Ni-aren arropategian (I)

  • aiatzaren hasieran Globalizazioaren inguruan Koldo Mitxelena Kulturunean antolatu ziren jardunaldietan Joseba Gabilondok oso ondo bereizi zituen euskal literaturan ematen diren joera moderno eta post-modernoak. Modernitateari dagozkion kontzeptuak gainditu eta globalizazioen kulturaniztasunera egokitzearen aldeko agertu zen gai guztietan. Aitzitik, bere gogoetak neure egitean euskal imajinarioaren zigilu handiekin egiten dut topo, behin eta berriz: Herria, tradizioaren ohiko irakurketa eta, ondorioz, gizon, emakume, abertzale edo euskaldun izateari lotutako irudiak eta baloreak.
Yolanda Arrieta
2007ko maiatzaren 20a
Yolanda Arrieta
Dani Blanco
Izan ere, nago, gure historian maiz bor-bor egon den “herri-hiri” auzia sekula baino biziago dagoela orain. Esan bai, esan egiten dugu “euskal hiria” dela bidea, baina, baieztapen horrek beldurra ematen digu, delako “euskal hiri” hori imajinatzean, arriskuan ikusten ditugulako besteen aurrean “desberdin” eta geure artean “bat” izateko orain arteko moduak; batik bat, “gu” izateari begira eraikitakoak. Adibidez, tradizioa errepasatu beharra dagoela diogunean, adi egoteko abisutzat hartzen da enbidoa; kanonak aztertzeko premia dagoela esatean, berriz, gizon asko minduta sentitzen dira eta emakume askok ez dakite non kokatu euren burua, kanpotik erantsi zaizkien etiketak soinean eta kontzientziak dantzan sentitzen dituztelako.

Printzipioz ekarpen gisa ere har zitekeen kritika orok trintxeretara bultzatzen gaituela ematen du, esanez bezala, “bai, bai, arrazoi duzu, baina zu hor eta ni hemen, ez dadila mugi etxea”. Kritika “tribuari” egiten zaion erasotzat hartzen da, eta horrek guda jarrera elikatzen du, “atake-defentsa”, “bestea-ni”, “etsaia-gu”, “herria-hiria” bezalako dikotomiak geure azal eta mami bihurtuz, nahiz eta barru-barruko arimetan kategoria absolutu horien marrazkiak gero eta difuminatuago egon.

Susmoa daukat, bada, dikotomiatik sistemara doan pentsatzeko modu bat ari dela sortzen, baina ez diogula erabat gorpuzten uzten, beldur garelako zer galduko ote dugun bidean.

Iruditegi berri bat identitate(ar)entzat

Zerk marrazten du talde baten iruditegia edo “imajinarioa”? Hezkuntzak, kulturak, ohiturak, akzioak eta informazioak. Iruditegiak zerikusi zuzena dauka identitatearekin, eta euskal iruditegian pisu handia izan dute baserriak, auzoak eta herriak, euren balore, rol, irudi eta guzti. Baina, nolakoa da XXI. mendeari dagokiona? Nola sortzen da herritik hirirako identitate hori? Zer ezaugarrirekin?

Identitate orok beregain darama maitasun-afektu emozio konpartitu bat: “Ni ere bai, nik ere bai, horrekin, horrela”. Neurri handi batean, apropos sortua izaten da, helburu hirukoitzarekin: afinitate bereko kideak biltzea, kide ez denarengandik babestea eta premia balitz harengandik defenditzea.

Etenik gabe eraikitzen, saretzen, mugitzen, aldatzen eta eraldatzen ari den kultur –mundu, pentsamendu– sistema baten erdian gaude, ordea, non banakakoari gorazarre egiteko premia dagoen taldekide izateko beste eredu batzuk irudikatze aldera.
Beraz, kontua ez da baten euskalduntasuna, abertzaletasuna, gizontasuna edo emetasuna kinka larrian ikuskatzea, gauza da zer horietako bakar batekin soilik ez geratzea, –ez identifikatzea, ez kateatzea–, guztiekin batera bizitzen ikastea, eta zer horiek guztiok elikatzen dituen nor pertsona, kategoria gisa, sozialki baloratzea, birdefinitzea eta indartzea.

Alegia, jokatzen ditugun paper guztiek pertsona –nor– izan dezatela helburu, eta ez pertsonaia –zer–.
Edo beste era batera esanda: detaileak ez dezala ordezka osotasuna.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-12-11 | Hainbat egile*
Bizkarra ematen diguten aurrekontuak

Iazko ikasturtea, besteren gainetik, bi jendarte mugimendu nabarmendu ziren ikasturtea izan zen: mugimendu feminista eta pentsio publiko duinen aldeko mugimendua. Zenbatu ezin diren mobilizazioak egin ostean, pentsiodunen mugimenduak gaurkotasun betean jarraitzen du. 40 aste mobilizazio etengabean.


2018-12-11 | Aitor Uriarte
Azken lubakia (berriro)

Joseba Sarrionaindiak idatzi egin zuen behin, Euskadi Saria jaso zuen saiakera erraldoi hartan (Moroak gara behelaino artean?), hurrengo esaldi borobila: “Bizitzan badira hautu batzuk ondorio edo kalterik gabekoak baina euskaraz (zein amazigeraz) idazteko hautua ez da halakoa”. Eta hurrengo paragrafoetan jarraitzen zuen Sarrionaindiak euskaraz idazteari buruz: “Erresistentzia da era batean edo bestean”.


2018-12-11 | ARGIA
ELBk 5.000 euroko isuna jaso du hegazti gripearen afera dela-eta

Paueko auzitegiak hala erabaki du: ELB sindikatuak 5.000 euroko isuna eta 2.071 euroko kalte-ordaina Pertsonen Zaintzarako Departamenduko Zuzendaritzari. Uhartia etxaldeko ahate hazlea errugabe jo dute.


2018-12-11 | ARGIA
Kepa Junkerak iktus bat jasan du Belgikan eta ospitaleratuta dago

Kepa Junkera musikaria Belgikako ospitale batean dago, joan den asteazkenean iktus bat jasan ondoren. Ebakuntza egin zioten eta ingresatuta dago, EITBk informatu duenez.


Ioseba Iturbideri elkartasuna adieraziko diote Lesakan, epaiketaren atarian

Abenduaren 19an hasiko da epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean, duela 11 urteko gertakari batzuk leporatuta. Zortzi urteko espetxe zigorra eskatzen dio fiskaltzak.


Plastikozko ontziak birziklatzearen truke deskontuak egingo dituzte Istanbulgo metroan

Plastikozko ontzikiak biltzen dituen makinak jarri ditu Istanbulgo Udalak metroko makinen alboan. Plastiko gehien ekoizten eta gutxien birziklatzen duen Europako herrialdea da Turkia.


2018-12-11 | Iņigo Igartua
Astebetean hamar indigena hil dituzte Kolonbian

Edwin Dagua Ipia buruzagi indigena hil dute Kolonbian. 8 egunetan hil duten hamargarrena da.


2018-12-11 | Iņigo Igartua
Pintaketa faxistak egin dituzte Leioako Campusean

EHUko Leioako Campuseko kafetegian hainbat pintaketa faxista agertu dira astelehen goizean.


2018-12-11 | Iņigo Igartua
Barakaldoko familia baten aurkako etxegabetze-agindua geldiarazi dute hilabetez

Abenduaren 11rako aurreikusita zegoen familiaren etxegabetzea gelditu du Barakaldoko epaitegiak. Neurri honen bidez, hilabeteko epea zehaztu dute egoerari irtenbide bat emateko, Herrikoloren irakur daitekeenez.


2018-12-11 | Mikel Asurmendi
Macronek ez du inoren gogoa guztiz bete, ez ezker ez eskuin

Frantziako presidenteak Jaka Horien ezinegona lasaitu nahi izan du, baina mugimenduko askoren gogoa ez du bete. Macron krisiari aurre egiteko izandako jarreraz desenkusatu zen telebistan egindako diskurtsoan, baina estatuburu baten irmotasuna azaldu du eta, antza, prest dago mugimenduaren “desafioa”-ri eusteko.  


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude