«Irratia eta kaseta direla eta, jendea aspertu egiten da kantuekin»


1991ko abenduaren 15ean
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Kaxiano soinujolea
KAXIANO
«Irratia eta kaseta direla eta, jendea aspertu egiten da kantuekin»
Lizartzara joan behar izan dugu Kaxianorekin hitz egitera. Euskal Herri osoan ezaguna «Zorionak», «Itsasontzi baten» eta hainbat eta hainbat abestirengatik, hamazazpi urterekin itsu geratu zen gizon honek musikaz bere bizitza egin zuen. Disko berri bat kaleratzear, abesteko gogoa ez du galdu oraindik.
ARGIA. Noiz hasi zinen plazarik plaza soinua jotzen?
KAXIANO. Hamazortzi urterekin hasi nintzen. Hamazazpi urte betetzerako itsu geratu nintzen. Zauri handirik ez nuen izan, baina barrena baten fogonazoarekin begiak erre egin zitzaizkidan, eta handik urtebetera jadanik hortik nenbilen soinua joaz. Hasieran herrian, gero ingurukoetan. Gaurdaino. Zaletasuna banuen lehendik, baina istripuaz geroztik hasi nintzen.
A. Euskal Herri osoa zeharkatu duzu urte guzti hauetan. Ez al da negagarria haruntz eta honuntz ibiltzea denbora guztian?
K. Bai. Baina, hala ere, nekagarriagoa zen orain dela hogeitamar urte ibiltzen ginen bezala ibiltzea. Ordu asko ziren, behintzat egun osoa herri batean pasatu behar izaten genuen. Egunez lehenak jaiki eta ganez azkenak erretiratzen ginen. Gaur egun denbora gutxiago galtzen dugu. Beste modu batera ulertzen-zen.
A. Eta jotzen ez duzunean zer egiten duzu?
K. Hemen egoten naiz beti, Lizartzan. Goizean jaiki, zerbait gosaldu, eta ateri badago bueltatxo bat eman, zazpi edo zortzi kilometrotakoa. Gero, abesti berriak egin, zuzendu eta ariketa batzuk. Horrela joaten zaizkit egunak.
A. Eta nola konposatzen dituzu zure kantak?
K Gehienak gauez. Ideia edo hitza sortu, hasiera bakarrik, gauez izaten da normalean. Gero, egunez, hori zuzentzea besterik ez zait gelditzen.
A. Zure kanta guztiak alaiak eta herrikoiak dira. Zerk eraginda?
K. Neure izakeragatik Gainera, horrela ibili izan naiz beti, herriz herri. Erromerietan herrietako giroa ezagutu izan dut. Gainera, orain dela hamabost bat urte hasi nintzen kantuak egiten, eta nere helbururik haundiena euskarazko dantza girorako kantuak egitea da. Garai hartan fandangoa, arin-arina, "dulce meneo"a eta antzeko guztiak erdaraz izaten ziren eta ni hasi nintzen euskaraz.
A. Aldatu al da garai hartako giroa?
K. Bai, asko. Uste dut hala ere piska bat girotzen hasi dela berriro ere. Lehen, herri txiki batera joaten bazinen jotzera, errege bezala hartzen zintuzten. Urtean lau aldiz entzuten zuten soinua, eta zoratzen jartzen ziren. Gaur egun, irratia eta kasetak direla eta, jendea aspertu egiten da kantuekin.
Erromeri giroa ere aldatu egin da. Lehen eguerdi aldean hasten zinen jotzen eta jendea dantzatzen hasten zen berehala. Gaur egun, egunez dantza egitea debekatua dagoela iruditzen zaio nonbait jendeari. Hala ere, uste dut azkeneko zortzi urteotan berreskuratzen ari dela erromeri giroa. Jende gehiagok egiten du dantza.
A. Tapia eta Leturia eta Kepa Junkera bezalako musikarien eraginik izanal daiteke hor?
K. Trikitilarietan asko aurreratu da. Ezagutu nituen Elgeta zena eta Sakabi. Ondoren Laja etorri zen, nere ustez aldaketa handienak ezarri zituena, eta Martin. Trikitilari gazte izugarri dago, eta oso ondo jotzen dutenak gainera. Baina Tapia, Junkera eta hain ondo jotzen dutenak, fandango arrunt batekin ezin daitezke errenditu, daukaten trebetasunagatik. Nik esango nieke horiei trebetasun libreko txapelketa batera joateko. Herejiak egiten bait dituzte soinuarekin.
A. Ongi ikasten al duzu orduan estilo desberdinak nahastea?
K. Bai, zergatik ez ba? Hori bai, erromeri batera joan, ermita ondo batean, eta trikitia eta fandangoa ezagutzen dugu betidanik. Lekuan lekukoa. Tapia eta Leturiak edo Junkerak areto handietan kontzertuak ematea, oso ondo iruditzen zait.
A. Lehen aipatu bezala, euskaraz kantatu duzu beti. Zer datortizu burura Araba euskalduna inoiz ez dela izan esaten dutenean?
K. Euskara gorroto dutenak direla bururatzen zait lehenik. Araba Euskal Herria izan dela ezin dute ukatu. Arabako herrien izenei begiratu besterik ez da egin behar.
Gauza bat hori pentsatzea da. Bestea, esatea. Euskararik gabe ez dago Euskal Herririk. Hori onartzen ez duenik ez daki gehiegirik. Joan daitezela bestela herri txikietako erromerietara. Araban ere euskaraz egiten dute.
A. Euskal Herriko plazarik geratzen al zaizu ezagutzeko?
K. Ez dut uste. Gehienetan jo dut. Hori bai, ikusi izan dut herrialde bakoitzak bere desberdintasunak dituela. Iparraldean, adibidez, jendea hotzagoa dela iruditu izan zait. Baina hori irudipen soila izan daiteke.
A. Trikitiak ba al du etorkizunik?
K. Bai, gazteek gero eta hobekiago jotzen dute. Baina beti bezala hamabostek bakarrik bizi ahal izango dute horretatik.
A. Zenbat emanaldi eskaintzen dituzu urtean?
K. Guztira 140. Elkar hizketa hau Haziendak ez irakurtzea espero dut.
A. Ez al da gogorra egiten ikusten ez duzun entzulegoarentzat jotzea?
K. Beno, bai. Baina ez gehiegi. Ikusita entretenigarriagoa izango litzateke, baina nola lehendik ikusita daukadan, ez zait hain gogorra egiten. Lehen ikusi izateak asko laguntzen du.
A. Esku soinuaz aparte jotzen al duzu beste instrumenturik?
K. Bai, baina ez hain ondo. Igandeetan, libre banago, herriko elizara joaten naiz eta han organua jotzen dut. Pianoa ere jotzen dut piska bat.
A. Ba al duzu beste diskorik kaleratzeko asmorik?
K. Bai. Prestatzen ari naiz. Orain kaleratu nahi nuen, baina azkenean udaberri aldean plazaratuko dut. Nere betiko estilo eta girokoa izango da. Zerbait gehiago eransteko aukera ere badago agian, baina betiko modukoa izango da.
A. Plazarik plaza jarraitzeko asmoa dezu beraz oraingoz.
K. Bai. Baina beharrarekin erretiratzea baino nahiago dut gauza naizela erretiratzea. Baina gauza zaren artean ez duzu uzten. Argi daukadana lasaiago ibili nahi dudala da.
A. Bertsotan ere ibilia zara...
K. Bai. Tolosa bailarako kanporaketetan garaile atera nintzen, eta gero Eibarren aritu nintzen. 64 edo 65ean finalera heldu nintzen. Horrek asko lagundu izan dit gero kantak asmatzerakoan. Garai batean soinua jotzeaz gain bertsotan ere aritzen nintzen, baina gehiegizkoa iruditzen zitzaidan, eta soinua aukeratu nuen.
Gainera, bateria eta saxofoia ere nerekin aritzen ziren, eta bertsotan bakarrik hasten banintzen, lanik gabe uzten nituen. Gaur egun hiru lagun ibiltzen gara.
A. Itsua izan arren, zorteduna zarela esan al daiteke?
K. Bai. Itsu geratu izanagatik hasi nintzen musika egiten, eta orain Euskadi osoan ezagutzen naute. Hori oso atsegina da.
A. Eta ez al zaizu iruditzen zure musika piska but baztertu egiten dela, itsua izateak protagonismo handiagoa hartuz?
K. Ezagutzen ez nauten herrietan nere musikagatik deitzen didate, baina herri gehienetatik beste arrazoiengatik deitzen didate. Maite nautelako ere bai. Leku gehienetan. Omenaldi piloa egin didate. Eta hori nere musikagatik ez da izan soilik.
A.Nahiko al zenuke zare bilobaren bat musikaria izatea?
K. Ez naiz gehiegi saiatu soinua jotzen ikas dezaten. Nahikoa gogorra da ibilera hau. Nik zortea izan dut. Jendearekiko harremanetan asmatu izan dut. Baina horretatik bakarrik bizitzeko asko ibili behar da, eta ez dakit hori onegia ote den. Oso zaila da. Gu ibili garen bezala ibiltzeko, ez nuke nahi nere familiakorik mundu honetan.
A. Izango dituzu bitxikeria ugari ere hainbeste urteren ondoren...
K. Ez dut esango non, baina herri txiki batean izan zen. Ahoko infekzioa nuelarik joan nintzen soinua jotzera, eta ez nengoen batere ondo. Ihauteriak ziren, eta hotza zela eta areagotu egin zitzaidan ahoko mina. Hurrengo egunean ere jo egin behar nuen, eta lehen bait lehen joan nintzen ohera. Ohean sartu bezain laster, mugimendua somatu nuen alboko ohean. Besoa luzatzen nuen eta ez nuen ezer aurkitzen bertan. Sukarra zela eta burua txoratzen ari zitzaidala ere pentsatu nuen. Lo hartu nuen. Goizeko bostetan, komunera joan nahi, eta altxatu egin nintzen. Itzultzerakoan, ile mordoa aurkitu nuen izara artean. Ez nuen ezer ulertzen. Ohean sartu, eta ea zer aurkituko eta zakur bat! Hotzak akabatzen zegoen eta gizarajoa epeldu nahian zebilen.

NORTASUN AGIRIA
1923ko azaroeren 23an jaio zen Antzuolan. Hamar urte bete baino lehen gurasorik gabe geratu zen. Donostian ikasi zuen Braille erara irakurri eta idazten. Hogeitabost urterekin ezkondu zen. Muslari amorratua, karta bereziekin aritzen da. 1986an kaleratu zuen bere lehen diskoa, eta dagoeneko lau plazaratu ditu.
Amagoia Iban
26-30

GaiezKulturaMusikaMusika modePertsonakAbeslariakKAXIANO1
GaiezKulturaMusikaArgitalpenaDiskoak
GaiezKulturaArgitalgintArgitalpenaDiskoak
PertsonaiazKAXIANO1
EgileezIBAN1Kultura

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude