatuz. Erakunde batek aurrean hartzekodun gutxi eta ezagunak dauzkanean zorra berriro negoziatu eta ordainketak atzeratzeko modua badauka, baina nola egin merkatuen liberalizazioarekin nork-noren-zer daukan ez dakienean?

Ororen buru, banku, inbertsio funts eta bestelako finantza egituren eskuetan daude gaur estatuak. “Herritarrok bankuen atzaparretan harrapatuta gaude?”, galdetzen du Lordonek, berak erantzuteko: “Bai”. Orduan, gizartearen bizimodua, biziraupena bera, hain neurri handian mugatzen duen tresna ezin da esku pribatuetan egon. Nazionalizatu beharra dago.

Lordonen hitzetan, Europak martxan jarri duen oraingo salbamendu plana ondo aterako balitz, eta ez da segurua, bankuek herritarren gehiengoaren sakrifizioen bizkar urrats berria emana izango lukete herritarren ondasunak beren altxorretara eramateko. Horregatik, finantza erakundeek indar handiegia hartu dutelako, alternatiba dagoenekoz ezin da izan haiei arau berriak ezartzea, zerga berriak. Tobin tasa famatua bera ere hutsaren hurrengoa litzateke finantzek herritarren eta erakundeen bizitzan hartu duten garrantziari egokitzeko.

Bitartean,  aginte publikoek  banka jabe pribatuei eskuetatik kentzea aurreikusita ez dagoenez, ondorengo hilabeteetako bi eszenatoki posible aurreikusi ditu Frédéric Lordonek. Bata, jendearen oldartzea, matxinada. Esan liteke Grezian herritar asko horretan dabiltzala: besterik da zer lortu lezaketen.

Bigarren aukera da finantzek estatuen bihotzei zuzenean erasotzea: jendea mobilizatzeko partez, merkatua astindu, finantza krisia  larriagotu eta gobernuak behartu are neurri gogorragoak hartzera, herritarren bizkarretik.

Zer dio jendeak? Lasai dirudi, menturaz krisiak ez dio nahiko min egin... Laster igarriko dio.


Azkenak
2016-08-31 | ARGIA
Burkinia ez debekatzeko eskatu die NBEk Frantziako udal agintariei

Giza Eskubideen Bulegoaren aburuz “ezin da genero berdintasunik lortu emakumeek soinean eramatea erabakitzen duten janzkera arautuz". Frantziako Estatu Kontseiluak burkiniari betoa kentzeko agindu dio udalerri bati; zenbait tokitan, ordea, jakinarazi dute galarazten jarraituko dutela.


2016-08-31 | Hiruka .eus
Kirol-prentsa "gizonek eta gizonentzat dago pentsatua", EHUko ikerketa baten arabera

Chantal Reyes Kazetaritzan graduatu getxoztarrak egin du "Emakumearen kirolaren presentzia eta tratamendua espainiar kirol prentsa idatzian" EHUko gradu-amaierako lana; notarik altuena jaso du 22 urteko kazetariak. Lan-zuzendari Matxalen Legarreta Iza Soziologiako doktorea izan du.


Julen Madina entzierroetako korrikalaria eta telebistako kolaboratzailea hil da

Iragan ostegunetik Donostiako Ospitaleko Zainketa Berezien Gelan zegoen, Zurriola hondartzan istripua izan eta gero. Sare sozialen bitartez jakinarazi du heriotza familiak. 


2016-08-31 | ARGIA
Fleury-Mérogiseko gizonezkoen kartzelan dauden euskal preso politikoak modulu berean elkartu dituzte

Fleury-Mérogiseko (Frantzia) gizonen espetxeko preso politikoek protesta abiatu zuten maiatzean, kartzela barruko sakabanaketa salatu eta batu zitzaten eskatzeko. Izan ere, modulu bitan bereizita izan dituzte orain arte. Etxeratek zabaldu duenez, helburua lortu dute eta modulu berean izango dira aurrerantzean. Hala jakinarazi omen diete presoek eurek Etxerati.


Urkullu: "EH Bildu kontziente zen egoeraz. Ez dut ikusi hautagaitzarik erretiratu duenik"

Lehendakariak “oportunismoa” egotzi dio EH Bilduri Eusko Jaurlaritzaren ikasturte berriko lehen kontseilu bileraren ostean. Espainiako Gobernuari, abertzaleak mespretxatzea.


Applek Irlandari 13.000 milioi euro itzuli behar dizkiola ebatzi du Europak, urtetan ordaindu gabeko zergengatik

Apple konpainiak eta Irlandak legez kanpoko zerga aginduak adostu zituztela ebatzi du Europako Batzordeak. Zerga gutxiago ordaintzeko sare konplexu bat baliatuz Europan izandako mozkinen ehuneko txiki bat soilik ordaindu zuen multinazionalak Irlandan hainbat urtez, sozietate zergei dagokionez: irabazien %1 2003an eta %0,005 2014an (%12,5ekoa da sozietateen gaineko zerga Irlandan).


2016-08-31 | Estitxu Eizagirre
Kontxako estropadetako bigarren iganderako giza katea deitu du Errausketaren Kontrako Mugimenduak

Aldundiari eta GHKri eskatu diote erraustegi proiektua albo batera utzi eta benetako prozesu parte-hartzailea martxan jartzeko, hondakinen kudeaketa adosteko. Proiektua pribatizatzeak herritarrei ordaindu beharrekoa "ikaragarri garestitu" diela nabarmendu dute, eta sortzen dugun errefus kopurua "erabaki politikoen menpe" dagoela.


2016-08-31 | Unai Brea
Otegiren aurkako jazarpena onartzea egotzi dio EH Bilduk EAJri, ETBko hauteskunde eztabaidak direla eta

Unai Urruzuno EH Bilduko kideak gogor kritikatu du Arnaldo Otegiren aurkako jazarpenarekiko EAJk duen jarrera, Eusko Legebiltzarrean emandako prentsaurrekoan. Otegiren hautagaitza bertan behera uzteko erabakia irmoa balitz elgoibartarra ETBko hauteskunde eztabaidetatik kanpo uztearen alde bozkatu zuen EAJk –PP eta PSErekin batera– EiTBko administrazio kontseiluan, eta erabaki horrek eragin du EH Bilduren erantzuna.


Mola eta Sanjurjoren gorpuzkiak aterako dituzte Iruñeko Eroritakoen monumentuko kriptatik

Paco Etxeberria forentseak zuzenduko du zortzi hobiren irekiera, Mola eta Sanjurjo kolpistenak barne, Iruñeko Udalaren ekimenez. Gorpuzkiak senideen esku utziko dituzte.


2016-08-31 | Erran .eus
Artzain Amerikanoen Egunaren X.urteurrena ospatuko dute larunbatean Izaban

Euskal Artzainak Ameriketan elkarteak egitarau zabala prestatu du aurten ere. Irailaren 3an ospatuko da, Izaban (Erronkari), Urrinean Biltruk goiburupean. Erronkarieraz, Urrunean bilduak erran nahi du  eta hain ezberdinak diren bi lurraldetan, bizitza eta lana egiteko modu berdina egin ahal izana goraipatu nahi du. Tiketak ohiko lekuetan daude salgai. 


Hondakin toxikoak modu irregularrean gordetzen zituen Guadalajaran erretako fabrikak

Abuztuaren 26an hasi zen sutea hondakin toxikoen birziklatze-planta batean Chiloechesen, Guadalajaran (Gaztela-Mantxa, Espainia). Ez zuten lanean aritzeko baimenik 2015eko urriaz geroztik, baina fabrikak martxan jarraitu zuen Udalak urte honetako ekainean itxi zuen arte. Hainbat erakunde ekologistak salatu dute isuritako hondakinek Henares ibaia kutsatu dutela.


Nafarroako Hezkuntza Departamentuko bi zuzendariak aldatuko ditu Mendozak

Nekane Oroz eta Roberto Perezek hartuko dute Juan Ramón Elorz eta Estebe Petrizanen lekua. Barkosek iragarritako Gobernuaren berrantolatzearen baitan egingo dira aldaketak.


Botoa eskatu du Rajoyk, hirugarren hauteskundeei zeharka begiratuz

Ciudadanosen babesa du PPko hautagaiak, baina ez dirudi nahikoa izango denik presidente izendatzeko. PSOEko Pedro Sánchezek ezezkoa eman dio beste behin.


2016-08-30 | Unai Brea
TTIPen negoziazioa eteteko eskatuko duela esan du Frantziak

Frantziak EBko beste estatuei eskatuko die Europa eta AEBen arteko merkataritza askeko akordioaren (TTIP) negoziazioak eteteko, Matthias Fekl Kanpo Merkataritza estatu idazkariak RMC irratiari emandako elkarrizketan esan duenez. Haren ustez, negoziazioak ezkutukeriaz egin dira orain arte, eta horrek konfiantza falta handia eragin die herritarrei. Prozesua gelditu eta etorkizunean AEBekin bestelako negoziazio bati ekitearen alde azaldu da estatu idazkaria.


Guggenheim museoak hezitzaile guztiak kaleratuko ditu lan baldintzak hobetzeko eskaeren ondoren

Bilboko Guggenheim museoak hemeretzi langile kaleratuko dituela salatu dute museoko lan baldintzak hobetzearen alde mobilizatzen ari ziren langileek.


Independentziatik gertu den autogobernua aldarrikatu du Gordon Brownek Eskoziarentzat

Erresuma Batu Federal baten barruan lan, nekazaritza, arrantza edota kanpo-politikaren arloetan izango lituzke eskumenak Eskoziak, Brownek proposatutakoaren arabera. Gai horietarako nazioartean ordezkaritza propioa izango luke eta erdi-independentzia egoera lortuko luke Eskoziak.


2016-08-30 | Xabier Letona
Espainiar eskuinaren hegemonia

Hauteskunde biharamuneko ARGIAren azal honek eskaintzen zuen irudia ez zen txantxetakoa. Hori da Mariano Rajoyren ahotan entzungo den diskurtsoa, Espainia urdinarena. Tribunatik Espainiako eskuinaren nagusitasun ia erabatekoa barreiatuko da.


Kronika Lampedusatik: zure begiekin ikustea oso desberdina da

Festa giroan ginen Lampedusako portuan eta bat batean Askabusako Giacomo arduradunak afrikarrez jositako ontzi bat zetorrela esan zuen. Lau kide ikustera abiatu ginen. 250 lagun afrikar ziren, hamabost emakume eta gainerakoak gizonak. Kostako Guardiak portu militarrean jaitsi zituen. Libiatik zetozen, nekatu aurpegiekin baina sendo. Identifikazio argazkiak egin, manta termikoa eman eta autobus batean igo zituzten Lampedusan dagoen atzerritarren internazio zentrora eramateko. Egoera benetan hunkigarria guretzat.


[Grafikoa] Hobi komunak eta auzo lotsa

Derrigortuta desagertutakoen Nazioarteko Eguna den honetan, beste behin gogorarazi behar dugu auzo lotsa ematen duen datu bat: Espainia da, Kanbodiaren ondoren, induskatu gabeko hobi komun gehien dituen estatua. Eta hezurrez betetako lurrean ezin da egia eta justiziarentzako zimendurik jarri.


2016-08-30 | Estitxu Eizagirre
GuraSOS
Abuztock jaialdian parte hartzeko deia egin eta urrats juridiko gehiago iragarri ditu GuraSOSek

Irailaren 4an "errebolta baketsua" antolatu du GuraSOSek: "Aldundiak erraustegiari buruz erabakitzeko prozesua irekitzeari ezetz eman dio eta erabaki horrek herritarrenganako begirune eza adierazten du. Gizarteari dei egiten diogu bere ahotsa entzunarazi dezan". Pertsona ezagunen hitzaldi laburrak eta musika izango dira jaialdian. Urrats juridiko gehiago iragarri dituzte.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude