Bi andreok hamar zentral nuklear gelditu dizkiete Zuma eta Putini

  • Makoma Lekalakala eta Liz McDaid ohoretu dituzte Goldman Ingurumen Sariz hamar zentral nuklear gelditu arteko kanpaina eraman dutelako. Hegoafrikako Gobernuak Errusiako konpainia atomiko publikoarekin elkarlanean eraiki nahi zituen. “Herritarrek lortu dezakete agintariek herria ez uztea salgai preziorik onena eskaintzen duenaren eskuetan”, azaldu dute pozik mugimendu sozialetan urte luzeak daramatzaten bi ekintzaileek.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2018ko maiatzaren 13a
Goldman Fundazioak zabaldutako irudian, Liz McDaid (ezkerretan) eta Makoma Lekalakala kaleko ekintza batean. “Ingurumenari lotutako gatazka moduan hasi zena –esan du McDaidek–, orain bilakatu da etorkizun justuago baten aldeko mugimendu, herritarrok zutit
Goldman Fundazioak zabaldutako irudian, Liz McDaid (ezkerretan) eta Makoma Lekalakala kaleko ekintza batean. “Ingurumenari lotutako gatazka moduan hasi zena –esan du McDaidek–, orain bilakatu da etorkizun justuago baten aldeko mugimendu, herritarrok zutitu eta gure gobernuari demokrazian erantzukizunak eskatzeko. (...) Kontratu nuklearra ez zen inoiz oinarritu energia kontuetan: pertsona batzuen aberastu nahia zen kontua”.

Goldman Environment Price sariak irabazleari ez dio lasaitasuna segurtatzen ingurumena birrintzearen kontura aberasten direnen sikarioen atzaparretatik: Peruko oihanak defenditzen zituen Maxima Acuña hil zuten 2016an, urte berean ere Berta Cáceres Hondurasen urtegi baten promotoreei aurre egitera ausartu zena, 2017an Mexikoko Chihuahuan basoa eraisten ari zirenen kontra borrokatua...  Goldman saria ez da bizi asegurua, bai justiziaren alde egindako lanaren aitortza garrantzitsua.

Apirilaren 23an San Frantziskon (AEB) burututako ospakizunean eman zituzten 2018koak eta sei sarietatik bat Hegoafrikako bi emakumek jaso dute: beren herrialdea hamar zentral nuklear berriz hornitzeko planak geldiarazteagatik omendu ditu Goldman Fundazioak Makoma Lekalakala eta Liz McDaid.

2014an, presidentea Jacob Zuma zela,  Errusiarekin Hegoafrikako Gobernuak itun sekretu bat sinatu zuen hamar zentral nuklear berri –gaur egun bat dauka martxan, Eskom enpresa publikoak kudeatua– eraikitzeko. 64.000 milioi euroko tratua harrigarria zen, bai sinatzaileei eta bai kopuruei zegokienez. Tratua ondo itxita zegoela zirudien arren, bi andrazkorekin egin zuten topo agintari indartsuek.

“Etxean argindarrik ez daukaten emakumeekin egiten dut lan, argindarra pagatzeko adina ez daukatenekin. Horien beharrak asetzeko moduko erantzuna ez da herritarren zergetatik biloi bat rand [Hegoafrikako moneta] kostako den zentral nuklear sail bat”. Horrela mintzo da Makoma Lekalakala, 52 urte, Earthlife Africa ingurumen elkarteko zuzendaria. Errusiako ingurumen elkarteen bitartez jakin zuen Putinek eta Zumak eskuartean zekarten itunaren berri: “Plan horrek gure herria kiebrara eramango zuenez, guri zegokigun agintearen gehiegikeriei aurre egitea”.

Lekalakalaren elkarteak erabaki zuen gaia kalera ateratzea. Oinarrizko eskubideak kalera eramaten trebatuta daude Hegoafrikako militante asko, zerbaiterako balio izan die apartheid-aren kontrako borroka gogorrak. Eten gabeko salaketa kanpainari ekin zioten Earthlife Afrikakoek, parlamentuaren eta ministerioen atarietan protestak antolatuz. Baina lagun indartsuagoak beharko zituzten goi mailako aginteei aurre egiteko.

Lekalakalak, Johannesburgoko lider beltza bera, Lurmutur hirian aurkitu zuen bazkidea: Liz McDaid SAFCEI Justizia Ekologikorako Programaren arduradun zuria, borrokazko curriculum aberatseko emakumea hau ere. Bi andre  hortzak erakusten gizonen establishmentari, antzeko balio eta jokabideak dauzkaten emakume bi, ondo  konpondu zirenak hasieratik.

“Asteazkenero Hegoafrikako Gobernua biltzen denez parlamentuan, presidentea eta ministroak harantz doazenerako gu han biltzea erabaki genuen, agintariei egia esateko. Eta hala egin genuen 2014ko tratua sinatu zutenetik”.

Bi urte baino gehiagoz, asteazken guztiz goizean goiz jaikita ministroei ongi etorria egiten zieten, haien auto beltz distiratsuak hurbiltzen zirenean bandera antinuklearrak erakutsiz. Inoiz egokitu zitzaion McDaidi bakarrik egotea euripean. Beste askotan dozena batzuk egoten ziren protestan. Elkarretaratzeak egin zituzten Eskom energia konpainia publikoaren atarian, beste hainbat protesta, manifestazio eta sinadura bilketa ere antolatu zuten.    

Eta halako batean, tximistak jo zuen Pretoriako gobernua. Earthlife Africak lortu zuen Hego Afrikaren eta Errusiaren arteko kontratuaren paperaren kopia bat. Laster Mail & Guardian egunkariak argitaratu zuen osorik eta herritar askori ireki zitzaizkion begiak.

Putin ere aditua da negoziotan

Pretoriako gobernuak erakutsi nahi ez zuen papera, antza, Moskuko Atzerri ministerioak nazioarteko itunen zerrendan argitaratuta zeukan bere webgunean. Haren berri Johanesburgeko Earthlife Africa elkarteari Ecodefense mugimenduko Vladimir Slivyakek jakinarazi zion.

2014ko irailean Jacob Zumak osasun kontu batengatik Moskura bisita egina zuen. Bide batez han Vladimir Putinekin elkarrizketatu eta handik aste pare batera Hegoafrikako Energia ministro Tina Joemat-Petterssonek eta Rosatom konpainia publikoko buru Sergey Kirienko jeneralak sinatu zuten kontratua.  Herritar asko bost hilabete geroago  Mail & Guardianen leitu zutenean zur eta lur geratu ziren. Hegoafrikarrak urte luzetarako Errusiari eskuak lotuta geratzen baitziren

Kontratuak ezartzen zuen, de facto, Hegoafrikako zentral nuklearren inguruko afera guztietan Rosatom konpainia errusiarrak beto eskubidea edukiko zuela, gutxienez 20 urterako. Aldiz, batean edozein istripu gertatuz gero, Errusiari ezingo zitzaion inolako kalte-ordainik eskatu. Hitzez hitz: “Hegoafrika izango da herrialdean bezala atzerrian [zentral nuklearrek] eragindako edozein kalteren erantzule bakarra”.

Rosatomek jasoko zuen tratu berezia  zerga eta bestelako finantziazio gaietan. Bestalde, Hegoafrikak inoiz nahiko balu zentralotan garatutako teknologiaren bat esportatzea, Errusiaren baimena beharko luke edozertarako. Hori gutxi balitz, papera filtratu zenean Hegoafrikako agintariek berretsi zuten Errusiaren konkurrentzia diren Txina eta Frantziarekin ere Hegoafrikako agintariek hitzarmenak sinatuak zituztela, gobernuak ezkutuan atxikitzen zituenak.

Makoma Lekalakala eta Liz McDaid, beren mugimenduetako jendeak esan nahi baita, bi urtez herrialde osoa hitzaldi eta mobilizazioz astintzen saiatu ziren. Arazo ezberdinen inguruan mugitzen diren talde hegoafrikar askoren koalizioa jostea lortu zuten: emakume taldeak, gazteenak, ustelkeriaren aurkakoak, sindikatuak, fededun taldeak, enpresak...

Baina –gutxitan suertatzen den mirakulua– epaitegietatik azaldu zitzaien eguzkia: 2007an Hegoafrikako Auzitegi Gorenak baliogabetu egin zuen Zumak eta Putinek sustatutako kontratua, konstituzioaren aurka zihoalako eta horrelako erabaki handi bat parlamentuak eztabaidatu behar zuelako.

Goldman Fundazioaren saria jasotzerakoan Makoma Lekalakala eta Liz McDaidek beren gobernuari eskatu zioten amets nuklearrak bazter ditzan. Aitortu zuten beldur direla Hegoafrikak finantziazio iturri berriak lortuz gero agintariek berpiztuko ote dituzten zentral atomikoen planak. Kezkatzeko arrazoirik ez zaie falta. Industria militar-nuklearrak ez du deskantsurik, ez Eki eta ez Mendebaldean. Errusiak egunotan itsasoratu du lehenbiziko zentral nuklear mugikorra, Artiko bazterreko Pevek hiriari indarra emateko. Txernobyl eta Fukushimatik zerbait ikasi duten bakarrak militanteak dira, nonbait.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Hegoafrika

Azkenak
2018-08-16 | Mikel Asurmendi
Fernando Arambururen "Patria" nobela
Euskaldunon historia betikotzen duen istorio narrasa

Fernando Aramburu idazle donostiarraren Patria eleberria irakurri berria naiz. Nire blogean haren gaineko iruzkina.


Geroa Bai-ren zinismoa Maravillasen kasuan

Azken egunotan, Nafarroako Gobernuak Maravillas Gaztetxearen desalojo kautelarra eskatu zuenetik eta bereziki, operatiboaren prestaketa dela eta helikoptero bat Gaztetxea aztertzen aritzen denetik, Geroa Bai-ren aldetik botatako adierazpenek bultzatzen naute idaztera.

 


Ezinezko berdinketa

Medioetan irakurritakoaren arabera, Foro Sozialeko ordezkaritza bat eta EPPK-ko bi mintzakide elkarrizketatu egin dira. Aipatzen dutenez, kolektiboko kideek espainiar eta frantses estatuetako legezko bideak jorratzeko prestutasuna erakusteaz gain, itxaropentsu daude, eta era berean, jarduera politikoagatik barkamena eskatzeko prest omen daude.


Yemenen haurrak zeramatzan autobusa bonbardatu eta 43 hil ditu Saudi Arabiak

Yemenengo Saada departamentuan izan da bonbardaketa. Blokeatuta dago herrialdea hiru urteko gudan, Democracy Now-ek argitaratu duenez.


2018-08-10 | ARGIA
Preso eta iheslarien egoera turistei ikustarazteko hiru autobus prestatu ditu Omnium elkarteak

"Freedom for all Catalan political prisoners and exiles" leloa daramaten hiru autobus prestatu dituzte Katalunian, herrialdea bisitatzera joaten diren milioika turisten arreta deitu eta Espainiako Estatuaren errepresioa salatu asmoz. Òmnium elkartearen kanpaina da eta beren webgunean azaldu dituzte zergatiak.


2018-08-10 | Marea Urdina
Marea Urdina
MULTIMEDIA - dokumentala

Autismoa gizarteratzeko asmoz, uztailaren 7an eta 8an ehunka lagunek osatu zuten Marea Urdinak antolatutako Saturraran-Hondarribia itsas zeharkaldia. Horren inguruko dokumentala sareratu du Marea Urdinak; igeri egin zuten lagunei eta urte osoan ekimena sustatu dutenei esker ona adierazteko.


2018-08-10 | Nahia Ibarzabal
Hazte Oír-ek sortutako lobby batek abortuaren aurka bozkatzeko estutu ditu politikari argentinarrak

2013an Hazte Oír talde ultrakatolikoak sortua da CitinzenGo plataforma eta hainbat gutun zein prentsako iragarki argitaratu ditu abortuaren legearen aurka azken asteetan Argentinan. Danilo Albin kazetariak Públicon azaldu duenez, helburua zalantzan zeuden senatariak konbentzitzea zen.


2018-08-10 | Ahotsa.info
Nafarroan gaztetxeen loraldia
MULTIMEDIA - erreportajea

Udaberrian loraldia izatea ohikoena da, baina Nafarroan autogestioa oinarritzat hartzen duten proiektuak aurtengo udan loratu dira: Burlatan, Lizarran, eta Tafallan hiru gaztetxe berri sortu dira. Eta hauekin, aldaketa politikoa Nafarrora iritsi zenetik, zerrenda haunditzen doa: Arrotxapeako gaztetxea, Maravillas gaztetxea, Berriozarko Taupada gaztetxea, Lodosako Matadero gaztetxea, Mendillorriko Antzara proiektua, Plazara Iruñeko Alde Zaharreko gune komunitarioa...

Gune hauetan... [+]


Donostiako Txantxarreka Gaztetxea errefuxiatuentzako "gune segurua" bihurtzea erabaki dute

Irungo gaztetxe Lakaxitak egin duen bezala, Donostiako Txantxarreka gaztetxea ere errefuxiatuen betebeharrak asetzeko prest azaldu da.


2018-08-10 | Hala Bedi
Altsasuko gazteen askatasuna eskatu dute berriz ere Gasteizko jaietan

2017ko jaietan egin bezala, aurtengo jaietan ere Altsasuko gazteen askatasuna eskatzeko elkarretaratzea egin dute Gasteizen.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude