STALLONEK EUSKARAZ KALE

  • Film komertzialak eman! Halaxe, bikoizketa hobetu eta tiradizoko filmak jartzen hasi badira ere, ezer gutxi aldatu da. ETB 2an berriz, kontrakoa: filmek audientzia altua lortzen dute.

2021eko uztailaren 19an
CIESek emandako datuen arabera 30.000 ikusle gehiago omen ditu ETBk. Inoiz ez bezalako joera gorantz. Bada ordea, arantza bat programatzaileei loa galarazten diena: zinea euskaraz. Azkenaldian ETB 1ean emandako filmak ezin komertzialagoak diren arren, emaitza kaskarra ari dira ematen; denek %10etik beherako audientzia baitute. Izenburuen sona ikustea baino ez dago: «Hiltzaile jaioak», «Bronxeko istorio bat» ez dira % 4tik pasa. «Alien»ek % 2,6. Stalloneren «Dredd epailea»k % 4,1 eta «Arrisku bizian» arranditsuak % 4,3 baino ez. Audientzia gehien lortu duena «Iluntzetik egunsentira arte» izan da: % 8,1, alegia. Eta hori jakina, huskeria bat ETB-2an eman lezaketenaren ondoan. Hain zuzen, aise ikusteko moduko filmak ditugu, ikusgarriak entzungarriak baino. Stalloneren dialogo sakonak bereziki; haren bi esaldi jarraian kristoren diskurtso bihurtzen dira eta.


HIKA ETA JURAMENDUKA.

Lehen, euskara enkorsetatua erabiltzen zen, ez zen sinesgarria batere. Bikoizlarien dramatizazioa ere izotza baino hotzagoa zen. Orain ordea, bistan da gauzak aldatu egin direla, ez ikusteko aitzakiarik egon ez dadin, bederen.

«Batetik bikoizlarien teknika aldatu egin da, gehiago trebatu dira. Bestetik, hizkuntzaren trataera lehen baino askoz naturalagoa da. Gidoia itzultzea ez da liburu bat itzultzea, testua entzutekoa delako; oso kontutan hartzen dugu hori»
azaltzen digu Asier Larrinaga EITBko Euskara saileko arduradunak.

«Erabiltzen diren egiturak, denek ulertzeko modukoak izan daitezela saiatzen gara. Filmaren barruan lagunartean badaude hika nagusitu da. Gertutasun bat ematen dio hikan aritzeak. Bestalde, irainak eta biraoak direla, hizkuntzaren naturaltasunari egiten diogu leku, `kabroi', `izor hadi' edo `putakume' esan behar bada, gordinkeria esaten da. Akzio filmetan ez da inolako arazorik egoten. Benetako lana berba etengabe egiten duten filmetan egoten da; esaterako, Woody Allenen `Broadway balapean', `Rosetarren gerra' edo oraindik ematekoa den `Gaixo ingelesa'n. Bikoizlarientzat ere hori da benetako erronka».

OHITURA SORTU ARTE.

Arestian esan bezala, ahalegin hori ez da tamalez audientzian nabaritu. Nahiz eta film komertzialak programatu, bikoizketa biziki zaindu, euskara gertua erabili eta berebiziko promozioa egin, jendeak «zapping» egiten jarraitzen du euskarazko film baten aurrean. Zer egin? Hor dago koxka. Jarraitu ohitura sortu arte? edo utzi, alferrik baita saiatzea. Josu Bilbao ETB 1eko filmen arduradunak garbi dauka:

«Hamaika faktore daude ikusleen ohiturak finkatzeko. Bada, guk beste bat daukagu: ez dugu zinema euskaraz ikusteko ohiturarik. Hori da oztoporik handiena. Igande gaueko ordutegia ona izanda ere, txikitatik fikziozko erreferentzia guztiak gazteleraz jasotzen ditugu. Eskerrak belaunaldi berriak gu baino ohituagoak dauden. Hala ere, okerrena emisio eskubideak lortzea garestia dela da, ez da errentagarria. Baina tira, zailtasunen gainetik segituko dugu, harik eta ohitura sortu arte. Badakit hasieran arrotza egiten zaigula; baina lehenengo bost minutuak pasata erabat murgiltzen zara filman».
Jendeak erreferentzia hurbilak nahi ditu nonbait. Nola liteke bestela, «Segoviako ihesa» edo «Behiak» filmek, ehun aldiz emanda ere, «Arrisku bizian»ek baino audientzia hobea izatea? Hor ikusten da hurbiltasunak ze eragina duen. Orain arteko sorpresa bakarra «Iluntzetik egunsentira arte» izan da, gazte jendearekin konektatu baitu.
Euskarazko audientzia potentziala gehienera % 25ekoa izanik, Josu tematua dago,

«espero dezagun laster emango ditugun filmek harrera hobea izatea. Armendarizen `Bihotzaren Sekretuak', Ibarretxe anaien `Solo se muere dos veces' delakoa edota `Perdita Durango' Alex de la Iglesiarena».

TXANPONAREN BESTE ALDEA.

ETB 2an aldiz, alderantzizkoa gertatzen ari da. Konparazioa egin «La noche de» hasi zenetik, telebistan gehien ikusi diren hamar filmen zerrenda bat egin eta horietako bost ETB 2an emandakoak dira. Berriki ikusi ditugun «Como Conquistar Hollywood»ek % 10.1 eta «Luna de miel para tres»k % 9.9 eman dute. Hori ordea, ez da jendeak uste bezain samurra izaten, estrategia lanaren ondorena baizik. Lehenik, FORTA telebista autonomikoen artean «Major»ei, film multzo zabal bat erosten zaie (Estatu Batuetako banaketa etxe erraldoiei, alegia). Film sorta horretan film onak, halamoduzkoak eta txarrak daude. Erdia baino gehiago film «baztertuak» izan arren, horiek ere derrigor eman behar dira, ordu txikietan gehienetan.

«Kudeatzen jakitean dago koska, estratega lanak film bati ahalik eta etekinik handiena atera diezaiogun. Bizpahiru urteko baimena duzu, hiru emanaldi egiteko. Halaxe, programazioa osatzerakoan, `prime time'en (gaueko 10etatik goizeko 1ak arte) erakargarrienak sartzen ditugu; ostegun gauetan `La noche de'n eta asteartetan aldiz, film ez hain komertzialak, baina gure audientziaren gustuekin bat datozenak»
argitzen digu Jose Luis Blanco ETB 2-ko filmen programatzaileak.
Larunbat gauean futbola dagoelarik, «TV movie» bat jarri ohi dute. Joan den astekoak adibidez, % 16,1 lortu zuen. Futbol ondorengoa berriz, %20 inguruan ibiltzen da. Ez dago batere gaizki. Iaz arte, asteburuko bazkalosteetan hutsune galanta zeukaten. Horren kariaz, igande arratsaldeko «Siempre cine» saioa abiarazi zuten, gainontzeko kanaletan nekez ikusten ahal diren film klasikoak eskaintzeko. Bada, joan den astean ere % 19,5 erdietsi zuen, TVE-tik oso gertu.
Dena den, nahiz eta filmak FORTAren bidez erosi, ez da erraza film multzo mamitsu bat lortzea, are gehiago jakinki kanal bakoitzak irizpide ezberdinak dituela.

«Hemen filmak purrustaka ikusten diren bitartean, Andaluzian berriz, ez dira zinezaleak, barietate eta lehiaketak nahiago dituzte nonbait. Galizan beste hainbeste gertatzen da. Katalunia eta Madrilen dexente ikusten dute zinema telebistan. Valentzian aldiz, barne produkzio eskasa izan arren, film gutxiago ikusten dira, «Tombola» saio arrosa-hori-beltzean joaten baitzaie sos guztia. Ikustekotan, beldurrezkoak gura dituzte»

Azkenak
Nazio Batuen Erakundeko 193 kide hil ditu Israelek urritik, inoizko gehien

Palestinar errefuxiatuei laguntzeko UNRW agentziako kideak dira hildakoak. NBEko langileen heriotza tasa altuena dela jakinarazi du agentziak. Israelek momentu oro jakin du non zeuden laguntzaile humanitarioak, eta “berariaz” egin die eraso, salatu duenez. 122... [+]


Dozenaka senideko familia ugari desagerrarazi dituzte sionistek

Gutxienez 60 familiak galdu dituzte 25 kide baino gehiago, Associated Press agentziaren ikerketa baten arabera. “Inoiz ikusi gabeko mailan” ari dira sionistak familia osoak hiltzen.


Israelgo Kan irrati publikoaren informazioa
Israelek “zehaztasun handiz” ezagutzen zuen Hamasen plana urriaren 7a baino hiru aste lehenago

Erasoa baino hiru aste lehenago banatutako txostenean agertzen da Hamasek “200 eta 250” pertsona artean bahitzeko asmoa zuela. Aldi baterako bertan behera utzi du urriaren 7ko segurtasun akatsei buruzko ikerketa Israelgo Auzitegi Gorenak.


“Bilboko eskola-inguru asko kutsaduraz eta zarataz betetako eremuak dira”

Porlanezko patio txikiegiak batetik, errepidez eta autoz jositako eskola-inguruak bestetik, Bilbon ikastetxe askok jasaten duen panorama salatu eta esku hartzeko eskatuz udalera jo du hiriko guraso elkarte andanak, indarrak batuta: “Gurasoak jo eta su ari gara eskoletan... [+]


Eguneraketa berriak daude