Askotan esan izan dugu bertsolari izatearen alderdirik eskerronekoena, Euskal Herriko paisajea eta paisanajea ongi ezagutzeko aukeran datzala. Eta halaxe da. Asteroko igurtzia daukagu zahar, heldu eta gazteekin; gipuzkoar, bizkaitar, nafar edo lapurtarrekin; enpresari, enpliatu edo langileekin. Agendari begiradatxo bat bota diot, eta azken aste hontan Gasteizen, Iruñean, Algortan, Itsasun eta Bidanian izan naiz. Beretzat nahiko luke edozein politikari, soziologo edo irakasleek guk daukagun suertea.


Egia da ordea, ezagutzen dugun Euskal Herri hori egiazkoa dela, baina ez osoa. Zenbaitek uste du, oker nire iritzirako, "gure" Euskal Herri zati hori birtuala dela, ez duela izaerarik jendearen irudimen politizatuan baino. Ez da horrela. Horrek ez du esan nahi kamuts ez garenik geratzen. Ongi ezagutzen dugu, baina zati bat: Euskal Herri euskalduna.
Bizikerarako hautua egin nuelarik, hizkuntzaren faktorea ez zen, jakinean bederen, aintzat hartu nuenetarikoa. Baina eguneroko martxak erakutsi dit, lana etxean egiten dudalarik (euskarazko aldizkarientzat, euskaldunon egunkarirako, euskarazko telebistarako, euskal argitaletxeentzat...), familia eta adiskideak euskaldunak ditudalarik, plazaz plaza nabilenean entzuleak euskaldunak izaki... apenas behar dudala beste hizkuntzarik munduan ibiltzeko garaian. Mundua nire munduari deitzen badiot behintzat.
Mundua munduari deituz gero ordea, kamuts sentitzen hasi naiz. Ameriketan ibili garen garaian, ingelesez tutik ere ez jakiteak ez ninduen bereziki larritzen. Baina bekaitz ttantta bat sortzen zidan nire lagun azkoitiarra edo eibartarra nola edo hala moldatu egiten zirela ikusteak. Eta ingeleraserekin bezalatsu frantsesarekin.
Gaztelerarekikoak ere amorrua ematen dit. Euskarazko testu batzuk banituen astia hartuta eginak, txukun samarrak nireak izateko. Gaztelerara itzuli behar ziren eta nahiago izan nuen lan hori nire gain hartu, euskarazko testu jatorrizkoen xarma edozein itzultzaile zirti-zartako baten esku utzi baino. Tentuz aritu nahi nuen, eta ezinean jardun dut. Erabat herdoildua sumatu dut nire gaztelera. Oraintxe tiroa goitik jotzen nuen, eta ez zegokion hogei duroko hitz bat sartzen, eta oraintxe ibiltzen nintzen behetik, preposiziorik xinpleena ere nola kokatu asmatu ezinda. Eta sinets ezaidazue ez dudala sekula helburu izan gazteleraz "abertzaleki oker" idatzi eta mintzatzea.


Jardunak trebatzen gaitu ordea, eta egonak usteltzen. Nire kasuari buelta ematen ahalegindu naiz. Etxekoak, adiskideak, lana, ingurua... erabat erdaldun dituzten euskaldunen larruan jartzen alegia. Eta KORRIKA sasoian gabiltzan honetan, bihoakie, beste behin ere, gure miresmena. Itzultzen ari naizen testuko pasarte bat datorkie pare parera. Gaur goizez idatzi dut Afrikako beltzez ari nintzela, nire gaztelera ez-egokian: "... Con el fin de entender y suavizar tal realidad, la creaciòn de cuentos y leyendas se antoja como una verdadera necesidad para los nativos".