Nazioarteko literatura

Sally Rooneyri orain egin diogu kasu

2025-09-17

Sally Rooney bezalaxe, Ken Loach. Atxilotuak izan beharko lukete biek. “Behar”, ez premiatik ulertuta, baizik eta desobedientzia zibila zigortzeko maneretan, demokrazian, paradoxikoa badirudi ere. Baina ez dituzte atxilotu. Eta itxuraz, ez dituzte atxilotuko. Rooney idazlearen kasuan, begien bistako kontu batengatik: Irlandan bizi da eta ez Erresuma Batuan. Baina azken boladan Ingalaterraren meneko lurretan, eta ez da ezer pasa. Loach zinegilearen kasuan, baina, ez dago oso argi zergatik ez duten bere aurka jo; 89 urte dituelako izango da. Tira, ez batak ez besteak ez du atxilotze agindurik jaso. Palestine Action babesteagatik atxilotu dituzten mila eta bostehun pertsonek, ordea, edo horietako gehienek, logika berean, Rooneyk eta Loachek baino motibo gutxiago dituzte atxilotuak izateko. Kulturgileen desobedientziak funtziona dezakeenaren adibide.

"Irakurleok elebidunak gara, eta kanpoko literaturaren zati bat soilik irakurtzen dugu euskaraz"

2025-05-28

2014an sortu zuen Susa argitaletxeak MPK Munduko Poesia Kaierak bilduma, beste hizkuntza eta lurralde batzuetako poetak antologia-formatu zainduan euskarara ekartzeko asmoz. Ordutik, 53 kaier eman dituzte. 2021etik bildumaren zuzendaritzan ari dira Maialen Berasategi eta Isabel Etxeberria, eta eurekin batu gara, haien lan-dinamikaren, orain arteko jardunaren balorazioaren eta euskal itzulpengintzaren egoeraren gaineko irakurketen berri eman diezaguten.

'Boltxebike maitemindua': panfleto arrosa bat

2025-05-28

Gutun bat iritsi da Ukrainako Oberih aldizkarira: “Erredakzio estimatua, interesa dakizuekeen zerbait dela-eta idazten dizuet”. Funtzionario bat da idazten duena, Antsyxkin I. V. delakoa, eta aurkikuntza handi bat egin duenaren poz eta urduritasunarekin idazten du. Egun, aldizkariaren izena googleatuz gero, “Ukrainako gerrak kaltetutako jendearentzat dirua biltzeko argitalpena” dela ageri da, baina gutuna jasotzen duten unean 1993a da, Sobietar Batasuna erori eta urte... [+]

'Kanta iraultzaileak': inoiz galduko ez den kantuaren gauza

2025-04-09

Ereserkiek, kanta-modalitate zehatz, eder eta arriskutsu horiek, komunitate bati zuzentzea izan ohi dute helburu. “Ene aberri eta sasoiko lagunok”, hasten da Sarrionandiaren poema ezaguna. Ereserki bat da, jakina: horra nori zuzentzen zaion tonu solemnean, handitxo gelditzen zaigun alkandora bezala sentiaraz gaitzakeena. Entzuna diot Ion Celestinori ereserkietan ohikoa dela nostalgia, komunitate batek galdu duenari kantatzeak ematen diela kanta horiei sarritan behar duten indarra... [+]

Kresalezko amodio birtuala

2025-03-25

Adolfo Bioy Casares (1914-1999) idazle argentinarrak 1940an idatzitako La invención de Morel (Morelen asmakizuna) eleberria mugarritzat jotzen da gaztelaniaz idatzitako literatura fantastikoaren esparruan. Nobela motza bezain sakona da, aparta bere bakantasunean, batez ere generoak nahasteko eta iraultzeko erakusten duen ahalmenagatik. Lagun min zuen Jorge Luis Borgesek lan “perfektua” zela esan zuen, nobelaren ahalegin berritzailea tarteko.

Zorigaiztoko musikarien laztasunak

2024-03-07

Alfonso Cardenalek Vidas Perras. Cuentos musicales del Sofá Sonoro (Bizitza Latzak. Soinu-sofako musika-ipuinak) izenburuko liburua argitaratu berri du. Bertan, herri-musikaren historiaren bazterretan abandonatutako kultuzko hogei musikariren zorigaiztoko biografia txikiak jaso ditu, gehienak afroamerikarrak, eta asko eta asko emakumeak.

Iraingarria da istorio bateko pertsonaia “lodia” dela esatea?

2023-02-21

Roald Dahl idazle irakurriaren umeentzako hainbat lan berritu dituzte: “lodi” eta “itsusi” bezalako adjektiboak desagertu dira, baita esaldiren bat gehitu ere ileordea eramatea ez dela ezer txarra adierazteko, esaterako.

"Galegoz hitz egiteko jarrera indartu besterik ez zen egin Bruselara joan nintzenean"

2022-12-13

Galizian jaioa, Bruselan egin du kasik laneko aldi guztia. Biologia eta Medikuntza ikasketak eginagatik ere, gisako lanik ez herrialdean bertan, eta bakailao-ontzi batean itsasoratu zen, noizbait, biologo. Europako arrantza ikuskaritzan zen lanean laster. Idazle aipu eta sona handikoa, Euskal Herrian izan dugu berrikitan Euskal Idazleen Elkartearen bidez, eta, ezinbestean, emigrazioaz hasi gara solasean.

Annie Ernaux idazleak jasoko du Literaturaren Nobel saria

2022-10-06

Annie Ernaux idazle frantsesa saritu du Suediako akademiak. Nobela autobiografikoak idatzi ditu batez ere, eta hainbat irakur daitezke euskaraz, 'Pasio hutsa' eta 'Gertakizuna' eleberriak, besteak beste. Bere obraren ausardia eta zehaztasun klinikoa saritu ditu epaimahaiak.

Pasazaite argitaletxeak agur esatea erabaki du 10 urteren ondoren

2022-06-29

Ekain honetan hamar urte bete ditu Pasazaite argitaletxeak. Nazioarteko literatura euskarara ekartzen espezializatu den proiektuak urteurren hori baliatu du ateak itxiko dituela iragartzeko.

Anarkista, besterik ez

2022-06-08

Voltairine de Cleyre (1866-1912) XX. mendeko mugimendu anarkista eta feministako emakume garrantzitsuenetariko bat izan zen, Emma Goldmanekin batera. Feminismoa boto-eskubidearen aldeko borrokara mugatzen zen garaian, Cleyrek bide berriak ireki zituen eta gaur eguneraino iraun dute arrasto horiek. Besteak beste, emakumeen independentzia ekonomikoa aldarrikatu zuen, zalantzan jarri zituen genero-rolak eta borrokatu zuen sexu-esklabotzaren aurka, bikote ezkonduetan gertatzen denari arreta berezia emanez. Horrekin batera, aitzindaria izan zen gastu militarren gaineko eragozpen fiskalaren gaian. Haren obra –eta izena bera– erabat ahaztuta egon dira, eta 50 urte baino gehiago igaro behar izan dira, mugimendu feministaren loraldiarekin bat eginez, Cleyrek izan zuen garrantziaz jabetzeko eta haren idazkiak berreskuratzeko.

'Austerlitz', memoriaren korronte ezkutuak

2022-06-01

Anbereseko Central Staationen aurkituko du liburu honetako narratzaile izenik gabeak Jacques Austerlitz, bere iraganaz oroitu ezin den gizona. Hamarkadaz hamarkada eta hiriz hiri luzatuko dira bien arteko solasaldiak, lainoan bildutako memoria argitzeko ahaleginean. Idoia Santamariarekin hitz egin dugu, hark euskaratu baitu, Igelaren eskutik, W. G. Sebald alemanaren lanik ospetsuenetako bat, justu hil aurretik argitaratua. Ekainaren 4an Ziburuko Euskal Liburu eta Diskoen Azokan itzulpen lan honetaz arituko da Santamaria.

Boris Pahor hil da, holokausto nazia gordintasunez kontatu zuen idazle esloveniarra

2022-05-31

Esloveniako literaturak azken mendea begien aurretik pasatzen ikusi duen idazlea galdu du. Boris Pahor 108 urterekin zendu da astelehen honetan Triesten.

Ia 80 urtez desagertuta egon den Louis-Ferdinand Célineren nobela bat argitaratu dute

2022-05-05

Mundua dardarka jarri duen gerra baten lekuko garen une honetan, joan den mendeko lehen gerra handian girotutako nobela bat publikatu da ostegun honetan Frantziako Estatuan. Eta ez edozein nobela: 78 urtez “desagertuta” egon ondoren iaz berreskuratu ziren Louis-Ferdinand Céline idazlearen obra argitaragabeetako bat da Guerre (Gerra). Nobelak interesa piztu du; eta horrek bezainbeste, hura berreskuratzeko moduak.

Alda Merini: harriduraz begiratzeko ahalmena

2022-04-20

Alda Merini (Milan, 1931-Milan, 2009) poeta italiarra izan zen. Lan asko argitaratu zituen, tartean hamarnaka poesia liburu eta bi-hiru autobiografia (L'altra verità. Diario di una diversa, La pazza de la porta accanto eta Reato di vita. Autobiografia e poesia).

Venezia baino zerbait gehiago, Joseph Brodskyren bitartez

2022-03-17

Aste honetan aurkeztu da Joseph Brodskyk idatzitako Ur marka. Veneziari buruzko saiakera. Rikardo Arregi Diaz de Herediak itzuli eta Katakrak argitaletxeak publikatu du poeta errusiar atzerriratuari euskarara itzuli zaion lehen liburua.

Otsemearen haginkada

2022-03-17

"Emakumeak egon ziren, han zeuden, nik ezagutu nituen, baina haien familiek eroetxeetan giltzaperatzen zituzten, elektroshock-ak ezartzen zizkieten. 50eko hamarkadan, gizona bazinen, errebelde izan zintezkeen, baina emakumea bazinen zure familiak giltzapetzen zintuen. Izan ziren kasu batzuk, eta nik ezagutu nituen. Egunen batean norbaitek haietaz idatziko du”.
Gregory Corso, beat idazlea
1994. urtean

Jakina, Allen Ginsbergen uluetatik, Jack Kerouacen errepideetatik eta William... [+]

Esanezina den hori nola konta daitekeen

2022-03-09

Gauza garrantzitsua gertatu da astelehen honetan literatura euskaraz irakurtzea atsegin dutenentzat: W. G. Sebalden Austerlitz argitaratu du Igela argitaletxeak. Idoia Santamariak egindako itzulpenari esker, idazle alemaniarraren obrarik ezagunena nobedadeen artean aurkituko du letren zaleak. Zergatik den inportantea Sebald –eta zehazki liburu hau– azaltzen saiatuko gara ondorengo lerroetan, itzultzailearen eta Igelako editore Lander Majueloren laguntzarekin.

Maryse Condé, haurtzaroaren negarrak eta irriak

2022-02-01

Asteazken honetan aurkeztuko dituzte Erein eta Igela argitaletxeek Literatura Unibertsala bildumako hiru lan berriak, tartean Maryse Condéren Bihotza negar eta irri (ene haurtzaroko istorio egiazkoak). Joxe Mari Berasategik euskaratua, idazle guadalupearraren obra ezagutzeko sarbide aproposa da liburua.

Distopiak: Idazleek aurreikusi ziguten etorkizun iluna

2021-07-28

Aurten 75 urte beteko dira Aldous Huxleyren Bai mundu berria argitaratu zela. Ia kritikari guztien esanetan, eleberri hori da, George Orwellen 1984rekin batera, distopia generoaren gailurra. Distopiez hitz egiteko, baina, hobe da lehenik utopiaz aritzea. Thomas More idazleak sortu zuen hitza, 1516an izen bereko nobela argitaratu zuenean. Generoa, beraz, Morek bataiatu zuen, baina asmoa lehenagokoa da. Platonen Errepublikak, esaterako, gizarte idealaren antolakuntzaz dihardu. Ildo beretik doa... [+]

Marxismo martetarra

2020-11-19

Wu Ming literatur kolektiboaren Proletkult (2018) “objektu narratibo” berriak sozialismoa eta zientzia fikzioa lotzen ditu, Sobiet Batasuneko zientzia fikzio klasikoaren aitzindari izan zen Izar gorria (1908) nobela eta haren egile Aleksandr Bogdanov boltxebikearen bizitza gorabeheratsua berrikusiz. Bogdanov iraultzailea ez ezik, pertsonaia xelebrea ere izan zen: medikua, ekonomialaria, filosofoa eta Proletkult mugimendu proletario eta artistikoaren sortzaile eta ideologoa.

'Neskamearen ipuina': beste ezinbesteko distopia bat euskaratu du Txalapartak

2020-10-20

Ingelesez idatzitako literatura distopikoaren hiru obra nagusiak euskaratu ondoren, Tafallako argitaletxeak beste kolpe bat eman du liburu-dendako apalategian Margaret Atwooden Neskamearen ipuina argitaratuz, Zigor Garrok itzulita.

Louise Glück poetak irabazi du 2020ko Literatura Nobel saria

2020-10-08

2020ko Literatura Nobel sariaren irabazlearen berri eman du ostegun honetan Suediako Akademiak. Louise Glück poeta estatubatuarra izan da aurtengo irabazlea. Epaimahaiak nabarmendu du Glücken lanetako ahotsaren edertasun biluzia eta nola honek "existentzia indibiduala unibertsal egiten duen".

Mussoliniren zer eta nola guztiak

2020-09-24

Irailaren 23an argitaratu da Italian Antonio Scuratiren M. Il figlio del secolo (“M. Mendearen semea”) nobelari segida emango dion liburua, M. L'uomo della provvidenza (“M. Probidentziaren gizona”). Herrialdeko liburu-dendetan gertakizun handia espero dute, 2018an argitaratutako lehenbiziko bolumenak izan zuen arrakasta kontuan izanda. Benito Mussolini boterera nola iritsi zen fikzionatu zuen idazle italiarrak duela bi urteko lan hartan, dokumentazio-lan ikaragarria eginez eta, faxismoaren gaia oraindik den bezain arantzatsua izanda, polemika eraginez.

"Beti hartu behar da serio bere ideiengatik hiltzen den norbait"

2020-09-03

Herria eliteen aurka. Edo beharbada errealitate konplexuagoa, historiaren barrunbeetan sartzen zarenean. Horrela islatzen dute Éric Vuillarden liburuek. 2017an Frantziako letren saririk handiena, Goncourt saria jaso zuen L’Ordre du jour liburuarengatik.

Eduard Limonov: paradoxa errusiar baten heriotza

2020-03-18

Asteazken honetan hil da Moskuko ospitale batean 77 urterekin Eduard Limonov idazle eta ekintzaile politiko errusiar poliemikoa.

Olga Tokarczuk Nobel saridunak bertan behera utzi du Donostiako hitzordua

2020-03-02

Arrazoi pertsonalak argudiatuta, idazle poloniarrak ez du egingo martxoan Donostia, Bartzelona eta Madrilen aurreikusia zeukan bira.

Olga Tokarczuk Literatura Nobel sariduna Donostian izango da martxoaren 13an

2020-02-20

2018ko Literatura Nobel sariaren irabazlea den Olga Tokarczuk idazle poloniarra martxoaren 13an Donostiako San Telmo Museoan izango da, Donostia Kulturak jakinarazi duenez. Azaroaren 15ean zen Donostiara etortzekoa, baina Nobel saria jaso izanak planak aldarazi zituen.

Saramagoren 'Lisboako setioaren historia' euskaraz berrargitaratu dute

2020-01-24

Lehenbiziko aldiz euskaraz argitaratu zenetik 20 urte baino gehiago igaro direnean, José Saramagoren Lisboako setioaren historia nobela berrargitaratu du Elkar argitaletxeak.

Frantziako mundu literarioak urtetan babestu duen pedofiloa

2020-01-23

Urtarrilean Vanessa Springora editoreak argitaratu duen liburu autobiografiko batek lurrikara eragin du Frantziako letren errepublikan: Gabriel Matzneff idazleak berarekin izan zuen harreman pedofiloa kontatu du, bide batez 68ko maiatzaren osteko giro intelektualak onartu zituen abusuzko praktikak agerian utziz.

Aire espazioa

2019-12-19

Baina literaturak dio… (zoaz atzerrira?)

Literatur jaialdi batera gonbidatzen nautenero esker ona da sentitzen dudan bigarren gauza. Lehena, nagia da. Singapur, Macao, Hong Kong. Ez nuke nire kasa toki horietara bidaiatuko. Horregatik, ez diot nire buruari ezezkorik ametitzen. Literaturaren helburuetako bat horixe dela sinetsita bainago: zeure kasa inolaz ere joango ez zinatekeen lekuetara eraman zaitzan utzi behar diozu. Gauza ederra da hori.

Postpost

Hamabi ordu ez dira... [+]

Kostaldeko herri suntsitu baten erretratua, turista berezi baten lumaz

2019-12-13

Gustave Flaubertek gaztetan Euskal Herrian egindako bidaia ez da sobera ezaguna euskal irakurleentzat. Idazleak bere obra handiak izkiriatu aurretik, inguru hauetako zenbait herri ezagutu zituen eta hil ondoren publikatutako liburu batean jasota daude haren hainbat inpresio. Merezi du haietara itzultzea. Artikulu honetan, Hondarribiari buruz zer esan zuen berreskuratuko dugu.

Olga Tokarczuk eta Peter Handke idazleek irabazi dituzte Literaturako Nobel sariak

2019-10-10

Nobel Sarien edizio berezia izan da aurtengoa, iaz sexu erasoekin lotutako eskandalu batek saria ematen duen instituzioaren inguruko beste praktika ilun batzuk ere azalerazi zituelako. Olga Tokarczuk eta Peter Handke idazleek irabazi dute saria.

Nola kontatu gerra eta bortxaketak

2019-08-09

Narratiba britainiarraren gailurrak

2019-07-11

XX. mendearen erdialdean jaiotako hiru idazle ingelesen nobelak euskarara itzuli dituzte azken urteetan. Julian Barnes, Kazuo Ishiguro eta Ian McEwanen lanak hain urrunekoa ez zaigun historia bestelako begiekin irakurtzeko aukera ematen duten eleberriak dira.

"Faxistei boto ematen dietenak ez dira gure etsaiak, haien politikak baizik"

2019-06-27

Eiríkur Örn Norðdahl (Reykjavik, 1978) idazle islandiarra Ilska (Makurkeria) izenburuko bere laugarren eleberriari esker iritsi zaigu Islandiatik kanpoko irakurleoi. Lituaniako herrixka bateko juduen sarraskia abiapuntu hartuta, xenofobiari eta populismoari buruzko maitasun istorio bat aurkeztu du Norðdahlek, Europan barrena sari ugari jaso eta zazpi hizkuntzatara itzulia izan den liburuan.

Nanni Balestrini hil da, Italiako mugimendu autonomoaren nobelagile esperimentala

2019-05-20

Nanni Balestrini idazle italiarra hil da astelehen honetan. 1935ean jaioa, Italiako langile mugimendu autonomoaren kronista izateagatik eta bere idazkera esperimentalagatik zen ezaguna.

Maiteminduta al dago Michel Houellebecq?

2019-01-15

Urtarrilaren 4an argitaratu da Michel Houellebecq-en zazpigarren nobela, Sérotonine, eta publikatu bezain laster urteko fenomeno literarioetako bat bihurtu da Frantziako Estatuan, baita harago ere, itzulpenak azkar etorri baitira, asteazken honetan bertan publikatu da gaztelaniazkoa. Argitaratu aurretik zen handia ikusmina, Houellebecq ez baita alferrik gaur egungo idazle irakurrienetako bat, bere nobeletan Frantziaz eta Mendebaldeaz egiten dituen gogoeta sarkastiko, probokatzaile eta polemikoak medio.

Maiteminduta al dago Michel Houellebecq?

2019-01-09

Urtarrilaren 4an argitaratu da Michel Houellebecq-en zazpigarren nobela, Sérotonine, eta publikatu bezain laster urteko fenomeno literarioetako bat bihurtu da Frantziako Estatuan, baita harago ere, itzulpenak azkar etorri baitira, asteazken honetan bertan publikatu da gaztelaniazkoa. Argitaratu aurretik zen handia ikusmina, Houellebecq ez baita alferrik gaur egungo idazle irakurrienetako bat, bere nobeletan Frantziaz eta Mendebaldeaz egiten dituen gogoeta sarkastiko, probokatzaile eta polemikoak medio.

Hamaika gauza arraro

2018-12-18

Demagun kapitalak mugagabe dena kodifikatzen duela. Ez dakit norena den, baina airean dago. Indartsua iruditzen zait, esaterako, Harveyk idazten duenean kapitalak hobeto zirkulatu zezan berdindu zutela Paris XIX. mende amaieran. Baina geografo marxista baten formulazioa da, auskalo. Edo sinpatikoa egiten zait Berlingo Byung-Chul Hanek Jeff Koonsen eskulturak, I-phonea eta Braziliang Waxingaren artean lotura egiten duenean. Pop-filosofoa da beste hau, ordea, eta auskalo. Alde literariotik... [+]

Nork hil nahi zuen Bob Marley?

2018-10-31

Horrela dira gauzak nazioarteko agenda mediatikoan: urtetan ahaztuta egon da Bob Marley eta halako batean, nonahi ikusten hasten zara. Zergatik? Ba Netflixek estreinatu duen dokumental batengatik: Who Shot the Sheriff? lanean aztertzen da zer geratu 1976ko abenduaren 3an, zazpi pertsona abeslari jamaikarraren etxean sartu zirenean, han zegoen jende guztiaren kontra tiroka.

Gaizki interpretatutako nobela baten historia

2018-10-25

Meettok argitaletxeak laster kaleratuko du Anthony Burgess idazlearen A Clockwork Orange (1962) nobela euskaraz.
XX. mendeko klasikoa itzuli du Ion Olano Carlosek eta, bide batez, liburua ulertzeko gako ugari eman digu. Stanley Kubrick-en filmari esker ezaguna ezin zen istorioaren mamia ez da oso ondo interpretatua izan. Lagunduko al du argitalpen honek gure artean behintzat planteatzen dituen debateetan sakontzen?

Amazonen infanteria iritsi da Frantziako literatur sistemaren azken gotorlekura

2018-09-20

Irail honen hasierakoa da notizia: Amazonen autopublikatutako liburu bat Frantziako Renaudot sariko finalisten artean dago. Marco Koskas idazlearen Bande de Français da nobela eta lehenbiziko aldia da plataforma horren bidez publikatutako lan batek Frantziako Estatuko sari literario garrantzitsuenetako bat irabazteko aukera daukana.

Egiari zor

2018-07-27

Julian Barnes-en nobela berriena euskaraz publikatuko du Meettok argitaletxeak

2018-06-27

Aurtengo otsailean argitaratu zen Julian Barnes idazle ingelesaren The Only Story eta berehala izango da dendetan euskarazko itzulpena: Istorio bakarra tituluarekin argitaratuko du Meettok editorial donostiarrak. Aritz Gorrotxategik egin du itzulpena.

Askatasun bila dabiltzanentzat

2018-05-30

Hippiak baino lehenago izan zen. Vietnamgo gerraren aurkako mugimendua hasi baino lehen. Are, Vietnamgo gerra bera baino lehen: 1951. urtean bukatu zuen Jack Kerouac idazle estatubatuarrak On the road nobela, 1957ra arte publikatu ez zen arren. Sekulako eragina izan zuen AEBetako literaturan (lehenbizi) eta mundu osokoan (handik gutxira), gerora indar handia hartuko zuen kontrakulturaren obra zentraletako bat bihurtzeraino.Eta orain, azkenik, euskaraz irakurri ahal izango dugu.

Amesten al dute israeldarrek emakume naziekin?

2018-05-24

Israelgo estatuak 70 urte bete berri ditu eta gertakari horrek literaturan izan duen agerpenaz aritu dira zenbait hedabideren kultur gehigarriak azken asteetan –bitartean, nazioarteko orrialdeetan, hildako palestinarren berri ematen zuten–. Fikzio israeldarraren azken zazpi hamarkadetako errepasoa egitean, ordea, ez da aipatu hango literaturaren fenomeno arraro bat: Stalag fikzioa. 1960ko hamarkadaren hasieran, nazien preso-esparruetan girotutako literatura erotikoak milaka irakurle izan zituen estatu sionistan.

Philip Rothek bazekien nola bihurtu partikularra unibertsal

2018-05-23

Asteazken honetan hil den Philip Rothek parekatzeko zaila izango den ibilbidea utzi du literaturan. Aukera segurua beti, haren nobelekin eztabaida ez da hau ona den eta beste hura kaxkarragoa, kuestioa gehiago da zein dagoen batez besteko maila onean eta zein den, sinpleki, bikaina.

Ursula K. Le Guin hil da, zientzia fikziozko literaturaren ikonoa

2018-01-24

Ursula Kroeber Le Guin idazle estatubatuarra zendu da, bere familiak iragarri duenez. Nobela eta ipuin askoren sortzailea izan da Le Guin, baina zientzia fikzioan eginiko lanei esker lortu ditu saririk esanguratsuenak.

Kazuo Ishiguro Nobel sariduna euskarara itzuliko dute Amaia Apalauzak eta Iñigo Roquek

2018-01-17

Literaturako Nobel saridunak euskaratzeko AEDk eta Elkarrek, Arrasateko Udalaren eta Laboral Kutxaren laguntzarekin antolatutako Jokin Zaitegi itzulpen-lehiaketa irabazi du Amaia Apalauzak eta Iñigo Roquek batera aurkeztutako proiektuak. Kazuo Ishiguro idazlearen The Remains of the Day euskaratuko dute.

Rafael Chirbesi bizian egin gabeko bisita

2017-11-24

Aspaldiko zor bat kitatuta, Rafael Chirbes zenaren etxean egon gara, Beniarbeigen, Alacanten. Aukera baliatu dugu, ez bakarrik idazlearen izena daraman fundazioaren zeregina ezagutzeko, baita idazlea jaio eta hiltzen ikusi zuen geografia, haren liburuetan hainbestetan agertzen dena, zapaltzeko ere.

"Emakumezko idazleak dagokien lekua hartzen ari dira Literatura Unibertsala bilduman"

2017-11-23

Durangoko Azokaren aurreko argitalpen-lasterketan hots handirik egin gabe pasa da beharbada notizia: Emily Brontëren Gailur ekaiztsuak nobela euskaraz irakur daiteke jada. XIX. mendeko klasikoa itzuli duen Irene Aldasororekin hitz egin dugu liburuaz, idazleaz, itzulpenaz eta oraindik euskarara itzultzeko dagoenaz.

Literaturako Nobel sariaren sekretua: etxeko lanak emaztearen esku uztea

2017-10-12

Lau astez idaztera jarria: ez telefono deirik, ez e-postarik, ez otordu prestatzerik, ez inolako etxeko lanik. Kazuo Ishiguro Literatura Nobel sariak 2014an kontatu zuen bere sekretua. Etxearen ardura emazteak hartu zuen.

Kazuo Ishigurok irabazi du Literaturako Nobel saria

2017-10-05

Kazuo Ishiguro japoniar jatorriko idazle britainiarrak irabazi du Literaturako Nobel saria.

"Irakurleak esan dezake liburua txarra dela, baina hori ez da zure kulpa"

2017-09-05

Literatura Unibertsala sailarekin batera sortu zen Igela argitaletxea, 1989an. Hiru tolosar ziren, bi irakasle –Joseba Urteaga eta Xabier Olarra– eta grafista bat. Ikasleei literaturan zaletzeko eman behar zizkieten testuak ekarri nahi zituzten. Irakurketa arineko liburu eskerga –nobela beltza, besteak beste– eta klasiko andana itzuli dituzte harrezkero. James Joyce idazlearen Ulises nobelaren inguruan jardun dugu Olarrarekin, nobelaz eta itzulpengintzaz. Bera dugu literatur klasiko honen itzultzailea. XX. mendeko literaturaren gailur gorenetako bat. 2015eko irailaz geroztik Ulises euskaraz irakur dezakezu.

Atsedenen ondorioez

2017-09-05

Auzokoekin harreman ona dugunez, etxeko giltza uzten diegu oporretan goazenean. Horrela, beren udako bisitek gurean ostatu har dezakete. Oporretatik bueltan, hozkailuan gutxieneko jakiak eta, sukaldeko mahai gainean, kanpoan izan garen bitartean etxera heldu zaizkigun astekariak aurkitzen ditugu txukun-txukun pilaturik. Paper-sorta mardul hori gainbegiratu behar izaten dut eguneroko martxa hartu baino lehen. Erritu bihurtutako ohitura zentzugabe bat da. Ez naiz gai etxera heldu eta hurrengo... [+]

"King Kong teoria" liburua: Virginie Despentes punka euskaraz dator

2017-06-09

Idazle eta feminista frantziarrak King Kong Théorie saiakera autobiografikoan gizarte heteropatriarkala astintzen du, baita feminismoaz gogoeta interesgarriak egin ere.

Galizia underground

2017-03-28

1959an publikatu zen literatura galiziarra astindu zuen nobela hau, baina duela gutxi arte ez dugu euskaraz irakurtzerik izan, Ramon Etxezarretaren itzulpena 2015ean argitaratu baitu Igelak.

John Berger bizikide hildakoen ekonomian

2017-01-25

Nola gogoratu John Berger bezalako egile marxista bat? Nola oroitu bere ekarpen material eta kulturala, hil ondoren? Ikuskizunaren gizartean egile baten heriotza egunetik egunera agertu eta desagertu egiten da. Indarkeria kapitalista isilak lanak eta gorputzak ahaztarazten ditu, salgai ez den oro baztertuz. Sarritan ez gara basakeria honetaz ohartzen.

Zer afalduko dugu?

2016-09-01

Londres, 1851. What shall we have for dinner? (Zer afalduko dugu?) izenburuko liburua argitaratu zen. Lady Maria Cuttlerbuck-ek sinatutako lanak afaltzeko 42 menu jasotzen zituen, askotarikoak, bi lagunentzako afari xumeetatik hasi eta hamazortzi afaltiarrentzako oturuntza oparoetaraino. Londres viktoriarrean gastronomiarekiko interesa gora ari zen, atzerriko sukaldaritza lantzen zuten jatetxe kopurua bezala. Errezeta bilduma hura best seller bihurtu zen berehala. Liburuaren jatorrizko... [+]

"Argitaletxeak dirurik ez ematea ez da ona, ez niretzat ez euskal kulturarentzat"

2016-07-15

1979. Vilagarcía de Arousa (Pontevedra). 1999 urte aldean Bilbora etorri zen zuzenbide ikasketak egitera. Abokatutzan bi urteko praktikak egin zituen, baina ez zitzaion laketu. Donostian finkatu zen urte bat geroago bertako bikote-lagunarekin. Decathlon kirol enpresako langilea da egun erdiz. Beste erdian, bi haurren ardura izateaz gain, liburuak ditu pasio eta bizibide.
Ez ogibide, haatik. Pasazaite argitaletxea zabaldu zuen 2012an. Urtea amaitu orduko beste bi liburu kaleratuko ditu: Hassan Blasimen Kristo irakiarra eta Jack Kerouacen On the Road.

"Nahiago dut libururik ez publikatu, politikarekin paktatu baino"

2016-07-06

Amarengandik jaso zuen literaturarekiko zaletasuna Wendy Guerra (La Habana, 1970) idazle eta poeta kubatarrak; gazte-gazterik idatzi zituen lehen lerroak. Kuban bere liburu bat baino ez da argitaratu: Posar desnuda en la Habana (2010, Alfaguara), eta erruz da zaila berak idatzitako ezer irlan topatzea. Sakona da atzerrian duen sonaren eta bere aberrian duen anonimotasunaren arteko arrakala. Eszeptizismo bezainbeste ilusioz hitz egiten du etorkizunaz.

"Matxinadak ez dira paperean asmatzen, ekinez baizik: borrokak eginez dakizu nola borrokatu"

2016-06-22

Esperimentatzea gustatzen zaio Nanni Balestrini idazle italiarrari. 1935ean Milanen jaioa, ibilbide luzeko poeta, nobelagile eta saiogilea, ez dira letretakoak atsegin dituen esperimentu bakarrak: bere fikzioa da, segur aski, joan den mendeko bigarren erdiko mugimendu iraultzaile italiar berritzaileen kronika biziena. Bartzelonako Literal Liburu eta Ideia Erradikalen Azokan izan dugu harekin hitz egiteko aukera.

Mark Twain eta Halley kometa

2016-06-16

1835eko azaroaren erdialdean Halley kometa periheliora iritsi zen, hau da, orbitan Eguzkitik gertuen dagoen eta Lurretik hoberen ikusten den puntura. Handik bi astera, azaroaren 30ean, Samuel Langhorne Clemens jaio zen, gero Mark Twain ezizenez ezagun egingo zen idazlea. Kointzidentziaren jakitun, zera idatzi zuen 1909an, kometari 76 urte inguruko orbita osatzeko urtebete geratzen zitzaionean: “Halley kometarekin iritsi nintzen 1835ean. Datorren urtean itzuliko da eta harekin batera... [+]

Lorde, Gonzalez eta Celanen itzulpenak aurkeztuz ospatu du Susak poesiaren nazioarteko eguna

2016-03-21

Audre Lorde, Angel Gonzalez eta Paul Celan idazleen Munduko Poesia Kaierak aurkeztu ditu Susa argitaletxeak.

Epaile frantziar baten galderak ETAko militante baten aurrean

2016-03-09

Gallimard argitaletxea bezalako eskaparatea eduki arren, eta kontatzen duen istorioa oso gurea izatearen despit, euskal prentsan ari garenon aurretik nahiko oharkabean pasa zen François Sureauren Le chemin des morts eleberri laburra 2013ko rentrée literaire hartan. Iaz argitaratu zen oihartzun handirik gabe euskaraz (Zurrunbidea, Utriusque Vasconiae). Gaztelaniazko edizioak bai, eragin du zaratarik.

Epaile frantziar baten galderak ETAko militante baten aurrean

2016-02-29

Kontatzen duen istorioa oso gurea izan arren, euskal prentsan ari garenon aurretik nahiko oharkabean pasa zen François Sureauren Le chemin des morts eleberri laburra 2013an.

Michel Houellebecq-en 'Sumisioa': dekadentzia gaur da

2015-11-20

François Bayrou, Tariq Ramadan, Jean-François Copé, Marine Le Pen, Florian Philippot, Jules Ferry, François Hollande, Barbier, Onfray eta ez dakit zenbat izen ezagun baino gehiago dauzkan liburu bat da hau. Baina ez da saiakera. Ez da azken hamarkadetan gainbeheran dagoen Frantziako beste best-seller hura ere –Eric Zemmour-en Le suicide français–. Nahiz eta bataren eta bestearen argitalpenen artean bi hilabeteko tartea soilik igaro zen. Michel Houellebecqek idatzi du. Eta bere liburu interesgarriena da Sumisioa (Meettok 2015). Ez da –kritika negatibo gehienak horretan zentratu badira ere– probokazioz jositako liburu bat. Alegia. Ez da aurreko liburuak baino misoginoagoa, arrazistagoa, eta finean, klasistagoa. Baina bada, lehenengo aldiz, beldurrik gabe eta egungo Frantziako politikari buruz agerian idatzi duen lehena.

Roland Barthes, ziklistak eta gure mito garaikideen zaharberritzea

2015-11-13

Ostegunean bete ziren 100 urte Barthes jaio zenetik eta, ez genioke fabore txarra egingo gure buruei aitzakia baliatuz bere obraren bat irakurriko bagenu.

Walter Benjaminen artikulu nagusiak euskaraz argitaratu dituzte

2015-10-27

Sans Soleil argitaletxean Iraitz Urkulok gidatzen duen Txinpartak sailaren eskutik plazaratu dira XX. mendeko pentsalari europar garrantzitsuenetarikoaren testuak bi antologiatan, estreinakoz euskaraz.

Erri de Luca absolbitu dute AHTren kontrako adierazpenen inguruko epaiketan

2015-10-19

AHT saboteatu egin behar dela adierazteagatik auzipetu zuten Erri de Luca idazle italiarra. Zortzi hilabeteko kartzela zigor eskaera egin zuten bere aurka, hitz horiekin delituak sustatu zituelakoan. Astelehenean absolbitu egin dute.

Shakespeare euskaratu duen Juan Garziarentzat itzulpengintzako Euskadi Saria

2015-10-15

Juan Garziak euskarara itzulitako William Shakespeareren Sonetoak lanak irabazi du aurtengo itzulpen alorreko Euskadi Saria.

"Diruditena baino konplikatuagoak dira herri literaturako istorioak"

2015-09-23

Solaskide atsegina da Sigurjón Birgir Sigurdsson, Sjón izenez ezagunagoa den idazle islandiarra. Pasazaite argitaletxeak euskaraz publikatu berri dion Argoren ezpala nobelaren aitzakian hitz egin dugu berarekin Donostian, San Telmo museoan hitzaldi bat eskaini aurretik. Argitaletxeko editore Xabi Queiruga eta liburua itzuli duen Juan Mari Mendizabal ere elkarrizketan lagun izan ditugu.

Mugarri bat gure itzulpengintza literarioan

2015-09-17

Badaukagu James Joyceren Ulises euskaraz. Irailaren 7an aurkeztu du Igela argitaletxeak XX. mendeko literaturaren gailurtzat jotzen den obraren itzulpena. Xabier Olarrak egin du eta, testuaren berezitasun eta zailtasunak kontuan izanda, euskarazko itzulpengintza literarioan mugarria izango dela dirudi.

Idazle irlandarraren obra goraipatuena euskaratzeko asmoa ez da atzo goizekoa, Olarrak berak Koldo Mitxelena Kulturunean liburua aurkezterakoan azaldu zuen moduan. Besteak... [+]

Kasu kontrako norabideari: literatur esportazioa hizpide

2015-09-10

Itzulpenez hitz egitean inportaziora joan izan zaigu inertziaz begirada: beste hizkuntza batzuetatik euskarara ekarri denera, ekartzeko dagoenera, ekarritako horren harrerara. Azkenaldian, ordea, alderantzizko norabideari erreparatzen hasiak dira zenbait, eta euskaratik eramaten denak ere badu muntarik. Maria Colera itzultzailearekin, Elizabete Manterola ikertzailearekin eta Xabier Payarekin (Donostia 2016) jardun dugu gaiaren bueltan.

James Joyceren 'Ulises' euskaraz: mugarri bat itzulpengintza literarioan

2015-09-07

Badaukagu James Joyceren Ulises euskaraz. Astelehen goizean aurkeztu du Igela argitaletxeak XX. mendeko literaturaren gailurtzat jotzen den obraren itzulpena. Xabier Olarrak egin du eta, testuaren berezitasun eta zailtasunak kontuan izanda, euskarazko itzulpengintza literarioan mugarria izango dela dirudi.

Rodolfo Walshen hiltzaileetako bat atxilotu dute

2015-07-14

San Fermin egunean atxilotu dute Porto Alegren (Brasil) Roberto Oscar Gonzalez –“Fede” eta “Gonzalito” ezizenekin ere ezaguna–, Rodolfo Walsh idazle, kazetari eta ezkerreko militante argentinarra hil zutenetako bat.

Nondik dator Oz izena?

2015-06-10

Ozeko aztia Judy Garland protagonista duen 1939ko filmagatik da bereziki ezaguna, baina Ozeko irudizko mundua lehenago sortu zen, 1900. urtean, Lyman Frank Baumek (1856-1919) Ozeko azti miragarria haurrentzako liburua argitaratu zuenean. Gerora beste hamahiru liburu idatziko zituen unibertso berean kokatuta eta guztiek “Oz” hitza zuten izenburuan. Baina nondik dator “Oz” izena?

Askotariko azalpenak eman zaizkio izenaren jatorriari: Percy B. Shelleyren... [+]

Hiria eta ezkontza

2015-05-26

François Maspero ere hil da

2015-04-14

Idazle, itzultzaile eta editore frantziarra ezinbesteko erreferentzia izan zen 1960ko hamarkadako militanteentzat, bere argitaletxean publikatutako liburuengatik.

Günter Grass literaturako Nobel sariduna hil da: zer itzuli diogu euskarara?

2015-04-13

Idazle alemaniarraren nobela ezagunena, Latorrizko danborra, ez dago euskaraz; bai ordea bere beste zenbait lan.

"Irakurtzearen, idaztearen eta ezer ez egitearen artean banatzen dut denbora"

2015-02-11

Frantzia aldeko idazleen artean ezagunetarik, euskaraz ere ohiko bilakatzen ari zaigu Jean Echenoz (Orange, 1947). Gurera itzulia izan den laugarren liburua du 14, Gerla Handiaz ari dena, aurrekoak bezala Gerardo Markuletak euskaratu eta Meettok etxeak argitaratua.

Erri de Luca epaitu dute AHTren kontrako sabotajea defenditzeagatik

2015-01-29

Bost urteko espetxe zigorra eskatu dute Erri de Luca idazle italiarraren kontra, 2013an egindako adierazpenengatik.

Metro bakar bat

2015-01-21

Autoa gidatzeko israeldar baimena berritzeko modurik ez du aurkitu emakumeak. Amman hirira joan behar izaten du, haraxe joaten da asperduratik irteteko, eta ez du hartarako ere eragozpenak izateko gogorik.

Jerusalemen

2015-01-20

Jerusalemen, hau da, harresi barruan, garai batetik bestera nabil, gidatuko nauen oroitzapenik gabe. Han profetek sakratuaren historia partekatzen dute…

Inportazioko poesia edaten Egiako Le Bukowskin

2014-10-23

Munduko Poesia Kaiera berriak aurkeztuko dituzte Donostian

2014-10-16

Beñat Sarasolaren zuzendaritzapean, Munduko Poesia Kaierak proiektua abiarazi zuen Susa argitaletxeak udaberrian, hiru ale kaleratuz. Udazkenarekin batera etorri zaie beste hiru ale argitaratzeko unea, eta Angel Errok, Josu Landak eta Koldo Izagirrek euskaratu dute Carlos Drummond de Andraderen, Emily Dickinsonen, eta Miguel Hernándezen antologia bana.

Literatura albiste den aste (ia) bakarraren kronika

2014-10-09

Euskadi Sariak, Literatura Nobel Saria eta Espainiako Literatura Saria banatu dituzte aste berean. Serio, kontraprogramazio hau ez da ona literaturarentzat. Eta ez da beharrezkoa mota honetako albiste guztiak hiru egunetan gastatzea.

Martin Amis vs. Irvine Welsh: idazleen konbatea Eskoziaren independentzia dela-eta

2014-09-17

Martin Amis eta Irvine Welsh idazleak aurrez aurre jarri ditu Channel 4 kateak, ez literaturari buruz hitz egiteko, Eskoziaren independentziaz baizik.

Houellebecq bat etxerako

2014-09-03

Kapelaren birjaiotza

2014-09-01

Julio Cortazarren 'Kronopioen eta famen istorioak' osorik irakurgai Armiarman

2014-08-26

Julio Cortazar idazle argentinarrak mendea beteko zukeen gaur, bizirik izan balitz. Rayuela-ren egilea, bere belaunaldiko idazlerik berritzaileenetakoa izan zen, kontakizun laburretan eta prosa poetikoan maisu.

Kataluniarren ipuin hori

2014-06-05

Eskerrak ARGIAk Bartzelonara joateko tren txartela ordaindu digun, merezi izan baitu Hobe kontatzen ez badidazu (Pasazaite, 2014) ipuin katalanen antologiari buruz hitz egiteko konde-hirirainoko bidaiak. Bartzelona, Katalunia osoa bezala, momentu interesgarrian dago eta ondo ezagutzen ditu hemengo jendeak eta kantoiak mintzakide izango dugun Aritz Galarragak –gida turistiko izateaz gain, liburuko ipuinen hautatzailea ere badena; itzulpen lanetaz berriz, Gerardo Markuleta arduratu da–.

"Bizitza eten egin daiteke batek gehiegi gogoratzen badu horrorea"

2014-04-29

Zerua gainbehera dator Igela argitaletxeak argitara eman zuenetik nahi genuen ezagutu Lorenza Mazzetti, zine-zuzendari eta idazlea, besteak beste. Berriki 86 urte beteak dituen emakume xalo eta gozoak erne du burua, eta, bizitako tragedia latzen ondoren, harrigarria da zer-nolako umorea duen oraindik.

Eppur si muove

2013-07-24

Metaforikoki hizketan

2013-07-17

Metaforei buruzko hitzaldi batekin gatoz oraingoan, James Geary hizlari duena, TED ataritik hartutakoa. Geary estatubatuarra da sortzez, baina aspalditik bizi da Londonen. Time aldizkariko lehenengo editorea izan zen Europan. Kazetaria izateaz gainera, idazlea ere bada, eta bereiziki aforismoak maite ditu. Izan ere, berea da ingelesezko aforismo bildumarik handiena, eta horiek biltzen dituen zenbait liburu argitaratu du. Gaztaroan bi poesia-bilduma kaleratu zituen, eta geroago... [+]

Sugar bizi-ezkutuak

2013-05-16

Irene Némirowsky ::Odolaren sua

Alberdania, 2012

Istorio bakarraren arriskua

2013-02-12

Chimamanda Adichie idazle nigeriarraren hitzaldia, TED Talks ekimenekoek bildua haien webgunean. Bertan idazleak argi erakusten du zer nolako eragina duen gugan irakurtzen dugunak, batez ere, ume aroan egindakoek. Testu osoa transkribatuta elearazi.org webgunean

Euskarazko azpidatziak:

Nabokov estreinakoz euskaraz, Armiarman

2013-01-23

Vladimir Nabokov :: Lehen amodioa

Itzulpena: Jasone Larrinaga

Saramagoren hirugarren saiakera

2012-09-05

Asmatu zuen Huxleyk?

2012-06-20

80 urte dira aurten Bai mundu berria, Aldous Huxley ingelesaren eleberri ospetsua argitaratu zela. Distopien generoko nobela bati dagokionez, behin denbora nahikoa igaro delarik, saihestezina da aztertzea egileak zertan asmatu zuen, eta zertan huts egin. Bekatu hori egitear gaude gu. Barkatzeko moduko bekatua nolanahi, bere lanaren bertute eta akatsen bilatzaile porrokatuenetakoa Huxley bera izan zela kontuan hartzen badugu.

Stéphane Hessel: "Egungo ekonomia zoratuta dago"

2011-04-12

1917an sortua. Haserretu zaitezte! liburu sonatuaren egilea.Bigarren Mundu Gerrako erresistentziako liderretako bat izan zen, Gestaporen eskuetan jausi eta urkatzera eraman behar zuten egunaren bezperan, heriotzaz libratzea lortu zuen. Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalaren eraketan parte hartu zuen. Zergatik haserretu behar dugun galdetu diogu.