ASIA ESKUZABAL


2021eko uztailaren 19an
Gernikako azokatzarrean aurtengo udazkeneko uzta beldurgarriko kuia erraldoiek eta indaba zakukadek tarterik uzten badute alberjiniaren bat ere ikusiko dugu. Patata, tomate eta piperren familiako kidea da alberjinia (arabierazko "al-betigenn"-etik), Solanum melangera. Apirilean erein eta sortutako landareak orain ematen ari dira beraien onena. Alberjinia Asiatik ekarritakoa dugu. Txina eta Indian duela bi mila urte jaten zuten eta kiskalitako bere puskez hortzak garbitzen. Arabiar marinelek Erdi Aroan eraman omen zuten Espainiara, nondik pixkanaka Europa osora hedatu zen. Solanazeo ia denek bezala, oso ospe txarra izan zuen mende luzetan eta bere sendagaitasunari esker mantendu da. Hostoen kataplasma erresumin, negal eta legen, odoluzki eta handituetarako erabili izan da; fruitua berriz burutik beherakoarentzako eta gernua eragiteko. Ingelesek, harritzekoa!, fruitu zuria ematen duen barietatea apaingarri gisa erabiltzen zuten eta «egg-plant», arrautzaren landarea, deitzen diote. XIX. mendean frantses mokofinek sartu zuten gastronomiaren tenplu handietan; gerora zabalduko da ermita eta elizetara. Orain badakigu mineraletan (P, Mg, Ca, K, S, Na, Cl, Fe, Mn, Zn, Cu eta I) eta bitaminetan (A, B1, B2, C, E eta PP) oso aberatsa dela. Geurean inor gutxik jaten du oraindik eta jaten duenak fruitu ubel-beltza ematen duen klasea soilik. Koloreen festa da bai alberjiniena gaur ere India, Turkia, Txina, Japonia, Iran eta abarretan, baina gu motz


Azkenak
Zahartzaroak

Zahartzearekin aldaketa fisiologiko, emozional eta psikologikoak gertatzea unibertsala bada ere, horiek lurreratzeko modu materialak, sozialak eta pertsonalak ez. Maiz zahartzaroa singularrean deklinatzen da baina elikadura, energia, ura, hezkuntza edo osasun zerbitzuetara... [+]


2024-05-27 | Garazi Zabaleta
Arsue zerbitzua
Ardi suhiltzaileak Lizarran

Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]


Udan datorren buztingilea

Hego luze eta zorrotzak eta v formako urkila-itxuradun buztana duen hegazti hau ikustean badakigu Euskal Herrira uda heltzear dagoela. Bizkarraldea eta buztana beltzak ditu, distira urdinxkekin, papar gorria eta azpialdea, aldiz, zurixka. Euskaldunon sinesmenetan presentzia... [+]


2024-05-27 | Jakoba Errekondo
Bertan bertan... erlesemeari

Maiatzak 4 zituen, larunbatarekin. Ez zen giro bereziki beroa, baina bai, hotzik ez behintzat. Halako batean burrunda, burrunda galanta, aspaldi entzun gabekoa. Hor azaltzen da etxeko atarian erle pila, milaka erle hegan, hegada sinkronizatu dotorean, dunbots batean. Erlesemea.


Eguneraketa berriak daude