A.E.K. antidiglosia bidean


1985eko urriaren 06an
Kazetaritza independenteak herritarren babesa du arnas
Alberto Gabika eta Josu Zabalorekin AEKren Mintegiari buruz
A.E.K. antidiglosia bidean
Urriaren 25ean hasi eta hiru egunez AEKren "Mintegia" ospatuko da. Batzarre Orokor horretan hitzegingo denari buruz eta han aurkeztuko den "Metodo Antidiglosiko" berriari buruz Alberto Gabikarekin aritu gara. Horrezaz gain ba da beste gai bat, orain artean ahaztua egon dena baina gero eta garrantzi handiagoa hartzen an dena: alfabetatzea. Didaktika taldeko Josu Zabalo ekarri dugu horretaz hitzegiteko.
Alberto Gabika: «Herria da irakaskuntzaren ardatz, helburu eta protagonista»
ARGIA.– Noiz egingo da mintegi hori?
ALBERTO GABIKA.–Programa orrian ikus dezakezunez, urriak 25, 26, 27an izango da. Ordutegia eta prozedura erabakita daude eta dagoenerako, eztabaidatzen hasita gaude.
A.– Zein da mintegiaren garrantzia?
A.G.–Hiru puntutan labur daiteke garrantzi hori. Bat, AEKren historian lehenengoa zortzi txosten aurkeztu ditugula eztabaidarako. Bigarrenik, eskualdez eskualdez eztabaidan gabiltzala. Hirugarrenik, mintegian hirurehun lagunetik gora parte hartuko duela, zentroko bat, gutxienez, joango bait da.
A.– Zeri buruzko txostenak dira aurkeztutakook
A.G.–AEKren balantzea, Instituzioekiko harremanetaz, urte honetarako taktikaz eta baita zenbait arazo pedagogiko eta didaktikori buruz ere.
A.– Zertan dira txostenen arteko aldeak?
A.G.– Zer hartzen den ardaztzat, horrexek baldintzatuko du irakaskuntza mota. Batzuren ustez irakaskuntza antidiglosikora jo behar dugu AEKn.
A.–Azaldu dazekezu zein den irakaskuntza horren gakoa?
A.G. Aldatu egin behar dugula kultura trasmisioaren kontzeptoa. Gaur egun. nahiz eta Unibertsitatean arlo honi dagokionean pertsona aurreratuak egon, instituzioek cgiten dutena zera da, gizabanakoari ezagupen batzuk eman, hartzeak berak ekarpenik izan barik; gero hor daude harrapariak emandako kultura horren emaitzak jaso eta sisteman integratzeko.
A.–Ba ote da egoera hori aldatzerik? Zelan?
A.G.-- Adatu egin behar dela eta aldatu egin datekeela ikusten dugu: honela izango litzateke, kultura hartzen duen guztiak, edozein ikaslek. zerbait hartzen duenak aportatu egin behar duela, ez militantea delako, ez, ikasteko bidea horixe delako baino. Ikasteko zer egin behar da? Herrian ekintzak egin euskaraz, edozein motatakoak.
Helburu horren alde kalea, irrati libreak, prentsa eta herrian diren beste tresnak erabiliko dira. Kanpoan zerbait egiten dugu eta egindako hori ondo ulertzeko hizkuntza menperatu beharra izango hortixek etorriko da ikastean aurreratu beharra, burutu duten ekintza ulertzeko behar dutena lantzea, ondo programatuta, jakina.
A.–Esandakoen adibideren bat ipini dezakezu, ulergarriagoa egitearren?
A.G.–Suposatzen badugu ekintza bat izango dela, oso sentziloa, postalak egitea, bada, lortuko dugu bimila postal ateratzea egun berean. Zer irakatsiko dugu? Postalak egiten eta postalak egiteko ze teknika erabili, ze materiale prestatu behar da, ze funtzio bete behar dira? Azkenan postala egin dutela irtengo litzateke. Postala eskolan geratzen bada, euskara ikasten ari dira, baina postal horrek ez dauka intzidentzirik gizartean; postal bakarra izan behar da eta bidaltzeko erredaktatu egin behar da eta irratira eraman eta bertan irakurri: ikusten duzunez katea lortuko genuke.
Euskal Herria berreuskalduntzeko militanteak behar dira, borondatea behar da, guzti hori behar da, bai, baina bitartean irakaskuntzaren beraren berezko indarra galtzen ari gara. Indar horretaz ere baliatzen jakin behar dugu.
ARGIA.–Material berri hau burutzeko lan handia izan duzue ezta?
JOSU ZABALO. Beno, bai. Lan handia izan da. Joan den kurtsoaren hasieratik Gabika, Naberan eta Kepa Bengoa irakasleen gidaliburua egiten hasi ziren. Gidaliburu horretan sarrera, - kulturgintza, hizkuntz ariketak, funtzioak, teknika batzu eta gramatika aldetik zenbait egitura agertzen dira. Gero, abendu aldera, Gaizka eta biok sartu ginen lan horretan. Batez ere, ikasleen liburua egiteko; materiala bilatzeko, moldatzeko eta teknika berri batzu sartzeko ere.
A.–Danok dakigunez, Euskal Herrian egoera diglosiko bat dago. Zuek material hau sortzerakoan, egoera hau kontutan izan duzue?
J.Z. Ba, bai. oso kontutan gainera, zeren material honi sistema antidiglosiko deitzen zaio. Kontutan eduki behar dugu Euskal Herrian diglosia dagoela eta horren kontra ekiteko alfabetatze material hau sortu da.
A.–Zuretzat euskalduntze eta alfabetatze prozesuen artean ba al dago desberdintasunik? Eta egotekotan, zeintzu lirateke?
J.Z.–Nik alde bi aipatuko nituzke. Bata, ikaslegoa diferentea dela. Euskalduntze prozesura datorrena erdalduna da eta alfabetatzekora datorrenak berriz euskara erabiltzen du, baina etxekoa edo, herrikoia eta idazten eta irakurtzen ez dakiena. Hori izango litzateke diferentzia bat, eta prozesu bakoitzerako orain arte dagoen enfokea, bestea. Alfabetatzerako jendea idazten eta irakurtzen ikastera dator, eta hortarako irakurgaiak, ariketak eta moldaltzen dira. Erdaldunak ostera ez du ulertzen, ez daki hitzegiten, ez eta idazten eta irakurtzen ere. Lau trebetasun horiek kontutan harturik klaseak moldatzen dira.
A.– Zuk aipatu duzun prozesuan, euskalduntzean batez ere, erabiltzen den materiala «hormirudia» da..Nork ez ditu jadanik ezagutzen zorioneko "hormirudiak"? Zuek lan hau egitean hildo horretatik jarraitzea pentsatu zenuten?
J.Z. Nik esango nuke hildo bera jarraitzen dugula, baina alfabetatzean dagoen diferentzia, herrian intzidentzia bat lortzea da. Uste dut hori izan dela helburu nagusia: bide hori hartuta intzidentzia lortzea. Horretarako klaseak eta programaketak eratu dira.
A.– Zein esperientzia hartu duzue oinarritzat? Egoera berdineko beste herriena jaso duzue?
A.G. Euskalduntzerako eta hormirudiak burutzeko, Europako esperientzia aztertu dugu batez ere. Europan erabiltzen diren metodoak eta sistemak ezagutu genituen. Zenbait liburu irakurri ondoren «hormirudiak» eta inguruko materiala egin zen. Alfabetatzeari buruz ez dagoela beste esperientziarik uste dut, nik ez dut ezagutzen behintzat.
A.–Zuek uste duzue metodo berria izanez arrakasta edo erantzun ona izango duzuela?
A.G. Arrakasta ederra espero dugu eta ez dut esaten esateagatik. Kurtso hasieran bazegoen irakaslearen gidaliburua eta ikaslearen lehenengo unitatea. Hori praktikara eraman zen Gernika aldean eta bai irakasleen bai ikasleen eritziz oso positiboa izan zen. Gero gertatu zen, bigarren unitatea ez zegoela eginda eta beste metodo tradizionaletara itzuli beharrean aurkitu ziren. Nabari-nabarian ikusi zen metodo tradizionalaren eta orain proposatzen denaren artean dagoen diferentzia. Askoz hobea eta positiboagoa da orain proposatzen dena. Geuk ere pixka bat aztertu ondoren hainbat euskaldun zahar AEK-ra hurbilduko dela uste dugu. Premiazko den Euskal Herriaren alfabetatze hori lor dadin.
28-29


GaiezHizkuntzaEuskaraAlfabetatzeAEKIrakasleak
PertsonaiazGABIKA2

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude