PASIO IPUIN BAT BEZALA

  • Baita, estresa ahazteko sofan etzanda aste osoa telebistari so geratuko denik ere. Egun bizigarri horietarako ETBko gonbitearen artean, fededuna ez izanik ere, bada zerikusi franko.

2021eko uztailaren 19an
Eskaintza andana egongo da sinesdunentzat. Baita erlijioa baino tradizioa gustokoa dutenentzat ere. Alde horretatik bederen, ETBkoak ez dira orijinalegiak izan programazioa osatzerakoan. Erlijio kutsua nagusi izan arren, ezin uka ikusmin handia sortzen duten ekitaldiak emango direla: hilaren 28an Bilboko kaleetan zehar egiten den Astotxoaren prozesioa; apirilaren 1ean Segurakoa ETB1ean. Hurrengo egunean, Segura eta Balmasedako Pasioak kate berean. Apirilaren 3an aldiz, «Euskal aktoreen VI. gala» Donostiako Victoria Eugenia antzokitik. Azkenik, igandean, Aita Santuaren urbi et orbi bedeinkapena Romatik zuzenean.
Giro mistiko honen erdian ordea (aktoreena barne), bi saio nabarmendu nahi ditugu, tratatzeko moduagatik ezberdinak izan daitezkeelako, hala «Kontaidazu» nola «Nafarroa, pasio lurraldea» saioek badute tiradizoa. Halaber, Koldo San Sebastianen «Santiago bidea baskonian» erreportajeak (ikus ARGIAko 1.706. alea) biziki interesgarria dirudi.


IPUIN BAT NAHI DUT.

Gaur egungo umeei dagoeneko entzuten ez zaien esaldia, alegia. Horrela hasi liteke kondaira hau: bazen behin garai bat non telebistak jendearen irudimena lausotu egiten zuen. Haurrek ez zekiten jada ipuinak kontatzen, «kutxa ergelak» dena egina ematen baitzien ahozko tradizioaren kalterako. Ondorioz, ipuinak kontatzeko ohitura kinka larrian zen Europan osoan barrena. Orduan, ETB horretaz konturatu eta ipuingintza galbidetik berreskuratu nahian, «Kontaidazu» saio miresgarria atondu zuen. Zorionez, ahalegin hark ipuingintzaren berpiztea ekarri zuen eta hala ez bazan sar dadila kalabazan. Horrela amai liteke ipuina. Kontuak kontu, irrika hori utzi eta orainaldira bueltatuz, esan dezagun «Kontaidazu» ostegun santuan emango dela, 22:30etan hasita. Bertan, Euskal Herriko zenbait ahots eta aurpegi ezagunek ipuin bana kontatuko dute soinu eta efektuz galanki horniturik. Ipuinak anitzak dira eta jatorriak ere denetarikoak, kontalari bakoitzak bere nortasuna eta estiloa erantsi baitie ipuinoi. Esate baterako, Maddalen Iriartek etxean jasotako ipuina kontatuko digu eta Xabier Mendigurenek bere etxean gertaturiko pasadizoa. Olatz Zugasti musikari eta kantariak Errusiako kontakizun batez liluratuko gaitu. Euskadi Gazteko Joseina Etxeberriak berriz, Ataungo San Martin txikiren ipuina emanen digu ezagutzera.


NAFARROA ARRAROA.

Berezko nortasuna du Aste Santuak Nafarroan. Modu xelebre batez bizi dute aro hori. Hortaz, berezitasun hori erakustea du xede bazko egunean ETB2an emanen duten «Nafarroa, pasio lurraldea» dokudramak. «La noche de» saioko talde berberak egina da, aurretik ere «En el cruce» hiriei buruzko erreportaje zainduak egin zituena. Halaxe, Iñaki Panguak zuzenduriko ekoizpen honetan, Nafarroan Aste Santuan egiten diren erlijio agerraldien errepasoa egingo da, errealitatea eta antzezpena egokiro nahasiz efektu dramatikoa lortzearren. Erreportajeak bi zati izango ditu. Alde batetik, jendearen jarrera nahiz elizkizunen gibelaldea agerian geratuko dira. Batzuek sinesmen handia erakusten dute, besteen ustez berriz, tradizio hutsa baino ez da. Bestetik, antzinako ohitura hauen jatorria ezagutaraziko da. Betiko topikoetatik aldenduz, honako ospakizunen zatiak izango ditugu ikusgai: Tuterako «Volatin» agerraldia, non Judas irudikatzeko Pinotxoren antzeko panpin bat airera botatzen duten, harik eta arroparik gabe geratzen den arte. Luzaideko «Bolant eguna», ihauterien luzapen gisakoa dena, edo Nafarroako Pasio bizi bakarra, gehi Korella, Lizarra, Iruñea edo Andosillakoak. Aurten grabaturiko ekitaldiak izango dira, gainera. Hain zuzen ere, emisio egunaren bezperan bertan, berpizkunde egunean, bukatuko dute grabaketa. Ziur egon nafar anitz ere zur eta lur utziko dituen erreportajea dela


Azkenak
Ekofeminismoaz, motozerra eskutan

Duela hilabete inguru, unibertsitateko kide gizonezko baten liburu aurkezpenean ginela, egoera bitxi samarra gertatu zitzaigun. Ekologiari buruzko liburua zen eta erreferentzien artean hainbat pentsalari ekofeminista zeuden. Egileak, baina, inongo momentuan ez zuen aipatu... [+]


2024-06-17 | Jakoba Errekondo
Udaberria jan dezagun mikatzetik

Arabako Errioxako udaberriak ez dauzkat ahazteko. Urte dezentetan harrapatu ditut sasoi horretako loraldi betean hango mahastiak eta harrigarria da; laburra da paisaia berria, baina iraupen motz horretan begien sabaia erretzen du eta ordura artekoak ahantzarazten.


2024-06-17 | Nagore Zaldua
Itsas dortokak lozorrotik esnatu ote dira euskal kostaldean?

Udako solstizioa gerturatzen ari den honetan, euskal kostaldean itsas dortokak ikusteko aukerak ugaritu dira. Gure uretan ezagunena Egiazko kareta (Caretta caretta) da. Ale helduen oskolaren batezbesteko tamaina, 120 cm-ko luzera zuzenera eta 200 kg-ko pisura irits daiteke... [+]


2024-06-17 | Garazi Zabaleta
Lurbizi
Lurraren bankua sortzen, nekazaritzarako oinarrizko baliabidea bermatzekoa

Oiartzunen nekazaritza bultzatzeko eta elikadura burujabetzarako bidean pausoak emateko sortu zen Lurbizi egitasmoa, 2016 urte inguruan. “Herritar talde batek denbora zeraman herrian nekazaritzaren eta lehen sektorearen egoera kaxkarraz hausnartzen”, adierazi du Ibon... [+]


Eguneraketa berriak daude