Guatemala

Kazetaritza bada delitua, non egiten den

2026-02-11

Urtarrilaren 2an Diego Rosa kazetari salvadortarra atxilotu zuten Sevillan (Espainiako Estatua), Interpolen aginduz. Bitcoinekin iruzur egitea leporatuta harrapatu zuten. Baina Rosa giza eskubideen defentsan lan nekeza egindakoa da, eta zenbait aste lehenago iritsia zen Sevillara, asilo politikoa eskatzeko asmoz, herrialdeko egoera nabarmen gaiztotu baita kazetari zein giza eskubideen defendatzaileentzat. Jada askatu dute Rosa, baina mezu garbia bidali du Nayib Bukelek: bere atzaparrak ozeanoaren beste alderaino iristen direla. Baina Rosa zenbaki bat gehiago baino ez da, Erdialdeko Amerikan bizia arriskatzen duen beste pertsona bat baino ez. Kasu honetan, kazetari bat kazetaritza egiteagatik. Eskualdeko hiru kazetarirekin egon da ARGIA eta lehen pertsonan pairatzen dituzten erasoez galdetu die; baita erresistentziez eta kazetaritza independentea bultzatzen jarraitzeko arrazoiez ere.

Erdialdeko Amerikako zain irekiak

2025-09-10

Trantsizio energetikoa mahai gainean dago, sarri dira albiste bateko eguzki panelak eta besteko eolikoak. “Ekonomia geldialdian eta politika krisi sakonean” dagoen garaian, sistema norantz aldatu erabakitzen ari da, aldaketa egon, egongo baita: hori dio Gonzalo Fernández OMAL Bakea eta Duintasuna elkarteko behatokiko ikertzaileak. Hori guztia, Euskal Herrian, baina ez Euskal Herrian soilik. “Euskal gizarteak jakin behar du gaur egun trantsizio ekosozialaren inguruan mahai gainean ditugun eztabaida guztiak zuzenean daudela lotuta beste lurralde batzuetara”, dio Fernandezek. Zehazki, besteren artean, ozeanoaren beste aldera, Erdialdeko Amerikako meatzeetara. Lur azpi horretako zainak, harri arteko mineral metaketak, altxor bilakatu dira, eta berarekin ekarri dituzte heriotza eta bortizkeria; narkotrafikoa eta ustelkeria. Errealitate hori kontatzeko, Ozeano Atlantikoa gurutzatu du ARGIAk, aipatu elkartearen eta ACAFREMIN Erdialdeko Amerikako meatzaritza metalikoaren aurkako elkartearen eskutik.

"Proiektu estraktibistak dituzten komunitateak pobreak dira, hitzeman dizkieten aberastasun eta garapena ez dira existitzen"

2025-09-09

Erdialdeko Amerikan izan da ARGIA uztailean, meatzaritza metalikoko megaproiektuek sortzen dituzten kaltean bertatik bertara ezagutzen. Guatemala eta Honduraseko meatzeak bisitatu ditu, eta El Salvadorren ere izan da, bertako egoera politikoaren berri jasotzen: herrialdean debekatuta egon da meatzaritza metalikoa, ur eskasia handia duen herrialdea baita, harik eta 2024an Nayib Bukele presidenteak berriz legeztatu zuen arte. Erdialdeko Amerikako iparraldeaz eta beren lurrazpia zartatu eta komunitateak pobretzen ari diren proiektuez aritu dira ARGIAko elkarrizketan Gonzalo Fernández Bakea eta Duintasuna elkarteko OMAL behatokiko ikertzailea eta Pedro Cabezas ACAFREMIN meatzaritza metalikoaren aurkako Erdialdeko Amerikako fronteko koordinatzailea, bi elkarteen lankidetzatik sortutako misioaren azken egunean.

Errepublika kartzeleroak

2025-09-03

Guatemala da. baina izan zitekeen El Salvador edo Honduras. Erdialdeko Amerikako kaleak husten ari dira, segurtasunaren eta herrialdearen garapenaren izenean, eta kartzelak bete. Munduan, proportzioan, preso gehien dituzten herrialdeen artean daude. Baina ziegetan ez daude diktadoreak, narkoak, epaile ustelak, botereaz abusatzen duten polizia edo militarrak. Ziegetan maila baxuenetako kideak daude, pandilla kide izan ala ez, estatu hautsi baten arrakaletan galduta.

Argazkia: Guatemalako... [+]

Kartzelara, herritarrak informatzeagatik?

2025-05-05

2025ean Guatemalan gutxienez kazetari bat hil dute eta beste bat desagerrarazi. Arriskutsua da kazetaritza lana egitea herrialde horretan, eta hala jaso du Mugarik Gabeko Kazetariak erakundeak ere, maiatzaren 2an argitaratutako 2025eko Prentsa Askatasunaren Munduko Sailkapenean. 180 herrialdetatik 138. postuan dago Guatemala, iaz bezala, baina puntuazio orokorrean behera egin du: “Degradazio hori gertatu da testuinguru politiko nahasian, non Bernardo Arévalo presidentearen gobernuak... [+]

"Maia herrian jakinduria handia dago, ezinbestekoa dugu hori berreskuratzea eta mamitzea"

2024-12-11

Maia herriarentzat kontzeptu garrantzitsua da Utz K’aslemal delakoa: “osotasunean bizitzea” izan liteke horren itzulpen bat. Kosmobisio horretatik mintzo da Milvian Aspuac ehule eta buruzagia. Urrian Euskal Herrian izan zen, eta bere komunitateko emakumeek egin duten bideaz zein Guatemalako gaur egungo egoeraz hitz egin zigun.

Kapitalismo berdearen izenean, lurraren defendatzaileak kriminalizatuta

2024-12-04

2023an ezagutu genuen Solway Investment Group multinazional suitzar-errusiarraren boterea noraino iristen den. Guatemalan duen Fenix meategiaren gehiegikeriak agerian uzten zituen ikerketa baten berri eman zigun Prensa Comunitariako kazetari batek, eta elkarrizketa hori zentsuratzen saiatu zen multinazionala: hura ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko exijitu zigun. ARGIAk kazetaritza independentea defendatzeko baliatu zuen erasoa. Orain, bertatik bertara ezagutu ditugu Solwayren estraktibismoak eragiten dituen giza eskubideen urraketak: ingurumena kutsatu, herri indigenen defentsa kriminalizatu, mehatxuak, kazetarien aurkako erasoak, eroskeria... Mendebaldeko jabetza duten multinazionalek Guatemalan eragindako mina, beldurra eta suntsiketa isildu nahi dituztenez, guk ahotsa eman diegu antolatuta dauden komunitateei, lurraren defentsan dihardutenei.

Guatemala, 100 eguneko sokatira

2024-01-23

Guatemalako presidente kargua hartu du indigenen babesa duen Bernardo Arevalok

2024-01-16

Inbestidura ekitaldia hamabi orduz atzeratu da, Kongresuak ohiko lege-prozedura batzuk atzeratu dituelako eta Bernardo Arevalo agintera ez iristeko azken momentuko saiakera batzuk egon direlako. Arevalok “autoritarismoaren” aurkako mezua helarazi du.

“Proiektuak geldiarazi ditugu, komunitateak zortzi urtez egon direlako erresistentzian”

2023-12-28

Melvin Picón (Coban, Guatemala, 1979) maia q'eqchi' komunitatekoa da, eta Guatemala iparraldeko Alta Verapaz departamendutik etorri da Euskal Herrira, Mugarik Gabe gobernuz kanpoko erakundearekin elkarlanean. Jatorrizko herrien defentsarako hamaika elkarte eta borrokatan ibilitakoa da, eta ASECSArekin proiektu agroekologikoak sustatzen dabil egun, besteak beste. Argitu digu bere egiteko nagusia eta jardun politikoa bideratuta daudela lurralde historikoen gaineko eskubideak aldarrikatzera. Megaproiektuen aurrean egiten duten borrokari buruz galdetu diogu.

Guatemalako hauteskundeak baliogabetzea eskatu du fiskaltzak

2023-12-12

Guatemalako fiskaltzaren helburua da hauteskundeak irabazi zituen Bernardo Arevaloren kargua hartzea eragoztea. Arevalok “ustelkeria amaitzea" hitzeman zuen.

“Emakumeen kontrako bortizkeria da uzten ez den arma bakarra”

2023-10-11

Cristina Chiquín Rodríguez argazkien bidez komunikatzen da: zer da emakume guatemaldarra izatea? Horren bilaketan datza Bilboko Bira kulturgunean aurkeztu duen erakusketak, La búsqueda (Bilaketa), izen bereko liburuaren lagin bat. Lagun Artean GKEaren bidez etorri da Euskal Herrira, bigarrenez.

Guatemalako presidente hautatuaren alderdia inhabilitatu dute

2023-08-30

Bernardo Arevaloren alderdiak hauteskundeak irabazi ondoren Hauteskunde Auzitegi Gorenak behin-behinean legez kanpo utzi du, 2017an ustez sinadura faltsuak biltzeagatik.

Movimiento Semilla alderdi progresistak irabazi ditu Guatemalako hauteskundeak

2023-08-21

Bernardo Arévalo de Leónen alderdiak botoen %58 lortu du, eta Sandra Torres eskuindarra gainditu du. Jazarpen politikoaren gainetik lortu dute irabaztea progresistek.

Ez gaituzte ezagutzen

2023-06-30

Mendebaldeko multinazional batek “hirugarren mundutzat” hartzen duen lurralde bateko aberastasun naturalak ustiatzen ditu masiboki. Enpresarentzat dirutza, han bizi direnentzat kutsadura eta askotariko arazoak. Zenbat aldiz entzun dugu istorio hau? Oraingoan ordea, pagotxari eusteko enpresa horren zikinkeria eta azpijoko guztiak aireratu dituzte 65 kazetarik eta ikertzailek. Ez zaie gustatu, jakina. Ez dute nahi hortaz hitz egitea. Eta ahotsa altxatzen dutenei ezezik, horiei ahotsa... [+]

Zein dago Solway multinazionalaren atzean?

2023-06-22

Solway Investment Group batez ere nikela esplotatzen duen eta Suitzan egoitza duen meatzaritza multinazional pribatua da, munduko garrantzitsuenetakoa sektorean. Webgunean adierazten duenez, Guatemalan, Ukrainan, Mazedonian eta Indonesian ditu proiektuak, eta 2021ean 1.450 milioi dolarreko aktiboak zituen bere esanetan.

Kazetaritza ez da delitua

2023-06-20

"Solway-ren erasoa adierazpen askatasunaren kontrakoa da, planifikatutako larderia estrategia baten parte"

2023-06-20

35 urteko ibilbidea duen Mugarik Gabe gobernuz kanpoko erakundearen eskutik etorri zen Guatemalako Prensa Comunitariako kazetari Paolina Albani Euskal Herrira. ARGIAk egin zion elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko eskatu dio ARGIAri Solway multinazionalak. Asteartean prentsaurrekoa egin dute ARGIAk eta Mugarik Gabeko kideek. Ondokoa da Mugarik Gabeko Ainitze Zabala Granados kideak irakurri duen testua.

Kazetaritza ez da delitua

2023-06-20

Guatemalako kazetari bati ARGIAk egin eta argitaratutako elkarrizketa bat ezabatzeko eta 15.000 euroko “kalte-ordaina” ordaintzeko eskatu digu Solway multinazionalak. Egin ezean kasua epaitegira eramatearekin mehatxatu gaitu. ARGIAk ez du horrelakorik egingo, ez gara isilduko, eta kazetaritza independentea aldarrikatzeko baliatuko dugu erasoa.

Sei urteko kartzela zigorra ustelkeria azaleratzen duen Zamora kazetari guatemalarrari

2023-06-15

Ustelkeria kasuak argira ekarri izanagatik ezaguna da José Rubén Zamora. Siglo Veintiuno, El Periodico eta Nuestro Diario komunikabideen sortzailea da. Iazko uztailean sartu zuten preso, Alejandro Giammattei presidenteari loturiko ustelkeria kasu bat plazaratu eta bost egunetara.

"Organizazio kriminal gisa jokatzen ari da meatzaritza enpresa"

2023-04-26

Guatemalarra da Paolina Albani. 33 urte ditu, eta 2021etik Prensa Comunitaria hedabide digitalean kolaboratzen du. Buru-belarri dabil nazioarteko Mining Secrets azterlanarekin: 8 milioi dokumentuko filtrazio bati esker, herrialdeko lakurik handiena kutsatu zuen meatzaritza enpresa errusiarrak eta gobernuak egindako basakeriak argitaratu dituzte. Mugarik Gabe GKEren bidez kasua kontatzera etorri da Euskal Herrira.

Guatemalako Kongresuak atzera bota du abortua are gehiago zigortu nahi zuen legea

2022-03-16

Martxoaren 8an legearen alde bozkatu zuten, baina presio sozialaren ondorioz martxoaren 15ean artxibatzea erabaki dute. Abortatzeagatik kartzela zigorrak handitu eta eskoletan sexu-aniztasuna irakastea debekatu nahi zuten.

Migrazioari aurre egiteko: Pepsi, Microsoft eta Mastercard

2021-12-24

“Komunitate indigenen kontsulta eskubidea etengabe urratzen da”

2021-10-12

Guatemalatik Euskal Herrirako bidaia egin du Edgar de León abokatu maiak, Mugarik Gabe Gobernuz Kanpoko Erakundearen “Bizitza jokoan” kanpainaren harira. Sorterriko errealitatearen berri emateko hitzorduz jositako agendan tokia egin digu, eta lurraren eta herri indigenen eskubideen defendatzaileen kriminalizazioaz mintzatu gara, bereziki berak defendatzen duen Bernardo Caal Xol-en kasuaz.

Gizakia muga

2021-01-20

Honduraseko milaka migratzaile indarrez blokatu dituzte AEBetara bidean beste behin

2021-01-18

Iragan astean 9.000 migratzailez osatutako karabana irten zen Hondurasetik AEBetara heldu nahian. Guatemalako poliziak indarrez egin du haien aurka igandean, eta 2.000 pertsona inguru blokatuta daude.

"Ez dago memoriaren zaborra ezkuta dezakeen alfonbrarik"

2020-02-20

Amerika eta Afrikako bake-eta memoria historikoaren prozesuetan adituak diren bost lagun bildu dituzte Paz con Dignidad elkarteak, Foro Sozialak eta EHUk. Herrialde oso anitzetako errealitateak izan dituzte hizketagai, eta elkarren artean desberdintasunak nabariak badira ere, “sufrimenduak eta gatazka berriz gertatu ez dadin memoria kritiko bat eratzeko beharrak” batzen dituela azpimarratu dute antolatzaileek.

Migratzaileen Karabanako 2.000 pertsonaren aurka oldartu da Mexikoko Polizia

2020-01-24

Gas negar-eragilea erabili dute Migratzaileen Karabanaren aurka Guatemalatik Mexikora igaro nahi zutenean. Migratzaileek Tecun Uman hirira (Guatemala) itzuli behar izan dute, atxilotu ez ditzaten.

"Munduko herrialde gehienetan LGTBI komunitateko pertsonek ez dute inongo babesik"

2020-01-23

8.000 kilometroko bidaia egin dute Otrans erakundeko kide Stacy Velásquezek eta Guatemalako kongresista ohi Sandra Moranek. Lumaltik Herriak elkarteak Euskal Herrira ekarri ditu Guatemalako pertsona transexualen eskubideen egoerari eta haien defentsari buruz hitz egitera.

Maia hiztunak AEBetan asiloa lortzeko interprete bila

2020-01-15

Guatemala: Gerraren itzala

2019-11-06

2011n, Polochic Haraneko 14 komunitateko 800 familia irtenarazi zituzten euren etxebizitzetatik. Bide zibiletik exekutatu zituzten, ustez, berriz ere «lurrak usurpatu zituztelako», Paraná, El Recuerdo, Quinich, San Miguel, Sauces, Bella Flor, Sauce Norte, Miravalle, Tinajas, Río Frío, Sauces eta San Pablo I eta II finken titularrek eskatuta. Martxoaren 15etik 18ra egindako polizia-operazio masibo hartan hiru lagun hil ziren, eta abusu eta bidegabekeria pila bat gertatu ziren.

"Hezkuntza deskolonizatzen ari gara, hizkuntza landu ahal izateko"

2019-10-31

Guatemalako ikastetxe publikoetan astean 80 minutuz ikasten dute maia familiako kaktxikelera hizkuntza. Horrela ezin hizkuntza ikasi. Gloria Puc hiriburutik gertu bizi da, eta kontatu digu hizkuntza eta maia nortasuna berreskuratzeko nola lau ikastetxe komunitario abian jarri dituzten. Garabide elkartearen bidez etorri da Euskal Herriko hizkuntza normalizazio prozesua ezagutzera. Aretxabaletan egon gara berarekin.

1982ko maiatzaren 23a

2019-10-23

Diana Isabel Hernandez hil dute, ingurumenaren aldeko ekintzaile guatemalarra

2019-09-17

Hernandez tiroz hil zuten larunbatean. Elkartasunaren aldeko Aliantza gobernuz kanpoko erakundeak hilketa ikertua izan dadin eskatu du, beste hainbat hilketarekin gertatu den bezala, gertakaria zigor gabe geratu ez dadin.

"Indigenok ez gara arazoa, zibilizazioa gara"

2019-05-22

Nekazarien eta indigenen Comité de Unidad Campesina (CUC) erakundeko buruzagia da Daniel Pascual (Zacualpa, Guatemala, 1971). Maia Koordinakunde eta Elkargune Nazionaleko arduraduna eta Via Campesinako Guatemalako koordinatzaile ere bada. Transnazionalen ustiaketa proiektuen aurkako borrokan nabarmendu da azken urteotan, eta gobernu neoliberalistaren bilakaera autoritarioa salatzera etorri da gurera.

"Kapitalaren zerbitzura ikusi nahi gaituzte, baina burujabeak gara ez dugulako Estatuarekiko dependentziarik"

2018-12-07

Guatemalako Maya- Kaqchikel komunitateko Aura Cumes Gizarte Antropologian doktorea, genero eta Feminismo ikasketetan diplomatua eta Gizarte Zientzietan irakaslea da. Arrazakeriaren eta sexismoaren aurkako borrokan aritu da gehien bat.

Juana Ramirez hil dute Guatemalan, giza eskubideen aldeko lider indigena

2018-09-27

Irailaren 21ean, ostirala, hil zuten 54 urteko emakumea. Giza eskubideen defendatzailea zen, bereziki emakumeen eskubideen aldeko borrokan zentratua.

"Europarrak lapurretaren espirituak janda bezala zaudete"

2018-04-03

Guatemalatik ihesi heldu zen iragan udan gurera Lolita Chávez, kitxe herrien kontseiluko liderra. Bizia, natura, lurra, territorioa eta emakumeen duintasuna ditu irabazi beharreko borrokak. Transnazionalak eta oligarkiak, etsai, behin baino gehiagotan jarri dute ataka gaitzean Lolita Chavez.

Milaka lagunen genozidioa eragin zuen Ríos Montt Guatemalako diktadore ohia hil da

2018-04-03

Guatemalako diktadore ohia eta armadako jenerala, José Efraín Ríos Montt igandean hil da, 91 urte zituela. Gerratik 21 urte igaro direnean, diktadorearen sarraskien zauriek zabalik jarraitzen dute Guatemalan.

LIDAR, dena ikusten duen arkeologoa

2018-02-14

LIDAR teknologia (Laser Imaging Detection and Ranging) laser bidez objektuak antzemateko eta neurtzeko sistema da. Arkeologian oso baliagarria da bereziki landarediak estaltzen dituen eremuak aztertzeko.

Ekintza bilakatzen diren presentziak

2017-09-08

Gaur ere martxoaren 8a da. Duela 6 hilabete, Guatemalan 43 emakumeri bizitza lapurtu zioten. Eta ez, ez zen sua izan, Guatemalako Estatuaren eta botere judizialaren utzikerien ondorioz, hil egin zituzten.

Ez zen sua izan

2017-03-15

Sentitu dezakegu haur eta emakumeen gorputzen erabilpena, errefuserako objektu gisa pertsonen etiketatze faxista, kontrolerako mekanismoen gordinkeria bortitza… airean daudela.

Adingabeen zentro bateko sutean hildako gazteak giltzaperatuta zeudela onartu du Guatemalako presidenteak

2017-03-13

Iragan asteazkenean Hogar Seguro Virgen de la Asunción zentroan (Guatemala) gertatutako sutearen biktimen zifra berrogeira igo da, eta kausak oraindik ez dira argitu. Herritarrek informazio gabezia salatu eta gertatutakoari buruzko azalpenak exijitu dituzte.

Hiru egunetan hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan

2017-01-24

Urtarrilaren 15 eta 17 bitartean hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan: Isidro Baldenegro lider indigena Mexikon, Laura Vasquez ekologista Guatemalan eta Emilsen Manyoma ekintzailea Kolonbian. Hirurak pertsona ezagunak euren herrialdeetan, giza eskubideen eta naturaren defentsan aritzeagatik.

Amerikako lehen errepide sarea

2016-12-20

Cuenca Mirador proiektu arkeologikoko ikerlariek Amerikako lehen errepide sarea maiek eraiki zutela jakin berri dute. Baina lan arkeologikoak ez du oraingoan indusketarik eskatu. LIDAR izeneko gailu bat erabili dute horretarako, laserra baliatzen duen radar modukoa.

"Hip-hop-a itxaropenari eusteko bidea da Gerrak eta miseria gogorrak bizi izan ditugunontzat"

2016-10-21

Rebeca Lane Guatemalako poeta, anarkista eta rapera da. Bere burua artibistatzat –artea eta aktibismoa batzen dituena– eta Erdialdeko amerikartzat du. Bere idatzi eta kantuetan zein egunerokoan diktadura salatu eta emakumeen alde irmo egiten du. Donostia 2016k gonbidatuta Euskal Herrira etorri da eta han eta hemen tailerrak zein kontzertuak egiten dihardu. Hip-hopa egiten badu ere, AEBetako patroitik asko aldentzen da eta Erdialdeko Amerikako afroan sakontzen du: reggaean, cumbian, karibearrean...

"Inon inspiraziorik aurkitu badugu, hori euskaldunen hizkuntza berritzeko gaitasunean izan da"

2016-09-19

Guatemalako giza eskubideen defendatzaile Claudia Samayoaren eta Saharautz elkartasun taldeko presidente Xabier Euzkitzeren arteko solasaldia.

Oharra: Bideoa euskaraz ikusteko sakatu Youtubeko azpitituluen botoia.

Bakoitza bere bakea eraikitzen

2016-06-22

Ez dira berdinak izan gatazka armatuak Guatemalan, El Salvadorren eta Euskal Herrian. Gatazkak bezala bakea eraikitzeko moldeak ere desberdinak dira. Ados da Morena Herrera feminista salvadortarra. Haren ustez, emakumeak ados diren gaietan aurrera egitea da gakoetako bat.

Guatemalako diktadurako azken generala hil da

2016-02-02

XX. mendeko 60ko hamarkadan hasi eta 80kora arte luzatu zen diktadura militarra Guatemalan, eta Oscar Mejía Víctores generala izan zuen azken agintaria.

Guatemalako 18 militar ohi atxilotu dituzte 80ko hamarkadan 558 indigena hiltzeagatik

2016-01-08

“Latinoamerikako indarreko desagertze kasu handiena da” Fiskal Nagusiaren esanetan. Nazio Batuen datuen arabera 36 urte iraun zuen gatazkan 245.000 pertsona hil zituzten, haietako %97 militarrek eta paramilitarrek.

'Ruda': Guatemalako emakume enpoderatuak eta sendabelar eder hura

2015-11-24

Ruda dokumentalak Guatemalako emakumeen indarkeria egoera anitzak ditu mintzagai. Emakumeok denetariko erasoak jasan dituzte haien bizitzan zehar baina hargatik ez dira biktima paper hustuan geratu.

"Arrazismo estrukturala ikusarazteko arazoak ditugu"

2015-06-15

Tokian tokiko topaketetan esperientzietatik ikastea eta lortu nahi duten gizartea hitzetara eramatea dute helburu.

Eutsi edo hil

2014-11-27

ikuspegi indigena batetik, lurra, hezkuntza, hizkuntzak eta "Bizitze Ona" bezalako gaiak jorratzen ditu bideoak. Mugarik gabe elkarteak antolatutako “Eutsi edo Hil” jardunaldien barruan, Guatemala eta Kolonbiako hiru emakume lider indígena egon ziren euren lurraldeetan enpresa multinazionalen presentzia nola bizi duten salatzeko. Baita horren aurrean eutsi eta euren eskubideak defendatzeko nola antolatzen diren ere azaltzeko.

Latinoamerikako pelikula onenen zerrenda

2014-04-29

Urte hasieran, IMDb-ko lan-taldeak Latinoamerikako herrialde bakoitzeko film onenen zerrenda zein den erabakitzeko botazioa jarri zuen abian. Zerrenda osatzen duten film gehienek Latinoamerikako gizarteek sufritzen duten biolentzia erakusten dute era gordinean.

Ríos Montt Guatemalako diktadore ohia genozidioagatik zigortu duen epaia baliogabetu dute

2013-05-21

Guatemalako epaitegi batek 80 urteko espetxe zigorra ezarri zion Efraín Ríos Montt diktadore ohiari duela astebete, 1982 eta 1983an ixil etniako 2.000 indigenen heriotza eragin zuen genozidioagatik eta gizateriaren aukako krimenengatik. Gorte konstituziogileak baliogabetu egin du epai hori. Biktimek eta giza eskubideen aldeko eragileen hitzetan, epaileek presio handia jasan dute.

Guatemala egiaren bila

2013-04-12

Diktadura garaian irekitako zauriak sendatu gabe jarraitzen du Guatemalan. Azken urteotan biktimek eta mugimendu sozialek egiaren bila urraturiko bidea aztertu du Fora de Quadre kazetari talde kataluniarrak egindako bideo honetan.

Maien aurkako genozidioagatik Guatemalako diktadore ohia epaitzen ari dira

2013-03-26

Efraín Ríos Montt Guatemalako diktadore ohiaren aurkako epaiketa berrekin dute astelehenean. Gizateriaren aurkako genozidioaren autore intelektual izatea egozten diote. Garai hartako inteligentzia militarreko buruzagi José Mauricio Rodríguez ere akusatuen aulkian eseri dute. Maia ixil jatorrizko herriko 1.771 kide hiltzea leporatzen diote.

Guatemalako diktadore ohia, maien genozidioagatik akusatua

2013-01-29

Guatemalako epaile batek Efrain Rios Montt diktadore ohia genozidioagatik epaituko du, hori egiteko nahikoa oinarri badagoela argudiatuta. 36 urtez luzatu zen guda zibila, eta aipatu diktadoreak 1982-1983 bitartean agindu zuen. Tarte horretan 1.771 herritar maia hiltzeagatik gizateriaren aurkako krimenaz akusatuko dute, baita herritarren hilketa, tortura eta behartutako desplazamentuak agintzeagatik ere.

Prentsa braillez: 'Publinews' aldizkariaren eredua zabaltzen ari da Latinoamerikan

2012-09-11

110.000 lagunek sufritzen dute Guatemalan ikusmenarekin lotutako ezintasunen bat eta problema larriagoa da nekazalguneetan. Itsu gutxik daukate irratia edo telebista eskura. Horregatik, Publinews hilabetekariaren agerpena ez da nolanahiko albistea izan bertakoentzat. Doan da eta braillez dago idatzita. Uztailean atera zuten lehen zenbakia eta Amerika Erdialdeko braillez idatzitako lehenengo egunkaria da.

Geu, Ertamerikako emakumeok

2012-09-05

Unai Aranzadi kazetariak egindako dokumental honek Guatemala, El Salvador, Honduras eta Nicaragua herrietako emakume feministen testigantzak jasotzen ditu, euren bizpenak zein borrokak eta aldarrikapenak lehengo pertsonan azalduz. Munduan emakumeen kontrako eraso gehien gertatzen diren zonaldetariko da ertamerika, Nazio Batasunen esanetan. Bertan, hedabide batzuk arazo hau txikiagotzen dituzte, familia berneko arazotzat jotzen.

30 min // Iturria: elikaduraburujabetza.tv

"Monopolio mediatikoari erresistentzia egiteko baliagarri dira irrati komunitarioak"

2012-07-01

Elkarrizketa: Hartzea Lopez Arana

Baimen legalik gabeko ehunka irrati daude Hego eta Erdialdeko Amerikan. Irrati komunitarioak dira, "erresistentziaren ahotsak". Maia, garifuna edo gaztelania hizkuntzetan, herrien nortasunen eta aldaketa sozialaren bozgorailu dira. Batzuek Comunicador@s Populares por la Autonomia (COMPPA) elkartearen lankidetza jasotzen dute. Elkarte horretako kide dugu Tim Russo.

Bakerik gabeko lurraldeak

2012-06-22

Unai Aranzadi kazetariak egindako dokumental honek Txiapas eta Guatemalan, konpondu gabeko gatazka armatuan bizi diren bi herrietan, giza eskubideen egoera aztertzen du. Bi herri hauetan Estatuen aldetik gertatzen diren etengabeko erasoek bertako gizarte alternatiben kontra, giza eskubideen defentsaren alde, emakumeen askapenerako eta herri indigeneen alde dauden borroka antolatuetan erresistentzia aurkitzen dute.

30 min // Iturria: elikaduraburujabetza.tv
Ekoizlea:

Regina Jose Galindo artistak Guatemalako errealitatea jaso du Artiumen

2012-01-30

Regina Jose Galindo artistak (Guatemalako Hiria, 1974) Oilo ipurdia izeneko erakusketa paratu du Gasteizko Artium museoan. Bere herrialdeko arazoez mintzo dira haren bideo, argazki eta gainerakoak.

"Elikagaiak ekoizteko modua birpentsatu behar da"

2011-11-19

Juigalpa (Nikaragua), 1958. Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeak (F AO) New Yorken daukan bulegoa du ohiko lantokia. Munduko Landagunea elkarteak Bilbon antolatutako Familia Nekazaritzaren Munduko Biltzarrean parte hartu zuen urri hasieran. Hitzaldi eta lan-batzorde artean, tartetxoa aurkitu zuen gure galderei erantzuteko.

Lau militar zigortu dituzte Guatemalan gerra zibiliean 201 indigena hiltzeagatik

2011-08-04

6.000 urtetik gorako kartzela zigorra ezarri die Guatemalako Justiziak lau soldadu ohiri, 1982an 201 indigena hiltzea leporatuta. Ebazpen historikoa da, Guatemalako Auzitegi Gorenak lehen aldiz zigortu baititu armadako kideak gerra zibilean (1960-1996) eginiko sarraskiengatik. Gizateriaren aurkako krimenak egitea ere egotzi diote.

Maia kultura bizirik

2011-04-10

Guatemalako Atlitan lakua itsasotik 2.000 bat metroko altueran, mendiz inguraturik dago. Honen inguruan 220.000 bat pertsona bizi dira eta hauetako asko maiak dira. Inguru horretan lortutakotik bizi dira gehienbat, baina herri batzuetan turismoa bilakatu da ekonomiaren ardatz.

Jatorrizko ametsak

2008-11-03

Mondragon Unibertsitateak Hego Amerikako hainbat komunitatetako ordezkariak gonbidatu ditu euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Urriaren 13az geroztik Euskal Herriko bazter batetik bestera ibili dira eta asteazkenenean ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzan izan ziren. ARGIAren esperientziaren berri jaso zuten Xabier Letona zuzendariaren eta Pello Zubiria zuzendariaren albokoaren eskutik. Mondragon Unibertsitateak Garabide Elkartearen bidez, garapen bidean dauden... [+]

Ameriketako herri indigenetako ordezkariak ARGIAn izan dira

2008-10-30

Banana erregeak azala urrezko eta etorkizuna ustel

2008-07-20

Munduan gehien jaten den fruitua, banana edo platanoa, gaixorik dago eta ez omen dauka sendabiderik. Banana korporazio handiekin batera nagusitu da azken mendeotan eta urrezko fruituaren kinka larriak irudika lezake multinazional horiek kudeatutako mundua norantz doan.

Guatemala: bakean gerran adina jende akabatu daiteke

2008-06-22

200.000 herritarren heriotza eta beste milioi erdiaren ihesa eragin zuen 36 urteko gerra 1996an bukatu zen. Baina bake denboran kriminalitateak gerrateak adina jende hiltzen du. Agintariek gaixtaginen aitzakia egiten duten arren, adituek uste dute garbiketa sozial eta etnikoak jarraitzen duela.

Kitxuak, maiak, maputxeak eta aimarak ARGIAn

2007-11-20

Emaiguzu, Jauna, hondamendi bat ondo inbertitzeko

2005-05-22

Pello Zubiria zubiria@argia.eus Joan den Eguberri bigarreneko tsunamiak itxuraldatu egin ditu kolpatu zituen itsas bazter guztiak. Baina aldaketok ez dira fisikoak bakarrik. Ondorengo berreraikuntzan, bertako herritarrak baztertu eta kostalde berria eraiki nahi dute, negozioak egiteko lur berri bila dabiltzan kopainia handiek. Naomi Klein kazetari gaztea (35 urte ditu) mugimendu altermundialistaren erreferentzietako bat da. Kanadan sortua, mundu osoan ospea emango zion liburua... [+]

Hiesa sendatzea nork merezi duen erabaki dezagun

2003-12-14

Pello Zubiria zubiria@argia.eus AllAfrica.com hedabide digitalak kontinente hori zigortzen duen izurriaz egin die galde bere irakurleei. Baina gaia bere alderik gordinenetik jorratzea proposatu die: beharrezko sendagaiak gaixo guztientzako aski izango ez direnez, nola erabaki behar da botikak eta tratamendua nori eman eta nori ez? AllAfrica.com indar handiko komunikabide bihurtu da. Maurizio uhartean dago erregistratua, baina egoitzak Johannesburgo, Dakar, Abidjan and Washingtonen ditu... [+]

Rios Montt berpiztu dute Guatemalan, Lazaro bezala

2003-09-28

Pello Zubiria Aspaldiko kontuak bailiran ezagutzen dituzte gure haurrek Ameriketako diktadurak, urteurrenen baltsean. Ez Victor Jararen eta ez Quilapayunen kantarik entzun dute sekula. Baina diktadura odoltsuak 70 eta 80ko hamarkadetan ez zirela agortu erakutsi nahi du norbaitek Guatemala ttikian. 200.000 herritar hiltzeraino iritsi ziren militar ustel haien ikurretako bat, Efrain Rios Montt, azaroan irits daiteke berriro boterera. Hauteskundez. Guatemalan aspaldi ez bezalako bortizkeria... [+]

Kafeak gosea ematen du merkeegia denean

2002-10-06

Goizean hartu duzun (edo bazkalondoan eskatuko duzun) kafe kikarakada hori Euskal Herrian 0,8 edo 1,2 euro kostatu zaizu. Baina katilutxo barruan goilarearekin azukreari eragiten zenion bitartean, ez zaizu burutik pasa ere egin ordaindu duzunaren %2 baino askoz gehiago ez diotela pagatu kafe aleak produzitu dituen laborariari. Akeitaren prezioa jakinda gainera, agian pentsatuko zenuen hori lantzen duen nekazariak gariari edo artoari baino etekin handiagoa aterako ziola. Baina oker zeunden:... [+]