Jesus Naberan: "lkaskuntza estrategia egokia bilatu behar da"

1987ko uztailaren 12a
Jesus Naberan, AEKko didaktika taldeko partaideari elkarrizketa
Jesus Naberan: "lkaskuntza estrategia egokia bilatu behar da"
AEKko Euskal Herri mailako didaktika taldeko partaide bezala ezagutzen dute maisu bezala euskarazko irakasle askok eta askok. Bere berrogeita bost urtetan hizkuntzaren ikaskuntza moduak aztertzen dihardu, sosialinguistika alorrean ere ezaguna delarik egin dituen artibuluak direla eta. Horrezaz gain EKBren hasieratako bultzatzaileetako bat dugu Jesus Naberan. Kulturgintzaren bidetik abiatu behar dela uste du euskararen irakaskuntzak. Horretarako ezinbesteko da, beste eginkizunen artean, Euskarazko Kulturaren Batzarrea indartzea.
GALDERA: Orokorrean begiratuta nahiko nabarmena dirudi urtetan barrena ikasle kopuruan egon den hazkuntza gelditzen ari dela azken honetan.
ERANTZUNA: Nolabaiteko estankamentua matrikulazioan eta... Aztertu beharko litzateke irakaskuntza eskaintza bera. Hasteko esango nuke ikaskuntza garestiegia dela gehiengo handi batentzat eta zailegia dela denentzat. Ez euskara zaila delako baizik eta ikasketa baldintza berak direlako zailak. Euskara ikastera hurbiltzen denari zail jartzen diogu asuntua. Helduen matrikulazioa erdi izoztua egoteak izango du arrazoi bat baino gehiago, baina bat ikaskuntza zerbitzuaren kalitatea izan daiteke. Nahikotasun maila edo optimizazioa lortzen duten erdi-euskaldun pila bat sortzen ari gara. Egia da ikaskuntzak berak bakarrik ez daukana hau konpontzeko giltzarria, baina justifikatzeak ez du balio ikaskuntza estrategia okerragatik edo ikaslea hizkuntzaren ezagutza maila soilean abandonatzen badugu, erabilpenera pasatzeko baliabideak ez direlako aurrekontuetan eta kontenplatzen.
GALDERA: Ze aldaketa beharko litzateke prozesu honi buelta emateko?
ERANTZUNA: Gaur egun, helduen ikaskuntzaren alorrean premia nagusia da, euskarari buruzko datuak eta euskararekiko jerrerak kontutan hartuko dituen helduen ikaskuntza eta hezkuntza planteatzea Euskal Herrian euskara nagusi dadin. Hizkuntza minorizatu honen egoera soziolinguistiko konkretuari behar bezala erantzuteko moduko ikaskuntza estrategia egoki bat planteatzea.
GALDERA: Ikaskuntzaren kalitatea kaskarra dela diozu. Hori konpontzeko nondik jo beharko litzateke?
ERANTZUNA: Lehenengo kontutan hartu beharreko datu klabe batzuk daude. Batetik, euskararen aldeko jerrera gehiengo nabarmen batetan. Honen aurrez aurre dago euskararen erabilpen baxua, pigarren puntu klabea, populazio bostetik batek dio badakiela euskara zerbait edo euskalduna dela. Positiboa izan daitekeen datu honen atzean dago erdi-bidean geratu den multzo handi horrek norabide ezezaguna daukala. Hirugarrena da jatorrizko euskaldunen afiabetakuntzaren eragin eskasa gizartean. Jendea banaka banaka alfabetatu beharrean ezin artikulatu izan da euskaradunen populazio osoarekiko alfabetatze mugimendu bat Euskal Herrian.
Indibiduoek Komunitateari Aportatuz
Datu hauek kontutan hartuta gakoa honetan legoke: indibidual eta ikastalde konkretuen beharrak eta hizkuntz komunitatearen beharrak uztartuko dituen ikaskuntza sistema bat eraikitzea. Hau da, ikastaldeak euskal komunitate horri erantzunez eta aportatuz funtzionatuko duen sistema bat. Txepetx-ek eta definitzen duten legez, norbera euskaraz osatzea eta hizkuntz komunitatea osatzea gauza bat eta bera izatea posibilitatuko lukeen ikaskuntza. Azken batean euskararen egoera areagotuko lukeena ez bakarrik horma barruan ikasteskolan baizik eta gizartean.
GALDERA: Aspaldi agertu zuen AEKk jokabide antidiglosiko batez irakaskuntza sistema aldatu behar zuela. Zertan dago hori?
ERANTZUNA: Helduen berreuskalduntzeari buruzko gaur egungo planteamentutan alde batetik AEKren ahaleginak daude eta bestetik irakaskuntza ofizialarenak. Aurten AEKn mila talde baino gehiago izan dira 25 orduko ziklo bakoitzeko gauarekin loturik kultur ekintzak planteatu dituztenak. Bai zonalde euskaldunetan, bai erdaldunetan. Txiki edo handi, inguruan inziditu duten 5.000 kultur-ekintzatik gora izango ziren neguko ikasturte honetan. Orain egingo dugu horren balantzea. Gizartearen berreuskalduntzeari begira, indarrean dagoen irakaskuntza eskaintza ez da neurrikoa, eta helduen euskara irakaskuntzari behintzat desegokia deritzot. Arrazoi sinple bategatik, ez diolako erantzuten berreuskalduntze demanda edo behar masibo bati.
Haurren kasuan sikieran planteatu egiten da eskaintza masiboa. Eskolarizazio derrigorrezkoan oinarritzen irakaskuntza definizioz, nahiz eta gero praktikan euskera berreuskeratzeko jarritako neurriak ez izan proportziozkoak. Helduen kasuan eskaintza proportziozkorik ere ez da planteatzen. Irakaskuntza moeta oso mugatu bat bultzatzen eta subentzionatzen du HABEk. Irakaskuntza forma hertsia, berez euskararen ikasketa puntual batetan bukatuko dena, indibiduo bakoitzaren ahalegin pertsonalak salduta.
GALDERA: Irakaskuntza mota honek ez al du ekarriko ikaslegoaren nekatze bat?
ERANTZUNA: Errekurtso eta medio aldetik laguntza handiak eskatzen ditu ikastaldearentzat. Bai zonalde euskaldunetan, bai erdaldunetan. Ikusten da ondo ateratzen dela errekurtso batzuk daudenean, ondo planteatuta dagoenean eta medio batzuk daudenean. Bestela dago arriskua errepikatzeko eta. Neurri batzuk hartu behar dira eta horretarako medioak behar dira. AEKk bakarrik nekez egin dezake bere kontura beste laguntza barik. Orduan, gauza konkretuak planteatuko nituzke, alfabetatzeari buruz eta euskalduntzeari buruz. Euskalduntze kasuan metodologiak gero eta garrantzia handiagóa ematen dio ikaslea euskararen eraginpean jartzeari, ikaslearen barne-prozesatze hori emankorra gerta dadin. Orduan, zer egin? Zer egin zonalde erdaldunetan? Zonalde euskaldunetara joan ahal badira ikasleak, herri bakoitzak beregain hartu ikastalde bat. Modu efikaz bat litzateke. Guztionek eskatzen duena da diru inbertsio handiagoa, euskararen aldeko jente guztiaren ekina, botearen aldetik korfiantza herriarengan...
Herri Iniziatiba Ez Da Nahikoa
GALDERA: Herri iniziatibaz ari zara. Nahikoa al da berreuskalduntzea aurrera ateratzeko?
ERANTZUNA: Ez da nahikoa. Medioak, errekurtsoak, diru inbertsioak behar dira eta hori botereak egin behar du. Egiten duena baino askoz ere gehiago inbertitu behar da tasuzko zerbait egiteko, euskarazko klase hutsetan ez gelditzeko.
GALDERA: Alfabetatze arloak porrot egin du, edo ezer gutxi egin da horretan ezta?
ERANTZUNA: Alfabetatzean, dena beharko da hor. «Euskarazko klaseak» deitzea bera euskaldun jatorrizkoei ematen zaizkienak. Kulturgintza bilakatu beharko litzateke alfabetatzea. Euskararen bidezko proiektuak, tailerrak eta horrelakoak planteatu behar dira. Txepetxek azaldu duenez ikaskuntzaren aurrerapena ahalbidetzen duen baldintza "nahikotasun maila" lortzea da eta nahikotasun mailara iristeko ('hiztun oso" izateko) hutsune bi gainditu behar, euskalduntzean edo bigarren mailako ikaskuntzan, "erabilera hutsunea" eta euskaldunen alfabetatzean, berriz, "motibazio hutsunea".
Alfabetatzeko Motibazioa Landu Behar
Euskaradunak berezko euskaratik euskararen ezagutza kulturalera abiatzeko motibazioa behar du. Banaka batek topa dezake motibazio pertsonal bat euskara lantzeko. Baina beste motibazio batetaz dihardugu hemen Txepetxen teoriaren ildotik: kulturazko euskara ezagutu ezezik erabiltzera eragiten duen motibazioa edo hizkuntz-kontzientzia, eta hau ere ez banaka batzuengan baizik eta euskaldungo biztanleria zabal batengan.
Euskararen normalizazioari dagokion motibazioaz ari gara, hain zuzen. Motibazio hau piztu dezakeen ikaskuntza-sistema bilatzean datza gakoa. Alfabetakuntza alorrean norberaren interesa euskararen interesean isurtzea litzateke gakoa, horregatik promozio indibiduala aportazio bilakatu duen planteamendua behar da alfabetakuntzan.
GALDERA: Bidaiak eta antolatzen ditu AEKk udan. Ikastaro moduan antolatzen dira?
ERANTZUNA: Euskaraz mintzatzeko bidaiak dira, ez dira ikastaroak. Euskaraz egitea da helburua.
GALDERA: Glotodidaktikazko irakasleak dauzkazue AEKn. Zein da horien helburua?
ERANTZUNA: AEKko nahiz kanpoko edozein euskarazko irakasle-gaien prestakuntzarako antolatzen dira ikastaro hauek. Programa teoriko eta praktiko baten bidez ikusten dugu kulturgintza batetara proiektatzen den metodologia komunikatiboa.
GALDERA: Batzutan, eztabaida profesionaltzearen arazoan planteatu izan da. Beharrezkoa da profesionalitatearen bidea kalitatezko irakasleak prestatzeko? Ezinbestekoa da?
ERANTZUNA: Profesionaltzea segun eta zelan ulertzen duzun. Dedikazio moduan ulertzen bada, nik uste dut beharrezkoa dela dedikazio osoa izatea. Horren ondoan dago lekuan lekukoa izatea. Hori ere profesionaltasunaren barruan sartzen dut nik. Beste arazo bat da funtzionarizazioa. Irakaslegoaren funtzionarizaziotik eta estabilizaziotik bakarrik ezin erantzun euskararen irakaskuntza ireki eta zabal bati. Funtzionarizazioa gaur egun planteatzen den moduan hartuta, standarizazioa eta parzelazioaren aldetik, ezin joan gaitezke euskararen normalizaziora.
GALDERA: Militantzia beharrezkoa da?
ERANTZUNA: Horri esker funtzionatzen du AEKk. Ikasleari errekurtsoak, harremanak... jente askok ekin beharko dio, eta irakaskuntza ofiziala ez doa bide horretatik. Asko ekin behar da, eta asko lagundu behar zaio ikasleari. Ordu mordoa sartu behar du irakasleak.
GALDERA: «Korrika» handia izan da aurtengoa ere. Zenbaitek kritikatu izan du jente guzti hori joaten dela Korrikara baina gero ez dela joaten euskara ikastera.
ERANTZUNA: Saltu handia dago euskararen alde egotetik euskara ikastera ausartzera. Saiatzea jente gehiagok egin beharko luke. Horretan egon daiteke justifikatua kritika hori. Baina egin behar dena da ez hain zaila ipini euskara ikasi nahi duenari.
GALDERA: «Korrika» honetan konpromezu pertsonalera egin zuen dei AEKk.
ERANTZUNA: Bai. Konpromezu pertsonal hori zelan lortu, hori da asuntua. Ikusi dugu zenbateko eragina daukan zonalde euskaldun batetan bertako jenteari euskaraz egitera eragiteko zenbateko garrantzia daukan bertan aritzea euskaraz ikasten ari den talde batek. Taldeak kalean erakusten badu bere burua hori izan daiteke erdaldunak inzentibatzeko modua euskarara etortzen. Bestea da euskara modu alaiez eta modernoz planteatzea.
Beharrezkoa Da Sailen Arteko Elkar-Lana
GALDERA: Maiz aipatu da euskaltzaleen eta euskaldunen batu beharraz. EKB izan daiteke horretarako markoa?
ERANTZUNA: AEKtik begiratuta beharrezkoa ikusten dugu beste sailen arteko elkarlana. «Korrika»n eta hainbat taldek erakusten du potentzial handia dagoela euskararen alde. Potentzial horretaz baliatzea behar beharrezkoa da.
GALDERA: Ze paper jokatzen dute komunikabideek alfabetatzearen ikuspuntutik?
ERANTZUNA: Paper handia jokatu dute irrati eta telebistak populazioaren bostetik bat horretan. Dena dela gehiago erabili beharko lirateke komunikabideak. Prentsa, irratia... telebista.
GALDERA:Amaitzeko, zer diote teorikoek etorkizunari buruz?
ERANTZUNA: Kezka bat sortzen ari da hizkuntzalaritza aplikatuaren eta sozilinguistikako teorikoen artean. Kezka da, zerbait berria behar dela ikaskuntzan, eta hau esanez amaitu izan dira ihardunaldi eta kongresu zenbait. Esan da halaber motibazio sozialaren terminotan planteatu behar dela euskara ikaskuntza; euskaldun izan eta jentearen euskaldun izan nahian planteatu behar dela... Horrezaz gain kaleratu egin behar dira egiten diren gauza praktikoak. Badut susmorik teorikoek diotena praktikara eramateko, AEKk burutu dituen saioek eta ez dutela behar bezalako oihartzun eta onespen lortuko ikerlarien eta intelektualen aldetik.
IÑAKI URIARTE
35-39

Gaiez\Hizkuntza\Euskara\Alfabetatze\AEK\Irakasleak
Pertsonaiaz\NABERAN1
Egileez\URIARTE2\Hizkuntza
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-26 | ARGIA
Emakumeen presentzia nabarmenarekin herriz herri dabil euskarazko film laburren Laburbira zirkuitua

Martxoaren 20an Bergaran hasi zen hamaseigarren Laburbira zirkuitua eta Valentzian amaituko da apirilaren 13an. Aurten bederatzi film labur ikusteko aukera emango du eta datu bat nabarmentzen da: bederatzi lan horietatik zazpi emakumeek zuzendu dituzte.


2019-03-26 | ARGIA
Dilma Ferreira Silva aktibista hil dute Brasilen

Brasilgo iparraldean dagoen Pará estatuan hilketa bortitz bat gertatu zen joan den astean. Dilma Ferreira Silva, presek kaltetutako pertsonen mugimenduko koordinatzailea eta beste bi pertsona hil zituzten. Albisteak berriz ere lehen lerrora ekarri du Brasilen mota horretako azpiegiturek milaka herritarrei eragiten dizkieten kalteak.


2019-03-26 | ARGIA
Franco fundazioak Vox finantzatzen du... baina nork finantzatzen du Franco fundazioa?

Francisco Franco fundazioak Vox alderdi ultraeskuindarra ekonomikoki bultzatzen duela agerian geratu ostean, galdera automatikoki pizten da: nondik ateratzen du dirua Espainiako diktadore faxista goresten duen elkarte horrek? Azken hamarkadetan erakunde publikoetatik jaso dituen laguntzak dira finantzazio iturrietako bat.


Desarmons-les kolektiboko kide bat atxilotu dute Euskal Herritik Pariserako trenean

Oldartu gazte dinamikak antolatuta hitzaldia eman zuen igandean Itsasun. Elkarretaratzea eginen dute atxiloketa salatzeko, gaur 18:30ean, Baionako San Leon itzulgunean.


2019-03-26 | ARGIA
Ertzaintzaren azken promozioa 200 lanpostutan handitzea erabaki du Jaurlaritzak, hautaketa-prozesua martxan dela

Ertzaintzako lanpostuen promozioa aurreikusitakoa baino handiagoa izango dela iragarri du Eusko Jaurlaritzak. “Ertzain berriak hautatzeko 28. deialdia zabaldu egingo dugu, 500 izan ordez, 700 izango dira eskainiko ditugun plazak”, adierazi du Estefania Beltran de Heredia Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak.


2019-03-26 | ARGIA
Kristau Eskolako eta IZEAko langileak, greba egun gehiagoren ataritan

Kristau Eskolako ordezkariekin negoziazio bilera egin zuten sindikatuek astelehenean. Atzokoaz gaindi patronalak beste proposamenik egin ezean, greba egun gehiagori ekingo diete astelehenean.


Etxe kaleratze bat salatu du Aranzadik Irueko Donibane auzoan

Alokairuan zen bikote baten kaleratzea salatu du Aranzadik.


Argazki bilduma
Bizitza, justizia eta bakearen alde errepideak moztu dituzte 15 egunez Kolonbiako hego-mendebaldeko indigenek

Martxoaren 10ean hasi zen Kolonbiako Cauca eskualdean Bizitzaren, Lurraldearen, Demokraziaren, Justiziaren eta Bakearen aldeko minga (auzolana). 15.000 indigena mobilizatu eta errepideak moztu dituzte, hainbat nekazari elkarte eta mugimendu sozial eta zibilekin batera. Poliziarekin izandako istiluetan 10 lagun hil eta dozenaka zauritu izan dira. Andoni Barreña eta Julen Larrañaga Garabideko kideak han dira eta gertatutakoaren berri eman dute.


2019-03-26 | ARGIA
Errepresioa eta protesta sozialen kriminalizazioa jo-puntu, Bilbon burutuko diren jardunaldietan

Martxoaren 29tik 31ra bitartean Bilbon egingo diren “Errepresioaren eta protesta sozialen kriminalizazioaren kontrako jardunaldiak” aurkeztu dituzte asteartean.


2019-03-26 | Eric Dicharry
Jupiter versus Janus

Poesia-errealitatea artifiziorik gabe errealitatera doa. Poetak Estatuaren ekipamenduak idazten ditu. Kaskoa: 800 euro. Defentsa bala jaurtitzailea : 650 euro. Defentsa bala: 30 euro. Gorputzaren babesa: 2.500 euro. Ezkutua: 350 euro. Borra teleskopikoa 70: euro. Granada lakrimogenoen jaurtitzailea: 2.500 euro. Borra Tonfa: 30 euro. Granada lakrimogenoa klasikoa: 15 euro. Granada lakrimogenoa GLI-F4 soinu efektuekin: 25 euro. Granada jaurtitzailea: 900 euro. Granada desinguratzerako: 20 euro.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude