Tanzania-Venezuela


2014ko azaroaren 11n
Tanzaniako mendietan bizi da Duhaldea stuhlmannii.
Tanzaniako mendietan bizi da Duhaldea stuhlmannii.

Jean Baptiste Duhalde (1674-1742) azkaindarra omentzen du Duhaldea landare izenak. Genero oso batek darama izen hori, hamahiru landarez osatua. Gehienak asiarrak, Iran eta Himalaia artekoak, eta bakar bat Afrika ekialdekoa. Afrikarra Duhaldea stuhlmannii da; bertakoek “uwutupwa”, “isasami” eta “ikusa” deitzen diote. Tanzaniako Umalila, Usambara eta Uluguru mendietan bizi da, 2.000 metro inguruko garaieran. Igokaria da, eta erleek gustukoa dute, baita tanzaniarrek ere, haren ezti mikatz antzekoa. Arrainak pozoitzeko ere erabiltzen dute landarea. Botanikariek zalantza handiak dituzte, asiarrekin batera, azkaindarraren izena merezi duen edo ez, baina oraingoz ez diote ohore hori kendu. “Stuhlmannii” abizena, beste landare eta animalia askok bezala, Franz Ludwig Stuhlmann naturalista alemanari zor dio, XIX. mendearen amaieran Afrikako biodibertsitatea ezagutzeko egindako espedizioetako emaitza aberatsaren omenez. Landare urria da, eta ez dakit sendabelar gisa erabiltzen ote duten. Asiako bere dozena ahizpa, bai, asko baliatzen dute. Adibidez, Duhaldea cuspidata Indian hezueria eta bronkitisa sendatzeko darabilte.

Himalaian ez, munduko beste muturreko mendietan, Andeetan, sendabelar ugari dute. Horietako askok, azkaindarrarena bezala, izen euskalduna dute: Aristeguieta. Bertakoentzat “asmachilca” denaren izen zientifikoa Aristeguieta gayana da. Inken kulturan, oraindik ere, bronkioak eta ahots hariak sendatu eta asma baretzen du. Mundu osoan ezaguna egiten ari da, eta eskea hanpatzen. 4.000 metrotik gora bizi da, oxigeno eskasiara egokituta; hori dela-eta sendatuko ote ditu arnas aparatuko arazoak?

Aristeguieta landare generoa Kolonbian, Ekuadorren, Perun eta Txilen bizi da. Bere izena Leandro Aristeguieta (1923-2012) dendrologo venezuelarrari zor dio. Ikaragarrizko lanak egin zituen landareen jakintza sakondu eta hedatzeko. Paisajista izan zen eta langintza horretan munduan ezagunenetakoa den Roberto Burle Marx brasildarrarekin batera aritu zen.

Duhaldea eta Aristeguieta generoak familia berekoak dira: Asteraceae. Familia berekoak, euskaldunak...


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Bestelakoak
2019-05-17 | Jakoba Errekondo
Zaldaleak irabazten

Egunak gauari gaina hartzen dio udaberriko ekinozioarekin. Aurten martxoaren 20an gertatu da, 22:59an, udaberriaren atea irekiz. Eki aurrizkiak gauza bera esan nahi du. Ordura arte gaua luzeagoa zen. Egun hartan egunak eta gauak hamabina ordu izan zituzten. Ordutik eguna... [+]


2019-03-28 | Jakoba Errekondo
Klima aldaketa eta paisaia

Eguraldia aspaldian dugu hizpidean jarria; klimarena, ordea, berri samarra da. Klima aldaketa zer den argitu behar handirik ez dago. Paisaia zer den azaltzea bai, horren premia gorriagoa da. Puri-purian dago klimaren aldaketaz hitzaldi, mahai inguru edota nazioarteko... [+]


2018-09-11 | Jakoba Errekondo
Sagardoaren emakumeak

Fruituak bildu eta dolarerako bidean jartzeko sasoia da. Udarea (Pyrus communis), sagarra (Malus x domestica), mahatsa (Vitis vinifera)... Bide motz eta azkarra dirudi baina makina bat itzulinguru eta hauen saihesbide landu behar dira fruitua muztio eta muztioa edari alkoholdun... [+]


2018-07-19 | Jakoba Errekondo
Alde guztietatik jatea

Euskal Herrian nekazaritza etengabeko kolonizazioaren historia da. Toki guztietan bezala. Lehen lantzen ez zen lurra lugorritu; lehen ereiten ez zen uzta erein; lehen jaten ez zena gozatu. Dena beste nonbaitetik ekarria. Historia horietako asko idatzi dituzte nonahi laboreek;... [+]


2018-04-20 | Jakoba Errekondo
Kurka-kurka

Laboreekin egiten diren ardoetara itzuliz, ezker-aihena (Humulus lupulus) kontserbatzaile eta dasta mikatzaren eransle dute. Laboreak eta ezker-aihena uztartzeak makina bat zurrustada gozo sortua du, kurka-kurka, batik bat garagardoaren herrialdeetan. Lagun batek azaldu berri... [+]


Eguneraketa berriak daude