Ni-aren arropategian (I)

  • aiatzaren hasieran Globalizazioaren inguruan Koldo Mitxelena Kulturunean antolatu ziren jardunaldietan Joseba Gabilondok oso ondo bereizi zituen euskal literaturan ematen diren joera moderno eta post-modernoak. Modernitateari dagozkion kontzeptuak gainditu eta globalizazioen kulturaniztasunera egokitzearen aldeko agertu zen gai guztietan. Aitzitik, bere gogoetak neure egitean euskal imajinarioaren zigilu handiekin egiten dut topo, behin eta berriz: Herria, tradizioaren ohiko irakurketa eta, ondorioz, gizon, emakume, abertzale edo euskaldun izateari lotutako irudiak eta baloreak.
Yolanda Arrieta
2007ko maiatzaren 20a
Yolanda Arrieta
Dani Blanco
Izan ere, nago, gure historian maiz bor-bor egon den “herri-hiri” auzia sekula baino biziago dagoela orain. Esan bai, esan egiten dugu “euskal hiria” dela bidea, baina, baieztapen horrek beldurra ematen digu, delako “euskal hiri” hori imajinatzean, arriskuan ikusten ditugulako besteen aurrean “desberdin” eta geure artean “bat” izateko orain arteko moduak; batik bat, “gu” izateari begira eraikitakoak. Adibidez, tradizioa errepasatu beharra dagoela diogunean, adi egoteko abisutzat hartzen da enbidoa; kanonak aztertzeko premia dagoela esatean, berriz, gizon asko minduta sentitzen dira eta emakume askok ez dakite non kokatu euren burua, kanpotik erantsi zaizkien etiketak soinean eta kontzientziak dantzan sentitzen dituztelako.

Printzipioz ekarpen gisa ere har zitekeen kritika orok trintxeretara bultzatzen gaituela ematen du, esanez bezala, “bai, bai, arrazoi duzu, baina zu hor eta ni hemen, ez dadila mugi etxea”. Kritika “tribuari” egiten zaion erasotzat hartzen da, eta horrek guda jarrera elikatzen du, “atake-defentsa”, “bestea-ni”, “etsaia-gu”, “herria-hiria” bezalako dikotomiak geure azal eta mami bihurtuz, nahiz eta barru-barruko arimetan kategoria absolutu horien marrazkiak gero eta difuminatuago egon.

Susmoa daukat, bada, dikotomiatik sistemara doan pentsatzeko modu bat ari dela sortzen, baina ez diogula erabat gorpuzten uzten, beldur garelako zer galduko ote dugun bidean.

Iruditegi berri bat identitate(ar)entzat

Zerk marrazten du talde baten iruditegia edo “imajinarioa”? Hezkuntzak, kulturak, ohiturak, akzioak eta informazioak. Iruditegiak zerikusi zuzena dauka identitatearekin, eta euskal iruditegian pisu handia izan dute baserriak, auzoak eta herriak, euren balore, rol, irudi eta guzti. Baina, nolakoa da XXI. mendeari dagokiona? Nola sortzen da herritik hirirako identitate hori? Zer ezaugarrirekin?

Identitate orok beregain darama maitasun-afektu emozio konpartitu bat: “Ni ere bai, nik ere bai, horrekin, horrela”. Neurri handi batean, apropos sortua izaten da, helburu hirukoitzarekin: afinitate bereko kideak biltzea, kide ez denarengandik babestea eta premia balitz harengandik defenditzea.

Etenik gabe eraikitzen, saretzen, mugitzen, aldatzen eta eraldatzen ari den kultur –mundu, pentsamendu– sistema baten erdian gaude, ordea, non banakakoari gorazarre egiteko premia dagoen taldekide izateko beste eredu batzuk irudikatze aldera.
Beraz, kontua ez da baten euskalduntasuna, abertzaletasuna, gizontasuna edo emetasuna kinka larrian ikuskatzea, gauza da zer horietako bakar batekin soilik ez geratzea, –ez identifikatzea, ez kateatzea–, guztiekin batera bizitzen ikastea, eta zer horiek guztiok elikatzen dituen nor pertsona, kategoria gisa, sozialki baloratzea, birdefinitzea eta indartzea.

Alegia, jokatzen ditugun paper guztiek pertsona –nor– izan dezatela helburu, eta ez pertsonaia –zer–.
Edo beste era batera esanda: detaileak ez dezala ordezka osotasuna.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-26 | Imanol Epelde
Damu da Cervantes, euskararik ez zekielako

Euskal literaturan ez daukagu Cervantesik, ez daukagu Shakespearik. Ez edukitzen hasita, ez daukagu Coliseorik ere.  Baserri eder askoak baditugu baina ez daukagu Alhambrarik eta ez zitzaigun okurritu, Urbasan  Machu Pichu bat eraikitzea. Baina bagara herri, nor izateko ez delako behar piramiderik Bardeetan: Nahikoa dugu hizkuntza. Eta hori ez dute inoiz jakingo euskararik ez dutenek. Hemen bizita ere.


CANeko ikerketa batzordearen ondorioak Fiskaltzara igorri ditu parlamentuak

Nafarroako Kutxaren desagertzean "orain arte jakin gabeko datuak" eskuratu direlako eta adierazgarriak izan daitezkeelako helarazi dituzte ondorioak epaitegietara.


2019-03-26 | Ahotsa.info
AHTren aurkako ikurrak etxeko balkoietan jartzeko deia zabaldu dute

'Jartzazu-Jarriezu' kanpainaren bidez Mugitu! Mugimenduak gure etxeko leiho zein balkoietan AHTarekiko aurkakotasuna adierazten duen edozein bandera ipintzera dei egiten du.


Hedoi Etxarteren hitzaldia: "Faxismoa gaur eta hemen"
MULTIMEDIA - solasaldia

ARGIA-k eta Azpeitiako Elkar-ekin taldeak elkarlanean antolatuta "Faxismoa gaur eta hemen" hitzaldia eman zuen Hedoi Etxartek San Agustin Kultur Gunean. Hemen duzue hitzaldia osorik ikusgai.


2019-03-25 | Naturkon
Zientzia eta basoaren kudeaketa: baina eukaliptoa inbaditzailea da ala ez?

Egurraren sektoreko enpresek jardunaldi bat antolatu zuten joan den ostiralean Hernanin, jarraitzen duten baso-kudeaketa ereduari euskarri zientifikoa eman nahian. Eta fundamentuzko ezer esan ez zen hitzaurrearen ondoren, saiatu ziren gure lurraldea gero eta sarriago estaltzen duten eukalipto espezieak inbaditzailek direla ukatzen. 20.000 inguru hektarea hartu dute eukaliptoek 2018an, eta gure lurraldeko harizti eta amezti guztiak baino azalera gehiago estaltzen dute dagoeneko.


2019-03-25 | Aritz Ibañez
Xabierko gazteluan, eskeletoak dantzan

Aspaldiko partez bisitatu dugu Xabierko gaztelua martxo hasieran. Ganbaraz ganbara, gurekin zetozen iparraldeko lagunei azaldu dizkiegu Xabierko Frantziskoren ibilerak, bere anaia Amaiurko gazteluaren defendatzaileetarik bat izan zela eta ohiko topikoak. Bapatean, burnizko hesiz itxitako kaperatxo batera heldu eta hara! Heriotzaren dantza! Oier Araolazaren bitartez izan nuen horma-irudi bitxi honen berri duela lau bat urte eta hemen zerbait idaztekotan geratu nintzen. Gaur arte! Tira...


2019-03-25 | ARGIA
Bosgarren hildakoa: Beste preso kurdu batek bere buruaz beste egin du igandean

Martxoaren 24an, igandea, bere buruaz beste egin du Oçalanen isolamendua salatzeko Medya Çınar preso politikoak, ANFn irakur daitekeenez. Mardin hiriko espetxean zeukaten eta 24 urte zituen.


2019-03-25 | ARGIA
2017ko 'Pohang' lurrikara frackingak eragin zuela aitortu du Hego Koreako gobernuak

2017ko azaroaren 13ean Koreako hainbat herri –tartean izena ematen diona– kaltetu zituen Pohang lurrikara bertan erregaiak fracking bidez erauzteko teknikak esperimentatzen dituen estazio geotermiko batek eragin zuela aitortu du herrialdeko gobernuak, gertakizuna ikertzeko izendatutako aditu taldea ondorio horretara iritsi denean.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude