BAKOITZAK BEREAN EZIN LO EGIN


2007ko otsailaren 21an
Opio-belarra edo lo-belarra deitzen diogu Papaver somniferum-ari. Papaver hitza keltiarrengandik jaso omen da, eta itxura denez haurrak lo hartuarazteko belar honen zukua gehitzen zitzaion papa edo aiari. Somniferum hitzak landare narkotikoa dela azaltzen du.

Opio-belarrari buruzko lehen arrastoak Mesopotamiara garamatza, duela 5.000 urteko Nippurgo taula sumeriarretan ageri da. 1.500 urte geroago Tebasen idatziriko Ebersgo papiro famatuan ere azaltzen da. Pliniok landare honen erabilerak grekoen artean sortutako iskanbila entzutetsuak jaso zituen eta I. mendean Galenok opio gaindosiari aurre egiteko XX. menderarte erabili izan den formula ezaguna osatu zuen. Ekialdeko kultura gehienek osasungintzan erabili izan dute eta XVII. mendean tabakoa erretzeko ohiturarekin bat opioa erretzekoa ere zabaldu zen. XIX. mendean "opioaren bi gudak" (1840 eta 1858) medio mendebalde kolonialistak opio ekoizle nagusia den Txina menderatu zuten eta bertako portu batzuetan opioaren sartu-atera libratu zuten. Honen ondorioz 1850eko txinatar opiomanoak 2 milioi baziren 1878an 120 milioi baino gehiago ziren. Landare honetatik sortutako opioa, morfina eta heroina, garai batean botika edo sendagai bezalaxe erabili ziren eta egun esperientzia narkotikoak izateko gehiago erabiltzen dira


Azkenak
Zahartzaroak

Zahartzearekin aldaketa fisiologiko, emozional eta psikologikoak gertatzea unibertsala bada ere, horiek lurreratzeko modu materialak, sozialak eta pertsonalak ez. Maiz zahartzaroa singularrean deklinatzen da baina elikadura, energia, ura, hezkuntza edo osasun zerbitzuetara... [+]


2024-05-27 | Garazi Zabaleta
Arsue zerbitzua
Ardi suhiltzaileak Lizarran

Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]


Udan datorren buztingilea

Hego luze eta zorrotzak eta v formako urkila-itxuradun buztana duen hegazti hau ikustean badakigu Euskal Herrira uda heltzear dagoela. Bizkarraldea eta buztana beltzak ditu, distira urdinxkekin, papar gorria eta azpialdea, aldiz, zurixka. Euskaldunon sinesmenetan presentzia... [+]


2024-05-27 | Jakoba Errekondo
Bertan bertan... erlesemeari

Maiatzak 4 zituen, larunbatarekin. Ez zen giro bereziki beroa, baina bai, hotzik ez behintzat. Halako batean burrunda, burrunda galanta, aspaldi entzun gabekoa. Hor azaltzen da etxeko atarian erle pila, milaka erle hegan, hegada sinkronizatu dotorean, dunbots batean. Erlesemea.


Eguneraketa berriak daude