Haien atzaparretan gaudenez, bankuak nazionalizatu

  • XXI. mendeko krisi handia etapak errez doa, 1929koaren antza gero eta handiagoa dauka. Amerikako bankuak eta ondoren Europakoak kiebratik salbatu ondoren, orain salbatzaileak -estatuak- dira salbatu behar porrotetik. Azkenean denok galtzaile eta bankuak irabazle bakar?
Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2010ko maiatzaren 30a
Irudia Munduko Sindikatuen Federazioak (World Federation of Trade Unions, WFTU) erakusten du bere webgunean: maiatzaren 4an Greziako Langile Guzien Fronte Militanteko kideek Atenasko Finantz Ministerioa okupatu zuten. Bertan bilduei WFTUko idazkari nagusiorde Valentin Pacho "“argazkian eskubitan"“ mintzatu zitzaien. Mendebaldeko iritzi publikoari sinetsarazi egin zaio "etxeko lanak ondo egin ez dituen" Grezia salbatzeko mobilizatu direla azken asteotako neurri guztiak, Europako herritarrek Grezia salbatu behar dutelakoan. Baina atzean dagoen egia da bankuei bigarren salbamendua oparitu zaiela: lehen fasean zorretan zeuden beste bankuek sortutako arazoetan ito ez zitezen, oraingoan Estatuak bankuei zor dizkienak kobratu ahal izateko. Greziaren zor publikoaren %43 bankuek utzia da, %22 mutualitateen funtsek, %15 pentsio funtsek...

Bankuen nazionalizazioa ez  zuen inork aipatzen aspaldi honetan, ez bada ezker muturreko talde eta militanteek. Demodé, komunisten zaharkeria. 2007an lehertu zenetik XXI. mendeko krisitzarra, gero eta analisi gehiago iristen da puntu horretara. Askok banku pribatuak publiko bihurtzea aldarrikatzen du arrazoi etiko edo justiziazkoengatik: denon diruekin salbatu baldin badira leizean amiltzetik, denontzako bitez haien mozkinak. Baina ez dira gutxi neurri hori, bankuen nazionalizazioa, beharrezkotzat jotzen dutenak efikazia ekonomikoan, are derrigortasun praktikoan, oinarrituta.

Le Monde Diplomatiquen blog interesgarria egiten du Frédéric Lordon ekonomialariak, Pompe à Phynance (Finantza ponpa). Parisko CNRS erakunde publikoko ikasketa buru den Lordonek 2008ko apirilean ekin zion blogari, hasieratik aitortuz Pierre Rimbert antzerkigilearen Ubu erregea obrari zor ziola asko.

Hainbestetan taularatua izan den Ubuk pasarte batean dio: “Beste behin ere aberastu egin behar dut, ez dut sos bakar bat lagako”. Baina gaurko Ubu modernoa ez errege bat edo estatu bat, finantza sistema dela ziur dago Lordon. “Zein da gaur gizartea, egindako lan guztia zurrupatuta, odolik gabe utzi eta erabat menderatzen duen indar despotikoa? Ez Estatua, hori ziur (...) aitzitik, bankuen eta akziodunen sistema da lapurreta guzti horren emaitza eskuetan daukana”.

2008tik minbiziak jota dagoen ekonomia kapitalistari jarraipen argia egiten dio Lordonek. Orain arteko hiru sarrerak, frantses hiztuna ez denarentzako barrokogi idatzitakoetan, egia, irakurtzekoak dira: Crise, la croisée des chemins (Crisia, bidegurutzea), Sauver les banques jusqu’à quand? eta En route vers la Grand Depression?

“Egoera harrigarria dirudi, baina ez da –idatzi du Lordonek–. Zeren eta, finantza pribatuen krisia finantza publikoen krisi bihurtzen ikusi zen bezala, ondoren gertatu behar zuen metamorfosia, moneta krisi eta krisi politikoa barne, guzti hori 2007 amaieran aurreikusten baitzen”. Bistan dena, oker ari ziren, nahita edo nahi gabe, “txarrena gainditu dugu” gutxienez hirutan esan dutenak.

Nahasmenaren erdian puntuz puntu hari logiko bat nabarmendu nahi du Lordonek. Puntuak gure kabuz laburtuta, 2007a baino lehen Europan ez zegoen zor publiko arazorik. Azken bi hamarkadetako krisiak beti finantzen arloko shocken ondorioz sortu dira, handik kutsatuz ekonomia erreala kredituaren mekanismoetan. Errezesio egoeretan defizit publikoak handiagotzea derrigorrezkoa da. Estatuek defizita arindu beharrak dakar zergak igo eta zerbitzu publikoak gutxitu beharra.

Puntu horretan gaude, hain zuzen. Eskubiak eskatzen du edozer egitea merkatuak lasaitzeko –Estatuak zor publiko gehiago saldu ahal izan dezan, aurreko zorren konpromisoak betetzeko–. Ezkerrak aldarrikatzen du herritarrak ez sobera kaltetzea. Tirabira horretan gabiltza orain. Baina datu latz hau erantsita: finantzen arloak urteotan ezagutu duen araugabetzearen ondorioz, inork, ez politikoek eta ez beste agintariek, ez du aurkitzen tresnarik egunetik egunera sekulako aldaketak nozitzen dituen bilakaerari aurre egiteko.

Matxinada edo manipulazioa

Europar Batasunak onartu berri du egonkortze plan bat 750.000 milioi eurokoa, bere baitako edozein estatu larrialditik ateratzeko. Horietatik 60.000 direla EBk dirutan jar ditzakeenak, 250.000 Nazioarteko Diru Funtsak, eta gainerako 440.000ak Europako estatuen bermeei lotuta daudela. Zorretan estu dabiltzan estatuak berak dira berme!

Jokaldiarekin Grezia salbatu nahi da hondoa jotzetik, esaten da. Baina kobratuko dutenak, ostera ere, bankuak, inbertsio funtsak eta gisa bereko beste hartzekodunak izanen dira. Haien esku da zor publikoa.

Greziak ordainketak etengo balitu edozein enpresak egiten duen gisan, hartzekodun guztiekin negoziatu beharko luke, zorraren parte bat kitatzeko posibilitatea baztertu gabe. Baina oraingoa bezalako salbamendu operazio batekin bankuak eta inbertsio funtsak izango dira onuradunak; aldiz, estatuaren zerbitzuak gutxituko zaizkien herritarrek nozituko kalteak. Hauek ere bankuak bezain hartzekodunak izan arren. Horra finantza ponpa lanean.

Zer dela eta ezin ditu Greziak ordainketak eten? New York hiriak egin zuen, Kalifornia antzeko egoera batean bizi da, izan dira aurrekari gehiago. Zorrak berrantolatzea edo ordainketak eteteak ez du esan nahi hartzekodunek diru guztia galduko dutenik baizik eta ordainketak atzeratuko direla... tartean zorren zati bat kitatutzat emanez, ingelesez haircut (ile mozketa) esaten zaiona.

Kontua da azken hamar urteotan zor publikoaren osaketa erabat aldatu dela, finantzen merkatuan urtu direlako zorrok, produktu batetik bestera pasatuz. Erakunde batek aurrean hartzekodun gutxi eta ezagunak dauzkanean zorra berriro negoziatu eta ordainketak atzeratzeko modua badauka, baina nola egin merkatuen liberalizazioarekin nork-noren-zer daukan ez dakienean?

Ororen buru, banku, inbertsio funts eta bestelako finantza egituren eskuetan daude gaur estatuak. “Herritarrok bankuen atzaparretan harrapatuta gaude?”, galdetzen du Lordonek, berak erantzuteko: “Bai”. Orduan, gizartearen bizimodua, biziraupena bera, hain neurri handian mugatzen duen tresna ezin da esku pribatuetan egon. Nazionalizatu beharra dago.

Lordonen hitzetan, Europak martxan jarri duen oraingo salbamendu plana ondo aterako balitz, eta ez da segurua, bankuek herritarren gehiengoaren sakrifizioen bizkar urrats berria emana izango lukete herritarren ondasunak beren altxorretara eramateko. Horregatik, finantza erakundeek indar handiegia hartu dutelako, alternatiba dagoenekoz ezin da izan haiei arau berriak ezartzea, zerga berriak. Tobin tasa famatua bera ere hutsaren hurrengoa litzateke finantzek herritarren eta erakundeen bizitzan hartu duten garrantziari egokitzeko.

Bitartean,  aginte publikoek  banka jabe pribatuei eskuetatik kentzea aurreikusita ez dagoenez, ondorengo hilabeteetako bi eszenatoki posible aurreikusi ditu Frédéric Lordonek. Bata, jendearen oldartzea, matxinada. Esan liteke Grezian herritar asko horretan dabiltzala: besterik da zer lortu lezaketen.

Bigarren aukera da finantzek estatuen bihotzei zuzenean erasotzea: jendea mobilizatzeko partez, merkatua astindu, finantza krisia  larriagotu eta gobernuak behartu are neurri gogorragoak hartzera, herritarren bizkarretik.

Zer dio jendeak? Lasai dirudi, menturaz krisiak ez dio nahiko min egin... Laster igarriko dio.


Azkenak
Akordio interprofesionala egin dute, negoziazio kolektiboaren korapiloa askatu gabe

Confebaskek eta ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek adostu dute euskal itunak estatukoengandik babestea. Negoziazio kolektiboa desblokeatu ezean akordioak ez luke eraginik izango sektore eta enpresa askotan, baina patronalak ez du horretarako konpromisorik hartu nahi izan.


Burlatan bere gizonak hildako emakumearen gorpua bilatzeko lanak zaildu ditu eguraldiak

Burlatan bikotekidea hil eta Ultzama ibaira bota zuen gizon batek asteburuan. Poliziak eta suhiltzaileak Burlata, Atarrabia eta Iruñea artean ari dira gorpuaren bila, baina azken egunetako eguraldiak lanak zaildu ditu. Hilketa gaitzesteko elkarretaratzea antolatu dute gaur bikotea bizi zen herrian.


Latina

Katalanen murgiltze linguistikoaren sistema beharko litzateke hemen ere, eta ez duela gutxi arte euskararen tenplu izan den ikastolan, esaterako, eguneko menua ele-bietan jartzea, euskara ez dakitenen umearen gurasoek hark zer jaten duen jakin dezaten.


2017-01-17 | Arabako Alea
Danzalava jaio da, dantza garaikidea sustatu eta zabaltzeko ekimena

Lantegiak, koreografia erakustaldiak eta euskal koreografo gazteen topaketa egingo dira, ekainera bitartean.


"Aralarko pistek atzeraezinezko kalte larria eragingo lukete ingurumenean"

2002an aurkeztutako txostena berretsi eta Aralarko parkean egin nahi diren bideen eraikuntza bertan behera uzteko eskatu du berriz ere Aranzadi Zientzia Elkarteak. EHNE eta ENBA nekazari sindikatuek kritikatu egin dute Aranzadiren jarrera.


"Akordio handia" lortuta amaitu dute 315 eguneko greba Gipuzkoako errepideen zainketa langileek

Akordioa lortu dute ELAk eta Gipuzkoako errepideen mantentze lanetako enpresek urtarrilaren 13an. Bizkaiko zahar-etxeetan, aldiz, grebarako dei egingo du ELAk otsail osorako.  


2017-01-17 | Jon Torner Zabala
CETAri buruzko Europako Legebiltzarreko bozketaren atarian, mobilizazioak Euskal Herrian

Larunbatean, hilak 21, Irun eta Hendaia lotuko dituen giza katea egingo da, CETA, TTIP eta TiSA merkataritza itunen aurkako eragileek deituta, otsailean Europako Legebiltzarrean egingo den bozketaren ingurumarian. Halaber, asteartean, hilak 17, alderdi politikoetako ordezkariak gaiari buruz ariko dira solasean, Donostian egingo den mahai-inguruan.


Hainbat familiak etxetik kanpo eman behar izan dute gaua eguraldia dela eta

Azken egunetako euriteen ondorioz, gainezka egin dute Euskal Herriko hainbat ibaik. Zenbait errepide itxi dituzte, eta pertsona ugarik etxetik kanpo igaro behar izan dute gaua.


AEB protesta artean, Trump presidente izendatuko duten astean

Donald Trumpen presidente izendapen ofiziala urtarrilaren 20an izango da. Hori dela-eta protestaz beteriko astea da hau AEBetan. Urtarrilaren 14an egin ziren lehenak, eskubide sozialen eta immigranteen alde.


Zenbat harik osatzen dute erraustegiaren auzitegietako korapiloa?

Pixkanaka ageri denez, Zubietako erraustegia Gipuzkoako agintariek hasieran uste baino korapilo nahasiagoan harrapatuta geratu da auzitegietan. Eta agian oraindik ez dira ezagutzen korapiloaren hari guztiak.


2017-01-17 | ARGIA
Patxi Zubiaurre 84 urteko donostiarraren etxegabetzea geldiarazi dute oraingoz

Donostiako epaile batek aintzat hartu du Gipuzkoako Kaleratzeak Stop plataformako abokatuen azken orduko eskaria, eta maiatzera atzeratu du urtarrilaren 18an egitekoa zen Patxi Zubiaurreren etxegabetzea.


2017-01-17 | ARGIA
Sara Majarenas presoa Donostiara hurbiltzeko eskatuko du Eneko Goia alkateak

Igandean aitak labankadaz erasotako bi urteko umearen ama, Sara Majarenas preso politikoa, Donostiara hurbiltzeko eskatuko duela jakinarazi du Eneko Goia alkateak, Udalaren gobernu bileraren ostean. Haurra Donostian erroldatuta dagoela gogorarazi du Goiak. Uneon Picassenteko espetxean dago Majarenas, Valentzian.


2017-01-17 | Mikel Asurmendi
Ipar Euskal Herrirako instituzioa
Jean-René Etchegaray Euskal Elkargoko lehendakarigai

Urtarrilaren 23an Euskal Elkargoko Kontseilu Komunitarioaren lehen biltzarra izanen da. Baionako auzapez Jean-René Etchegarayk lurralde kolektibitate berriaren lehendakaritzarako hautagaitza aurkeztu du.


2017-01-17 | Hiruka .eus
Sopelako Mec Mec pizzeriaren leihoak apurtu dituzte bertako "esplotazioa" salatzeko

Zapatu goizaldean, hilaren 14an, ezezagunek Sopelako Mec Mec pizzeriako leiho danak apurtu zituzten. Erasoa ohar baten bidez aldarrikatu dute hainbat ezezagunek. Hirukari helarazitako mezuan ekintza bere gain hartu eta joan den astelehenean enpresa horretako langilea "sistema kapitalistak eragindako prekarietatearen ondorioz" hil zela salatu dute.


2017-01-17 | Bizkaie
Pi.L.T. taldea oholtzara bueltauko da

Hamarkada batez isilik egon ostean, kontzertu batzuk emongo ditu Pi.L.T. taldeak, baina kideek ez dabe zehaztu non eta noz izango diran.


2017-01-17 | Topatu.eus
Arabako gazte euskaltzaleen topaketak egingo dituzte urtarrilaren 28an Gasteizen

Esperientziak trukatzeko asmoz egingo dute jardunaldia, "Arabarra, gaztea, eta euskaltzalea. Bai eta zer?" lelopean. Arabako kuadrilla guztietako gazteak hurbilduko dira Oihaneder Euskararen Etxera.


'Lardaska' sasikariaren egilearekin elkarrizketa
"Askapena hutsean politikoa balitz bezala kontenplatzen da herri honetan"

2016an zeresana eman du Lardaska argitalpenak: liburu formatuan publikatutako aldizkari autoeditatua nork idatzi duen ez da ezaguna, "Barbalot"-ek sinatuta dator, Koldo Izagirreren hitzaurre eta guzti. Ez dago esplikatu beharrik, berezitasun horiek direla-eta jakin-mina piztu duela euskal letren mundutxoan. Egilearen anonimotasunaren aldeko apustua errespetatuz, "nork" baino "zer" eta "nola" izan ditugu hizpide e-postaz egindako elkarrizketa honetan.

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude