"LIZARRA-GARAZIK EZ DU EMAN EMAN DEZAKEEN GUZTIA"


1999ko urriaren 31n
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
B

orrokaren gorrian» zure liburuan azken hogeita hamar urteotako Euskal Herriaren borrokaren lekukotasuna eman duzu. Titulutik hasiz, kontaiguzu pixka bat.
Titulua bi zentzutan ulertu behar da: batetik, gure borroka gogorra izan dela, eta gogorra izaten jarraitzen duela, eta beste aldetik, gorri baten borroka dela. Nik garai bateko izpiritu komunistarekin jarraitzen dut, nahiz eta egungo kontestu politikoan hitz horrek zentzu handirik ez duela jakin.

Gorria izanagatik herri aske baten aldeko kolore guztiak azaldu dituzu.
Nire aspaldiko ideia da, gure ideologian egun diren zapalkuntzak barneratu behar ditugula, ez bakarrik klase zapalkuntza: nazio eta genero zapalkuntza edo natura jasaten duen desoreka azaldu nahi izan dut. Ezin gara izan iturri batetik edaten genuen iraultzaile haiek. Garai batean determinismo klasistaren aldeko gehikeri bat egon zen; egun osotasun batean aritu behar dugu.

Aniztasuna modu askotara ulertzen dela esan nahi duzu.
Bai. Aniztasunaren kontu hori tentuz erabili behar da. Gizarte guztiak anitzak dira klase bereizketaren aldetik: pobreak, langileak, aberatsak, zapalduak eta zapaltzaileak. Aniztasun osoa dago hemen. Europan homologatua gaude herri bezala. Bestaldetik, kulturalki eta nazionalki, gure herria ez da homogeneoa. Puzzle bat da gure herria. Eta gure nazio eraikuntza puzzle horretan behar dugu oinarritu. Horregatik, hausnarketak alde askotatik egin daitezke. Ni aniztasunaren alde nago, baina abertzale ikuspuntutik.

Gorria hitza jarrera tinkoarekin lotu izan da. Zu gorria izanik, nola azaltzen duzu tinkotasuna egun?
Egun, tinkoa edo gogorra zailtasunarekin eta epe luzeko borrokarekin lotzen dut. Tinkotasunak eta malgutasunak elkarren ondoan joan behar dute, eta zenbait momentutan kontsentsua aldarrikatzen jakin behar dugu ere bai. Une batez haustura bultzatu beharko dugu, eta beste une batean, kontsentsua eta elkarrizketa bidez indar gehiago lor dezakegula ohartu. Hori esanda, borrokarik gabe eta une jakin batean egoera behartu gabe, ez dela ezer lortzerik uste dut ere.

EAJrekin kontsentsu bat dago Lizarra-Garazin. Ez ordea, Gipuzkoako Foru Aldundian.
EAJk diskurtsoak diseinatzerakoan oso gutxitan hartzen du kontuan Lizarra-Garaziren izpiritua. Legealdirako programa bat eztabaidatzeko ez da gurekin elkartu oraindik ere. EAJk «indarkeriaren gaitzespenaren inguruan» EHk zalantzak ez dituela izan behar dio. Lizarran esaten denaren bestelakoa egiten du, ordea. Adierazpenak dioenez, konflikto batean bizi gara, eta konfliktoa konpontzeko elkarrizketa behar da. Elkarrizketa hori ez da konfliktotik kanpoko erdigune batean gauzatu behar, baizik eta konflikto beretik sortu behar da eztabaidagune hori.

Zutik-eko militanteak Euskal Herritarrok-en ari zarete. Nolako iritzia duzu EHko funtzionamenduaz?
EHren funtzionamenduaz hauxe esan behar dut: oraindik ere EHren barne funtzionamendua egin gabe dago. EH esparru instituzionalean garatzen ari da: udaletan, batzar nagusietan nahiz Eusko Legebiltzarrean, baina egitura politiko bezala funtzionatzen duena HB da; edo Zutik, kasua delarik. Aldian aldiro, HBren estruktura politikoaren inguruan elkartzen gara. HBk egin behar du bere barne eztabaida eta horren ondoren emango zaio bide EHren benetako sorkuntzari; Zutik-ek ere berea egin beharko du. Urtarriletik aurrera EHren benetako egituratze politikoa gauzatzea espero dut.

HBk Espainiako Parlamenturako hauteskundeetara ez aurkeztea erabaki du. Horrek lagundu edo oztopatzen du EHren barruko egituratze prozesua?
Nik bereziko nituzke erabaki horretan gauzak formalki nola planteatu diren, eta edukinaren aldetik zer suposatzen duen erabaki politiko horrek. Formalki, gure azken «Hika» aldizkarian, Arnaldo Otegik onartzen zuen beraiek badutela eskizofrenia txiki bat, zeinean batzutan HB bezala azaltzen diren, eta beste batzutan EH bezala; bi egiturak eta planoak nahastuz, eta batzutan ez dakitela nolatan aritu. Formalki, hor egin daiteke kritika txiki bat, inolako garraztasunik gabe. Jakina, nik nahiko nuke lehenbailehen EHren eztabaidagunea antolatua izatea.

Erabakiaz zer iritzi duzu?
Erabakia beste kontu bat da. Zuzena edo ez zuzena den... Horretaz nahiago dut ez erantzun, zeren Zutik-en barruan ez dugu denborarik izan aztertzeko. Ez dakit zer iritzi dagoen. Nik nirea badut, baina ez da ezinbestekoa, eta azalduko dut lehenbizi behar den tokian.

Bake eta normalizazio prozesuaren une kritiko batean gaude.
Bake prozesuetan beti egoten dira orain bizitzen ari garen bezalako uneak, espazioak berrantolatzen diren uneak dira, xake jokoan bezala. Lizarrak lortu zuen joko politikoa berrantolatzea eta bi lorpen handi lortu ere: mediatikoa eta politikoa. Orain lorpen horiek gizartean oinarritu eta finkatu behar ditugu. Horri sozializazio prozesua deitzen diogu.

Gizartea prest al dago?
Gu prest bagara gizarteak erantzungo du. Prozesua sozializatzen badugu, Lizarratik kanpo diren alderdiek mugitu beharko dute. Azken finean, besteak ez dira mugituko beren jendearen aldetik presio moduko bat sentitzen ez badute. Beraz, hor badugu lan handia.

Esparru sozial ezberdinak ordezkatu beharra ikusten duzu?
Horixe. Ezberdinak, baina elkar lotuak. Naziogintza eta bakegintza bereizteko enfasi bat jarri da orain Lizarraren barruan. Nik ondo bereizi behar direla diot, bakoitza esparru edo alor propioa izanik ere lotura bat dagoela ahantzi gabe.

Ezkerrak egiteko berezi bat hartu behar duela uste duzu?
Ezkerreko eta abertzale garenok, gure kargu dugu dauden arazo guztiei erantzutea. Ikuspegi horretatik hitzarmenak oso dibertsifikatuak izan behar dira. Jakin behar dugu, naziogintzan batzuekin eta sozializaziogintzan beste batzuekin elkartuko garela. Ezkerretik kontziente izan behar dugu horretaz. Horrela aritu ezean, ez dugu islada izango naziogintzan eta instituzio arloan ere.

Naziogintza eta bakegintza, eta artean, presoen arazoa bideratu gabe.
Eta puntu horretan aurreratu beharra daukagu, bestela arazoa gaiztotuko da. Presoen arazoak ikaragarrizko lehentasuna dauka. Ni bat nator, presoak Euskal Herriratzea amnistiarekin lotzen dutenekin.

Zutik-ek zer ekar dezake prozesu horretan?
Aldez aurretik esan behar dut, Zutik sortu zen unetik, gure kezka eta indarra hiru esparrutan landu dugula: ezkerreko esparruaren berritze lanean. Zentzu honetan, «Hika» aldizkaria guk eginda ere, pentsamendua berritzeko plazaratua da. Guregandik kanpo diren pentsamenduak jorratzen ditugu berean. Bestetik, pentsamendutik bizi den talde politikoak jai du, eta gure sustraiak mugimendu sozialean sustraituak daude. Sindikalgintzan gure eremutxoa landu dugu: ESK-CUIS garai batean, baita Langile Komisioetako Ezker Sindikalean. Azkenik, intsumisioa, feminismoa eta ekologia eremuan aritu gara.

Eremu hori EH sortu ondotik lan instituzionalera zabaldu duzue.
Niri ez zait gustatzen predikatzea eta gero etxean gelditzea. Badago zereginik eremu honetan eta nire burua inplikatu dut. Orain arte ez dugu aukerarik izan instituzioetan lan egiteko, eta orain bai. EHn sartuz geroztik gure aportazioa ekartzen ari gara.

Garai batean zeuden diferentziak gainditu dira nolabait.
ENAM eta Zutik-en arteko diferentziak gainditu dira. Ez dago garai batean zegoen sektarismoa. Jende gazteak ikusi du zein izan den gure bilakaera, bere alde onak eta ez hain onak dituena. Iritsi bagara gauden tokira, gure meritu propioz iritsi gara, ezker abertzalearen birmoldaketa berri honetan parte aktibo gara. Artean, jende asko gelditu da bidean edo kanpoan.

Zure liburura itzuliaz. Ziur aski, irakaspen bat ekarriko digu, ezta?
Niri bai, hasteko. Kanpo gelditu diren askok ez dutela memoria jorratu nahi antza. Agian, batzuk iragana gainditua dutelako, beste batzuk gogoratu nahi ez dutelako, eta beste batzuk oraindik ere ezin dutelako, beharbada. Dena den, gurean memoriaren esparrua oso gutxi landu da. Memoria pertsonalaz ari naiz, historialarien lanak aparte

LUZERAKO KORRIKALARIA
LUZERAKO KORRIKALARIA
Errenterian jaioa; 54 urte ditu. ETA eta LKIko militante historikoa izana; Zutik-ekoa egun. 30 urteko militantziak egoera orekatu batera ekarri omen du. Oreka hori medio, abertzaletasuna joera internazionalista eta humanista batean finkatu beharra ikusten du. Ohi baino 5 kilo gutxiagorekin aurkitu dugu, orain gutxi ebakuntza bat egin baitiote eztarrian. Aurtengo Behobia-Donostia gure `Bikila' gabe korritu beharko da. Atx!


Azkenak
2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maitena Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


Eguneraketa berriak daude