Alexandriako andra argia

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2008ko maiatzaren 25a
Alexandriako Hipatia
Alexandriako Hipatia
Alexandria, K.o. 370. Alexandriako Teon matematikari eta astronomo ospetsu eta preziatuaren alaba Hipatia jaio zen, erreferentzia batzuek jaiotza 355. urtean ipintzen badute ere. Emakumezkoei ukatu ohi zitzaien giro akademiko eta kultuan hezi zuen Teonek alaba. Historialari askoren esanetan, Hipatiak aita bera gainditu zuen matematika eta, bereziki, astronomia kontuetan. Tolomeo eta beste jakintsu batzuen lanak hobetu zituen, eta haren ekarpenak funtsezkoak izan ziren, 1.000 urte geroago, Galileoren lanean, eta hortaz astronomia modernoan.

Baina ez zen arlo horietara mugatu. Garai hartan ezagutzen ziren erlijioen historia landu zuen, baita oratoria, filosofoen pentsamendua eta hezkuntzaren printzipioak ere. Atenas eta Erroma bisitatu zituen, beti ere ikasteko eta irakasteko grina ase asmoz. Hipatiaren etxea mundu ezagun guztiko ikasleak biltzen zituen eskola bihurtu zen. Zireneko Silesio, Ptolomeidako apezpikua izan zen ikasleetako bat. Hipatiari buruz luze idatzi zuen eta berari esker dugu hezkuntzarako idatzi zituen liburuen berri. Hesikio Hebrearra ere ikasle izan zuen eta Hipatiaren jarduerei buruz asko idatzi zuen. Beraren esanetan, magistratuek Hipatiarengana jotzen zuten administrazio aferen inguruan aholku eske. Politika arloan ere eragin handia izan zuela idatzi zuen Hesikiok. Hipatiak mekanika eta teknologia ere landu zituen; besteak beste, ura destilatzeko aparatu bat, likidoen dentsitatea neurtzeko hidrometro graduatua, uraren maila neurtzeko tresna, astrolabioak eta hidroskopioak asmatu zituen.

Baina horiek guztiek ez zioten bizia salbatzeko balio izan. Hipatia paganoa zen, eta paganismoarentzat garai gogorrak ziren horiek. Hiria gero eta kristauagoa zen, eta Hipatiaren egoera gero eta arriskutsuagoa. Haren eta gainerako filosofo neoplatonikoen aurkako jazarpena hasi zen, eta askok kristautasunera bihurtzeko erabakia hartu zuten. Hipatiaren lagun Orestes erromatar prefektuak gauza bera egiteko aholkatu zion, baina emakumeak ez zien bere sinesmenei uko egin. 415. urteko martxoko egun batez, kristau talde batek Hipatia jipoitu, biluztu eta hirian barna arrastaka eraman zuten, Zesareo izeneko tenplura iritsi arte. Han, ebakiak egin zizkioten gorputz osoan, hil arte. Hipatia ez zen haientzat zientzialari baliotsua, akabatu beharreko sorgin arriskutsua baizik.

Aurki zinemak berpiztuko du emakume handi hura, Alejandro Amenabar zuzendariaren eta Rachel Weisz aktorearen eskutik. Dagoeneko hasi dira kanpoko eszenak Malta uhartean errodatzen.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-26 | ARGIA
Emakumeen presentzia nabarmenarekin herriz herri dabil euskarazko film laburren Laburbira zirkuitua

Martxoaren 20an Bergaran hasi zen hamaseigarren Laburbira zirkuitua eta Valentzian amaituko da apirilaren 13an. Aurten bederatzi film labur ikusteko aukera emango du eta datu bat nabarmentzen da: bederatzi lan horietatik zazpi emakumeek zuzendu dituzte.


2019-03-26 | ARGIA
Dilma Ferreira Silva aktibista hil dute Brasilen

Brasilgo iparraldean dagoen Pará estatuan hilketa bortitz bat gertatu zen joan den astean. Dilma Ferreira Silva, presek kaltetutako pertsonen mugimenduko koordinatzailea eta beste bi pertsona hil zituzten. Albisteak berriz ere lehen lerrora ekarri du Brasilen mota horretako azpiegiturek milaka herritarrei eragiten dizkieten kalteak.


2019-03-26 | ARGIA
Franco fundazioak Vox finantzatzen du... baina nork finantzatzen du Franco fundazioa?

Francisco Franco fundazioak Vox alderdi ultraeskuindarra ekonomikoki bultzatzen duela agerian geratu ostean, galdera automatikoki pizten da: nondik ateratzen du dirua Espainiako diktadore faxista goresten duen elkarte horrek? Azken hamarkadetan erakunde publikoetatik jaso dituen laguntzak dira finantzazio iturrietako bat.


Desarmons-les kolektiboko kide bat atxilotu dute Euskal Herritik Pariserako trenean

Oldartu gazte dinamikak antolatuta hitzaldia eman zuen igandean Itsasun. Elkarretaratzea eginen dute atxiloketa salatzeko, gaur 18:30ean, Baionako San Leon itzulgunean.


2019-03-26 | ARGIA
Ertzaintzaren azken promozioa 200 lanpostutan handitzea erabaki du Jaurlaritzak, hautaketa-prozesua martxan dela

Ertzaintzako lanpostuen promozioa aurreikusitakoa baino handiagoa izango dela iragarri du Eusko Jaurlaritzak. “Ertzain berriak hautatzeko 28. deialdia zabaldu egingo dugu, 500 izan ordez, 700 izango dira eskainiko ditugun plazak”, adierazi du Estefania Beltran de Heredia Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak.


2019-03-26 | ARGIA
Kristau Eskolako eta IZEAko langileak, greba egun gehiagoren ataritan

Kristau Eskolako ordezkariekin negoziazio bilera egin zuten sindikatuek astelehenean. Atzokoaz gaindi patronalak beste proposamenik egin ezean, greba egun gehiagori ekingo diete astelehenean.


Etxe kaleratze bat salatu du Aranzadik Iruņeko Donibane auzoan

Alokairuan zen bikote baten kaleratzea salatu du Aranzadik.


Argazki bilduma
Bizitza, justizia eta bakearen alde errepideak moztu dituzte 15 egunez Kolonbiako hego-mendebaldeko indigenek

Martxoaren 10ean hasi zen Kolonbiako Cauca eskualdean Bizitzaren, Lurraldearen, Demokraziaren, Justiziaren eta Bakearen aldeko minga (auzolana). 15.000 indigena mobilizatu eta errepideak moztu dituzte, hainbat nekazari elkarte eta mugimendu sozial eta zibilekin batera. Poliziarekin izandako istiluetan 10 lagun hil eta dozenaka zauritu izan dira. Andoni Barreña eta Julen Larrañaga Garabideko kideak han dira eta gertatutakoaren berri eman dute.


2019-03-26 | ARGIA
Errepresioa eta protesta sozialen kriminalizazioa jo-puntu, Bilbon burutuko diren jardunaldietan

Martxoaren 29tik 31ra bitartean Bilbon egingo diren “Errepresioaren eta protesta sozialen kriminalizazioaren kontrako jardunaldiak” aurkeztu dituzte asteartean.


2019-03-26 | Eric Dicharry
Jupiter versus Janus

Poesia-errealitatea artifiziorik gabe errealitatera doa. Poetak Estatuaren ekipamenduak idazten ditu. Kaskoa: 800 euro. Defentsa bala jaurtitzailea : 650 euro. Defentsa bala: 30 euro. Gorputzaren babesa: 2.500 euro. Ezkutua: 350 euro. Borra teleskopikoa 70: euro. Granada lakrimogenoen jaurtitzailea: 2.500 euro. Borra Tonfa: 30 euro. Granada lakrimogenoa klasikoa: 15 euro. Granada lakrimogenoa GLI-F4 soinu efektuekin: 25 euro. Granada jaurtitzailea: 900 euro. Granada desinguratzerako: 20 euro.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude