Gizartea https://www.argia.eus eu ARGIA Gizartea kanaleko albisteak Sun, 12 Apr 2026 01:48:56 +0200 Sun, 12 Apr 2026 01:48:56 +0200 Gizartea https://www.argia.eus/template/images/argia-gardena.png https://www.argia.eus <![CDATA[Desgaitasuna duten ikasleen eskubideak bermatzeko baliabide falta dagoela salatu du Cermin elkarteak]]> https://www.argia.eus/albistea/desgaitasuna-duten-ikasleen-eskubideak-bermatzeko-baliabide-falta-dagoela-salatu-du-cermin-elkarteak 2026-04-10 https://www.argia.eus/albistea/desgaitasuna-duten-ikasleen-eskubideak-bermatzeko-baliabide-falta-dagoela-salatu-du-cermin-elkarteak Desgaitasuna duten pertsonen eta haien senideen hezkuntza eskubideei buruzko kezkak eta salaketak jasotzen dituen txosten bat argitaratu du Nafarroako Cermin elkarteak.

]]> <![CDATA[Ezkiagaren sexu abusuen aurrean ‘Gu biktimekin, eta la Salle?’, esango dute larunbatean ikasle ohiek deitutako elkarretaratzean]]> https://www.argia.eus/albistea/ezkiagaren-sexu-abusuen-aurrean-gu-biktimekin-eta-la-salle-esan-dute-larunbaten-elkarretaratzea-deitu-duten-ikasle-ohiek 2026-04-09 https://www.argia.eus/albistea/ezkiagaren-sexu-abusuen-aurrean-gu-biktimekin-eta-la-salle-esan-dute-larunbaten-elkarretaratzea-deitu-duten-ikasle-ohiek Elkarretaratzea deitu dute larunbatean Donostian La Salleko ikasle ohiek Patxi Ezkiaga auzia dela eta. Ikastetxeko irakasle eta zuzendaria izandakoak egindako sexu abusuen aurrean biktimei babesa erakutsi eta ikastetxearen jarrera salatuko dira.

]]> <![CDATA[Espainiako Auzitegi Nazionalak Korrikan agertutako euskal presoen argazkiak ikertuko ditu, UPNk salaketa jarri ostean]]> https://www.argia.eus/albistea/audientzia-nazionalak-korrikan-agertutako-etako-kideen-argazkiak-ikertuko-ditu-upn-salaketa-jarri-ostean 2026-04-09 https://www.argia.eus/albistea/audientzia-nazionalak-korrikan-agertutako-etako-kideen-argazkiak-ikertuko-ditu-upn-salaketa-jarri-ostean Korrikan ETAko kideen argazkiak erakustegatik UPN alderdiak salaketa aurkeztu zuen martxoaren 25ean, ekintzak terrorismoa “goratu” eta biktimen “umiliazioa” sustatzen dituelakoan. Espainiako Auzitegi Nazionalak Espainiako Poliziari eta Guardia Zibilari gertakaria ikertzeko eskatu die.

]]> <![CDATA[Batera-k estatus bereziko lurralde kolektibitatearen eztabaida "beregain hartzea" galdetu dio Hirigune Elkargoari]]> https://www.argia.eus/albistea/estatus-bereziko-lurralde-kolektibitatearen-eztabaida-beregain-hartzea-galdetu-dio-hirigune-elkargoari-batera-k 2026-04-09 https://www.argia.eus/albistea/estatus-bereziko-lurralde-kolektibitatearen-eztabaida-beregain-hartzea-galdetu-dio-hirigune-elkargoari-batera-k Larunbatean izanen da Euskal Hirigune Elkargoaren batzarra eta orduan izendatuko dute agintaritza berrirako lehendakaria. Ipar Euskal Herriarentzako estatus bereziko lurralde kolektibitatearen gaia "beregain hartzea" galdetu dio Batera plataformak Hirigune Elkargoari.

]]> <![CDATA[Berrizen bikotekidea hiltzen saiatzeagatik atxilotutako gizona espetxeratu dute]]> https://www.argia.eus/albistea/berrizen-bikotekidea-hiltzen-saiatzeagatik-atxilotutako-gizona-espetxeratu-dute 2026-04-09 https://www.argia.eus/albistea/berrizen-bikotekidea-hiltzen-saiatzeagatik-atxilotutako-gizona-espetxeratu-dute Pasa den astelehenean atxilotu zuten 48 urteko gizonezkoa, Berrizen (Bizkaia), bikotekidea labankadaz hiltzen saiatzea egotzita. Asteazkenean utzi dute epailearen esku, eta Durangoko Auzialdiko Auzitegiko Atal Zibileko eta Instrukzioko 4. plazak erabaki du behin-behinean espetxeratzea. Bezperan, ehunka herritarrek indarkeria matxistaren aurka manifestazioa egin dute Berrizen.

]]> <![CDATA[EHUko hauteskundeak galdu zituztenek kargu altuak eskuratu dituzte orain, EAJren bueltan]]> https://www.argia.eus/albistea/kargu-altuak-eajren-eskutik-euskal-unibertsitateko-hauteskundeak-galdutako-kideentzat 2026-04-08 https://www.argia.eus/albistea/kargu-altuak-eajren-eskutik-euskal-unibertsitateko-hauteskundeak-galdutako-kideentzat Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) hauteskundeak galdu zituen Eva Ferreira errektore ohiaren taldeak, eta zerrendako bederatzi kidek gutxienez kargu altuak eskuratu dituzte, Naiz-ek jaso duenez.

]]> <![CDATA[Armagintzaren eta gerren “negozioaren” aurkako bizikleta martxa egingo dute larunbatean]]> https://www.argia.eus/albistea/armagintzaren-eta-gerren-negozioaren-aurkako-bizikleta-martxa-egingo-dute-larunbatean 2026-04-08 https://www.argia.eus/albistea/armagintzaren-eta-gerren-negozioaren-aurkako-bizikleta-martxa-egingo-dute-larunbatean “Gerra, gastu eta industria militarraren aurkako 18. Bizikleta Martxa” antolatu dute aurten ere Bizkaiko zenbait eragile sozialek.

]]> <![CDATA[Eraso matxista salatzeko manifestazioa deitu dute Berrizen]]> https://www.argia.eus/albistea/eraso-matxista-salatzeko-manifestazioa-deitu-dute-berrizen 2026-04-07 https://www.argia.eus/albistea/eraso-matxista-salatzeko-manifestazioa-deitu-dute-berrizen Berrizko Mugimendu Feministak manifestazio zaratatsua deitu du astearterako, gizon bat bikotekidea labankadaz hiltzen saiatu izana salatzeko. Udaletxe paretik abiatuko da manifestazioa, 18:30ean.

]]> <![CDATA[ "Nerabe asko daude hankaz gora, hazkuntzaren oinarria ez zaielako errespetatu"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/maider-leunda-bide-bat-norberarena 2026-04-07 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/maider-leunda-bide-bat-norberarena Lasai hitz egiten du Maider Leundak. Denbora eskaintzen die bere pazienteei, eta denbora eskaini digu guri ere medikuntzari ikusten dizkion aldekoak eta kontrakoak uler ditzagun. Dena ez baitira sintomak; sintometara ez iristean egon liteke gakoa.

]]> <![CDATA[Bina urteko kartzela zigorra 2021ean Basaurin talde-eraso homofoboa egin zuten gazteentzat]]> https://www.argia.eus/albistea/kartzela-zigorra-eta-isuna-basaurik-2021ean-eraso-homofoboak-egindako-gazteei 2026-04-01 https://www.argia.eus/albistea/kartzela-zigorra-eta-isuna-basaurik-2021ean-eraso-homofoboak-egindako-gazteei Bina urteko kartzela zigorra eta 2.700 euroko isunak jarri dizkie Bizkaiko Probintzia Auzitegiak 2021ean 23 urteko gazte baten aurkako eraso “homofobo” eta “diskriminatzaileak” egin zituzten pertsonei.

]]> <![CDATA[Iritsi berriei seme-alabek euskaraz ikasi dezaketela azaltzeko lan egiten du Castejongo ama talde batek]]> https://www.argia.eus/albistea/iritsi-berriei-seme-alabek-euskaraz-ikasi-dezaketela-azaltzeko-lan-egiten-du-castejongo-ama-talde-batek 2026-04-01 https://www.argia.eus/albistea/iritsi-berriei-seme-alabek-euskaraz-ikasi-dezaketela-azaltzeko-lan-egiten-du-castejongo-ama-talde-batek Nafarroako Erriberan, ezezagutza handia dago euskararen eta euskaraz ikastearen inguruan, zer esanik ez beste herrialde eta kultura batzuetatik etorri berri badira. Familia horiei D ereduaren onurak azaltzeko lan egiten du bertako ama talde batek: “Integrazio eta kohesio hizkuntza da euskara, hala adierazten diegu”.

]]> <![CDATA[Ehunka lagunek salatu dute Bilboko Errekalde auzoko gaztetxe bat hustu dutela]]> https://www.argia.eus/albistea/bilboko-errekalde-auzoko-gaztetxe-bat-hustu-du-ertzaintzak 2026-04-01 https://www.argia.eus/albistea/bilboko-errekalde-auzoko-gaztetxe-bat-hustu-du-ertzaintzak Puxka kolektiboak okupatua zuen eraikina, hiru hamarkadatan hutsik egon dena. Astearte goizean hustu du eraikina Ertzaintzak, eta istilurik izan ez den arren, gazte bati espedientea ireki dio Ertzaintzak; beste bi identifikatu egin ditu. 

]]> <![CDATA[ICEren sustrai estatubatuar sakonak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/iceren-sustrai-estatubatuar-sakonak 2026-04-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/iceren-sustrai-estatubatuar-sakonak AEB, XVIII. mendearen hasiera. Esklabo patruilak antolatzen hasi ziren, esklabo beltzak zelatatu eta kontrolatzeko. Gizonezko zuriek osatzen zituzten talde horiek eta esklabotza oinarri zuen ekoizpen eredu ekonomikoari eustea zuten azken jomuga. Esklaboak antola zitezen saihesten zuten izuaren, torturen, bortxaketen eta jipoien bidez. Eta patruilen jarduna ez zen esklaboetara mugatzen; ihes egindakoak ehizatzeaz gain, askatasuna lortutako beltzak ere jazartzen zituzten.

Hegoaldeko... [+]

]]> <![CDATA["Gatazka ez da turisten eta bizilagunen artekoa"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/asier-basurto-arruti 2026-04-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/asier-basurto-arruti Turismoa ez da gaur goizeko kontua, baina mugak begien bistan ipini dira bereziki azken urteotan. Gaia aztertzeko eta gogoeta bultzatzeko liburua argitaratu berri du ARGIAk: Turismoa. Desazkundera bidaia. Donostiako Bizilagunekin plataformako kide da Asier Basurto. Euskal Herriko markoan kokatu du liburua. Ez da irakurgai akademiko bat, ezta datuen azterketa bat ere; oinarrizko azalpen bat da gaira sartu nahi duen ororentzat.

]]> <![CDATA[Gu gabe, iraultzarik ez!]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/gu-gabe-iraultzarik-ez 2026-04-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/gu-gabe-iraultzarik-ez Emakume kurduek Bakea? Ez gu gabe! izenburupean antolaturiko konferentzia batera gonbidatu naute, hemen, Zurichen. Emakumeek bake-prozesuetan duten rolaren inguruko konferentzia transnazionala da. Akademikoak, gizarte zibileko ordezkariak, kazetariak, erabaki politikoak hartzen dituztenak eta praktikatik datozen emakumeak bilduko ditu topaketak, honako gai hauei buruz eztabaidatzeko: emakumeen parte-hartzea negoziazio-prozesuetan, bakearen eraikuntza, ordezkaritza berdinzalea, adierazpen- eta... [+]

]]> <![CDATA[Hutsa nola bete?!]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/hutsa-nola-bete 2026-04-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/hutsa-nola-bete Txillida eskultore ezagunari laguntzen ibilitako langileetako batek kontatu zidan. Garabiak lantegiko makina erraldoi bat airean hartzen zuenean, denek hutsunea ikusten zuten makina egondako tokian; aldiz, Txillidak hustasuna ikusten omen zuen garabiak altxa ahala makinak uzten zuen tokia betetzen.

Duela egun batzuk dokumental oso interesgarria ikusi nuen, Hutsune handi bat deritzana. Urretxun eta Zumarragan duela berrogei urte drogak eraildako ehun eta hamabost gazteren senide, familia eta... [+]

]]> <![CDATA[Gudu kulturala]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/gudu-kulturala 2026-04-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2958/gudu-kulturala Ingelesezko oinarrizko maila ikasten ari denarentzat pozgarria izango da Trump hitz egiten entzutea. Ez dioenagatik, erabiltzen duen hizkeragatik baizik. Hiztegi arrunta darabil, esaldi laburrak lehenesten ditu, eta antonimoak errepasatzeko hamaika adibide jartzen ditu: ona eta txarra, irabazi eta galdu, aliatua eta etsaia… Hizkuntzan hasiberria denarentzat, itzelezko txutea. Listening and comprehension, hamarrekoa! Zoritxarrez, Trumpen ideologia partekatzen duen eta botere posizioan... [+]

]]> <![CDATA[Heriotz zigorra onartuta, palestinarrak exekutatzea politika ofizial bihurtu dute Israelen]]> https://www.argia.eus/albistea/israelek-palestinarrak-urkatzeko-baimen-legala-izango-du 2026-03-31 https://www.argia.eus/albistea/israelek-palestinarrak-urkatzeko-baimen-legala-izango-du Israelgo Parlamentuak Zisjordanian daude palestinarrak urkatzea baimentzen duen legea onartu du. Itamar Ben Gvir Segurtasun Nazionaleko ministroak xanpainarekin ospatu du berak bultzatutako neurriaren onarpena.

]]> <![CDATA[Ramon Zallo, ikertzaile eta militante nekaezinaren profila]]> https://www.argia.eus/albistea/ramon-zallo-ikertzaile-eta-militante-nekaezin-baten-profila 2026-03-31 https://www.argia.eus/albistea/ramon-zallo-ikertzaile-eta-militante-nekaezin-baten-profila Ramon Zallo (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1948-2026) EHUko katedradun, ikerlari eta ekintzailea zendu da 77 urterekin. Komunikazioaren ikuspegitik ekarpen akademiko oparoa egiteaz gain, hamaika borroka eta ekimenetan engaiaturik ibili izan zen bere bizitzan, politika, kultura eta ekologismoari lotuta. “Eskerrik asko, Ramon, erakutsi diguzun guztiagatik eta borrokan bidelagun izateagatik”, halaxe eman du bere heriotzaren berri Guggenheim Urdaibai Stop plataformak. Astearte honetan agurtuko dute herriko Uribe beilatokian.

]]> <![CDATA[Lurra eta kultura ardatz dituen festa egingo dute Amillubin maiatzaren 16an]]> https://www.argia.eus/albistea/lurra-eta-kultura-ardatz-dituen-festa-egingo-dute-amillubin-maiatzaren-16an 2026-03-31 https://www.argia.eus/albistea/lurra-eta-kultura-ardatz-dituen-festa-egingo-dute-amillubin-maiatzaren-16an Hirugarren Udaberri Festa egingo dute Amillubi proiektuan, Zestoako (Gipuzkoa) Amilibia baserrian, "Lurra oinarri, utopien bidean" lemapean. Goizetik iluntzera iraungo duen egitaraua aurkeztu dute, hausnarketa, elikadura eta kultura uztartuko dituena.

]]> <![CDATA[Inperialismoa, gerrak eta elikadura]]> https://www.argia.eus/albistea/inperialismoa-gerrak-eta-elikadura 2026-03-31 https://www.argia.eus/albistea/inperialismoa-gerrak-eta-elikadura Egungo egoera geopolitikoan, non kapitalismoaren faserik gorena den inperialismoa modu garden eta gordinean erasotzen ari den, mundu mailako krisi ekonomiko larria aurreikusten da, besteak beste, elikadura segurtasuna kolokan jartzen duena. Geopolitikan adituak ez garen arren, ez dagokigu beste alde batera begiratzea, eta gaurkotasunak behartzen gaitu gure mugetatik harago gertatzen dena kontuan hartzera.

]]> <![CDATA[Instagram, TikTok eta Youtube auzipetzearekin mehatxatu ditu Australiako Gobernuak, adin txikikoei sartzen uzteagatik]]> https://www.argia.eus/albistea/instagram-tiktok-eta-youtube-auzipetzearekin-mehatxatu-ditu-australiako-gobernuak-adin-txikikoei-sartzen-uzteagatik 2026-03-31 https://www.argia.eus/albistea/instagram-tiktok-eta-youtube-auzipetzearekin-mehatxatu-ditu-australiako-gobernuak-adin-txikikoei-sartzen-uzteagatik 16 urtetik beherakoei sare sozialetan aritzeko debekua behar bezala ez betetzea eta nahikoa neurri ez hartzea leporatu die Australiako Gobernuak plataforma handiei. Ikerketa abiatu du: "Probak biltzen ari gara, Auzitegi Federalera joateko".

]]> <![CDATA[Gipuzkoako odol bankuko langileak greban daude, lan-hitzarmen berria eta garapen profesionala eskatzeko]]> https://www.argia.eus/albistea/gipuzkoako-odol-bankuko-langileak-greban-daude-lan-hitzarmen-berria-eta-garapen-profesionala-eskatzeko 2026-03-30 https://www.argia.eus/albistea/gipuzkoako-odol-bankuko-langileak-greban-daude-lan-hitzarmen-berria-eta-garapen-profesionala-eskatzeko Martxoaren 30etik apirilaren 2ra greba egingo dute Gipuzkoako Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroko langileek, lan-hitzarmen berria adostu eta langileen garapen profesionala bermatu dadila eskatzeko.

]]> <![CDATA[Sexu abusuen biktimak indemnizatzeko protokoloa egin dute Elizak eta Espainiako Gobernuak]]> https://www.argia.eus/albistea/sexu-abusuen-biktimak-indemnizatzeko-protokoloa-egin-dute-elizak-eta-espainiako-gobernuak 2026-03-30 https://www.argia.eus/albistea/sexu-abusuen-biktimak-indemnizatzeko-protokoloa-egin-dute-elizak-eta-espainiako-gobernuak Delituak preskribitu duelako, edo pederasta hilda dagoelako, epaitegietara jo ezin duten biktimak indemnizatzeko sistema adostu dute Espainiako Gobernuak eta Elizako erakundeek, Espainiako arartekoaren bidez. 

]]> <![CDATA[Marmelada eta kontserbak, Artiedako Arterra Bizimodu proiektuaren barruan]]> https://www.argia.eus/albistea/marmelada-eta-kontserbak-artiedako-arterra-bizimodu-proiektuaren-barruan 2026-03-30 https://www.argia.eus/albistea/marmelada-eta-kontserbak-artiedako-arterra-bizimodu-proiektuaren-barruan Artiedako (Nafarroa) Arterra Bizimodu proiektu kolektiboko kide dira Ione Andia Celaya eta Lorena Mompel Sanchez, Gukalde Kontserbak egitasmoa abiatu dutenak. 2024ko udan hasi ziren kontserbak ekoizten, baina lehenagotik zetorren proiektua. “Beste lan batzuetan ari ginen, baina sentitzen genuen ez genuela inolako konexiorik, ez lurrarekin, ezta herriarekin ere. Hemen bizi eta lan egiteko zerbait garatzeko gogoz ginen, eta horrela ekin genion bide honi”, adierazi du Andiak. Lehen sektoreko edo eraldaketari begirako zerbait jarri nahi zuten martxan, eta etxerako kontserbak egiten zituztenez, aukera hori lantzen hastea erabaki zuten.

]]> <![CDATA["Zugandik espero dena egiten ez baduzu, errazagoa izanen da diagnostiko bat jasotzea"]]> https://www.argia.eus/albistea/zugandik-espero-dena-egiten-ez-baduzu-errazagoa-izanen-da-diagnostiko-bat-jasotzea 2026-03-27 https://www.argia.eus/albistea/zugandik-espero-dena-egiten-ez-baduzu-errazagoa-izanen-da-diagnostiko-bat-jasotzea Osasunbideak 1.878 pertsona artatu ditu 2025ean depresioagatik. Gehiengoa emakumeak dira. David Brugos Mirandak, Nafarroako Osasun Mentaleko Bitarteko Baliabideen Arloko zerbitzuburuak, arrazoiak azaldu ditu.

]]> <![CDATA[Oporretarako hamar puntuko erronka jarri diete Irungo eskola bateko familiei: "Baietz pantaila kontsumoa murriztu!"]]> https://www.argia.eus/albistea/oporretarako-hamar-puntuko-erronka-jarri-diete-irungo-eskola-bateko-familiei-baietz-pantaila-kontsumoa-murriztu 2026-03-27 https://www.argia.eus/albistea/oporretarako-hamar-puntuko-erronka-jarri-diete-irungo-eskola-bateko-familiei-baietz-pantaila-kontsumoa-murriztu Parkera edo erosketetara mugikorrik gabe ateratzea, lagunekin egingo dugun plana pantailarik gabeko arnasgune izan dadin adostea gainerako familiekin, etxekoekin otorduak errespetatzea (pantailak erabili gabe), oporretarako helburu kuantifikagarriak jartzea… Proposamen dekalogo bat da, helburu argiarekin: oporrez gozatzea, pantailen menpekotasunetik aske.

]]> <![CDATA[7.200 alegazio aurkeztu dituzte Solariaren makroproiektu berrien aurka lurraldearen defentsarako plataformek]]> https://www.argia.eus/albistea/7200-alegazio-aurkeztu-dituzte-solariaren-makroproiektu-berrien-aurka-lurraldearen-defentsarako-plataformek 2026-03-27 https://www.argia.eus/albistea/7200-alegazio-aurkeztu-dituzte-solariaren-makroproiektu-berrien-aurka-lurraldearen-defentsarako-plataformek Arabako herri-mugimenduak landa-eremuaren industrializazioari dion gaitzespen historikoa berretsi du eta herritarrak maiatzaren 23an Gasteizen egingo den mobilizazio orokorrera deitu ditu. 

]]> <![CDATA[Alardeagatik piztutako polemika gainditu nahi du Hondarribiko udal gobernuak Berdintasun Plan berriarekin]]> https://www.argia.eus/albistea/alardeagatik-piztutako-polemika-gainditu-nahi-ditu-hondarribiko-udal-gobernuak-berdintasun-plan-berriarekin 2026-03-27 https://www.argia.eus/albistea/alardeagatik-piztutako-polemika-gainditu-nahi-ditu-hondarribiko-udal-gobernuak-berdintasun-plan-berriarekin Gaurko Udal Osoko Bilkuran onartzera eramango duten Hondarribiko Berdintasun Plan berriak aurreikusten dituen 124 ekintzetatik Alardeari lotutako 2 puntuek polemika piztu dute herrian. Alardearen afera planean txertatzera behartuta daudela aditzera eman du udal gobernuak. Eta Igor Enparan alkateak partaidetza prozesuan «eragileei betorik edo diskriminazio politikorik» eman denik ukatu du, eta gogoratu du emakumeen eta gizonezkoen arteko berdintasuna ez dela aukera politiko bat. «Udala ezin da neutral izan, ezberdintasunak dauden heinean administrazio publikoek ezin dute aukeratu esku-hartu ala ez, Hondarribiak ezin ditu begiak itxi», azaldu du. 

]]> <![CDATA[Baxoa euskaraz eskatu dute irakaskuntza publiko, pribatu, elebidun eta murgiltze ereduko elkarteek]]> https://www.argia.eus/albistea/baxoa-euskaraz-eskatzen-dute-irakaskuntza-publiko-pribatu-elebidun-eta-murgiltze-ereduko-elkarteek 2026-03-27 https://www.argia.eus/albistea/baxoa-euskaraz-eskatzen-dute-irakaskuntza-publiko-pribatu-elebidun-eta-murgiltze-ereduko-elkarteek Gaur arte, Seaskak aldarrikapena eraman badu, orain Biga Bai, Euskal Haziak eta Ikas-Bi sareek ere Baxoa euskaraz eskatzen dute. Euskarazko irakaskuntzaren egoerari begira kezkatuak dira eta ekintza politikoak eskatzen dituzte 2026tik goiti. 

]]> <![CDATA[“Akusatua polizia bada, egitura guztia bere alde jartzen da”]]> https://www.argia.eus/albistea/akusatua-polizia-bada-egitura-guztia-bere-alde-jartzen-da 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/akusatua-polizia-bada-egitura-guztia-bere-alde-jartzen-da Ertzaintzaren oldarraldi baten ondoren larri zauritutako Amaya Zabarte Realeko zalearen kasua berriz ixtea erabaki du Donostiako instrukzio-epaileak. Iker Sarriegi akusazioaren abokatuak ARGIAri azaldu dionez erabakia apelatuko dute: “Deigarria da kasuaren arabera zein desberdin jokatzen duten”.  

]]> <![CDATA[Epaitegiek ez dute onartu Iruñeko Erorien Monumentuaren esanahi aldaketari kolektiboek jarritako errekurtsoa]]> https://www.argia.eus/albistea/tan-ek-atzera-bota-du-iruneko-erorien-monumentuaren-aldaketen-aurrean-kolektiboek-egindako-errekurtsoa 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/tan-ek-atzera-bota-du-iruneko-erorien-monumentuaren-aldaketen-aurrean-kolektiboek-egindako-errekurtsoa Iruñeko Erorien Monumentuari esanahi berria ematearen aurrean hainbat kolektibok errekurtsoa aurkeztu dute, egin nahi diren aldaketak “baliogabeak” direla uste dutelako. Nafarroako Administrazio Epaimahaiak (NAE) atzera bota du errekurtsoa.

]]> <![CDATA[Bilbao Bizkaia Harro ekimenaren bukaera galdetzeko izenpedura bilketa abiatu du Bilboko EHGAM-ek]]> https://www.argia.eus/albistea/bilbao-bizkaia-harro-ekimenaren-bukaera-galdetzeko-izenpedura-bilketa-abiatu-bilboko-ehgam-ek 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/bilbao-bizkaia-harro-ekimenaren-bukaera-galdetzeko-izenpedura-bilketa-abiatu-bilboko-ehgam-ek Kolektiboek zein norbanakoek izenpetu dezakete Berreskuratu harrotasuna manifestua. Bilboko Udalari eskatzen zaio bertan behera uztea Bilbao Bizkaia Harro ekimena, "haren interes merkantilistak LGBTI+ komunitatearen aldarrikapenen kontra baitoaz".

]]> <![CDATA[Zizurreko irakasle ohiaren bertsioa gezurtatu du Foruzaingoak]]> https://www.argia.eus/albistea/fiskaltzak-22-urteko-eskaera-mantendu-du 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/fiskaltzak-22-urteko-eskaera-mantendu-du Emakumeak komun eta aldageletan grabatu eta 30 bat ikasleren argazkiak deskargatu zituen Zizur BHI ikastetxeko irakasle ohia epaitu dute Nafarroako Justizia Jauregian. Nafarroako Fiskaltzak 180 urteko kartzela-zigor eskaerari eutsi dio, eta foruzainek akusatuaren bertsioa gezurtatu dute.

 

]]> <![CDATA[Txikori belarra, berriz ere]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/txikori-belarra-berriz-ere 2026-03-26 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/txikori-belarra-berriz-ere Txilen “belar txarrei” buruz egindako ikerketa lan bat ekarri dugu gaurkoan, eta belar txartzat hartutako hauetako bost landareri buruz aritu gara, sendabelarrak baitira. Baztertuak izanagatik badituzte onurak, eta gainera, Euskal Herrian ere baditugu aipatu bost sendabelarrok. Hemendik hara mugitutakoak dira, sendabelar kosmopolitak.

Gaurko sendabelarra txikori-belarra izan da. Bai, berriz ere sendabelar honi buruz aritu beharra daukagu, baina gaur modeloen lagun omen... [+]

]]> <![CDATA[Iruñeko Anasse Fajerdinen deportazioa eta migratzaileen aurkako “hitzordu tranpak” salatu dituzte]]> https://www.argia.eus/albistea/iruneko-anasse-fajerdinen-deportazioa-eta-migratzaileen-aurkako-hitzordu-tranpak-salatu-dituzte 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/iruneko-anasse-fajerdinen-deportazioa-eta-migratzaileen-aurkako-hitzordu-tranpak-salatu-dituzte Iruñeko Negu Gorriak taldeak salatu duenez, Anasse Fajerdin Iruñean bizi da duela lau urte, eta deportatua izateko arriskuan dago. Salatu dute "hitzordu tranpak" erabiltzeak gora egin duela Espainiako Gobernuak iragarritako erregularizazio-data hurbiltzean, eta deportazioen gorakadaren helburua deportazio-kupoak betetzea dela.

]]> <![CDATA[Nazioarteko Kongresu Antifaxista abiatuko dute ostegunean Porto Alegren]]> https://www.argia.eus/albistea/nazioarteko-kongresu-antifaxista-abiatuko-dute-ostegun-honetan-porto-alegren 2026-03-26 https://www.argia.eus/albistea/nazioarteko-kongresu-antifaxista-abiatuko-dute-ostegun-honetan-porto-alegren Inperialismoaren eta eskuin muturraren gorakadaren aurka hartu beharreko bideei buruz kolektiboki hausnartzeko topagune izanen dute milaka herritarrek Porto Alegre (Brasil) martxoaren 26tik 29ra. Indarra hartuz doan faxismoaren parean, erresistentzia antifaxista nazioartean antolatzeko helburua du topaketak. Euskal ordezkaritza bat ere bertan da.

]]> <![CDATA[“Inoiz gehiago ez!”: argentinarrak kalera atera dira diktadura garaiko krimenak salatzeko, 50 urte geroago]]> https://www.argia.eus/albistea/inoiz-gehiago-ez-argentinarrak-kalera-atera-dira-diktadura-garaiko-krimenak-salatzeko-50-urte-geroago 2026-03-25 https://www.argia.eus/albistea/inoiz-gehiago-ez-argentinarrak-kalera-atera-dira-diktadura-garaiko-krimenak-salatzeko-50-urte-geroago 1976ko estatu kolpearen ondoren Argentinako diktadura militarrak eragindako 30.000 desagertuak non dauden jakitea eskatzeko manifestazio erraldoia egin dute Buenos Airesko Maiatzeko Plazan. Javier Milei presidenteak memoria desitxuratzeko egindako ahaleginak salatu dituzte: “Gaurko gobernua, negazionista izateaz gain, estatu terrorismoa eta genozidioa ere aldarrikatzen ditu”.

]]> <![CDATA["Diskotekako atezainak azpikeriaz hil zuen Kerman"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/arantzazu-beitia-roberto-villate-egia-eta-justizia-kermanentzat 2026-03-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/arantzazu-beitia-roberto-villate-egia-eta-justizia-kermanentzat Notizia ilunak Gasteiz astindu zuen. 2025eko otsailaren 23ko 04.50ean, hiriaren bihotzean zen Mitika diskotekako D.C. atezainak kolpe gogorra eman zion aurpegian Kerman Villate Beitiari. Bertan hil zuen. Azpikeriaz egindako hilketa izan zela ebatzi zuen Instrukzio Epaitegiak. Probintzia Auzitegiak, aldiz, zuhurtziagabekeriaren alde egin zuen. Delituaren izaera apaldu zuen, eta senide eta lagunen borroka abiarazi, hildako gaztearen gurasoak buru.

 

]]> <![CDATA[Udaberrirako fedea]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/udaberrirako-fedea 2026-03-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/udaberrirako-fedea Heldu den larunbatean, gure herriko haurtzaindegiak solasaldi berezia antolatua du Elorri Arin Elizagoien pedagogo eta psikopraktikatzailearekin: “Mugak eta onginahia: oreka nola atzeman”. Hezkuntza munduan, ikastetxean zein etxean, haurrekiko harremanen muinean datzan erronka da: lehenagoko hezkuntza autoritario bortitza eta utzikeria hutsaren artean, non kokatu behar da? Aske eta beren buruaren jabe nahiko genituzkeen gazteak loratzen laguntzeko, arau egokiak nola eraiki?... [+]

]]> <![CDATA[Hezkuntza komunitatearen adimena]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/teknologia-2 2026-03-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2957/teknologia-2 Digitalak eremu askotan, askori, bizitza erraztu digula ezin eztabaidatu. Digitalak, baldintza batzuen baitan, bizitza on baterako onurak ekar ditzakeela uste dut. Bat nator 2017tik Hezkuntza Librezalek aldarrikatzen dituen baldintzekin: eraldaketa digitala librea, auditagarria, etikoa, jasangarria, segurua eta burujabea. Eraldaketa hori lortzeko bidean, Altxa Burua taldearekin teknologiatik haratago begiratzen ikasi dugu, gizarte antolatuaren eragiteko gaitasuna ulertuta. Teknologiekiko... [+]

]]> <![CDATA[Osasungintza erdaldunari sendagaia eman diote Mendaroko ospitalean]]> https://www.argia.eus/albistea/osasungintza-erdaldunari-sendagaia-eman-diote-mendaroko-ospitalean 2026-03-25 https://www.argia.eus/albistea/osasungintza-erdaldunari-sendagaia-eman-diote-mendaroko-ospitalean Aintzat ekimeneko kideen eskutik, Mendaroko (Gipuzkoa) ospitalean lehiaketa bat egin dute bertako langileek osasungintzan euskaraz aritzeko asmoarekin. Hala, orain arte erdaraz soilik imajinatzen ziren espazioak euskaraz bizitzea lortu dute, baita Osakidetzako zuzendaritzaren eta antolatuta dauden langileen erreakzioa hauspotzea ere. Ekimenaren parte izan den Unai Larrinagak azaldu digu prozesua.

]]> <![CDATA[Irakasle oiartzuarrak ikasleei proposamen sexualak egin zizkiela berresten duten frogak nagusitu dira epaiketan]]> https://www.argia.eus/albistea/irakasle-oiartzuarrak-ikasleei-proposamen-sexualak-egin-zizkiela-berresten-duten-frogak-nagusitu-dira-epaiketaren-lehen-egunean 2026-03-24 https://www.argia.eus/albistea/irakasle-oiartzuarrak-ikasleei-proposamen-sexualak-egin-zizkiela-berresten-duten-frogak-nagusitu-dira-epaiketaren-lehen-egunean Proposamen sexualak adin txikiko neska ikasleei, kontu faltsua Instagramen, ezabatutako elkarrizketak, lekuz kanpoko komentario eta gonbidapenak, ezer kontatu ez dezaten ikasleei egindako ohartarazpenak… Desatsegina bezain argigarria izan da Jon Perurena irakaslearen kontrako auziaren lehen eguna.

]]> <![CDATA[Euskaldunok, desobedientziara kondenatuta?]]> https://www.argia.eus/albistea/euskaldunok-desobedientziara-kondenatuta 2026-03-24 https://www.argia.eus/albistea/euskaldunok-desobedientziara-kondenatuta Korrikan errepikatzen ari den aldarrietako bat ofizialtasunarena da. Gure hizkuntzaren aitortza. Euskaraz bizitzeko eskubidea. Zer behar da, ordea, estres linguistikoa gainditzeko? Oldarraldia behin betiko geldiarazteko? Desobedientzia eraginkorra da? Ofizialtasunak ekarriko du euskaraz eroso egitea? Euskal Herri independenterik gabe posible da euskararen normalizazioa? Igande eta astelehenean hainbat ikuspegi jaso ditu Korrikak, eta euskararen alde kolektiboki eta aktiboki jarduteak arnasa garbia eman die euskarafobiaz belztutako birikei.

]]> <![CDATA[Irakasle oiartzuarraren kontrako epaiketa hasi da, ikasleei diru truke sexua proposatzea leporatuta]]> https://www.argia.eus/albistea/irakasle-oiartzuarraren-kontrako-epaiketa-hasi-da-ikasleei-diru-truke-sexua-proposatzea-leporatuta 2026-03-24 https://www.argia.eus/albistea/irakasle-oiartzuarraren-kontrako-epaiketa-hasi-da-ikasleei-diru-truke-sexua-proposatzea-leporatuta Irungo (Gipuzkoa) institutu bateko gertakariengatik epaituko duten arren, beste ikastetxe batzuetan ere arazoak izan ditu irakasleak, tartean diziplina-espediente bat jaso zuen. Hezkuntza Sailak informazio guztia Fiskaltzara bideratu ostean dator auzia; irakasleak dio administraziotik jaso duen jazarpenaren eta zurrumurruen biktima dela eta ikasleak eurak direla berari sexua proposatu diotenak.

]]> <![CDATA[Oihu bat Palestinara, Durangotik]]> https://www.argia.eus/albistea/oihu-bat-palestinara-durangotik 2026-03-24 https://www.argia.eus/albistea/oihu-bat-palestinara-durangotik 4.000 lagunetik gora bildu ziren larunbatean Landako Gunean, Palestinarekin Elkartasuna plataformak eta Euskal Herriko hamaika artistak palestinar erresistentziaren alde antolatutako jaialdian. Palestinaren aldeko mobilizazioengatik izaten ari diren ondorio errepresiboei aurre egiten lagunduko du ekimenak.

]]> <![CDATA[Euskal Herriko kartzeletan hiru preso hil dira aurten, Baionan ostiralean azkena]]> https://www.argia.eus/albistea/euskal-herriko-kartzeletan-hiru-preso-hil-dira-aurten-baionan-azkena 2026-03-23 https://www.argia.eus/albistea/euskal-herriko-kartzeletan-hiru-preso-hil-dira-aurten-baionan-azkena 23 urteko preso bat hilik topatu zuten pasa den ostiralean Baionako espetxean, Sud Ouest hedabidearen arabera. Euskal Herriko kartzeletan aurten hil den hirugarrena da. Otsailaren 5ean 35 urteko presoa hil zen Zaballan (Araba), eta martxoaren 9an Salhaketa-Nafarroak jakinarazi zuen 80 urteko presoa hil zela Iruñean.

 

]]> <![CDATA["Organo-emailea izatea beste pertsona bati bigarren aukera bat ematea da"]]> https://www.argia.eus/albistea/organo-emailea-izatea-beste-pertsona-bati-bigarren-aukera-bat-ematea-da 2026-03-23 https://www.argia.eus/albistea/organo-emailea-izatea-beste-pertsona-bati-bigarren-aukera-bat-ematea-da Giltzurrunetako gaixotasuna duten pertsonen bizi kalitatea hobetzeko lan egiten duen elkartea da Nafarroako Alcer. Elkarteko presidentea den Gema de la Navak prebentziorako zenbait neurri azaldu ditu.

]]> <![CDATA[Amatxo, aitatxo, gizena nago?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/amatxo-aitatxo-gizena-nago 2026-03-23 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/amatxo-aitatxo-gizena-nago Gizena naiz? Itsusia? Arraroa? Ezberdina?... “Ez, maitea, noski ezetz!” erantzungo diogu boteprontoan seme-alabari. Baina gaia sakonagoa dela erakutsi digu Eider Salegi psikologo eta irakasleak. Haurra eta nerabea bere gorputzarekin seguruago sentitzeko hainbat pista eman dizkio Mikel Garcia Idiakezi.

]]> <![CDATA[Eskutik eskura herria eginez]]> https://www.argia.eus/albistea/eskutik-eskura-herria-eginez 2026-03-22 https://www.argia.eus/albistea/eskutik-eskura-herria-eginez Martxoaren 21ean Korrikako furgoneteroek ez dute bezperako Pirinioetako gailurrik ikusi. Korrikalarien atzean ikusi duten gailur zuri-zuri bakarra Moncayoko mendilerroa izan da, Nafarroak Soria eta Zaragozarekin muga egiten duen puntua. Goizalderako Tuteraraino jaitsi ostean, berriz iparralderantz jarraitu du Korrikak, eta kilometro andana egin dituzte Erriberako lautadan, Ebro ibaia paraleloan eta Espainia atzean zituztela. Errigorako ehunka kidek auzolana eta nekazarien lana goraipatu dute, aurtengo omenduen kilometro berezian.

]]> <![CDATA[Paleolitoko goi sukaldaritza]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/paleolitoko-goi-sukaldaritza 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/paleolitoko-goi-sukaldaritza Paleolitoko ehiztari-biltzaileek nagusiki haragia, zenbaitetan arraina, eta ahal zutenean bildutako fruituren bat jaten zutela uste izan dugu luzaroan. Zeramikazko ontziak aurkitzean, ondo garbitzeko ohitura zeukaten arkeologoek.

Baina azken urteotan, arrasto organikoak garbitu ordez, zehatz aztertzeari ekin diote, eta horrek asko aldatu du historiaurreko sukaldaritzaz ganeukan irudia. Yorkeko unibertsitateko ikerlariek, Lara González arkeologoa buru dutela, 81 ontziren arrastoak... [+]

]]> <![CDATA[Arrazakeria eta xenofobiaren aurkako Nafarroako zerbitzuak 265 kasu artatu zituen 2025ean]]> https://www.argia.eus/albistea/nafarroako-arrazakeriari-eta-xenofobiari-aurre-egiteko-zerbitzuak-265-kasu-artatu-zituen-2025ean 2026-03-18 https://www.argia.eus/albistea/nafarroako-arrazakeriari-eta-xenofobiari-aurre-egiteko-zerbitzuak-265-kasu-artatu-zituen-2025ean Nafarroako Gobernuak asteartean adierazi du 2025ean 265 kasu arrazista eta xenofobo artatu zituela Arrazakeria eta xenofobiaren aurkako zerbitzuak. Gainera, 592 kontsulta eta 2.997 interbentzio erregistratu zituen.

]]> <![CDATA["Disidentzia sexuala ez da ezkerraren ondarea"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/disidentzia-sexuala-ez-da-ezkerraren-ondarea 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/disidentzia-sexuala-ez-da-ezkerraren-ondarea 1940, Kanariar  Uharteak. Gizonezko jantzitako emakumea epaitzen ari da epaitegi frankista bat, identitate iruzurra egin duelakoan. Epaitzen ari diren hori Margarita Beese da, Espainiako bando frankistaren jarraitzaile sutsua, Falangeko eta Sección Femeninako kidea. Edo agian Juan Carlos da. Gertakari horretatik tiraka, memoria historikoa ardatz duen bere bigarren liburua kaleratu du Andrea Momoitio (Ortuella, Bizkaia, 1988) kazetariak: Farsante, Una historia queer en la Falange (Iruzurtia, istorio queer bat Falangean) (Libros del KO, 2026).

]]> <![CDATA[Taberna bat ixten denean, ateak irekitzen zaizkio eskuin muturrari]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/taberna-bat-ixten-denean-ateak-irekitzen-zaizkio-eskuin-muturrari 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/taberna-bat-ixten-denean-ateak-irekitzen-zaizkio-eskuin-muturrari Hogei urtean zientoka taberna (bar-tabac) itxi dituzte Frantziako estatuan. Ostatuok desagertzen direnean zartatzen da gizarte-ehundura, landa-guneetako herri txikietan eta hiri handietako auzune batzuetan ageriago geratu da hori. herritarrek sentitzen dute politikariek abandonatu egin dituztela, ahaztu dituela Parisek, zer esanik ez zerbitzu publikoak ere murriztu bazaizkie. tabernak desagertzen direnean herritarrak are gehiago bakartu eta gotortzen dira, eta polarizazioa handitzen da, diskurtso sinplistak ugaritu. Testuinguru horretan, Batasun Nazionalaren (RN) mezu gordinak erakargarriagoak zaizkie boto-emaileei, ikerketa batek erakutsi duenez. Aldiz, Frantziako Tourrak zeharkatzen dituen herrietan, eskuin muturrak boto gutxiago jasotzen du.

]]> <![CDATA[Ebaluazioa nola bihurtu ikasteko akuilu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ebaluazioa-nola-bihurtu-ikasteko-akuilu 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ebaluazioa-nola-bihurtu-ikasteko-akuilu <![CDATA[Ikastola, geurea]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ikastola-geurea 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ikastola-geurea Eskolak duen funtziorik garrantzitsuenetako bat haurrak eta gazteak nazionalizatzea da, hau da, nazio baten partaide gisa populu batean integratzen laguntzea. Jakina, haurren heziketarekin lotutako gainerako kontuetan bezala, familia da eginkizun horretan ere funtsezko eragilea, baina etxean jasotzen den berezko naziotasun afektibo horri testuingurua eman behar zaio, nazio horren geografia, historia, politika, kultura, morala, literatura, hizkuntza eta abar ikastearen bitartez, eta horretara... [+]

]]> <![CDATA['Ahozko handia' euskaraz… Hegoaldean ere bai]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ahozko-handia-euskaraz-hegoaldean-ere-bai 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/ahozko-handia-euskaraz-hegoaldean-ere-bai Seaskako kideak (irakasle, ikasle, guraso) protestan ari dira berriro ere: euskaraz egin gura dituzte Batxilergo amaierako azterketak, unibertsitatera joan aurretik egin beharrekoak.

Urteroko kontua den arren, aurten deigarria egin zait Seaskakoek emandako arrazoietako bat: “Hiztun oso bilaka daitezen; horretarako, azterketak ere euskaraz izan behar dira”. Hiztun osoaren kontzeptua darabilte, aurten ahozko handia euskaraz egiteko eskubidea jarri dutelako aldarriaren muinean. Izan... [+]

]]> <![CDATA[Toxikoak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/lurraldea-eta-arkitektura-2 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/lurraldea-eta-arkitektura-2 Garai batean, Alemaniara bidaiatzen genuenean, supermerkatuetan aurkitzerik ez ziren elikagai bereziz beteriko dendek arreta ematen ziguten. Belardendak baino gehiago ziren bio-denda horiek gurera iritsi dira, herri eta hirietan elikatzeko leku arrunt bilakatu arte, Alemanian bezalaxe baina urte batzuk beranduago. Bio eta organiko etiketaren gaineko garrantzia gorputz eta lurrarekiko osasun ardura baten zabalpenetik sortu da, hastapenetan naturalisten sentsibilitatea zena, eta egun produktuen... [+]

]]> <![CDATA[Dolu(min)en artea kolektibizatzen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/doluminen-artea-kolektibizatzen 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/doluminen-artea-kolektibizatzen Tabuak tabu, geroz eta gehiago dira heriotzari eta doluari begira sortzen dutenak. Urtzi Ugalde, Ilargi Arrizabalaga eta Uxue Juarez Gaztelu sortzaile euskaldunekin mintzatu da ARGIA. Artea eta dolua elkar gurutzatzen direnean sortzen diren sinergiak, isiluneak, emozioak eta bideak izan dituzte hizpide.

]]> <![CDATA[Desberdintasunak eta generoa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/desberdintasunak-eta-generoa 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/desberdintasunak-eta-generoa 2026ko Munduko Desberdintasunen Txostenaren hirugarren argitalpena kaleratu berri da. Txostenaren koordinatzaileen artean daude desberdintasunen azterketan ospea duten Lucas Chancel eta Thomas Piketty, besteak beste. Txostenaren ondorio nagusia indartsua da: munduko biztanleriaren %10ak gainerako %90ak baino gehiago irabazten du, eta munduko biztanleriaren erdiak munduko sarreren %10 baino gutxiago eskuratzen du. Zenbaki horiek errentaren ingurukoak dira, baina aberastasunaren datuak hartzen... [+]

]]> <![CDATA[Fortuna handiei zerga ezartzea diru horrekin hezkuntzako ratioak jaisteko, Danimarkako Gobernuaren asmoa]]> https://www.argia.eus/albistea/fortuna-handiei-zerga-ezartzea-diru-horrekin-hezkuntzako-ratioak-jaisteko-danimarkako-gobernuaren-asmoa 2026-03-18 https://www.argia.eus/albistea/fortuna-handiei-zerga-ezartzea-diru-horrekin-hezkuntzako-ratioak-jaisteko-danimarkako-gobernuaren-asmoa Fortuna handiei zerga ezarri eta diru hori –803 milioi euro inguru– hezkuntzara bideratzea, zehazki eskola publikoetako ziklo jakinetan ratioak erdira jaistera. Danimarkako lehen ministroak agindutako neurriak zalaparta sortu du herrialdean.

]]> <![CDATA[Zer dago Whatsappek Gurasoen Kontrola ezartzearen atzean?]]> https://www.argia.eus/albistea/zer-dago-whatsappek-gurasoen-kontrola-ezartzearen-atzean 2026-03-18 https://www.argia.eus/albistea/zer-dago-whatsappek-gurasoen-kontrola-ezartzearen-atzean Seme-alaben Whatsappean Parental Control edo Gurasoen Kontrola funtzioa ezartzeko aukera emango du plataformak datozen hilabeteetan. Iragarpena orain egitea ez dela kasualitatea eta plataformaren kalte handienei aurre egiteko ez duela balio –hots, babes sentsazio faltsua dela– azaldu digu Telmo Lazkano gaian adituak: “Produktua zuritzeko saiakera bat da, beste behin”.

]]> <![CDATA[Milaka herritar Nafarroako kale eta lantokietan, gutxieneko soldata aldarri eta txiroenen defentsan]]> https://www.argia.eus/albistea/milaka-herritar-nafarroako-kale-eta-lantokietan-gutxieneko-soldata-aldarri-eta-txiroenen-defentsan 2026-03-17 https://www.argia.eus/albistea/milaka-herritar-nafarroako-kale-eta-lantokietan-gutxieneko-soldata-aldarri-eta-txiroenen-defentsan Iruñean ez da batere egun normala izan, hori da lehenik eta behin azpimarratu behar dena greba orokor egun honetatik. Greba orokorrik ez da izan Nafarroa osoan, baina sindikatu deitzaileek mobilizazio ahalmen handia erakutsi dute berriz ere. Oro har, eguna lasai joan da Iruñerrian.

]]> <![CDATA[Hezkuntza komunitatea ere atera da kalera: "Zailtasun handiak dituzten familiekin lanean ari gara egunero"]]> https://www.argia.eus/albistea/hezkuntza-komunitatea-ere-atera-da-kalera-zailtasun-handiak-dituzten-familiekin-lanean-ari-gara-egunero 2026-03-17 https://www.argia.eus/albistea/hezkuntza-komunitatea-ere-atera-da-kalera-zailtasun-handiak-dituzten-familiekin-lanean-ari-gara-egunero Hezkuntza arloko langile nahiz ikasle mugimenduek nabarmendu dute greba orokorra jarraipen zabala ari dela izaten ikastetxe eta campusetan, hainbat zentrotako gaurko errealitatea azaldu diote ARGIAri eta azpimarratu dute aldarrikapena zergatik den funtsezkoa baita hezkuntzan ere. Argazkiak albiste bukaeran bildu ditugu.

]]> <![CDATA[Gutxieneko soldata propioa, apustu osasungarria]]> https://www.argia.eus/albistea/gutxieneko-soldata-propioa-apustu-osasungarria 2026-03-17 https://www.argia.eus/albistea/gutxieneko-soldata-propioa-apustu-osasungarria Osasun-arloko desberdintasun sozialak honela deskribatzen dira: gizartean, ekonomian, demografian edo geografikoki definitutako populazio-taldeen arteko osasun-arloko desberdintasunak, bidegabetzat eta saihesgarritzat jotzen direnak. Osasunaren Mundu Erakundeak adierazi du biztanleria hazten, bizitzen, lan egiten eta zahartzen ari den egoeraren eta gaixotasunari aurre egiteko erabiltzen diren sistema moten emaitza direla.

Euskal Herrian, azken hamar urteetan langabeziak etengabe behera egin... [+]

]]> <![CDATA[Irungo Lakaxita gaztetxeari enegarren erasoa egin diote faxistek]]> https://www.argia.eus/albistea/irungo-lakaxita-gaztetxeari-enegarrenez-egin-diote-eraso-faxistek 2026-03-16 https://www.argia.eus/albistea/irungo-lakaxita-gaztetxeari-enegarrenez-egin-diote-eraso-faxistek Lakaxita gaztetxean hainbat pintada faxista egin dituztela salatu dute, eta bertako kideek ez dute argi gaztetxearen etorkizuna zein izango den.

]]> <![CDATA[“Langile guztiak” kontuan hartuko dituen grebara deitu dute etxeko langileek]]> https://www.argia.eus/albistea/langile-guztiak-kontuan-hartuko-dituen-grebara-deitu-dute-etxeko-langileek 2026-03-16 https://www.argia.eus/albistea/langile-guztiak-kontuan-hartuko-dituen-grebara-deitu-dute-etxeko-langileek Etxeko eta zaintza langileen hainbat elkartek ezbaian jarri dute greba eredu klasikoa. Ohartarazi dute langile guztiek ez dituztela grebara ateratzeko baldintzak, eta emakume migratu eta arrazializatuen sektorea ikusezin bihurtzen dela greba askotan. Sindikatuekin eta mugimendu feministarekin bat eginda, martxoaren 17ko grebaren alde egin dute, zaintza sektore prekarizatu, feminizatu eta arrazializatuak erdigunea irabaz dezan.

]]> <![CDATA[Ebaluazioa nola bihurtu ikasteko akuilu]]> https://www.argia.eus/albistea/ebaluazioa-nola-bihurtu-ikasteko-akuilu 2026-03-16 https://www.argia.eus/albistea/ebaluazioa-nola-bihurtu-ikasteko-akuilu Ikasleak ez ezik, irakasleak eta ikastetxeak ebaluatzeaz jardun dute Bilbon, Eusko Jaurlaritzak berriki antolaturiko kongresuan. Egoki ebaluatzeak eskatzen du testuingurua aintzat hartzea, helburuak garbi adieraztea, feedback esanguratsua jasotzea eta neurketa estandarrak auzitan jartzea, beste hainbat gakoren artean.

]]> <![CDATA[Ikastetxe publikoen fusioaren inguruan]]> https://www.argia.eus/albistea/ikastetxe-publikoen-fusioaren-inguruan 2026-03-13 https://www.argia.eus/albistea/ikastetxe-publikoen-fusioaren-inguruan Ikastetxe publiko batzuetan ez dago behar bezalako matrikula elkarbizitza eta ikasketa prozesu egokiak sustatzeko. Hainbatetan, inguruan biztanle asko izan arren, oso ikasle gutxi jasotzen dituzte ikastetxe horiek (hala ere, Hezkuntza sailburuak aipatzen dituen “hiru ikasleko” gelak ez dira existitzen) eta, maiz, ikasle guztiak profil bakarrekoak izaten dira: jatorri atzerritarra dute eta egoera sozioekonomiko kaskarra. Ondorioz, familiek ez dute denborarik ezta baliabiderik ere... [+]

]]> <![CDATA[Legebiltzarrera joateko prest, mendiko urari kontagailurik jarri behar ez izateko]]> https://www.argia.eus/albistea/legebiltzarrera-joateko-prest-mendiko-urari-kontagailurik-jarri-behar-ez-izateko 2026-03-13 https://www.argia.eus/albistea/legebiltzarrera-joateko-prest-mendiko-urari-kontagailurik-jarri-behar-ez-izateko Ura agentziatik gutun masiboa jaso dute baserritarrek, eta bertan esaten diete menditik hartzen duten urari kontagailua jarri ezean, arriskua dutela isunak jasotzeko eta ur kontzesioa galtzeko. Sukaldeko txorrota ireki eta ura ateratzea ez da bermatuta dagoen zerbitzu publiko bat herrigunetik aparte bizi diren herritarrentzat, alderantziz, haien poltsikotik ordainduta eta lana gogor eginda eraiki eta mantentzen ditu bakoitzak ura etxera ekartzeko azpiegiturak, eta lehortea denean zisterna bidez eta ordainduta kanpotik ekarri behar izaten dute ura. Gutunek beldurtuta, Errezilen mendiko ura erabiltzen dutenak elkartu egin dira eta Ura agentziarekin biltzea lortu dute: mendiko ura erabiltzen dutenen ordezkariak, haien abokatua, Enba eta EHNE Gipuzkoa sindikatuak eta Errezilgo alkatea elkartu ziren martxoaren 5ean Ura agentziako zuzendariarekin eta teknikariekin. Bilera horretan agentziako zuzendariak hitzeman die Errezilera joango dela, herritarrei azalpenak aurrez aurre ematera. Baina Ura betetzen ari den Agindua Jaurlaritzatik dator, eta mendiko uraren erabiltzaileek eta sindikatuek Legebiltzarrera jotzeko asmoa dute, “bidegabea” iruditzen zaien araua aldatzeko.

]]> <![CDATA[Goroldio xumetik azafraira]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/goroldio-xumetik-azafraira 2026-03-12 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/goroldio-xumetik-azafraira Artsenikoz kutsatutako ura garbitzen duen goroldio bat ekarri dugu gaurkoan. Izan ere, artseniko kutsadura osasun publikoko arazoa da egun, glifosatoa bezalako agrotoxikoengatik, eta ez da batere samurra kutsadura honi ihes egitea. Baina bada berri on bat: Warnstorfia fluitans goroldio xumeak uretako kutsadura modu eraginkorrean garbitzeko gaitasuna duela frogatu du, eta guri aipatzeko moduko albistea iruditu zaigu.

Gaurko sendabelarra azafraia da, sendabelar eta espezia artean... [+]

]]> <![CDATA[Korapiloa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/teknologia 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/teknologia Astero-astero zutabetxo hau idazteko bizipenak hartzen ditut gaitzat. Bizipen horiek leku oso anitzetatik datoz eta nolabait nire buruan zentzu bat haritzen joaten dira. Idaztera esertzen naizenean, idatzi beharrekoaren haria azalarazten doa. Aste honetan, hari hori ordea oso korapilatsua izan da nire buruan: nahiz eta hautematen nuen zenbait bizipen modu ikusezinean haritzen zituen gai bat bazegoela, ideiak pilatu egin zaizkit... kalera irten naizen arte. Gaur martxoak 8 da eta emakume gazte... [+]

]]> <![CDATA["Guda hau, batez ere, emakumeen aurkakoa da"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/rohilat-afrin-ypj-ko-komandantea 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/rohilat-afrin-ypj-ko-komandantea Rohilat Afrin ez da edonor Kurdistanen. Emakumeek osatutako YPJ armadako komandantea eta Siriako Indar Demokratikoetako (SDF) Komandantzia Orokorreko kidea da; Siriako trantsizio gobernuarekin Damaskoko bake-negoziazioetan mahaian eseri izan den ordezkari kurduetako bat. Emakumeen armadako kide da sorreratik eta ordutik, Rojavan egiten ari diren eraldaketa sozialaren parte da erakunde hori. Beren base militarrean harrera egin dio herrialdera joandako euskal delegazio sozialari, eta ARGIAk elkarrizketa egiteko aukera izan du. Guda berriro ere hasteko aukerak handiak direla dio.

]]> <![CDATA["Duintasunaren aldeko borroka da"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/m17-greba-orokorra 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/m17-greba-orokorra Protestez, aldarriz eta memoriaz betetzen ari dira Euskal Herriko kaleak azken egunotan: martxoaren 3an Gasteiz, martxoaren 8an mundua, eta martxoaren 17an badator greba orokorra Hego Euskal Herrian. Bertan, gutxieneko soldata propioa erabakitzeko aldarria kalera aterako da. Baina, zer da zehazki gutxieneko soldata bat? Zertarako balio du? Nori eragiten dio? Badu arriskurik? Eta nola lortzen da hori? Korapiloa askatu eta nondik eta nora goazen deszifratu nahian, ARGIAk sindikatu eta adituekin hitz egin du: Peio Igeregi (ELA), Oihana Lopetegi (LAB) eta Niko Cuenca ekonomialariarekin.

]]> <![CDATA["Aniztasunari lekua egin nahi diogulako sortu behar ditugu narratiba berriak, ez ongi geratzeko"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/ana-zabalza 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/ana-zabalza Txiki-txikitatik literatura zalea da Ana Zabalza Izko idazle, aktore eta kazetaria (Iruñea, 1990). Fantasia gustuko du bereziki, eta bere mundu propioa sortu du Lafken: La esperanza del traidor ("Lafken, traidorearen itxaropena") nobelaren bitartez (2022, Hebras de tinta). Momentuz liburu bakarra argitaratu du, baina saga bat sortzea du helburu. Zabalza pertsona itsua da, eta esan du normalean desgaitasuna duten pertsonaiak “oso estereotipatuta” daudela.

]]> <![CDATA[Tesla bat sutan?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/tesla-bat-sutan 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/tesla-bat-sutan Gure garraio sistema norabide okerrean doa. Auto pribatuan oinarrituriko eredu honek baliabide kontsumo izugarria du: petrolio kontsumoaren hiru laurden eta energia kontsumoaren ia erdia erabiltzen da gurean. Horrek, noski, klima aldaketa eragiten duten berotegi efektuko gasen isurien erantzule nagusia izatera daramatza. Gainera, urtez urte okerrera egiten dute datuek eta 1990eko hamarkadatik hona ia hirukoiztu dira garraioaren isuriak.

Beste mota bateko ondorio negatiboak ere dakartza... [+]

]]> <![CDATA[Burdin Aroko sarraski berezia?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/burdin-aroko-sarraski-berezia 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/burdin-aroko-sarraski-berezia Duela 2.800 urteko hobi komun bateko 77 indibiduoren arrastoak aurkitu eta aztertu dituzte Serbian, Karpato inguruetan. Nature Human Behaviour aldizkarian argitaratutako emaitzek garbi uzten dute han sarraski bat gertatu zela Burdin Aro goiztiarrean. Baina sarraskiaren ezaugarriak ezohikoak dira guztiz.

Historiaurrean gatazken indarkeriaren biktima nagusiak gizonezko helduak zirela uste izan da, gatazkatan parte hartzen zutenak, alegia. Baina, kasu honetan, aztertutako biktima gehienak... [+]

]]> <![CDATA[Irten eta kitto!]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/irten-eta-kitto 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/irten-eta-kitto Hego Euskal Herria, 1986ko martxoaren 12a. Espainiako Estatuko NATOri buruzko erreferendumean lau lurraldeetan hauxe izan zen emaitza: ezezkoa bozkatu zuen %40,9k, baiezkoa %21,5ek eta %34,9ko abstentzioa izan zen. Abstentzioa kontuan hartu gabe, %60ak bozkatu zuen kontra (%68,2  Gipuzkoan, %64,2 Bizkaian, %59,9 Araban eta %52,7 Nafarroan) eta, hala, euskal gizarteak ezezko borobila eman zion aliantza militarrean sartzeari.

Edo, zehatzago esanda, euskal gizarteak aliantzatik irtetearen... [+]

]]> <![CDATA[Azterketa eta nota tradizionaletatik ihes egiten]]> https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/hirugarren-atalaren-izenburua 2026-03-09 https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/hirugarren-atalaren-izenburua Ikasleari ongi zer egiten duen eta hobetzen zer joan behar duen erakusten dion tresna gisa ulertzen dute ebaluazioa Tolosako Laskorain ikastolan, ikas-prozesuaren parte. Ebaluazio hezigarria, gainera, Lehen Hezkuntzatik hasi eta DBHko azken mailaraino txertatu dute. Bertatik bertara ezagutu dugu nola egin duten aldaketa.

Gidoia: Mikel Garcia Idiakez 
Kamerak: Manex Moreno (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Leire Egaña (BIRA Produkzioak)
Soinu Teknikaria: Iñigo Etxarri... [+]]]> <![CDATA[Eta irakasleen zaintza?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/eta-irakasleen-zaintza 2026-03-09 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/eta-irakasleen-zaintza Haur eta gazteen zaintza emozionalari eskolek arreta berezia jartzen dioten garaiotan, nork zaintzen du zaintzailea? Egoerak gaindituta dauden irakasleei laguntzeko gako eta estrategiez mintzatu da Mikel Garcia Idiakez, Ibane Baseta aholkulariarekin.

]]> <![CDATA[Antolakuntza feminista aldarrikatu eta kaleak bete ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/antolakuntza-feminista-aldarrikatu-eta-kaleak-bete-ditu-euskal-herriko-mugimendu-feministak 2026-03-08 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/antolakuntza-feminista-aldarrikatu-eta-kaleak-bete-ditu-euskal-herriko-mugimendu-feministak Hiriburuetan eta hainbat herritan deialdiak egin ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak Beste mundu bat feminismotik lelopean. Milaka feministak aldarri antiinperialista, antikolonial eta antirrazista egin dute, gerraren aurkako garrasiekin batuta; intersekzionalitate ariketa handiak hartu du Euskal Herria.
 

]]> <![CDATA[Simon Bolivarrek ez zuen dena eman]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/simon-bolivarrek-ez-zuen-dena-eman 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/simon-bolivarrek-ez-zuen-dena-eman Santa Marta (Kolonbia), 1830eko abenduaren 17a. Simon Bolivar  hil zen tuberkulosiak jota, 47 urte zituela. 2004an, Quiton (Ekuador) emandako hitzaldi batean, Venezuelako orduko presidente Hugo Chavezek, zera esan zuen Askatzailearen heriotzari buruz: “Bolivar aberatsa zen jaiotzez (…) eta, azkenean Santa Martan hil zen, eta gorpua janztean beste norbaiten alkandora jarri behar izan zioten, geratzen zitzaion alkandora itxuroso bakarra urratuta baitzegoen (…) Urratutako... [+]

]]> <![CDATA[Denise Scott Brown]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/lurraldea-eta-arkitektura 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/lurraldea-eta-arkitektura Polemika akaso entzuna izango duzue: 1991. urtean, Robert Venturi (1925-2018) arkitektoa Prizker sariaren onuraduna izan zen, bere lan ibilbidea bere kide eta emaztearekin batera egin bazuen ere. Arkitekturaren Nobel saria esleitzen zuen epaimahaiak argudiatu zuen, sariaren helburua arkitekto bakarraren irudiaren aitortzara zuzendua zela. Arkitekturaren eta arkitektoaren ikuspegi zaharkitu eta misoginoa hurrengo hamarkadan gainditua izan zen eta ondorengo deialdietan askotan eskaini zaio saria... [+]

]]> <![CDATA["Itsutasuna nire bizitzaren egoera bat da, hor dago, baina ez da nire bizitzako motxila"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/jose-maria-casado 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/jose-maria-casado NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikaskideentzat Josemari edo José María Casado Aguilera da. Iruñeko Azpilagaña auzokoentzat eta lagunentzat aldiz, Txema. Horrela, norbaitek agurtzen duenean badaki zein testuingurukoa den. Ikasteko gogoz dago beti, eta lan handia egiten du desgaitasuna duten pertsonen eskubideen defentsan. Hezkuntzari lotutako dozenaka pasarte ditu.

]]> <![CDATA[Ez atsedenik, ez soldata duinik]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/etxeko-langile-egoiliarrak 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/etxeko-langile-egoiliarrak Euskal Herriko Mugimendu Feministak urteak daramatza zaintza sistema publiko eta komunitarioa aldarrikatzen, baita enpresentzat zaintza negozio iturri bilakatu dela kritikatzen ere. Gaur arte, eta oraindik ere, emakumeen bizkar dago zaintza. Esparru horretan, prekarizatuen artean prekarizatuenak migratu duten emakumeak dira. Horri buruz zerbait badaki ELE Etxeko Langileen Bizkaiko Elkarteak: haien bulegoetan artatzen dituzten etxeko langileek agerian utzitako lan-baldintzen berri eman du, urtero bezala.

]]> <![CDATA[Dominazio sistemarik gabeko beste mundu bat]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/dominazio-sistemarik-gabeko-beste-mundu-bat 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/dominazio-sistemarik-gabeko-beste-mundu-bat Martxoak 8a borroka egun gisa erabili du Euskal Herriko Mugimendu Feministak orain arte, eta egun ere hala egiten jarraituko dutela ziurtatu diote ARGIAri Ekhi Petriati (Iruñea, 1997) eta Lide Arrieta (Iruñea, 2003) bertako militanteek. “Askotariko zapalkuntzak betikotzeko egiturak martxan” ditu sistema kolonial kapitalista zisheteropatriarkalak, eta horren aurkako borrokan dihardu EHMFk, beraz, Martxoak 8a baliatuko du “tentsio horietako batzuk mahai gainean jartzeko” eta “indar erakustaldi bat egiteko”, Beste mundu bat feminismotik: dominazio sistemen aurrean borroka eta antolakuntza lelopean mobilizatuta.

]]> <![CDATA[LGBTI+ udal-diagnostikoak: erakunde-kosmetika ala politika eraldatzailea?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/lgbti-udal-diagnostikoak-erakunde-kosmetika-ala-politika-eraldatzailea 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/lgbti-udal-diagnostikoak-erakunde-kosmetika-ala-politika-eraldatzailea Hiruki Larroxan paradoxa deseroso bat bizi dugu aktibista transfeminista profesionalizatu gisa. Udalei LGTBI+ udal-diagnostikoak egiten laguntzen diegu, eta, aldi berean, geure buruari galdetzen diogu ea ekoizten dugun hori benetan eraldaketa-tresna den edo erakundeen irudia blindatzeko mekanismo sofistikatua. Eta, benetan, galdera ez da teknikoa, politikoa baizik.

LGBTI+ diagnostikoak behar material errealetik (eta identitariotik) sortzen dira. Alegia, indarkeriari lotutako bizipenak jaso,... [+]

]]> <![CDATA["La Ruina-k atsedena eskaintzen dio ekintzaile politikoari"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/la-ruina-podcasta 2026-03-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2954/la-ruina-podcasta Ignasi Taltavull eta Tomas Fuentes umoregile kataluniarrek podcast arrakastatsua sortu dute oinarri oso errazarekin: ikuslegoan dagoen edonor, animatzen dena, oholtzara igo dadila eta konta dezala, mikrofonoa hartuta, noizbait gertatu zaion bizipen lotsagarriren bat. Aurpegi ezagunak ere gonbidatzen dituzte haien anekdotak kontatzera. Hain sinple, antzoki asko eta asko bete dituzte, baina osagai gehiago badira podcastak halako harrera izateko. Maiz heltzen dira Hego Euskal Herriko aretoetara.

]]> <![CDATA[Joandako M8ez eta datozenez]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/joandako-m8ez-eta-datozenez 2026-03-02 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/joandako-m8ez-eta-datozenez <![CDATA[Hezkuntza, amen kontua?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/hezkuntza-amen-kontua 2026-03-02 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/hezkuntza-amen-kontua Eskolako bileretan, guraso elkarteetan edota heziketari lotutako saio eta tailerretan, amak dira gehiengo oraindik ere, ala aita inplikatuekin partekatzen dituzte espazio horiek? Seme-alaben hezkuntzan eta heziketan amek eta aitek dituzten ardurez eta rolez mintzatu zaigu oraingoan Mikel Garcia Idiakez, iritzia eman duten hainbat ahotsez lagunduta.

]]> <![CDATA[Artemisa, sendabelar onirikoa?]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/artemisa-sendabelar-onirikoa 2026-02-26 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/artemisa-sendabelar-onirikoa Atapuerca esanda ez zaigu landaredia etortzen burura, baina bertan loratzen diren 600 landareren katalogoa aurkeztu dute, beraz, bada landarerik zonalde honetan. Burgoseko probintziako lau landaretik bat Atapuercan dago, eta hori izugarrizko proportzioa da. Albiste horrekin hasi dugu saioa.

Gaurko sendabelarra artemisa izan da. Erabilera anitzeko sendabelar honek sinesmen asko ditu bere inguruan, eta guk bati heldu diogu: amets egiteko, edo hobe esanda, eginarazteko, omen duen gaitasunari... [+]

]]> <![CDATA["Ezin dute galdera berdinekin baloratu autismoa, alzheimerra edota epilepsia"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/natalia-del-campo 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/natalia-del-campo Epilepsia duten pertsonei eta euren senideei laguntzeko sortu zen Gipuzkoako Epilepsia Elkartea (AGE). Horrez gain, informatzea eta sentsibilizatzea du helburu. Natalia del Campo Martin elkarteko kidea da (Donostia, 1971). Haurra zelarik epilepsia diagnostikatu zioten. Kontatu du, ikusgaitasunari dagokionez, “lan handia” dagoela egiteko oraindik, gaitza “oso ezezaguna” delako. Urtero, otsaileko bigarren astelehenean, Epilepsiaren Nazioarteko Eguna ospatzen da.

]]> <![CDATA["Ikasturte bakarrean hamazazpi ordezkapen: ikastetxe horiekiko atxikimendua zero da eta kasik zaintza lanak egitera zoaz"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/ikasturte-bakarrean-hamazazpi-ordezkapen-ikastetxe-horiekiko-atxikimendua-zero-da-eta-kasik-zaintza-lanak-egitera-zoaz 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/ikasturte-bakarrean-hamazazpi-ordezkapen-ikastetxe-horiekiko-atxikimendua-zero-da-eta-kasik-zaintza-lanak-egitera-zoaz Irakasle etorri berriari harrera eta gutxieneko akonpainamendua (ez) egiteaz, batetik bestera ibiltzeaz, plantilla desegonkorrek hezkuntza proiektuan eta ikasleengan dituzten eraginez, hierarkiez eta beste hitz egin dugu Amaia Zorita eta Mikel Uriguena irakasle ordezkoekin. “Ikastetxe berri batera heltzen zaren aldiro, zerotik hasi behar duzu”.

]]> <![CDATA[Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsala eta alergiak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/ikaskuntzarako-diseinu-unibertsala-eta-alergiak 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/ikaskuntzarako-diseinu-unibertsala-eta-alergiak Iruzur orokortuaren garaian bizi gara, eta konturatu gabe, ohitu gara. Nolabaiteko tolerantzia auto-immunea garatuta ohitu dira asko. Tantaz tanta eratzen zaie estalagmita ariman, kailua oinean, eta harekin ibiltzen dira, egokitzapenerako defentsa-mekanismo moldakor. Beste batzuek, gizajo, ez dute zorterik edo gaitasunik hura abian ipintzeko eta, aitzitik, kutsu jakin batzuk usaindu hutsarekin, erreakzio alergiko bortitza izaten dute.

Aurrekoan, gertuko batek kontatu zidan mezu bat jaso... [+]

]]> <![CDATA[Martin Codax]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/martin-codax 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/martin-codax Estoikoegi jartzen naizenean, Martin Codax botila bat erosten dut, orekatzeko. Azkenaldian eutsi behar izan diot alkoholiko ez bihurtzeko. Buruarekin batera tripa nahasten didaten irudi gehiegi: ez dakit burutik triparako haria deskorapilatzen.

Ez dira Epsteinen paper famatuak, edo Trumpkeriak. Ez dira Julio Iglesias eta bere esklaboak. Ez da Alves. Baina badira. Lortu dute, dirudienez, ia beste guztiek nahi dutena. Karrera profesionalean gora egitea. Alegia, boterearen katxibatxe guztiak... [+]

]]> <![CDATA["Itzulpengintza ere izan daiteke mailu bat"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/eider-beobide 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/eider-beobide Hainbat sorkuntza-diziplina bateratzen ditu Eider Beobidek (Donostia, 2000). Rifqa (Katakrak, 2024) eta Lehen astinduak (Katakrak, 2025) liburuak itzuli ditu, eta horietan lehena zuzeneko emanaldietara eraman du Xalba Ramirez eta Peru Galbeterekin batera. Aurrez Intsumisoarena emanaldia sortua zuen, Maria Osesekin. Idatzi egiten du, argazkiak ateratzen ditu, eta, azken hilabeteetan, DJ Beroki legez ere aurkeztu zaigu. Lantoki duen Donostiako Gilda espazioan elkartu gara berarekin, horien guztien atzean dagoena ezagutzeko.

]]> <![CDATA[Pobreziatik pauso batera]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/analisia 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/analisia Manu Robles-Arangiz fundazioari lapurtu dizkiot izenburua eta datuak. Hego Euskal Herriko pobreziari buruzko datu beldurgarriak, lan egitea pobreziatik ateratzeko nahikoa ez dela diotenak.

EAEn 259.000 lagun daude gizarte bazterketa egoeran eta biztanleriaren %3,8 (84.000 pertsona) bazterketa larrian. Nafarroan, berriz, 88.000 bazterketan, eta egoera larrian %7,9. Hau guztia, hazkunde ekonomikoan murgilduta gauden garaiotan. Hazkundea ere, ez delako demokratikoa. Kapitalaren banaketa,... [+]

]]> <![CDATA[Legendunak, baina aberatsak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/legendunak-baina-aberatsak 2026-02-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2953/legendunak-baina-aberatsak Erdi Aroan legenarra, tuberkulosia edo beste gaixotasun kutsakorren bat zuena baztertzen zuten hil ondoren ere. Eliza barruan edo handik gertu ehorzteko eta, beraz, Jainkoarengandik gertuago egoteko aukerarik ez zuten izaten.

Baina berriki Frontiers in Environmental Archaeology aldizkarian argitaratu dutenez, nazioarteko ikerlari talde batek Danimarkako Erdi Aroko bost hilerritako 939 eskeleto aztertu dituzte, eta ikusi dute legendun batzuk behintzat toki pribilegiatuetan ehortzi... [+]

]]> <![CDATA[Jardun jarraitua ala zatitua?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/jardun-jarraitua-ala-zatitua 2026-02-23 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/jardun-jarraitua-ala-zatitua Ika-mika ez gutxi eragin ditu gaiak: eskola jardun jarraitua sutsuki defendatzen dutenak bezain tinko egiten dute zatituaren aldekoek. Argudioz ongi hornituta datoz batzuk eta besteak. Eztabaidaren gakoak mahaigaineratzen saiatu da Mikel Garcia Idiakez, Joxe Amiama psikopedagogoak lagunduta.

]]> <![CDATA[Itzulera (1979)]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/itzaletik-argira 2026-02-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/itzaletik-argira Libertatearen sinbolo izaki, erregimen frankistak inauteriak kalendariotik ezabatu zituen egun batetik bestera: “Este Gobierno General ha resuelto suspender en absoluto las fiestas del Carnaval” (Gobernu Orokor honek erabaki du guztiz debekatzea Inauterietako festak), zioen 1937ko otsailaren 2ko zirkularrak. Etena debeku bilakatu zen urteen poderioz. Baina ez zen hain guztiz izan: gutxi batzuek jarraitu zuten, Tolosako inauteri urbanoak kasu, “neguko festa” moduan, kritika sozialik eta satirarik gabe.

]]> <![CDATA["Adreiluak ipini behar ditugu Euskal Herriko Unibertsitatea izateko, bestela Basque Country izango da"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/fernando-mijangos-eguneroko-kimika 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/fernando-mijangos-eguneroko-kimika Arrigunagako labarretik eder ikusten da Santurtziko portua. Ederrago hura ulertzen duenarentzat. Fernando Mijangosek azaldu zigun hango garabi eta hormigoiaren funtzioa: “Gure petrokimika”. Muinoen atzean ezkutatuta dauden paisaiak ere ondo ezagutzen ditu.

]]> <![CDATA[Nor da nor?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/teknologia-2 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/teknologia-2 Eskolan bagenuen binaka jolasteko mahai-jokoa: ezaugarri ezberdinak adierazita, zurekin jolasten zuen lagunak zituen pertsonaiak asmatu behar zenituen. Horretarako galderak egiten zenizkion pertsonaiaren ahalik eta informazio gehien jasotzeko.

Espainiako Gobernuak iragarri du plataforma digitaletan 16 urtetik beherako gazteen datuen erabilera gurasoen baimen espresu barik prozesatzea debekatuko duela. Arauak dio plataforma horiek adina egiaztatzeko sistema eraginkorrak ezarri beharko... [+]

]]> <![CDATA[Ihauteriak Hazparnen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/ihauteriak-hazparnen 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/ihauteriak-hazparnen <![CDATA[Burdinbideen oihartzun mutuaren lorratzari segika ]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/urola-garaia-gipuzkoa 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/urola-garaia-gipuzkoa Duela 100 urte, 1926ko otsailaren 22an, inauguratu zen Urola bailarako (Gipuzkoa) herriak lotzen zituen burdinbidea. Eta 60 urte geroago, 1986ko uztailaren 12an, irten zen trena azkenekoz Azpeitiko geltokitik. Hilzorian zegoen ordurako, inbertsiorik apenas egin zen urte luzeetan, baina eskualdeko biztanleek ez zuten pentsatzen, edo ez zuten pentsatu nahi, bi urte geroago Eusko Jaurlaritzak betiko itxiko zuela, are gehiago agintariek hitz eman ostean aurki izango zela Urolako trena berriro martxan. Hitzok, baina, errepideek jan zituzten.

Eskualdean berebiziko garrantzia izan zuten trenbideek, baita burdin-fabrikek ere. Urola garaiko herrietan –Legazpin, Zumarragan, Urretxun– oraindik ere badira iragan industrial horren zenbait lekuko herdoildu, azpiegitura modernoagoek inguratuta. Abiadura handiko trenak, adibidez, 200 metro azpitik zeharkatuko ditu herriok; metafora ederra da, “aurrerabidea” deitzen diotenak inguruok nola moldatu dituen azaltzeko. Urolako burdinbidearen mendeurrena amua izan da, iraganari bezala etorkizunari begira jartzeko.

]]> <![CDATA[Nekazarien iragarritako heriotzaren kronika]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/europako-nekazaritza-politikak 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/europako-nekazaritza-politikak Europa-Mercosur akordioa gauzatzeko arriskua mahai gainean den honetan, Europa berriz ere bidegurutzean da: tokiko elikadura sistemak indartzearen alde egin, edo elikagaiak mundu globalizatuko negozioetarako merkantzia gisa erabili. Europako Nekazaritza Politika Bateratuaren sorrera eta ibilbidea errepasatu dugu, Unzalu Salterain EHNE Bizkaia sindikatuko koordinatzaileak eman zuen hitzaldian oinarrituta. Laborantzako egungo hainbat korapilo ulertzeko gakoak daude bertan.

]]> <![CDATA[Ikasle kritikoak nahi ditugu. Benetan?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/ikasle-kritikoak-nahi-ditugu-benetan 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/ikasle-kritikoak-nahi-ditugu-benetan Askotan esaten dugu ikasle kritikoak nahi ditugula, eta hala izan daitezela saiatzen garela gure eguneroko irakaskuntza-lanean, baina nik zalantza egiten dut benetan hala ote den. Ulertu iezadazue, ez da gure desioa auzitan jartzen ari naizena, gu guztion gogoa hori dela uste baitut, zinez, baizik eta hori nahi izatearen eta benetan dugun jokabidearen artean azaleratzen den kontraesana. Bai maila pertsonalean, baita sistema handiagoaren agente gisa jokatzen dugun horretan ere.

Izan ere,... [+]

]]> <![CDATA[Azken-aurreko borondatea]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/azken-aurreko-borondatea 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/azken-aurreko-borondatea Azken borondateak erregistratu ditugu emazteak eta biok, aurretiazkoak, zuzenago esateko. Ez dugu presarik hiltzeko, baina nahiko gerra eman dugu hirurogeita hamabi urte hauetan (adin bertsukoak baikara, soilik hiru eguneko aldea diogu elkarri) eta azken txanpan ez genituzke etxekoak alferrikako lanez zamatu nahi.

Kosta zaigu, bai kosta ere. Ez nahi genuena zehaztearen aldetik, aspalditik adostuta baikara horretaz. Baina zenbat itzuli-mitzuli dokumentua bideratu ahal izateko. Tentuz... [+]

]]> <![CDATA[Pribilegioa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/pribilegioa 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/pribilegioa Ehun bat lagun bizi dira Iruñeko agustindarren komentu abandonatuan. Munduaren mendebalde honetan etxe propiorik ez izatea bekatu larria da, estigma eta aurreiritzi txar oro leporatzeko aukera ematen die etxea dutenei. Eta gainera, oreka bilatu beharrean, ura eta argindarra moztu zizkieten orain bi hilabete. Duintasun minimoekin bizitzeko eskubidea oraindik ere, hemen eta orain, eta ezkerreko alderdiak agintean egonda ere, pribilegioa da.

Argazkia: Negu Gorriak kolektiboak auzolana... [+]

]]> <![CDATA["Baimendu ezin dezakegun luxua da orokorkerian erortzea"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/julen-apella 2026-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2952/julen-apella Postal bat desertuan (Balea Zuria, 2023) poema liburuaren ostean, eta hau ere literatur beka bati esker, Sakelako bihotzak (Elkar, 2025) eleberria argitaratu du Julen Apellak (Berriz, Bizkaia, 1998). Unibertsitate ikasketak amaitzen ari diren bi gazte ditu protagonista; kontakizun errealista egin du, garaiko tendentziak presente dituela.

]]> <![CDATA[Ateak ireki]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/ateak-ireki 2026-02-13 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/ateak-ireki Euskal estatubatuar gazteak eta Goierriko familiak saretzeko ekimenari buruzko lana da hau. Hiru astetan, familiarekin harremanak sortu eta hainbat ekintza eta tailer antolatu zituzten, 2024ko programan 16 eta 25 urte bitarteko 32 gazte etorri ziren Euskal Herrira.

Dokumental honetan, 2024ko programan parte hartu zuten familia eta gazte batzuen testigantzak ikusiko ditugu. 

 

]]> <![CDATA[Hamabi konposatu minbiziaren kontra]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/hamabi-konposatu-minbiziaren-kontra 2026-02-12 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/hamabi-konposatu-minbiziaren-kontra Oso modu arraroan aldatzen ari dira landareak Danimarkan, eta zientzialariek ez dakite zergatik. Albiste deigarria iruditu zaigu eta saioaren sarreran hainbat hipotesiri buruz aritu gara. Gai nagusia, berriz, minbizia izan da, bere kontra egiteko hamabi osagai edo konposaturi buruzko ikerketa sendo bat, zehazki. Hauetako asko sendabelarrak dira, eta batzuk gure artean oso ohikoak. Gomendioaren atalean ikerketa honetan aipatzen diren konposatu hauek nola baliatu eta egunerokotasunean... [+]

]]> <![CDATA[Putzua testu-liburu]]> https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/putzua-testu-liburu 2026-02-09 https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/putzua-testu-liburu

Zaldibiako Lardizabal eskolan, ikastetxeko hezkuntza curriculumean dute txertatuta urmaelaren erabilera didaktikoa. Baina zer egiten dute eta zer ikasten duteikasleek putzuan? Bertatik bertara ezagutzeko aukera izan dugu.

Gidoia: Mikel Garcia Idiakez 
Kamerak: Manex Moreno (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Leire Egaña (BIRA Produkzioak)
Soinu Teknikaria: Iñigo Etxarri
Soinu posprodukzioa: Manex Moreno
Edizioa: Eneritz Arzallus (ARGIA) <![CDATA[Gizon irakasle gehiago behar da Haur Hezkuntzan?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/gizon-irakasle-gehiago-behar-da-haur-hezkuntzan 2026-02-09 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/gizon-irakasle-gehiago-behar-da-haur-hezkuntzan Berriki argitaraturiko txosten batek dio ongi legokeela Haur Hezkuntzan maisu gehiago izatea, genero estereotipoak apurtzen eta zaintza ardurak banatzen laguntzeko. Txikienen hezitzaile aritu diren Axi Iriarte eta Rafa Lizeagak beren esperientzia kontatu diote Mikel Garcia Idiakezi.

]]> <![CDATA[Guraso ipurterre gehiegi harmailetan?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/guraso-ipurterre-gehiegi-harmailetan 2026-02-02 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/guraso-ipurterre-gehiegi-harmailetan Lehiatik eratorritako ikasketez jardun genuen aurreko podcastean, baina gaizki ulertutako lehiak albo-ondorio kaltegarriak (eta irain eta garrasi ugari) ere baditu. Zergatik uste du hainbeste gurasok Messi bat duela etxean? Mikel Garcia Idiakezek Ainhoa Azurmendirengana jo du, lehiari buruzko bigarren kapitulu honetan ere.

]]> <![CDATA[25-0 galduta, norbaitek irabazi du?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/25-0-galduta-norbaitek-irabazi-du 2026-01-26 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/25-0-galduta-norbaitek-irabazi-du Haurren arteko norgehiagoka askotan, tanto kopuru batetik aurrera markagailua gelditu egiten da, alde oso handiko emaitzak ezkutatzeko. Baina nola da posible halako aldea adin antzeko haurren jokoan? Hariari tiraka, hainbat galdera mahaigaineratzen lagundu dio Ainhoa Azurmendi kirol aholkulariak Mikel Garcia Idiakezi.

]]> <![CDATA[Ikasturtea errepikatzea, drama ala aukera?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/1x02-ikasturtea-errepikatzea-drama-ala-aukera 2026-01-19 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/1x02-ikasturtea-errepikatzea-drama-ala-aukera Ez da oso ohikoa ikasleek ikasturtea errepikatzea, baina hala erabakitzen denean, zeintzuk dira ondorioak? Ebaluatzeko modua, ikerketek diotena, errefortzuak eta familiak ditu hizpide Mikel Garcia Idiakezek. Iritzia ematen izan ditu Pedro José Macho ikuskaria eta Agurtzane Martinez eta Myriam Iralde irakasleak.

]]> <![CDATA[3x08: Emakume zientzialariak bai, guruak ez!]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x08-emakume-zientzialariak-bai-guruak-ez 2026-01-15 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x08-emakume-zientzialariak-bai-guruak-ez  

Rosa Tristanek Mujeres con Ciencia webgunean idatzitako artikulu bat landu dugu gaurkoan. Asima Chatterjee kimikari indiarraz aritu gara. Emakume honek balio handiko lana egin zuen sendabelarren eta botiken arloan eta interesgarria iruditu zaigu bere bizitza gure podcastera ekartzea. Ayurveda medikuntza tradizionalean erabiliak diren sendabelarrak ikertzen hasi zen eta haietatik eratorritako botikak sortu zituen, gaur egun ere minbiziaren, epilepsiaren eta malariaren aurka... [+]

]]> <![CDATA[Suizidioa ez denean tabua]]> https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/arnasgune-osoa 2026-01-12 https://www.argia.eus/multimedia/ikusi-eta-ikasi/arnasgune-osoa Ikasleen egoera psiko-sozial eta emozionalari arreta jartzea eta zaintzea da eskolek duten erronka handienetako bat. Abadiñoko Matiena institutuan (Bizkaia) izan gara, ikasleei laguntzeko estrategiez, gazteekin hitz egiteko gakoez, suizidioaz, familiez, irakasleek gai honetan dituzten aukerez eta mugez hitz egiten. Leku oso berezian bildu gara: institutuko arnasgune gelan.

  • Gidoia: Mikel Garcia Idiakez
  • Kamerak: Manex Moreno Uharte (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Mikel... [+]
]]> <![CDATA[Etxerako lanak, zertarako?]]> https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/etxerako-lanak-zertarako 2026-01-11 https://www.argia.eus/multimedia/etxerako-lanak/etxerako-lanak-zertarako  

Zenbat eta zein etxerako lan bidaltzen dituzte irakasleek? Zertan dira lagungarri eta zertan ez? Ba al dute zentzurik? Eztabaida klasiko batekin hasi du saila Mikel Garcia Idiakezek. Oraingo honetan, Lurdes Imaz guraso elkarteko koordinatzailea eta Iñaki Larrea irakaslea izan ditu bidelagun.

]]> <![CDATA[3x07: Sendabelarrak eta botikak, ze parea!]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x07-erremedio-naturalak-eta-inflamazioa 2025-12-29 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x07-erremedio-naturalak-eta-inflamazioa Sendabelarren eta botiken arteko elkarreraginak izango ditugu hizpide. "Emaidazu zerbait naturala, botika asko hartzen dut eta" bezalako esaldiak askotan entzuten ditugu, eta pentsamolde horren okerraz aritu gara. Rosario Cáceres Fernández-Bolaños farmazilariak idatzitako artikulua ekarri dugu. Bertan botika “kimikoen” eta alternatiba “naturalen” arteko talkaz ari da; Idorreria, liseriketa txarra, lotarako arazoak, likido atxikipena... [+]

]]> <![CDATA[3x06: Udazken laranja: liburu bat eta kurkuma]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x06-udazken-laranja-liiburu-bat-eta-kurkuma 2025-12-15 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x06-udazken-laranja-liiburu-bat-eta-kurkuma Diario rural. Apuntes de una naturalista. Otoño-invierno liburua (Susan Fenimore Cooper, Pepitas de calabaza argitaletxea) ekarri dugu gaurkoan, tarteka sendabelarrekin, landareekin zein naturarekin lotutako irakurketak gomendatzea pentsatu baitugu. Udazkenerako irakurketa egokia iruditu zaigu. Batetik gure garaitik eta bizi moldetik urrun dagoen testu bat delako, eta bere erritmo pausatuak badu gure bizi martxari eragiteko ahalmenik, lasaitze aldera noski. Bere garaian Darwinek... [+]

]]> <![CDATA[Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?]]> https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/garen-piztiaz-beste-hitz-egin-liteke-euskal-transfeminismoaz 2025-12-04 https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/garen-piztiaz-beste-hitz-egin-liteke-euskal-transfeminismoaz Elene Lopetegi eta Iñi Etxezarretak “Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?' liburuxka idatzi dute, eta hemen duzue Iñigo Satrustegi Txalaparta argitaletxeko editorearekin eta Andoni Olariaga Iratzar fundazioko ordezkariarekin batera egin duten aurkezpena. Iratzar Fundazioaren Iparrorratza bildumaren 12. liburua da honakoa eta Donostiako Teila fabrikan aurkeztu dute.

]]> <![CDATA[3x05: Genomarik handiena, garoarena]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/4x05-genomarik-handiena-garoarena 2025-12-01 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/4x05-genomarik-handiena-garoarena Munduan genomarik handiena duena landare bat da, garo bat, hain zuzen ere, eta asko dauka esateko. Berriro ere landare batek txunditu gaitu eta txiki utzi du gizakiaren genoma. Pazifikoan hazten da eta bere genoma sekuentziatu ondoren etorri da sorpresa. Espezieen bizi irauteari eta egokitzeko gaitasunari buruzko informazioa ematen digu. Genomaren tamainaz ere aritu gara, hau da, zertarako sortzen diren halako genoma handiak.

Gaurko sendabelarra zuhaitza izango da, senda-zuhaitza baita... [+]

]]> <![CDATA[Hariak]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/hariak 2025-11-21 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/hariak Buruko gaixotasun larria duten pertsonen bizitzari buruzko lana da hau. Euren historia pertsonala, arazoak, beldurrak eta, batez ere, gaixotasunari nola egin dioten aurre kontatuko dizkigute lau lagunek: Santi, Bittor, Mikel eta Aitziber.

Zuzendariak: Sara Diez de Ulzurrun, Itsasne Diez Laña eta Javier Elizalde Benítez
Itzulpena: Irene Barrio Solé
Urtea: 2023
Iraupena: 18 min

]]> <![CDATA[3x04: Udazkeneko erorierarentzat bost sendabelar]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x04-udazkeneko-erorierarentzat-bost-sendabelar 2025-11-17 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x04-udazkeneko-erorierarentzat-bost-sendabelar Sandra Diaz biologo argentinarraren ekarpen interesgarriekin hasi gara gaurkoan. Bide horretatik, etorkizunaz, gure zein landareen etorkizunaz, biodibertsitateari buruz eta kontsumokeriak eta ingurumen arazoek hartu duten larritasun mailaz ariko gara. Izan ere, berak ematen dituen datuak beldurtzekoak dira: munduko begetazioaren %40 arriskuan dago. Bake Nobel sariduna da Diaz, eta zientzian gehien axola duten hamar pertsonen artean dago.

Gaurko sendabelarrak bost izango dira, udazkeneko... [+]

]]> <![CDATA[3x03: Landareak berpizten dituen gizona]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x03-landareak-berpizten-dituen-gizona 2025-11-03 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x03-landareak-berpizten-dituen-gizona Ingalaterrako lorategiak maite ditugu. The poison garden lorategiari buruz aritu ginen podcasteko hamargarren saioan eta gaur Kew Gardens lorategiari buruz arituko gara. Londresen dago kokatua eta munduan dagoen landare bilduma handiena dago bertan. Hango lorezainen artean dago Carlos Magdalena asturiarra. Bere lanaren berezitasunak aipatu ditugu, nola aditua den desagertutako landareak, batez ere tropikalak, berpizten. Berpizteaz gain jatorrizko ekosistemetan nola txertatzen dituen ere kontatu... [+]

]]> <![CDATA[3x02: Landareen oihuak eta azeri buztana]]> https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x02-landareen-oihuak-eta-azeri-buztana 2025-10-20 https://www.argia.eus/multimedia/menda-bikoitza/3x02-landareen-oihuak-eta-azeri-buztana Landareen inteligentzia, gaitasunak eta sentiberatasuna hizpide izan ohi ditugu podcast honetan, eta azken urteetan botanikan egiten ari diren ikerketak ekartzen ditugu horretaz aritzeko, landareekiko daukagun begirada aldatzen ari baita. Gaurkoan landareek oihu egiteko gaitasuna dutela aipatzen duen albistearekin gatoz; hori gutxi ez, eta hainbat egoeraren aurrean angustia sentitzeko gaitasuna dutela ere badio notiziak. Tomatea da ikertu duten landarea eta sitsak erasotzen duenean zer nolako... [+]

]]> <![CDATA[Gabriel Aresti 50 urte: euskaldun eta marxista]]> https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/gabriel-aresti-50-urte-euskaldun-eta-marxista 2025-10-19 https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/gabriel-aresti-50-urte-euskaldun-eta-marxista Gabriel Arestiren heriotzaren 50. urteurrenaren harira Euskal Herriko Kontseilu Sozialistak (EHKS) antolatutako jardunaldian Garazi Navarrok eskainitako hitzaldia duzue honakoa, Bilboko Campos Eliseos antzokian.

]]> <![CDATA[Emigrazioaren gaia euskal literaturan]]> https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/emigrazioaren-gaia-euskal-literaturan 2025-10-16 https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/emigrazioaren-gaia-euskal-literaturan Sarako idazleen biltzarra kari, Jon Casenave Bordeaux-Montaigne unibertsitateko euskal literatura irakasle emeritoak eskainitako hitzaldia duzue honakoa. Euskal literaturaren historian emigrazioaren gaia nola landu den aztertu du irakasleak eta hori da bertaratuei aurkeztu ziena, Sarako Biltzarrak, Bilketa sareak, Euskal Kultur Erakundeak eta Biblio64-ak antolatuta.,

]]> <![CDATA[4x01: Hil da, hil da gure katue]]> https://www.argia.eus/multimedia/oroimen-histerikoa/4x01-hil-da-hil-da-gure-katue 2025-10-07 https://www.argia.eus/multimedia/oroimen-histerikoa/4x01-hil-da-hil-da-gure-katue Bizi-bizi ekin diogu ikasturteari, eta zer hoberik bizirik gaudela sentitzeko heriotzari begira jartzea baino. Askotan esaten da heriotza dela dugun ziurtasun bakarra. Baina herio beti hor egon den arren, hau bizitzeko moduak eta ohiturak ez dira beti berak izan. Adibidez industrializazioak goitik behera aldatu zituen. Eta nola ez, Oroimen Histerikoa saioan atzera begira jarri gara. 

Honako abestiak erabili ditugu aste honetan:

Itoiz - 'Hilzori II'