"Hip-hop-a itxaropenari eusteko bidea da Gerrak eta miseria gogorrak bizi izan ditugunontzat"

Rebeca Lane Guatemalako poeta, anarkista eta rapera da. Bere burua artibistatzat –artea eta aktibismoa batzen dituena– eta Erdialdeko amerikartzat du. Bere idatzi eta kantuetan zein egunerokoan diktadura salatu eta emakumeen alde irmo egiten du. Donostia 2016k gonbidatuta Euskal Herrira etorri da eta han eta hemen tailerrak zein kontzertuak egiten dihardu. Hip-hopa egiten badu ere, AEBetako patroitik asko aldentzen da eta Erdialdeko Amerikako afroan sakontzen du: reggaean, cumbian, karibearrean...

Bakoitza bere bakea eraikitzen

Ez dira berdinak izan gatazka armatuak Guatemalan, El Salvadorren eta Euskal Herrian. Gatazkak bezala bakea eraikitzeko moldeak ere desberdinak dira. Ados da Morena Herrera feminista salvadortarra. Haren ustez, emakumeak ados diren gaietan aurrera egitea da gakoetako bat.

Guatemalako diktadurako azken generala hil da

XX. mendeko 60ko hamarkadan hasi eta 80kora arte luzatu zen diktadura militarra Guatemalan, eta Oscar Mejía Víctores generala izan zuen azken agintaria.

Guatemalako 18 militar ohi atxilotu dituzte 80ko hamarkadan 558 indigena hiltzeagatik

“Latinoamerikako indarreko desagertze kasu handiena da” Fiskal Nagusiaren esanetan. Nazio Batuen datuen arabera 36 urte iraun zuen gatazkan 245.000 pertsona hil zituzten, haietako %97 militarrek eta paramilitarrek.

'Ruda': Guatemalako emakume enpoderatuak eta sendabelar eder hura

Ruda dokumentalak Guatemalako emakumeen indarkeria egoera anitzak ditu mintzagai. Emakumeok denetariko erasoak jasan dituzte haien bizitzan zehar baina hargatik ez dira biktima paper hustuan geratu.

"Arrazismo estrukturala ikusarazteko arazoak ditugu"

Tokian tokiko topaketetan esperientzietatik ikastea eta lortu nahi duten gizartea hitzetara eramatea dute helburu.

Latinoamerikako pelikula onenen zerrenda

Urte hasieran, IMDb-ko lan-taldeak Latinoamerikako herrialde bakoitzeko film onenen zerrenda zein den erabakitzeko botazioa jarri zuen abian. Zerrenda osatzen duten film gehienek Latinoamerikako gizarteek sufritzen duten biolentzia erakusten dute era gordinean.

Ríos Montt Guatemalako diktadore ohia genozidioagatik zigortu duen epaia baliogabetu dute

Guatemalako epaitegi batek 80 urteko espetxe zigorra ezarri zion Efraín Ríos Montt diktadore ohiari duela astebete, 1982 eta 1983an ixil etniako 2.000 indigenen heriotza eragin zuen genozidioagatik eta gizateriaren aukako krimenengatik. Gorte konstituziogileak baliogabetu egin du epai hori. Biktimek eta giza eskubideen aldeko eragileen hitzetan, epaileek presio handia jasan dute.

Maien aurkako genozidioagatik Guatemalako diktadore ohia epaitzen ari dira

Efraín Ríos Montt Guatemalako diktadore ohiaren aurkako epaiketa berrekin dute astelehenean. Gizateriaren aurkako genozidioaren autore intelektual izatea egozten diote. Garai hartako inteligentzia militarreko buruzagi José Mauricio Rodríguez ere akusatuen aulkian eseri dute.  Maia ixil jatorrizko herriko 1.771 kide hiltzea leporatzen diote.

Guatemalako diktadore ohia, maien genozidioagatik akusatua

Guatemalako epaile batek Efrain Rios Montt diktadore ohia genozidioagatik epaituko du, hori egiteko nahikoa oinarri badagoela argudiatuta. 36 urtez luzatu zen guda zibila, eta aipatu diktadoreak 1982-1983 bitartean agindu zuen. Tarte horretan 1.771 herritar maia hiltzeagatik gizateriaren aurkako krimenaz akusatuko dute, baita herritarren hilketa, tortura eta behartutako desplazamentuak agintzeagatik ere.

Prentsa braillez: 'Publinews' aldizkariaren eredua zabaltzen ari da Latinoamerikan

110.000 lagunek sufritzen dute Guatemalan ikusmenarekin lotutako ezintasunen bat eta problema larriagoa da nekazalguneetan. Itsu gutxik daukate irratia edo telebista eskura. Horregatik, Publinews hilabetekariaren agerpena ez da nolanahiko albistea izan bertakoentzat. Doan da eta braillez dago idatzita. Uztailean atera zuten lehen zenbakia eta Amerika Erdialdeko braillez idatzitako lehenengo egunkaria da.

"Monopolio mediatikoari erresistentzia egiteko baliagarri dira irrati komunitarioak"

Elkarrizketa: Hartzea Lopez Arana Baimen legalik gabeko ehunka irrati daude Hego eta Erdialdeko Amerikan. Irrati komunitarioak dira, "erresistentziaren ahotsak". Maia, garifuna edo gaztelania hizkuntzetan, herrien nortasunen eta aldaketa sozialaren bozgorailu dira. Batzuek Comunicador@s Populares por la Autonomia (COMPPA) elkartearen lankidetza jasotzen dute. Elkarte horretako kide dugu Tim Russo.

Regina Jose Galindo artistak Guatemalako errealitatea jaso du Artiumen

Regina Jose Galindo artistak (Guatemalako Hiria, 1974) Oilo ipurdia izeneko erakusketa paratu du Gasteizko Artium museoan. Bere herrialdeko arazoez mintzo dira haren bideo, argazki eta gainerakoak.

"Elikagaiak ekoizteko modua birpentsatu behar da"

Juigalpa (Nikaragua), 1958. Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeak (F AO) New Yorken daukan bulegoa du ohiko lantokia. Munduko Landagunea elkarteak Bilbon antolatutako Familia Nekazaritzaren Munduko Biltzarrean parte hartu zuen urri hasieran. Hitzaldi eta lan-batzorde artean, tartetxoa aurkitu zuen gure galderei erantzuteko.

Lau militar zigortu dituzte Guatemalan gerra zibiliean 201 indigena hiltzeagatik

6.000 urtetik gorako kartzela zigorra ezarri die Guatemalako Justiziak lau soldadu ohiri, 1982an 201 indigena hiltzea leporatuta. Ebazpen historikoa da, Guatemalako Auzitegi Gorenak lehen aldiz zigortu baititu armadako kideak gerra zibilean (1960-1996) eginiko sarraskiengatik. Gizateriaren aurkako krimenak egitea ere egotzi diote.

Ameriketako herri indigenetako ordezkariak ARGIAn izan dira

Mondragon Unibertsitateak Hego Amerikako hainbat komunitatetako ordezkariak gonbidatu ditu euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Urriaren 13az geroztik Euskal Herriko bazter batetik bestera dabiltza eta atzo goizean ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzan izan ziren. ARGIAren...

Banana erregeak azala urrezko eta etorkizuna ustel

Munduan gehien jaten den fruitua, banana edo platanoa, gaixorik dago eta ez omen dauka sendabiderik. Banana korporazio handiekin batera nagusitu da azken mendeotan eta urrezko fruituaren kinka larriak irudika lezake multinazional horiek kudeatutako mundua norantz doan.

Guatemala: bakean gerran adina jende akabatu daiteke

200.000 herritarren heriotza eta beste milioi erdiaren ihesa eragin zuen 36 urteko gerra 1996an bukatu zen. Baina bake denboran kriminalitateak gerrateak adina jende hiltzen du. Agintariek gaixtaginen aitzakia egiten duten arren, adituek uste dute garbiketa sozial eta etnikoak jarraitzen duela.

Kitxuak, maiak, maputxeak eta aimarak ARGIAn

Mondragon Unibertsitateak gonbidatu ditu Hego Amerikako hainbat komunitatetako bederatzi lagun euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Egun hauetan Euskal Herriko bazter batetik bestera dabiltza eta atzo ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzara pare bat orduko bisita egin zuten....

Emaiguzu, Jauna, hondamendi bat ondo inbertitzeko

Pello Zubiria zubiria@argia.eus Joan den Eguberri bigarreneko tsunamiak itxuraldatu egin ditu kolpatu zituen itsas bazter guztiak. Baina aldaketok ez dira fisikoak bakarrik. Ondorengo berreraikuntzan, bertako herritarrak baztertu eta kostalde berria eraiki nahi dute, negozioak egiteko lur...

Hiesa sendatzea nork merezi duen erabaki dezagun

Pello Zubiria zubiria@argia.eus AllAfrica.com hedabide digitalak kontinente hori zigortzen duen izurriaz egin die galde bere irakurleei. Baina gaia bere alderik gordinenetik jorratzea proposatu die: beharrezko sendagaiak gaixo guztientzako aski izango ez direnez, nola erabaki behar da botikak...

Rios Montt berpiztu dute Guatemalan, Lazaro bezala

Pello Zubiria Aspaldiko kontuak bailiran ezagutzen dituzte gure haurrek Ameriketako diktadurak, urteurrenen baltsean. Ez Victor Jararen eta ez Quilapayunen kantarik entzun dute sekula. Baina diktadura odoltsuak 70 eta 80ko hamarkadetan ez zirela agortu erakutsi nahi du norbaitek Guatemala...

Kafeak gosea ematen du merkeegia denean

Goizean hartu duzun (edo bazkalondoan eskatuko duzun) kafe kikarakada hori Euskal Herrian 0,8 edo 1,2 euro kostatu zaizu. Baina katilutxo barruan goilarearekin azukreari eragiten zenion bitartean, ez zaizu burutik pasa ere egin ordaindu duzunaren %2 baino askoz gehiago ez diotela pagatu kafe...
Multimedia

2016-09-19  |  Guatemala

"Inon inspiraziorik aurkitu badugu, hori euskaldunen hizkuntza berritzeko gaitasunean izan da"

Guatemalako giza eskubideen defendatzaile Claudia Samayoaren eta Saharautz elkartasun taldeko presidente Xabier Euzkitzeren arteko solasaldia. Oharra: Bideoa euskaraz ikusteko sakatu Youtubeko azpitituluen botoia.

2014-11-27  |  Guatemala

Eutsi edo hil

ikuspegi indigena batetik, lurra, hezkuntza, hizkuntzak eta "Bizitze Ona" bezalako gaiak jorratzen ditu bideoak. Mugarik gabe elkarteak antolatutako “Eutsi edo Hil” jardunaldien barruan, Guatemala eta Kolonbiako hiru emakume lider indígena egon ziren euren...

2013-04-12  |  Guatemala

Guatemala egiaren bila

Diktadura garaian irekitako zauriak sendatu gabe jarraitzen du Guatemalan. Azken urteotan biktimek eta mugimendu sozialek egiaren bila urraturiko bidea aztertu du Fora de Quadre kazetari talde kataluniarrak egindako bideo honetan.

2012-09-05  |  Guatemala

Geu, Ertamerikako emakumeok

Unai Aranzadi kazetariak egindako dokumental honek Guatemala, El Salvador, Honduras eta Nicaragua herrietako emakume feministen testigantzak jasotzen ditu, euren bizpenak zein borrokak eta aldarrikapenak lehengo pertsonan azalduz. Munduan emakumeen kontrako eraso gehien gertatzen diren ...

2012-06-22  |  Guatemala

Bakerik gabeko lurraldeak

Unai Aranzadi kazetariak egindako dokumental honek Txiapas eta Guatemalan, konpondu gabeko gatazka armatuan bizi diren bi herrietan, giza eskubideen egoera aztertzen du. Bi herri hauetan Estatuen aldetik gertatzen diren etengabeko erasoek bertako gizarte alternatiben kontra, giza eskubideen...

2011-04-10  |  Guatemala

Maia kultura bizirik

Guatemalako Atlitan lakua itsasotik 2.000 bat metroko altueran, mendiz inguraturik dago. Honen inguruan 220.000 bat pertsona bizi dira eta hauetako asko maiak dira. Inguru horretan lortutakotik bizi dira gehienbat, baina herri batzuetan turismoa bilakatu da ekonomiaren ardatz.

2008-11-03  |  Guatemala

Jatorrizko ametsak

Mondragon Unibertsitateak Hego Amerikako hainbat komunitatetako ordezkariak gonbidatu ditu euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Urriaren 13az geroztik Euskal Herriko bazter batetik bestera ibili dira eta asteazkenenean ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzan izan ziren....

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys