Andres Nagel: "Edozein Lekutan Paratzeko Moduko Objetu Neutroak Sortzen Dituzte Artistek Gaur Egun‘’


1987ko urriaren 25ean
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Andres Nagel artistarekin
Imaginei Ez Die Beste Garrantzirik Ematen Ideiak Gauzatzeko Bitarteko Osagai Bezala Baino
Andres Nagel: "Edozein Lekutan Paratzeko Moduko Objetu Neutroak Sortzen Dituzte Artistek Gaur Egun''
Donostiako Mirakruz Gaina inguruko etxe babarti batetan bizi da Nagel bere eskultura eta koadroekin batera, berak sortutako mundu propioan murgilduta. Merkatuko telebistarik onenetarikoa eta telefonoak bakarrik dirudite handik kanpoko errealitatearekiko lotura bakarrak.
Nagelen piuratik, inoiz orraztu gabeko tximak eta begi borobil gorrituak nabarmentzen dira lehen kolpean. Torero galtzerdi arrosak, leohi ahotik ateratzen den boza etena eta esku jostalariak, gero. Kaseta jarri orduko urduri jarri da, elkar hizketak piperrik gustatzen ez zaizkiola antza. Ezta kazetariak ere. Torturatuaren paperean ipini du bere burua.
ARGIA.– Akitektura ikasten hasterako hasi zinen pintatzen. Ze izan zen eragilea?
ANDRES NAGEL.– Oso gaztetandik hasi nintzen pintatzen, eta arkitektura ikasketan egiten ari nintzela ere pintatzen eta erakusketak egiten segitu nuen. Ez zait sekula inor bereziki interesatu, ez da eragilerik horretan, nahiz eta beti izan den gustoko jenderik, hori bai. Baina beste ezer baino gehiago bizio kontu bat izan da arteari ekitea.
A.–Etxean ez zen halako giro berezirik arteari dagokionez?
A.N.–Ez, ze orduan pintatzea ofizio lotsagarritzat zeukaten. 80. urtetik honuntza aldiz, hainbeste aldatu da egoera ze vedetismoraino ailegatu den artista. Maniobra politiko bat dela uste dut: langabezian dago jende asko, eta gizarteari koskorrik kostatzen ez zaionez ofizio hau, gosez akabatzen direnak bost axola zaizkionez, bada halako propaganda bat bultzatu da jendea honetan aritu dadin... musika talde batetan edota pintore bezala edo.
A.–Materiale oso desberdinetara jo duzu zure obra guztian zehar. Nola abiatu zinen materiale berriak esperimentatzen.
A.N.–Oleoz hasi nintzen. Tira, arkeologia piskat eginez gero, lapitzezko gauzak topatuko nituzke aurretik ere, baina oleoa izan zen nik erabilitako lehendabiziko materialea. Gero segituan hartu nituen denetariko gauzak. Poliesterraz lan asko egin dut, baina azken finean erabilgarri ikusten dudan edozein materialez baliatzen naiz: tuboak, kartoiak, lokarriak...
A.–Ikusi esan duzu. Arte obra gauzatu auerretik egina al dago bada mentalki?
A.N.–Bai, noski. Lan bat egin aurretik ongi landua egon behar du proiektuak nire baitan: ezinbestez jakin behar da zer egin nahi duzun eta noraino helduko zaren, eta batez ere nola burutu ahal izango den. Pintura amerikanoko joera haiek, 'action painting' eta halakoak, zeinetan besterik gabe kuadro bat egiten hasten ziren materiale guztiekin nahastuz-eta, honez gero birplanteiatu dira. Kontu horiek estreineko bi alditan ongi atera daitezke, baina azkenean pintaketa keinuak eta beste errepikatu egiten dira behin eta berriro.
Buruan egin nahi duzunaren nolabaiteko foto bat badago, ideia moduan behintzat, eta horraino heltzen saiatzen naiz, eskatzen dituen testurak, materialeak eta teknikak erabiliz.
A.–Eszenara iristea inportantea da zuretzat? Badago halako teatro edota nolabaiteko argumentu bat zure gauzetan.
A.N.– Ez... Tira, begiratzen duena imagina batekin geratzen da beti, baina horren atzetik areago dagoen palateamendu plastiko bat adierazten dut. Jakina, planteamendu plastiko bat egiteko formataz baliatzen zara, baina formak bitarteko bat besterik ez dira. Imaginak bigarren mailakotzat jotzen ditut, nahiz eta ezinbesteko bihurtzen diren zerbait adierazteko bitartekoak diren neurrian. Dena den, imaginei ez diet beste garrantzirik ematen ideia bat gauzatzeko bitarteko osagai bezala baino.
A.–Badirudi ez zaizula gustatzen zure obraz mintzatzea, ezta?
A.N.–Kuadroetan dauden gauzak areago joan behar ez duten gauza pertsonalak dira, bizitzeko moduak, pentsamendu formak, eta sekula esplikatu behar ez direnak. Begirada batez ezin ulertu daiteke kuadro bat. Ze ezer ulertu ahal izateko lengoaia ezagutu behar bait da, hala ohituraz nola azterketaz. Kontua da begirada kolpe bat aski dirudiela ikusteko, baina horretara murrizten denak azaleko irudia besterik ez du harrapatzen: polita, miragarria edo dena delakoa.
Ez dut uste ordea mundu guztiak artea 'ulertu' behar duenik, gaur egun mass-media horretan egoskortu baldin bada ere. Bakoitzak bere entretenimendu moduak bilatu behar ditu, besterik gabe.
A.– Zure obratik zer gustatuko litzaizuke gerorako geratzea.
A.N.–Ba ezer ere ez. Bost axola dena erretzen baldin bada ere! Kuento-txino bat da gerora traszenditze komeria hori. Arte plastiko munduan ari bazara burua pixkat pitzatua daukazulako egiten duzu, psikopata baten antzera, sukarrak baretzeko. Zinemagintzaz bizi ahal izateko ikuslego bat behar baldin baduzu ere ezinbestez, mundu honek ez dauka halako derrigorrezko beharrik.
A.– Nola saltzen duzu orduan zure obra.
A.N.– Jakingo banu ez nioke inori esango! Beno, galerien bitartez, noski, erakutsi egin behar bait da daukazun guztia. Azken finean edozer gauza salduko bazenu bezala da, eta espakarate batetan paratu behar horretarako, bestela jai daukazu.
Obrak merkatu objetuak balira bezala tratatzen dituzte galeriatan. Eta erosleekin berdina gertatzen da. Obra bat erosten duenean, gutxitan izaten da obrak gustoko dituelako eta obrak edukitzeko bizio daukalako, baizik eta giza maila prestigiotsuaren ezaugarri gertatzen delako. Estatus goren bat eman du historian zehar arteak, eta baita oraindik ere. Zer esango dizut?, Mercedes galant bat edukitzearen tankeran, edota negozioak primeran doazkizula adieraztearren.
A.– Funtzio sozial bat betetzen du beraz arteak.
A.N.–Ez nago hain ziur.
A.–Baina zertarako egiten da arte obra... izan eta egoteko, edukitzeko ala erabiltzeko?
A.N.–Erabiltzeko, jakina. Eskulturak eta pinturak etxebizitzetan giro bereziak sortzeko egin izan-dira betidanik. Baina XX. mendean masifikazioaren arazoarekin egin dugu topo, eta ez dago hainbeste obra giro bakoitzerako. Ondorioz bada, artistek objetu neutroak sortzen dituzte orain, edozein lekutan paratzeko modukoak, lekuak berak ere inpersonalak dira-eta. Enkarguzko ofizioa zena txeke kontu bihurtu da.
A.–Ze eritzi duzu arte eskoletaz, arte-tailerretaz.
A.N.–Arte tailerrak ez dira artea zertan den ikasteko. Hauek teknika eskolak baino ez dira, edo hori izan beharko lukete behintzat. Arte eta ofiziotako eskolak begiko ditut, baina ez arte eskolak. Zerbait egiteko beharra duen hark teknikak ikastea ezinbesteko du, baina inork ez dizu erakutsi beharrik zer egin behar duzun.
A.–Ofizio bat da artea.
A.N.–Berez bai, zergatik ez!, artea beste edozein ofizio bezalakoa da. Baina plastika mundu honetan jendeak feriako tximinoa izan bazina begiratzen zaitu. Gu geure zirkoa egiten arituko bagina bezala: sokaren gainetik ekilibriotan goaz, eta nola jende oso gutxi ibili ohi den sokaren gainetik... aaa!, begira, begira; nola hemendik elefanterik ez dagoen, ba, to!, elefante bat zara.
A.–Elefante bezala jokatzen du ordea artista askok. Nola konpontzen zara 'kolegekin'?
A.N.– Nahaspila bat da guzti hori. Ez, ez zait batere gustatzen artistekin harremanetan egotea. Artista lagunak baditut, baina horiek ere ez ditut artista gisa hartzen. Zergatik? Bada, nola halako konpetentziak sortzen direlako, eta ni artearen inguruko munduan banabil arte plastikotan aritzea gogoko dudalako da, beste komeria guztiak aparte. Ez nago karrerak egiten aritzeko prest, ezta halako koperatibismotarako, kamarillatarako...
IÑAKI GONZALEZ. GORKA ARRESE
"Mashiel Beasainen", 1982
Nagel gose da: "Maritxu", 1980
48-49

GaiezKulturaArteaEskulturaEskultoreakNAGEL1
PertsonaiazNAGEL1
EgileezARRESE1Kultura
EgileezGONZALEZ3Kultura

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude