"Kontseilari naizen bitartean asko hitz egin eta entzun beharko dut".

1995eko urtarrilaren 29a
Mari Karmen Garmendia Kulturako sailburuari elkarrizketa
"Kontseilari naizen bitartean asko hitz egin eta entzun beharko dut".
Mari Karmen Garmendia
Mari Karmen Garmendiari euskal kulturak igorritako eskaeren lekuko izan zen ARGIA joan den astean. Aste honetan, berriz, Lakuara hurbildu gara, kontseilariak hizkuntz politika, aurrekontu eta kultur politikaren inguruan dituen asmo eta kezken jakitun izateko. Bulegoko mahaia paperez gainezka, eta bi Jose Mari, Zeberio eta Agirre lagun dituela urratu du Garmendiak lau urteko ibilbidea.
Osatuta al dago Kultura Sailaren organigrama?
Oraindik ez dago egitura dekreturik, horretantxe ari gara lanean baina bi eremu nagusi izango ditu: Hizkuntz Politika, Jose Mari Zeberioren esku geratuko dena, eta bestetik Kultura, Gaztedia eta Kirola Jose Mari Agirreren esku. Horietaz gain, hainbat erakunde daude kulturari atxikiak: Euskadiko Orkestra, Hezkuntza Fisikorako Institutua, HABE eta noski, EITB; honek izaera propioa duen arren, kulturari lotua dago. Gaztedi eta Kirolaren sailordetza kendu egin da eta orain Jose Mari Agirreren esku geratu da.
Zuzendaritzako postuak nork beteko dituen erabaki al duzue?
Izendapen batzuk eginak daude, Jose Mari Zeberio eta Agirrerena... Datozen asteetan, taldeak osatuta izan nahiko nituzke. Jaurlaritzatik kanpo bakarren bat edo beste etorriko da baina Jaurlaritza barruan nirekin urtetan jardundako jendea ere izango da.
Hizkuntz Politikako Idazkaritzan aritu zara orain arte. Arlo honetan aurrerantzean nondik enfokatuko dituzu lehentasunak?
Iazko apirilean Legebiltzarrean esandakoaren ildotik joango dira, transmisioa, lagunartearen zeregina, hiztun berriak eta erabilera eremu berriak landuz. Han esandako zerbait mamitzen ari gara jada: Hizkuntz Politikaren baliabideak -nahiz diruzkoak, nahiz legezkoak nahiz giza baliabideak- bateratu eta berregituratzen ari gara bete-betean. Jaurlaritzari dagokionez, Irale programa Hezkuntzaren esku zegoen eta hor jarraituko du, baina gainontzekoa Kultura Sailaren babespean geratuko da.
Euskalduntze afalbetatzea eta hizkuntz politikaren berregituraketaren premiaz hitz egin da. Zertan mamituko da hori?
Lur hartzen utz iezadazue. Aurrerapausoak egin behar ditugu, baina lehendik alor honetan dugun informazioaz, ezagutzaz, eta iritziez gain, orain horretan zer esatekorik dutenekin harremanak sakontzea funtsezkoa da. Urte hauetan egin dena garrantzitsua da oso, baina aldatuz joan den egoeretara moldatu eta hainbat erabaki hartu behar izan ditugu. Garai hauek eskatzen dituzten erantzunak emateko bidea jarri behar dugu, lehentasunak finkatuz eta ditugun baliabideak ahalik eta ondoen erabiliz. Inertziak astintzea komeni da, ezin baitugu lehengoari lotuta egon.
Euskararen Aholku Batzordearekin zer gertatuko da?
Asmo sendoa dugu datozen hilabeteetan, Euskararen Aholku Batzordea gauzatu dadin. Euskararen Aholku Batzordeak bide bat egin du, historia bat badu eta guri garai hauetara egokitzea dagokigu.
Hizkuntz politikaren alorrean, orain arte politika bat baino gehiago sumatu dira. Berdin izango al da orain ere?
Zenbat buru, hainbat aburu. Berregituraketa egiteko aukera izateak, mesede egingo duelakoan nago. Jaurlaritza barruari dagokionez, bestalde, Hezkuntza Saila EAren esku izateak edo sozialisten aldetik Ramon Jauregi bezalako gizon bat izateak benetan lagunduko duela uste dut. Alderdien jarrera eta iritziez gain, gizabanakoon jarrera eta iritziek garrantzi handia dute.
Zer nolako integrazioa emango da Gobernu eta diputazioen egitasmoen artean?
Arrasto nagusiak esanda utzi genituen eta orain hori gauzatu egin behar dugu. Aldaketen atarian egon gaitezke, hauteskundeak baitatoz, baina gure asmoa diputazioekin elkarlana bultzatzea da. Era horretan, izan daitezkeen bikoiztasun eta errepikapenak ezabatuko lirateke. Dugun ardurari ahalik eta ondoen erantzuteko, erabakiak hartu behar ditugu. Dirua ere, esaterako, konta ahala dugu eta beraz, ondo erabiltzea beste erremediorik ez daukagu, eta modu berean pertsonen eginkizunak.
Jaurlaritza baino gertuago daude bai diputazioak eta baita udalak ere herritarrarengandik. Begibistakoa da, beraz, zenbait eginkizun Jaurlaritzari dagozkiola baina beste zenbait foru aldundiek eraman behar dituztela aurrera. Zailtasunak topatuko ditugu baina azkenean elkarlanerako arrasto batzuk martxan jartzeko gai izango gara.
Herri mugimenduei eta ekimen pribatuei zer leku aitortuko diozu kultur politika garatzerakoan?
Beti saiatu gara hitz egiten eta ahal zen neurrian akordioetara iristen. Gizartetik datorrena eta erakundeetatik egin behar dena sakabanatuta erabili ordez, indarrak eta baliabideak batzera jo behar dugu.
Hitzez onartzen zaien ordezkaritza hori, baina, estatus baten bidez bideratuko al duzue?
Oraindik ez naiz gauza gai hauetaz zehatz-mehatz mintzatzeko. Ez daukat ur bedeinkaturik dena bat-batean konpontzeko. Nolako jarrera dugun azaltzen ari naiz. Eremu horren ardura lehen nik nuen, orain, berriz, neure baitan baina Jose Mari Zeberiok du eta nik oso aintzakotzat hartuko dut berak egingo duena.
Kultur munduari zein osasun ikusten diozu, zein lehentasun jarriko dituzu?
Oso gogoan hartu nahi dut herri honen aniztasuna, era askotatik begiratuta. Uste dut, kultur politika batekin aurrera egiteko hori ezinbestekoa dela. Gizarte ekimena eta erakundetik datorrena ezin da sakabanatuta planteatu; elkarrizketa eta lankidetza bultzatu behar dira. Kulturan lehentasunak zehaztu beharko ditugu, esku artean duguna ikusi eta nora goazen, zeri heldu behar diogun eta zeri ez aztertu.
Hizkuntz politikaren ardura izan dudanean ordu asko igaro ditut batzuekin zein besteekin hitz egiten. Kultura arloari begira ere, entzun egin behar dut, asko entzun behar dut. Dagoeneko hasi naiz entzuten eta hemen nagoen denbora guztian egin behar dut hori.
Joseba Arregik egindako bideari jarraitu behar al diozu edo aro berria hasiko da zurekin?
Lapikoa egosten harrapatu nauzue, gaur egin baitugu aurrekontuei buruzko lehen bilera. Gestio plana, zein baliabide ditugun eta horiekin nora edo zertara irits gintezkeen eztabaidatzen ari gara. Ikaragarrizko garrantzia du gure herria barrutik eraikitzeak. Herri hau barrutik eraikitzeko gai garen neurrian, hortxe azalduko da gure izaera.
Horrekin batera, ezinbestekotzat jotzen dut Euskal Herria bere osotasunean hartzea. Iparraldearekin harremanak sarritan eta estuak izan ditugu. Lankidetza hori bultzatzen jarraitu behar dugu, baita Nafarroari begira, eta beste hainbeste diasporarekin. Oso gutxi dakigu diasporaz eta azken batean, guztiok herri batekoak gara. Hor ere gauza asko egin dira baina askoz ere gehiago dauzkagu egiteko. Leihoak eta ateak zabalik izan behar ditugu, besteek hemen zer dagoen ikus dezaten, eta era berean guk hemendik kanpora zer dagoen ikus dezagun. Arazoak eta kezkak tartean izan arren, euskal kulturan gauza interesgarriak ditugula ezin ukatu. Oso aintzakotzat hartu behar dira azken urteotan kultur arlo desberdinetan nabaritutako garapena.
Benetan desio dut geure geureak izan diren hainbat balore aintzat hartzeko gaitasuna izatea. Askotan kanpora begiratu dugu eta gurea eta itxurazkoa zena ahaztu. Kultura ere bada Jose Migel Barandiaranek idatzita utzi zuen hura: «Herri batek bizitzan zehar egunero sortzen zaizkion galdera eta arazoei ematen dien erantzuna».
18 mila milioi pezetako aurrekontua duzu eta aho asko jaten emateko. EITBk, esaterako, asko irensten du...
Arazo horiei guztiei aurre egin behar diegu. Aldi berean, lehentasunak jarri eta behar bada beste partaidetza batzuk ere bilatzen ahalegindu behar dugu.
Subentzioen politikarekin zer gertatuko da? Orain dagoen sistemak jarraituko al du?
Oraintxe ari gara, ditugun baliabide, helburu eta egoera gogoan hartuta zer egin dezakegun neurtzen. Hala ere, ARGIAko azken alea arretaz irakurri eta bertan zer eskatzen didaten kontuan izango dut.
Oliverik duela gutxi aitortu du A eredua aldatu egin behar dela.
Nik aspaldi esan nuen hori. Legebiltzarrari ere kezka hori agertu nion eta bi gauza esan: gurasoek eskubide osoa dute A, B edo D eredua aukeratzeko. Bistakoa da, ordea, azken urteotan gurasoek B eta D ereduak hautatu dituztela. Egia da, guraso zenbaitek A eredua nahi dutela eta hori errespetatu egin behar da. Horrekin batera, Legebiltzarrari A ereduaren hobekuntzarako hainbat neurri azpimarratu nizkion. Inaxio Oliverirekin, kontu hau benetan aztertu eta bideratuko den itxaropena dut.
PETRIKORENA, J.J./ARTOLA Maite
29-33

Gaiez\Politika\Euskal Herr\Erakundeak\Jaurlaritza
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Taldeak\Alderdiak\EAJ
Gaiez\Kultura\Kulturgintz
Pertsonaiaz\GARMENDIA1
Egileez\PETRIKOREN1\Kultura
Egileez\ARTOLA6\Kultura
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Akabatzearen negozioa argitara

Hiltegietako irudiak publiko egiteak kaltea eragiten dietela jakitun, animaliak hiltzea negozio bilakatu duten arduradunek hermetismo handia ezarri dute hiltegien inguruan.


2018-10-21
Otegi eta Zapatero Txillarren elkartu dira, jendeari horrelako bilerak inporta zitzaizkionean bezala

Arnaldo Otegik eta Jose Luis Rodriguez Zapaterok ezkutuko bilera egin zuten irailean Elgoibarko Txillarre baserrian. Bileraren xedea “elkar ezagutzea” zela esan duten arren, ezker abertzaleko iturriek Beranduegiri esplikatu diotenez, bi politikariek beren buruari egindako omenaldia ere izan da.


2018-10-21
Legioko ahuntzak idatzi du Casadoren diskurtsoa

Oso gutxitan erabiltzen dutela-eta, Espainiako Legioak erabaki du bere desfileetan parte hartu ohi duen ahuntza, Cientocincuentaycinco, birziklatzea.


2018-10-21 | Adur Larrea
Ez hanka ez buru
Behingoz edo garaia da

"Mitxoletak nahi ditugu", pestizida guztiak orain debekatzeko aldarria

Urriaren 5ean milaka pertsona bildu dira Frantziako Estatuko hirurehun hiri eta herri baino gehiagotako udaletxeen aurrean, "Nous voulons des coquelicots" (Mitxoletak nahi ditugu) deialdiarekin bat egiteko. Bi urte iraungo duen kanpainaren antolatzaileek ez dute huskeria eskatzen: pestizida kimiko guztiak debekatzea eta oraintxe bertan. Bioaniztasunaren hondamendiari eta gizakien pozoiketari behingoz erremedioa jartzea aldarrikatuko dute hileroko lehen ostiraletan.


2018-10-21 | Amaia Lekunberri
Ruben Collio aktibista maputxea
"Macarena lurraren defentsan borroka egiteagatik hil duten lehenengo emakume maputxea da"

Ruben Collio maputxeak (Santiago, Txile, 1976) itsasoa zeharkatu du Macarena Valdés ekintzailearen hilketaz jakinarazi eta nazioartean babesa lortzeko, salatzen duenez Txileko Estatuaren baitan maputxeentzat justiziarik ez baitago. 32 urte zituela hil zuten Valdés Tranguileko bere etxean, beraien bizilekuan zentral elektrikoa eraiki duen RP Global enpresa transnazional austriarraren auto batetik mehatxatuak izan eta egun batera. Macarenaren bikotekidea zen Ruben Collio, eta... [+]


Nerea Arriola. Txantxarik ez umorearekin
"Umorearen izenean ez dira gauzak banalizatu behar"

Sarritan gertatu zaio Nerea Arriolari; azkena, uda honetan bertan: ezezagunak hurbildu zaizkio, zaleak, bera zelakoan Idoia Txoperena, Supertxope, euskal youtuber sonatua. Hura, baina, kanpaina politiko baterako propio pentsaturiko pertsonaia zen [Hiru Damatxo ideia faktoriak egin zuen kanpaina, Sortu alderdiarentzat]. Arriola, berriz, Supertxope gorpuztu zuen aktorea dugu. Eta erizaina. Eta bakarrizketa-egilea. Eta…


2018-10-21
Nerea Arriola Urberuaga (1988, Donostia)

Erizaina da lanbidez, baina antzerkian ibili da betidanik, Zurriolako Ikastolako antzerki-taldean. Berak eman die gorputza eta ahotsa Supertxope euskal youtuberrari eta Info7 irratiko Dolores Mujika Dolox pertsonaiari. Duela bi urte egin zuen lehen bakarrizketa, eta besteak beste, zeregin horretan dabil orain han eta hemen. Aurten bukatu du antzerki-prestakuntza, Donostiako Arte Eszenikoen Tailerrean (TAE).


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude