Emakumeak borrokan

Ignacia Zabalo «Nor-Nai»: gerrak etendako bizitza eta obra

2003ko ekainaren 22a
1925eko «ArgiaÆren Egutegia»n ageri da lehen aldiz «Nor-Nai» sinadura marrazki batean. Gainetik begiratuta «Txiki»renak dirudite «Nor-Nai»ren lanak. 1973ko «Txiki, marrazkilari eta umoredun» liburuan ere bien marrazkiak nahasian daude bilduta.

Agiriano, Mur, Unsain eta beste batzuk XX. mendeko lehen erdiko arte grafikoa aztertzen hasi zirenean ordea, garbi geratu zen «Nor-Nai»ren atzean Ignacia Zabalo zegoela, eta ez bere anaia Juan. «Txiki»ren arreba txikia baitzen Ignacia, 1905ean jaioa eta 1925etik 1931ra anaiarekin batera lanean jardundakoa. Euskal Herrrian XX, mendean lanbidez marrazkilari izandako lehen emakumea, seguruenik. «ArgiaÆren egutegia»z gain, Irungo Jaietako liburuxkako akuarelak bereak dira eta lanik azpimarragarriena neska gazteentzako Elizak argitaratzen zuen «Agere» aldizkarian egin zituen: «Agere»ren orrietako marrazki, txiste, komiki eta apaingarriak bereak ziren.

Ignaciaren marrazkiak anaiaren ildokoak dira, baina ongi begiratuta arabeskorako eta jolaserako joera handiagoa du «Nor-Nai»k, elementu dekoratibo gehigarri bat dute haren marrazkiek, Joxean Muñozek dioenez «eleganteagoa da».

Muñozen aburuz, ezizena ederki aukeratu zuen Ignaciak; hala dio «Txiki Zabalo: kronista grafikoa» bere testuan: «Anonimatutik irteteko asmatu zuen «Nor-Nai» ezizena: edozein, berdin du, ez dut izenik. Izenik ez edukitzeaz ikurra egin zuen Ignacia de Zabalok. Izen artistikoa du Zabalo andereak bere obrarik biribilenetako bat».

Baina Ignaciak ezin izan zuen bere obra borobildu. 1931an «Txiki» enpresa utzi eta Bartzelonara joan zen bakarkako marrazkilari bideari jarraitzeko. 1939an Bartzelonako bere etxeko atarian bonba batek hil zuen.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
KULTURA
"Nire bizitza arriskuan jarri zuen argazki berak fama eta arrakasta ekarri dizkit gero, eta madarikazio moduko bat da orain"

Siriako Yarmouk errefuxiatu gunean (Damasko) jaio zen 1988an, palestinar familia baten baitan. Pianoa zuen ogibide, baina gerrak dena kendu zion. Sarraskiaren erdian musika egiten jarraitu zuen ordea, eta irudi haiek gure hedabideetako orrialdeak bete zituzten. Oinez iritsi zen Alemaniara 2015ean, eta musikatik bizitzen jarraitzea lortu du, inoiz baino arrakastatsuago. Mixel Etxekoparrek Xiru jaialdira gonbidatuta, Euskal Herrian aritu da lehendabizikoz.


Gipuzkoako zaharren egoitzak greban
Bi urte hitzarmenik gabe

62 greba egun egin dituzte 2018ko irailean hasi zirenez geroztik. Gipuzkoako egoitzetan eta eguneko zentroetan lan egiten duten gerokultoreak, erizainak eta garbitzaileak dira. 5.000 langile dira sektorean, ia denak emakumeak. Soldata arrakala gainditzea eskatzen dute. Kale garbitzaileen soldatarekin alderatu dute beraiena eta %30 gutxiago jasotzen dute urtean, 6.000 euro, alegia.


ASTEKARIA
Azkenak
Eguneraketa berriak daude