Gizartea

Jaizkibel konpainiak konpainia guztietako kolorez beteko ditu Hondarribiko kaleak bere 30. urteurrenean

2026-08-08

Lehen emakumeak Hondarribiko Alardean irten zirenetik, konpainiaren hitzetan, erakutsi da berdintasunak "gehitu" egiten duela, festak "herrikoiagoak" bihurtzen dituelako. Urtemuga ospatzeko, Alarde egunean konpainiako kide bakoitzak gustuko konpainiako jantzia eramango du, koloreak, espazioak bezala, "herritar denenak" direla aldarrikatzeko.

Zarauzko Euskaltzaleen Gazte Asanblada sortu dute

2026-08-07

"Euskararen aldeko borrokan lekukoa hartzeko" xedez jarri dute martxan egitasmoa hainbat lagunek, eta Zarautzen euskarak bizi duen egoerarekiko kezka agertu dute.

Gizon bat ikerketapean dago Gasteizen, tutoretzapean zegoen adingabe bat ustez bortxatzeagatik

2026-08-07

Beste biri eraso egiten saiatzea ere egotzi diote. Adin txikikoak 14 eta 16 urte bitartekoak dira. Bestalde, Gasteizko jaiak hasi zirenetik Udaltzaingoak bi gizon atxilotu ditu indarkeria matxista egotzita, eta gutxienez hiru eraso matxista izan dira.

Lanean izandako bertze hiru heriotzaren berri eman du LABek

2026-08-07

Basogintzan lanean ari zen 44 urteko langile bat hil da asteazkenean Azkoitian, enbor bat gainera erorita. LABek jakinarazi duenez, azken asteotan bi garraiolari hil dira lanean; Idiazabalen bata, eta Oiartzunen bertzea. Sindikatuaren arabera, aurten dagoeneko 39 pertsona hil dira Euskal Herrian beharrean ari zirela.

Mila pertsona inguru ebakuatu dituzte Baionan, gas ihes batengatik

2026-08-07

Gasa 20:00etan hasi da ihes egiten François izeneko tabernan, hiriko merkatu nagusiaren ondoan, eta inguruko etxebizitzetara zabaldu da. Suhiltzaileek 170 etxebizitza hustu behar izan dituzte, baina ez da zauriturik izan.

Landare: 34 urte elikadura ekologikoa arrakastaz ereiten

2026-08-07

Iruñeko Arrotxapea auzoan eta Atarrabian (Nafarroa) ditu bere dendak Landarek, produktu ekologikoen kontsumitzaile elkarteak. 3.500 bat bazkide, helburu nagusi batekin: ekologikoan kontsumitzea, gertuko ekoizleekin, eta nekazari eta abeltzainekiko begirunezko elkarlanean. Euskal Herriko gisa horretako elkarterik handiena da –baita estatukoa ere– eta berriki hektarea eta erdiko baratze proiektuari ekin dio, lehenbizikoz hainbat barazkiren ekoizpena bere gain hartuta.

Pediatrak gizarte zerbitzuetara deitzeko mehatxua egin diola salatu du ama batek, haurrari %100 begetala den elikadura emateagatik

2026-08-07

Espainiako Pediatria Elkartearen arabera, haurrek %100 begetala den elikadura izan dezakete, baldin eta ondo planifikatuta eta behar bezala gainbegiratuta badago. Andrea Velasco nutrizionistak bat egin du iritzi horrekin.

Nafarroako Gobernua hutsik egoteko zantzuak dituzten 115 etxebizitza ikertzen ari da merkatura ateratzeko

2026-08-06

Jakinarazpenak bidaltzen hasi da jabeei, hamar eguneko epean etxea hutsik ez dagoela justifika dezaten. Etxeak nola alokatu eta zaharberritze lanetarako diru laguntzak eskatzeko informazioa ere emanen diete. 115 etxebizitza horietatik 85 Iruñerrian daude, eta ez dira norbanakoen etxeak, pertsona juridikoenak, hau da, enpresenak baizik.

Ia 2.200 emakumek salatu dute aurten EAEn bikotekideak edo bikotekide ohiak indarkeria matxista egin izana

2026-08-06

Iazko datuarekin alderatua, %7 hazi da tratu txarrak salatu dituzten emakumeen kopurua. Familiaren barnean indarkeria sufritu duten emakumeen kopurua ere hazi egin da, eta sexu askatasunaren aurkako delituekin lotutako 363 salaketa jaso dira.

Nafarroako Gobernua prest azaldu da Ceutako adin txikikoak hartzeko; Jaurlaritzak eskatu du “beren familiekin bueltatzeko bide guztiak agortzeko”

2026-08-06

Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburu Nerea Melgosak adierazi du adin txikikoen harrera “adostutakoa” izan behar dela, eta “finantziazio nahikoarekin eta berme guztiekin”. Gogorarazi du Jaurlaritzaren babes sistemak “bere ohiko ahalmenaren gainetik lan egiten” duela dagoeneko. Hego Euskal Herrian gurasoen zaintzapean ez dauden mila adin txikiko inguru daude.

"Gasteizko grebak eragina izan du; kontzertuak bertan behera geratu dira eta jende askok babestu gaitu"

2026-08-06

Ikuskizunetako eta emanaldietako teknikariek greba egin dute bart Gasteizko jaietan. Txosnetako zein hainbat plazatako kontzertuak eta emanaldiak bertan behera geratu dira, eta jendearen babes "beroa" jaso dute grebalariek, hala azaldu dio Teknikariok sindikatuko ordezkari Ander Tejerinak ARGIAri. Greba egun arrakastatsua izan bada ere, sindikatuak ez du erantzunik jaso patronalaren aldetik.

Gizonezko bat hil da Lizarran, indarkeria matxistagatik salatua izan eta Poliziarengandik ihes egitean

2026-08-05

Laugarren pisuko leiho batetik erorita hil da. Foruzaingoak ikerketa abiatu du heriotza ikertzeko. Emakumea bere bikotekide ohia zen eta urruntze agindua zuen, gizonezkoak aurrekariak baitzituen eraso matxistak egiteagatik.

PPk, Voxek eta Juntsek erran dute ez dutela Ceutara ailegatutako adin txikikorik hartuko

2026-08-05

Gutxienez 141 pertsona hil dira Ceutan Espainiaren eta Marokoren arteko muga gurutzatu nahian. Espainiako Gobernuaren arabera, ortzegunetik hona 72.000 migratzaile baino gehiagok lortu dute hiri autonomoan sartzea, baina horietatik 70.000 itzularazi dituzte. Geratu direnen artean mila adin txikiko inguru daude.

Europako Batasunak migrazio politikak are gehiago gogortuko ditu

2026-08-05

Espainiako Gobernuak eskatuta, EBk ezohiko bilera egin du Ceutako (Espainia) migratzaileen krisiaren harira. Bileran 27 herrialde kideak ados agertu dira mugetako kontrolak "indartzearekin" eta migrazioak kontrolatzeko "neurriak" hartzearekin.

Draga ere, Euskal Herritik eta euskal herriarentzat

2026-08-05

Materia ez sortzen ez desagertzen ez den bezalaxe, draga ere, trabestismoa, ez da orain sortu Euskal Herrian; eta, jakina, ez da desagertuko. Transformatu egin da. Hortxe datza bere boterea, transformazio, transformismo gaitasunean. Eta azken hiruzpalau urteetan materia horrek bidegurutze berri batean kokatu du bere burua: RuPaul-engandik (AEBetako drag entzutetsua) edaten duen eta queerra den – edo ez–, eta euskaltzaletasunetik eta militantziatik, edota bazterretatik datorren belaunaldi berri bat heldu da oholtza gainera. Euskal hitzak pisua hartu du korronte berri horretan, aurretik ia inoiz ez bezalaxe, eta lehen aldiz daude orain Euskal Herrian euskaraz drag egiten duten taldeak. Eta talde berba ere ez da ausazkoa, drag klasikoari keinu eginez, baina gurean lehen aldiz, talde gisa funtzionatzen baitute. Horri gehitu oholtzaratzen duten aldarria ez dela glamourrarena, baizik eta auzo, herri eta landa eremuarena, herri eta gorputz zapalduena. Ardatz horiek aldarazi dute draga Euskal Herrian, bilakatu dute materia berri, eta ardaztu dute ez soilik korronte bat, baita identitate bat ere. Mugimendu berri horren lorratzen atzetik, bertako hiruzpalau talderen zenbait emanaldi jaso ditugu kameraz eta lumaz: Bilboko House of Basqueers, Iruñeko Maruxak eta Ipar Euskal Herriko Altxalili kabareta ditu protagonista fotoerreportajeak.

"Ceuta migrazioari bizkarra emanda bizi da"

2026-08-04

Dozenaka hildako zenbatu dituzte Ceutan (Espainia), pasa den osteguneko migratzaile oldetik. Espainiako eta Marokoko gobernuek akordioa sinatu eta muga gurutzatutako 72.000 migratzaileetatik 70.000 itzularazi ondoren, hiri autonomoan egoera ez da oraindik baretu: hondartzetan dauden ehunka migratzaileek elikagaiak falta dituzte, eta zenbait erakundek salatu dute asilo eskatzaileak ere itzularazten ari direla. Elkarte horietako bat da Elin, ostegunetik egoerari bertatik bertara jarraipena ematen ari dena. María Jimenez-Castro (Ceuta, Espainia, 1997) bertako kide boluntarioarekin hitz egin du ARGIAk.

Zisterna kamioiak ura Karrantzara eramaten hasi dira, hornidura faltagatik

2026-08-04

Lehorteak udalerriaren egoera larriagotu du, urez hornitzeko erabiltzen zituen bi baltsetako bakarra baitago martxan. Hortaz, abuztuan 250.000 litro ur jasoko ditu egunean, astelehenetik ortziralera. Busturialdeko eta Lea-Artibaiko 21 udalerritan ere murrizketak ezarri dituzte.

Egia Kermanentzat elkarteak webgunea sortu du Villateren heriotza ezagutarazteko

2026-08-04

Gasteizko Mitika diskotekako atezain batek ukabilkada jo ostean hil zen, duela urtebete. Webgunean, besteak beste, kasuaren prozesu judiziala azaldu dute. Bestalde, berriki azaleratu da atezainek gutxienez beste lau eraso gehiago egin zituztela Villate hil baino lehen. Gurasoek salatu dute Gasteizko Udalak entzungor egin diela kasua ikertzeko eskakizunei.

Espainiako Poliziak hirugarren pertsona bat atxilotu du Munduko Kopako finaleko istiluen harira

2026-08-04

Itzubaltzetakoa (Getxo, Bizkaia) da atxilotua. Itzubaltzetako Gazte Asanbladak eta Aske antolakundeak elkarretaratzea egin dute gertatutakoa gaitzetsi eta atxilotua aske uzteko exijitzeko. Espainiako Poliziak gauzatu duen hirugarren atxiloketa da, nahiz eta Zupiriak pasa den astean salatu hori Poliziaren "eginkizunetatik kanpo" dagoela, ordena publikoko ekintzen gaineko eskumena Ertzaintzarena delako.

Abortuaren jazarpena, epaitua

2026-08-04

1979ko urriaren 26an milaka lagun elkartu ziren Bilbon Bizkaiko Justizia Auzitegiaren parean, Albiako lorategietan, Basauriko Hamaikak deituriko emakumeen eta abortu eskubidearen aldeko aurreikaririk gabeko mobilizazioan. Hau da gertatutakoaren historia bisuala.

Toki beretik datozen erasoei elkarrekin erantzuteko deia

2026-08-04

Leire Ibarguren, Hajar Samadi eta Agurne Gaubekak Gorrotokrazia izenburupean antolatutako mahai-inguruan hartu zuten parte maiatzean Zestoan (Gipuzkoa), herriko Euskara Foroak antolatuta. Gorroto diskurtsoek indarra hartu duten garai hauetan euskarafobiaz, islamofobiaz, arrazakeriaz, LGBTfobiaz eta feminismoaren aurkako gorrotoaz aritu ziren hiru hizlariak. Diskurtso horiek nondik datozen eta herritarrei nola eragiten dieten aztertu zuten.

Poliziaren Kontrol Batzordeak eten egin ditu Iker Aranaren, Aritz Ibarraren eta Sestaoko atxiloketaren ikerketak

2026-08-03

Hiru kasuetan Ertzaintzaren jokabidea ikertzeko “material urriegi” duela erran du batzordeak. Hortaz, informazio gehiago eskuratu arte, prozedurak geldiaraztea erabaki du. Bertzalde, Getxon (Bizkaia) izandako atxiloketa baten txostena argitaratu du, eta bertan udaltzainen jarrera babestu du.

Elkanoren lehorreratzeak "indarkeria koloniala" zuritzen duela salatu dute

2026-08-03

Elkanori Ez ekimenak elkarretaratzea egin du asteartean Getarian (Gipuzkoa), antzerkiaren "izaera espainiarra, arrazista eta kolonialista" salatzeko. Elkanoren lehorreratzearen berrinterpretazioa baino hiru egun lehenago egingo dute, ekimenaren hitzetan, "espektakulua" baino lehen.

20 urteko gizon bat atxilotu dute Getxon sexu eraso betean

2026-08-03

Erasoa Algortan (Bizkaia) gertatu da, igande goizaldean, San Inazio jaietan. Aezkoako Gazte Asanbladak eta Berdin Bizi berdintasun zerbitzuak, berriz, Aezkoan (Nafarroa) sexu eraso bat gertatu dela salatu dute larunbatean, eta elkarretaratzea eginen dute astelehenean. Angelun (Lapurdi), bertzalde, gizon bat behin-behinean espetxeratu dute, 10 urteko alaba bortxatzea egotzita.

Gutxienez 88 pertsona dira hildakoak Ceutan Espainiaren eta Marokoren arteko muga gurutzatu nahian

2026-08-03

Ceutako Gobernuaren azken datua da. Espainiako eta Marokoko gobernuen arabera, pasa den ostegunetik 50.000 pertsona baino gehiagok gurutzatu dute Marokotik Ceutako (Espainia) muga: horietatik 48.300 itzularazi dituzte. Bestalde, Espainiako Poliziak ikerketa abiatu du, Auzitegi Gorenak eskatuta, egiaztatzeko ea gertatutakoa "talde kriminal batek antolatuta" izan den. Ceutako muga krisiak Europako zein Espainiako eskuin muturraren oldarraldia areagotu du.

Rapatuak eta torturatuak: Espainako Estatuaren sexu indarkeria politikoa

2026-07-31

Bortxaketak eta umiliazio sexistak indar polizial eta militarrek errepresaliatutako euskal emakumeen testigantzetan agertzen dira, Gerra Zibiletik hasi eta terrorismoaren aurkako borrokara arte.

Udazkenerako grebak eta mobilizazioak iragarri dituzte Osakidetzako langile guztien baldintzak hobetzea exijitzeko

2026-07-30

SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek ez dute begi onez ikusi Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta SME Medikuen Sindikatuak hitzartutako akordioa, eta, data zehatzik aipatu ez arren, jakinarazi dute udazkenean grebei eta mobilizazioei ekinen dietela. Osakidetzan negoziazio kolektiboa exijituko dute.

Ur kontsumoa murriztu dute Ipar Euskal Herri osoan eta Bizkaiko bi eskualdetan

2026-07-30

Lehorteen eta ur eskasiaren ondorioz, Ipar Euskal Herrian eta Bizkaiko Busturialdea eta Lea-Artibai eskualdeetan neurriak hartu behar izan dituzte ur kontsumoa murriztuta. Debekatu egin dituzte, esaterako, igerileku pribatuak betetzea edota ibilgailu eta gune pribatuak urarekin garbitzea. Bestalde, ur eskasiak ere kalteak ekarri ditu abeltzainentzat, larreak lehortuta baitaude.

Donostiako Udalak ez dio debekua kenduko Kaleko Afari Solidarioak ekimenari, eta "abuzturako" iragarri du "alternatiba"

2026-07-30

Donostiako Udalaren debekua salatzeko mobilizazioa egin eta biharamunean, ortzegun eguerdian elkartu dira Kaleko Afari Solidarioak (KAS) ekimeneko kideak eta Donostiako Udaleko ordezkaritza, Jon Insausti alkatea tartean. Debekua kentzeko eskatu diote alkateari, pertsona zaurgarriengan “gorrotoa” ez sustatzeko eta herri ekimenak ez “kriminalizatzea”. Alkateak, berriz, "inklusiorako prozesu errealak" nabarmenduta, "abuzturako" iragarri du "alternatiba".

Munduko Futbol Txapelketaren finaleko liskarren harira Ertzaintza 50 pertsona baino gehiago ikertzen ari da

2026-07-30

Bingen Zupiriak iragarri du ikertuetako batzuk epailearen aurretik pasako direla "arau hauste larriak" egotzita. Halere, azpimarratu du kezkatzen duena indarkeria erabiltzeko "aitzakiak" erabiltzen dituzten "muturreko ezkerreko mugimenduak" direla. Aste honetan jazotako bi atxiloketen harira, sailburuak adierazi du Espainiako Poliziak "bere eginkizunen gainetik" jardun duela.

Elikagai-sistema osasungarriago eta jasangarriago batek goitik behera aldatuko luke nekazaritza

2026-07-29

2050erako mundu mailan dieta osasungarriagoa egingo bagenu, produktibitatea handituko balitz, eta elikagai-xahutzea erdira murriztuko bagenu, nekazaritzaren mundu mailako egitura eraldatuko litzateke.

Ertzain bat titulu faltsu bat aurkeztuz bihurtu zen Osakidetzako segurtasun-buru

2026-07-29

1.080 euroko isun bat jarri diote Juan Jose Quiñonesi, unibertsitate-titulu faltsu bat aurkezteagatik. 2023an lortu zuen postua Osakidetzan.

Suhiltzaileen kaserna zaharra izanen da Garaziko Gaztetxea, Herriko Etxeak eraikina utzirik

2026-07-29

Continental hotela okupatu eta egun batera, Euskal Hirigune Elkargoaren jabetzakoa den Donibane Garaziko suhiltzaileen egoitza ohia lortu du Garaziko Gaztetxeak. Irailaren 22a arte atxiki beharko lukete, Hirigune Elkargoaren berrien zain.

ASKEk Bizkaiko bi atxiloketak gaitzetsi ditu eta "Euskal Herriaren aurkako oldarraldiarekin" lotu ditu

2026-07-29

Elkarretaratzea egin dute Espainiako Poliziak Muskizen (Bizkaia) eta Erromon (Bizkaia) egindako bi atxiloketak gaitzesteko. Antolakundearen hitzetan, gertakaria ez da ekintza soila, baizik eta "Euskal Herriaren aurkako oldarraldiaren" parte. Bestalde, Zupiriak kritikatu egin du Espainiako Poliziaren jarduna "bere eginkizunen gainetik" egin duelako, azaldu duenez, ordena publikoaren auziak Ertzaintzaren eskumenak direlako.

Ez, ez, ez, azterketarik ez

2026-07-29

Ezer baino lehen, bihoa erabateko elkartasuna baxoa euskaraz egiteko borrokan ibili diren gazteei; desobedientzia oso tresna baliagarria dela erakutsi dute. Baita USaPeko azterketan Euskara ikasgaiko laginak zuzendu dituzten kideei ere, agerian utzi baitute aspaldi dakiguna: soilik murgiltze ereduak euskalduntzen du, eta ez beti.

Esaminak eta irakas-eredu tradizional batzuk bizi-bizi daude gure irakaskuntzetan: derrigorrezko hezkuntzan, batxilergoan, unibertsitatean, Lanbide Heziketan,... [+]

Txarli Maik, azkar! (1989)

2026-07-29

Poltsikoko smartphonean daukagu ebola izurritearen erroetariko bat

2026-07-29

Esanguratsua da datua: Afrika erdialdeko deforestazioa ehuneko puntu batez igotzen den aldi oro ebola birusaren intzidentzia %20 eta %40 artean igotzen da. Alarma gorria piztua du Munduko Osasun Erakundeak, "biziki larria eta kudeatzeko zaila" den ebolaren izurrite berriari aurre egin nahian dabiltzalako maiatzaz geroztik Afrika erdialdean. Aldi honetan Mongbwalu (Kongoko Errepublika) hiritik abiatu da gaitza. Urre, koltan eta kobaltoz aberatsa izanik, meatzaritzak erabat berenganaturiko eremua da. Logika estraktibistari segi, oihana moztu eta lurra zulatzen segitzen dute etenik gabe. Gizakiak birus ezezagunetarik urrun atxikitzeko muga naturalaren funtzioa bete ohi dute oihanek. Gauza da deforestazioarekin hurbiltzen direla bi aldeak, izurriteak errepikatuz eta gogortuz.

“Inork ez dauka iruditerian puta borrokalaria”

2026-07-29

Ertz asko ditu sexu lanak; hala nola transfeminismoa, etxebizitzaren aldeko borroka, borroka antiarrazista eta antikolonialista. Horietaz guztietaz mintzatu dira Pauline Ezkerra argentinarra, puta feminista, sindikalista eta antikapitalista, eta Amets Santos euskal herritarra, sexu langilea eta aktibista.

"Mundu-sistema honek porrot egin du, eta guk, alternatiba gisa, trabesti erara bizitzea proposatzen dugu"

2026-07-29

Delfina Acostak Euskal Herrian pasa zuen maiatzeko azken astea. Nik Durangon entzun nuen lehen aldiz, Oihana Arana eta Maria Oses poetekin elkarrizketan. Orduko hartan, jendaurrean jarduten den guztietan bezala, nondik pentsatzen eta hitz egiten zuen argitu zigun ezer baino lehen: bere ekarpen guztiak trabesti guaraniaren posiziotik egingo zituen, hortik ikusten, sentitzen eta ulertzen baitu mundua. Segidan, gonbidapen bat egin zigun, geu ere hurbil gintezen trabesti-izate horretara. Elkarrizketa honen bidez, zuenganaino hedatu nahi nuke gonbita.

Ez du nahikoa bero egiten, edo ingurumen-jasangarritasunaren aurka doa: espetxearen arrazoiak presoei haizagailuak debekatzeko

2026-07-28

2025etik ari dira Araba espetxeko presoak ziegetan haizagailuak izateko eskaerak egiten. Bero handiko egunetan ziegetako egoera “jasangaitza” dela salatu zuen preso talde batek ARGIAri emandako elkarrizketan, eta hedabide honek jakin duenez, gauean 34 gradu neurtzera iritsi dira aurtengo beroaldietan. Espetxeak debekua mantentzen du, halere. 2025eko azaroan espetxearen zuzendaritzak debekuaren arrazoiak jasotzen dituen txostena egin zuen. ARGIAk txostena eskuratu du.

Zaballako espetxean preso bat hil dela jakinarazi du Salhaketa elkarteak

2026-07-28

Uztailaren 20ko gauean hil zen J.J.H, aurten Zaballan hil den hirugarrena. Elkarteak salatu du 60 urteko presoak osasun arazo larriak zituela eta hasieran kartzelak ukatu egin ziola mediku zerbitzua jasotzea. Elkartearen arabera, ez dago "ez baliabiderik ez interesik" kartzelako egoera aldatzeko, eta, horregatik, elkarretaratzera deitu du ostegunean 12:00etan Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan.

"Alkateak pobrezia Donostiatik periferiatara eraman nahi du, eta hiriaren irudia garbitu"

2026-07-28

Astelehen gauean jakinarazi dio Donostiako Udaltzaingoak Kaleko Afari Solidarioak egitasmoari ezingo duela kalean bizi direnei afariak banatzen jarraitu. Elkarteak prentsaurrekoa eskaini du eguerdian, eta ARGIA bertako kide Marta Azaterekin ere mintzatu da; kideak ohartarazi du gaur bertan hirurehun herritar inguru afaltzeko aukerarik gabe gera daitezkeela. Udalaren erabakia gaitzesteko, mobilizazio bat deitu dute asteazkeneko (uztailak 29) 20:00etarako.

Askatu dituzte Espainiako Poliziak Munduko Kopako finaleko istiluengatik atxilotutako bi pertsonak

2026-07-28

Epailearen aurretik igarota, kalteak, gorroto delitua, eta desordena publikoak leporatu dizkiete. ASKE antolakundeak jakinarazi du astelehenean atxilotu zituztela Getxoko (Bizkaia) eta Muskizko (Bizkaia) bi kideak, baina gehiago ere izan daitekezkeela, Poliziak operazio bat hasi duelako Bilbo inguruan, Berria egunkariak ziurtatu duenez. Antolakundeak elkarretaratzea egingo du Muskizko anbulatorioan, 19:00etan.

Faxismoaren aurka borrokatzera deitu du GKSk, Núcleo Nacionalen probokazioaren ostean

2026-07-27

"Estamos en todas partes" mezua zabaldu nahi izan du talde faxistak Besaidetik, lau norbanako ageri diren argazki batekin. "Gorroto-mezuak zabaltzeko kanpaina egiten ari da Núcleo Nacional", salatu dute Debagoieneko eta Durangaldeko GKSk.

"Nire familiaren datuak partekatu dituzte eta torturatzearekin mehatxatu naute"

2026-07-27

Alberto Pugilato eta Dani Esteve ultraeskuindarrek sareetan kanpaina mediatikoa hasi eta "borroka antifaxista, abertzale eta komunista kriminalizatu" nahi izan dutela salatu du Alain Eigurenek. Gizonezkoen Munduko Futbol Txapelketaren finalaren egunean Espainiako selekzioaren kamiseta zeraman bat jipoitu izana leporatzen diote; berak gezurtatu egin du. ARGIAk berarekin hitz egin du.

Ingurumen baimenik gabe ari zen iaz Gasteizen su hartu zuen birziklatze plantako enpresa

2026-07-27

Sutearen ondoren egindako ikuskatzean agerian geratu zen lantegian gutxienez sei gunetan zeudela hondakinak “baimenaren esparrutik kanpo”. Onaindia enpresak obra batzuk hasi zituen eraikina berreraikitzeko, baina Gasteizko Udalak lanak geldiarazi ditu apirilaren 15ean, enpresak hirigintza lizentziarik ez duelako eskuratu. Eusko Jaurlaritzak, lantegiaren ingurumen baimena tramitatzeko arduradunak, orain ziurtatu du ez duela “obren hasieraren berririk”.

Mundiala izan da

2026-07-27

Udararekin batera datoz beroa, eguzki egun luzeak, hondartzako harearen krisk-kraska ogitartekoa toalla gainean jatean, herrietako jaiak eta beste hamaika mila kontu gehiago ere. Gazteoi, sarri, lana ere etortzen zaigu hilabeteotan, unibertsitateak zein bestelakoek atsedenaldia ematen digutenean, hurrengo ikasturterako sosak biltzeko une egokia baita, ezin daiteke ukatu. Badira tabernan sartzen direnak, euskarazko aditz izena duten arropa dendetan jakak saltzen jarduten direnak, eta askok... [+]

Herri ikerketa, herriarekin, herritik I

2026-07-27

Joan den ekainaren 22an izan genuen Ikerketa parte-hartzailea eta kokatua: herri ikerketa, herriarekin, herritik ikastaroa Eibarren. UEUren 54. Udako Ikastaroen barnean, Biharamunen Lantegiak antolatua. Loretxu Bergouignanek eskatu zidan ea parte hartuko al nuen, interesa zutela sendabelarren gaiarekin, ea herritik datorren jakintza hau nola jaso izan dudan eta nola zabaltzen dudan gaur egun.

AA ez, AB bai, Adimen Biologikoa

2026-07-27

Txakurrak? Noski! Behorrak? Bai! Zezenak? Nola ez ba! Arbolak eta barazkiak? Nola ba, txoratu egin al zara, ala! Gogoan al duzu 2020. urte txar hartan, etxean giltzapetu gintuztenean, nola kalera ateratzeko baimena izateko jendeak txakurra erakustea nahikoa zuen, baina baratzea zaintzera ezin zen atera?

Musikenek arpa irakaslea irakaskuntzatik kendu du, hainbat ikaslek gehiegikeriak salatu eta gero

2026-07-24

Musikenek, barne ikerketa egin ondoren, C. I. arpa irakaslea kautelaz bere lanetik baztertzea eta diziplina espedientea irekitzea erabaki du. Zentroaren ustez, “aurretiazko ikerketak” erakusten du ikasleen “ongizatea” arriskuan jarri izanaren zantzuak daudela. Ekainean, eldiario.es hedabideak hamarretik gora lekukotzaren berri eman zuen, zeintzuek gehiegikeria fisikoak eta psikologikoak salatu zituzten.

Mutil talde batek Telegrametik Arrigorriaga eta inguruko herrietako nesken irudi sexualizatuak partekatzen zituela salatu du Hego Uribeko Itaiak

2026-07-24

Emakumeen Antolakunde Sozialistak jakinarazi duenez, duela bi aste Arrigorriagako (Bizkaia) neska batek Hego Uribeko Itaiara jo zuen eraso matxista bat salatzeko. Taldeak adierazi du kasuak "matxismoaren erraiak" agerian uzten dituela, eta indarkeria matxistaren kontra "kaleak hartzeko unea" dela azpimarratu du.

016 zenbakira egindako deiak %120,8 igo ziren Espainiak Munduko Futbol Txapelketa irabazi ostean

2026-07-24

Igoera hori igande gaueko 23:00etatik asteleheneko 07:00ak bitarte antzeman zuten. Partidaren ondorengo astelehenean, berriz, %21, 9 areagotu ziren deiak, aitzineko asteko egun berarekin alderatuta. NBE Emakumeak eta Unicef erakundeen kalkuluen arabera, kirol ekitaldi handietan larrialdi lineetara egiten diren deiak %30 igotzen dira.

Entzumen eta Hizkuntzako oposizio-prozesuaren inguruko salaketa publikoa

2026-07-24

Ekainaren 22an Entzumen eta Hizkuntzako espezialitateko oposizio-lehiaketaren lehen fasea egin zen, proba teorikoa eta kasu praktikoa barne. Deialdian zazpi plaza eskaintzen ziren txanda librean eta plaza bat erreserba-txandan.

Lehen fase horretan 134 hautagaik hartu genuen parte. Proba teorikoa 26 pertsonak baino ez zuten gainditu, hau da, aurkeztutakoen %19,4k. Proba praktikoa, berriz, lau hautagaik bakarrik gainditu zuten (%2,9). Bi proben batez bestekoaren ondorioz, hurrengo fasera... [+]

Baldintzapean aske utzi dituzte 3 eta 4 urteko haurrei ustez sexu erasoak egiteagatik atxilotutako begiraleak

2026-07-24

Horietako bati sexu erasoak egitea leporatu dio epaileak; bertzeari, berriz, adin txikikoak galbidean paratzea. Hamasei haur daude tartean, eta horietatik hamabi dagoeneko biktima gisa identifikatu dituzte. Lau familiak salaketa aurkeztu dute polizia etxean, eta senideek protesta egin dute Miarritzeko herriko etxearen aitzinean, azalpenak eskatzeko.

Benzogutuna: bentzodiazepinen kontsumoa gutxitzeko Osakidetzaren egitasmoa

2026-07-24

Osakidetzaren datuen arabera, proiektu pilotuan parte hartu zuten pertsonen %22ak tratamendua utzi zuen. Horregatik, egitasmoa biztanleria osora zabaltzea erabaki dute.

Inor ez da ilegala: Manteroen aurkako jazarpen polizialak ez du etenik Bilbon

2026-07-23

Bilboko manteroek kontatu digute Poliziaren tratu txar eta oldarkorrek okerrera egin dutela bi urtetik hona, ordaindu ezin dituzten isunetan eta prozesu judizial nahasgarrietan korapilatzen dituztela, eta Bilboko Udalak erantzukizun argia duela horretan guztian. Hori bai, ez dute inolako asmorik haiena ere baden hiritik desagertzeko, eta Inor ez da ilegala ekimena eta herritarren elkartasuna dituzte borroka-lagun.

Elkarrzketa: Mikel Garcia Idiakez Kamerak eta soinua: Pello Maudo Herrero eta... [+]

Laborantza herrikoiak edo agroekologiak klima hoztu dezake

2026-07-22

Ekainean astebetez egon garen moduan, 40 gradutan maiz egon beharko badugu, gure etorkizunak desiragarritasuna galtzen du, guztion ongizatea urtzen sumatzen dugu eta zimeltzen diren landareei begira galdera bat loratzen da, ea zer ote den martxa honetan ahoratu ahalko duguna. Dena dago lotuta bizitzan, eta hain justu ahoratzen dugunak eragin zuzena dauka klima larrialdian: laborantza industriala da berotegi efektuko gasen %30aren erantzulea. Hori bakarrik nahiko motibo litzateke ingurumenarekin errespetuzkoa den laborantza herrikoiaren edo agroekologikoaren alde egiteko. Laborantza eredu horretan lanean ari diren lau eragiletako kideak elkartu ditugu, ingurumenaren eta laborantza ereduen arteko harremanak aztertzeko, ingurumenaren izenean landaguneetan ezartzen ari diren energia proiektuez mintzatzeko eta etorkizuneko laborantza irudikatzeko.

"Lehen mailako arretara jo, eta tratatu gabe geratzen gara"

2026-07-22

Aspavit bitiligoa duten pazienteen elkarteko Arabako ordezkaria da Manuel Prados Villarraso (Gasteiz, 1966). Duela hogei urte diagnostikatu zioten bitiligoa. Gaixotasun autoimmune eta kronikoa da, eta azalean orban zuriak agertzen dira despigmentazioaren ondorioz. Gaitzari lotutako mitoak deuseztatu, presio estetikoa mahaigaineratu, osasun emozionalean duen garrantziaz ohartarazi eta onarpena susta dezaketen praktikak azaldu ditu.

Pertur gogoan (1977)

2026-07-22

Ura zaindu dezagun

2026-07-22

Ez da ohikoa izaten ekaina bukaerarako bailara atlantikoetako zelaiak lehortuta eta aletuta ikustea. Azken hilabeteko beroak zein euririk ezak kostaldeko larreak horitu ditu, eta gure ohiko paisaia aldatu du. Aurretik ere gertatua izango zen, baina nik ez dut horren oroitzapenik gorde.

Gauzak horrela, beroa azken hilabeteko hizketagai nagusi bihurtu den arren, gutxi hitz egin da uraz. Agian, gure bizimodu urbanoan ura txorrota irekitzearekin lotzen dugulako eta betirako izango dugula... [+]

Manteroen aurkako jazarpen polizialak ez du etenik Bilbon

2026-07-22

Kortesia eta kolpeak

2026-07-22

Ortografia idazketaren kortesia dela irakurri nion norbaiti. Manera onak. Eta badakigu, edukazioa gero eta gutxiago ageri da bazterrotan. Zer esanik ez, ortografia. Irakasleon begiek hemorragiak izaten dituzte ikasleen horroreak ikustean. Ez dakit zelan ez garen honezkero odolustu.

Zehatz eta maratz zuzenduz gero, gertatzen jakena gertatzen jake, eta 0,0 da emaitza. Zuzentzaile fin eta ekinek, baina, ei daukate errua, mania dietelako. Beste batzuek, otoika baxoa euskaraz egiteko, eta borroka... [+]

Biziaren jarraipena planetan edo kapitalismoa, hautatu behar da

2026-07-22

Gizakion biziaren jarraipena planetan, kapitalismoaren jarraipenarekin bateraezina da; hau da Ecologie ou économie, il faut choisir (Ekologia edo ekonomia, hautatu behar da) bere azken liburuarekin Anselm Jappek adierazi nahi diguna. Anselmek urteak daramatza kapitalismoa zer den pedagogiarekin azaltzen, liburuak idatziz eta hitzaldiak emanez. Otsailean Baionan eta Larzabalen izan zen liburua aurkezten eta gaiaz elkarrizketatu genuen.

“Astebeterako munduaren beste muturreraino joan gaitezke, baina aste osoa irauten duen bost euroko ogia garestia iruditzen zaigu”

2026-07-22

Gernikako (Bizkaia) azoka plazatik gertu dago Mai-ona. Dendaren kanpoaldean aurki daitezkeen barazkiengatik elikagai denda bat dela pentsa daiteke, baina badira bestelako produktuak ere: liburuak, lore freskoak edo baxera. Bertako ekoizleak gerturatzeko asmoz abiatu zuen proiektua Maria Agirre Landak. Tokikoaz, merkataritzaz eta kontsumo-ohituraz jardun gara berarekin.

"Boikota funtzionatzen ari da, Israelgo unibertsitate sistema itota dago"

2026-07-16

Maya Wind antropologian doktorea da, eta militarismoan, kolonizazioan eta goi-mailako hezkuntzak biolentziarekin dituen harremanetan espezializatuta dago. Jerusalemen jaio zen eta egun AEBetan bizi da. Bere Towers of Ivory and Steel (Marfilezko eta altzairuzko dorreak) liburuak American Educational Research Association-en bikaintasun saria jaso zuen, Israelgo unibertsitateek Israelgo kolonialismoan errotuta dagoen zapalkuntza sistemekin daukaten lotura estua erakusteagatik. Bilboko Anti liburu-dendan izan da Wind berriki, eta Euskal Herriko unibertsitateetan arlo honetan egin daitekeenaz hausnartzeko aukera paregabea izan da. Herri palestinarraren askapen borrokaren historian hezkuntza erdigunean egon da, baita nazioartean ere. Horren isla da gurean EHU Palestina elkartasun mugimendua.

Orgetan dantzan (1987)

2026-07-15

Zeroak II

2026-07-15

Etxearen planoa

2026-07-15

Badago zerbait oso boteretsua etxe-familiar baten oin-planoan; entitate emozional bezala jokatzen du. Planoak etxearen ateak eta gelak bere lekuan kokatzen ditu, errealitatea marrazteko geometria ariketa gisa. Hara non, etxearen delineazioa, familietan esan gabe gelditzen diren horien guztien eta gogor esandako beste horien gordailu da. Familia-harremanak etxeko pareten barnean janaria prestatzen, pizten eta amatatzen direlako. Etxeak ez du ez begi ez belarririk, baina testigu isilaren papera... [+]

Non hitz egin dezakegu?

2026-07-15

Uztailaren 9an Chat Control Europar Batasuneko lege proposamenaren 1.0 bertsioa bertan behera uzteko bozketa ez zen aurrera atera. Zer da Chat Control delakoa? “Haurrenganako sexu-abusuak prebenitu eta borrokatzeko arauak ezartzen dituen Europar Parlamentu eta Kontseiluaren araudia” da, eta Chat Control izena jarri diote lege proposamenaren aurkariek.

Lege proposamen honek badu ibilbide kronologiko bat diseinatua, eta horren kontra gaudenok galdu dugun lehen borroka da Chat... [+]

"Drogaren kultura zuria honakoa da: droga botika bihurtzea, eta horrekin dirua irabaztea patenteei esker"

2026-07-08

Marta Echaves idazle eta pentsalariak ketaminari buruzko saiakera bat idatzi du, baina berez ez da ketaminari buruzkoa, ketaminatik abiatuta gure garaia azaltzen baitigu areago, eta berez ez da saiakera bat bakarrik, dokumentazio mordoa eskaintzeaz gainera kontzeptu berriak eta fabulak proposatzen baitizkigu, eta kimika-klase aurreratu samar bat, eta raveetako musikaren bilakabideari buruzko zantzu zenbait. Marta Echavesek, bere liburuan, eskutik garamatza, k-zuloan [ketamina bidaia] eror ez gaitezen.

Gipuzkoa Square (2016)

2026-07-08

Kontxako barandan (Donostian) selfieak ateratzea baina gauza giriagorik ez dago, hori jakina da Euskal Herri luze-zabalean. Eta normala den bezala, ustezko turista talde honek halaxe egin du, atzean Igeldok eta Santa Klara irlak bildutako badia ederra dutela. Baina argazkian arreta ematen duena ez dira makilak, txano frikiak edo bainujantzi eta alkandora koadrodun kistch horiek… Arreta, ahoa estaltzen dieten maskarek ematen dute.

Zeroetan, erosoegi

2026-07-08

Neure buruari galdetu diot ea ekonomia ardatz behar duen artikulu baten posible den unibertsitateko sarbide proben aferari buruz hitz egitea. Eta baietz erantzun diot, hezkuntza ekonomia dela, eta hezkuntzarik gabe ez dagoela eraldaketarik. Eta banoa, konturatu gabe, Arrasatera, 1940ko hamarkada hasierara, soilik ingeniarien semeak (ez alabak) ingeniari izan zitezkeen garai hartara. Eta hartu dut Arizmendiarrietaren Gogoetak biltzen dituen liburua, gure aita hil zeneko 7. urteurrena gainean... [+]

Troiako astoa

2026-07-08

Berriz ere euskara eta hezkuntza gurutzatzen diren tokian sua, hara. Gaurgero ez da amaren alabarik izanen kontu horrekin harrituko denik. Izan ere, dirudienez, hainbati beldurgarrietan beldurgarriena zaie hizkuntza, gurea, eta hezkuntza, haiena, topo egiten duten toki hura. Euskarafobo erregional zein erregionalistak, ustezko ez nazionalistak, espainol porrokatuak, progre munduzaleak eta frantses jakobinoak, guztiak ere sukar inperialak hartzen ditu pentsatzen dutenean hizkuntzak, gureak,... [+]

Zer habil? Zero bil?

2026-07-08

Baina oraindik asko ez dira ohartzen/Euskalduna izateak zer esan nahi duen. Pantxoak eta Peiok ez zuten atzo goizean kantatzen kantu hori eta datorren urtean, agian, berriro kantatzeko aukera baliatuko dute, Bilboko jaialdian.

Iparraldean baxoa euskaraz egiteko helburuarekin ahaleginak eta bi egiten ari dira ikasleak, hori bai, Seaskako ikasleak. Beste eskoletakoak ez dakit. Hegoaldeko hiru probintzietan, berriz, euskaraz egin dezakete, baina aukera modura hartzen dutelakoan nago, izan ere,... [+]

Erreferendum xenofoboak, demokraziaz mozorrotuta

2026-07-08

Erreferendumak egunerokoak dira Suitzan. Hemen bizi garenetik, eskaera arrazista ugari bozkatzen ikusi ditugu. Ekainaren 14a borroka eguna izan zen: Genevan, G7aren aurkako kontra goi-bilera egin zuten, eta herrialde osoan greba feminista, ordaindu gabeko zaintza-lanak ikusgarri egin eta aitortza eskatzeko. Herrialde honetako zaintza-lanen ia %70 emakumeek* egiten dituzte.

Bi borrokek lotura zuten egun berean bozkatutako erreferendumarekin. Izan ere, duela gutxi indargabetutako Saisonniers... [+]

“Osasunbideak lipedema gaixotasun bezala onartzea nahi dugu”

2026-07-08

Gantz-ehunaren baldintza kroniko bat da lipedema. Beste gauza batzuen artean, ohiko metodoen bidez erre ezin den gantz pilaketa simetrikoa eta min handia eragiten ditu. Ane Sanchezek (Donostia, 1991) duela lau urte jakin zuen lipedema duela. Bereziki emakumeei eragiten dien gaixotasuna da, eta azaldu du askok bakardadea, errua, presio estetikoa eta beste sentitzen dituztela. Horregatik, beste hiru emakumerekin batera Nafarroako Alidena elkartea sortu du.

Barre serioa

2026-07-02

Ez zaizkit txisteak gustatzen. Ez ditut harrapatzen. Gehienak behintzat. Umeek kontatzen dituztenak bai, nahiz eta sufritu Jaimitoren eskolako txisteak bata bestearen atzetik kontatzeko dituztenean. Barrez lehertzen dira haiek. Niri pazientzia da lehertzen zaidana. Irribarre faltsu batekin erantzuten diet. Gero nik kontatzen diet beste bat. Isilunea. Alde egin dit txakurrak ere. Ez naiz berriz saiatuko.

Bakarrizketen loraldia bizi dugu. Gero eta gehiago bilatzen dugu gainera umorea:... [+]

"Ez diot pornoaren industria zoragarria denik, baina hedabideek oso irudi partziala zabaltzen dute"

2026-07-01

Berlineko porno feministan zein komertzialean aktore gisa ibili ondoren, bi ekoiztetxe independente sortu ditu Paulita Pappelek (Madril, Espainia, 1987), aniztasuna, gozamena eta onespena ardatz dituztenak. Bere diskurtsoa eta praktika jaso ditu Sin sexo no hay feminismo. Un manifiesto proporno [Sexurik gabe ez dago feminismorik. Pornoaren aldeko manifestu bat] liburuan. Alemanetik gaztelaniara moldatu du Paula Jiménezen edizio-lanak lagunduta, Bellaterra argitaletxerako. Bilboko Anti liburu-dendan hirurok izandako solasa da hurrengoa.

Miss Burtsa 1936

2026-07-01

Londres, 1936ko otsaila. J.M. Keynes (1883-1946) XX. mendeko ekonomialari nagusietakoak The General Theory of Employment, Interest and Money (Lanari, interesari eta diruari buruzko teoria orokorra) izenburuko liburua kaleratu zuen, bere obra nagusitzat jotzen dena. Makroekonomia modernoaren terminologia sortu eta pentsamendu ekonomikoan iraultza eragin zuen lan horrek. Gainera, inbertsio merkatuari buruz zeukan teoria azaltzeko, itxuraz elkarrengandik urrun dauden bi elementuren arteko lotura... [+]

Transgenikoak: krisi klimatikoari egokitzeko soluzio faltsu eta arriskutsua

2026-07-01

Transgenikoei zuzenduriko arauditik TGB Teknika Genomiko Berriak izendaturiko transgenikoak kentzeko bidea ireki zuen 2023ko uztailean Europako Batzordeak, eta ekainaren 17 honetan alde agertu dira eurodiputatuak. Trazabilitaterik ez denez izanen, kontsumitzaileak ez du jakinen transgenikorik jan ote duen, eta ingurunean badauden ere ez da jakinen. Inork kontrolatu gabe zabalduko dira, beraz, lehenik eta behin polinizazioa ezin delako kontrolatu. Opari ederra egin diote agroindustriari. Arazoa da landareetan eta, oro har, bizidunetan eta ingurumenean izan ditzaketen ondorioei buruz ezjakintasun handia dagoela.

Erresistentzia-saioak V: despotismo ilustratua

2026-07-01

Dena herriarentzat, baina herririk gabe”. Hori zen despotismo ilustratuaren promesa: herriaren mesedetan gobernatu, herriari galdetu gabe. Formula zaharkitua dirudi, baina badut uste oraindik indarrean dirauela zenbait arlotan. Umeekin, adibidez.

Helduok maite dugu umeen alde agertzea. Haien alde idazten ditugu liburuak, eta haien mesedetan erabakitzen dugu zer den egokia. Haien etorkizunaz mintzatzen gara maiz, haurrak oraina direla ahantzi bitartean. Haurren izenean aritzea boladan... [+]

“Trump era batera edo bestera umiliatuko dute irandarrek”

2026-06-29

Ibilbide gutxik barne biltzen dituzte botere garaikidearen hainbat kontraesan, Carne Rossenak bezainbeste. Hamabost urte baino gehiago britainiar diplomaziaren gune gogorreko kide izan zen: Bonnen, Oslon, Kabulen eta, batez ere, Erresuma Batuak Nazio Batuen Erakundean (NBE) zuen misioan lan egin zuen, zeinean Ekialde Hurbilarekin, Irakekin eta suntsipen handiko armekin lotutako gai erabakigarrien arduraduna izan zen. Barrutik ezagutu zituen nazioarteko diplomaziaren hizkera opakua, ateak itxita... [+]

“Dena aldatzen du esklerosi anizkoitzak: zure gorputza, ohiturak, mugimendua, ikasketak, lanak...”

2026-06-25

Esklerosi anizkoitza nerbio-sistema zentralaren gaixotasun kroniko bat da. Garunari eta bizkarrezur-muinari eragiten die. Vanessa Sarasola Puentek (Iruñea, 1976) 22 urterekin jaso zuen diagnostikoa. Nafarroako Esklerosi Anizkoitzaren elkarteko erabiltzailea da, eta kanpaina abiatu dute exoeskeleto berria erosteko; martxa perfektu bat erreproduzitzen duen gailu bat da exoeskeletoa, eta errehabilitaziorako erabiltzen dute. Azkenaldian behin eta berriz apurtzen denez, 150.000 euro bildu... [+]

Legea aldatuta... beteko dute?

2026-06-24

Zenbait epailek behin eta berriro gogorarazten digute euskara bigarren mailako hizkuntza dela: gaztelania bezain ofiziala bai, baina gaztelania bezain baliozkoa ez.

Hori dela eta, arduratuta dabiltza euskalgintza, gehiengo sindikala eta, azkenean, gehiengo politikoa ere. Azken horiek hain daude arduratuta, ze legea aldatzeko proposamenak egin dituztela, bakoitzak berea, epaileek euskara bigarren mailako egiten jarraitu ez dezaten.

Epaileei begira ari garela, oharkabean doazkigu... [+]

Europan lurra garratz

2026-06-24

Itsasoaren atzeko herrialde kristaua zuen amets Ali-k, Ali El Amry-k. Hori bai bizi zoriontsua zioen bere rapak, urtarrilean, 2.948 zenbakidun ARGIAn, artean bere identitatea ezkutatzen zuen gazte marokoar bat zela. Urte erdi geroago, Laudioko (Araba) tren estazioan dio: “Europak ez du merezi inork bizitza arriskatzerik”. Bien artean, bidaia bat, pausoz pauso zehaztutako plan bat eta urratsez urrats deseraiki, hautsi den amets bat. Amets europarra, burokraziaren eta aukera urrien zamak estalia, desagerrarazia.

Gaudíren etorkizuneko inbertsioa

2026-06-24

Bartzelona, 1914. Antoni Gaudí arkitektoak, beste proiektuak baztertu eta Familia Santua eraikitzeko obrak zuzentzeari ekin zion esklusiboki. Berez, tenplua eraikitzeko enkarguari 31 urte lehenago heldu zion, 1883an, baina hamarkada horietan beste proiektu modernista batzuetan egin zuen lan aldi berean. 1914tik aurrera, buru belarri jardun zuen obra erraldoian eta, gainera, urte berean, ekimen berezi bat jarri zuen abian: Bartzelonako haurrentzat bisita gidatuak antolatzen hasi... [+]

"Oso txundigarria da berriro gauzetara heldu gabe ibiltzea"

2026-06-24

Hemen amen?

2026-06-17

Katolikoen multinazionaleko presidenteak tourra egin berri du Espainiako Estatuan. Ekitaldi panpoxo eta omenaldi kasposo artean, estatuko gaiak eztabaidatu, legeak egin eta gobernuak osatzen diren egoitza nagusian egon da aita santua, eta ordezkari publiko guztiei sermoia eman die nondik eta presidentetzako tribunatik. Halakorik ez da ikusi ezta nazionalkatolizismoaren garaian ere. Eta handik, noski, gizateriaren historiako erakunderik erreakzionarioenaren ordezkari gorenak aukera baliatu du... [+]

Harritzen (ez) gaituena

2026-06-17

Ez gaitu harritu azken asteetako berrien segidak. Ez gaitu harritu Kultura Ministerioko goi-mailako funtzionario batek urte luzez emazteak laxante bidez drogatu izanak, nahiz eta hierarkiak aurrekarien berri izan. Ez gaitu harritu 25 urteko emakume gazte baten hilketak, bikotekidearen eskutik. Ez gaitu harritu Patrick Bruel kantari ospetsuak hamarnaka emakumeri sexu-erasoak egin izanak urteetan. Ezin baitugu erran gertakari horiek harrigarriak direnik; horretarako ez-ohikoak izan beharko... [+]

"Alardea izorratu nahi genuen lau emakume ero ginela, denak 'etarrak', kontakizun interesatua da"

2026-06-17

Errelatoa zenbateraino desitxuratu eta manipulatu da, duela 30 urte emakumeak Irungo (Gipuzkoa) alardean ateratzen hasi zirenetik? Orduko eta oraingo gertakizunak lehen eskutik bizi izan dituen Mertxe Tranche historialariak lagundu digu kontakizuna osatzen. Ekainean lehenengo txilibitua entzutea festa giroa usaintzea da irundar askorentzat, baina ikara sentsazioak hartzen du Tranche. Urte luzetan bizitakoaren (eta elkarrizketa honetan jaso ez direnen) ondorio.

Minik gabeko hilekoen alde

2026-06-17

Hilekoari eskaini dio Susak bere Lisipe bildumako hamazortzigarren liburua: Basatiak. Begirada libre bat hilekoari, gorputz askotarikoetatik. María Reimóndezen lana, Nerea Loiolaren itzulpenarekin, argitaratu berri du argitaletxeak, eta hari buruzko nondik-norakoak ekarri ditu ARGIAko literatur kritikari Ainhoa Aldazabalek.

Neolitoko familia ez hain tradizionala

2026-06-17

Niedertiefenbach (Alemania), duela 5.000 urte inguru. Indibiduo bat ehortzi zuten bertako nekropolian. Haren semea, aldiz, Sorsumeko hilobi megalitikoan ehortzi zuten, aitaren hilobitik 250 kilometrora. Kieleko unibertsitateko ikerlariek, orotara, Neolito aroko Alemaniako hainbat hilobitan ehortzitako 203 indibiduoren hezurrak aztertu dituzte, eta ezusteko emaitzak Science aldizkarian argitara eman.

Duela 5.600 eta 4.800 urte artean, Europako lehen nekazaritza-komunitateak megaegiturak... [+]

Zarata ateratzen utzi behar diegu haurrei?

2026-06-15

Ikasturte honetako azken podcastean, oporretan irudikatu dugu gure burua. Hondartzan, piszinan, errekaren baten alboan… Baina idilikoa izan daitekeen irudi horren atzean, antzeko ika-mika errepikatzen da uda guztietan: batzuk kexu dira, umeen zalapartak beren lasaitasuna zapuzten duelako. Ibon Herran Muruaga hezitzaileak gaiak dituen erpinak aztertzen lagundu dio Mikel Garcia Idiakezi.

‘Psyllium’ baino plantaina nahiago

2026-06-11

Entzule baten proposamenari heldu eta psyllium zuntzari buruz hitz egin dugu gaur, izan ere, boladan ipini da psyllium hautsa eta badirudi denok hartu beharrekoa dela. Zuntz hau plantaina familiako hazia da eta idorreriari aurre egiteko erabili izan da. Baina gaur egun asko apetitua erregulatzeko erabiltzen ari dira, gosea kentzeko, eta hemen datoz arazoak. Horren aurrean, erabili zuhur eta zentzuzkoaren alde aritu gara, glutenik gabeko ogia egiteko, adibidez, aproposa da.

Antzeko... [+]

Xirula Mirula… itxiko zaigula (1991)

2026-06-10

“Musika da haurrak eta guk hitz egiten dugun hizkuntza amankomuna”. Halako esaldi borobilak bota zizkigun Imanol Urbietak, Xirula Mirula Musika Hezkuntzarako Saialekuaren atean kox-kox egin genuenean, 1991n.

Katalina Erauso epaitzen

2026-06-10

1617an, heriotzera kondenatutako Katalina Erausok adierazpen judiziala egin zuen Guamangako (Peru) apezpikuaren aurrean. Erauso onik atera zen hartatik, baina orain Valparaisoko Unibertsitate Katolikoko Bernardita Eltit, deklarazio hori oinarritzat hartuta, berriro epaitzan ari da "moja alfereza".

Figura ezohikoa eta interesgarria dela onartuta, Eltit ez dator bat luzaroan Erauso konkistaren heroitzat jo duen ikuspegiarekin, ezta berriki zenbaitentzat queer erreferente... [+]

"Lesakan bizia euskaraz egiten ahal da eta euskaraz bizitzeak bizia aldatzen dizu"

2026-06-10

Elkarrizketa orok badu bere intrahistoria, eta hau bereziki gustatzen zait. Lagun baten bitartez izan nuen lehen aldiz Eunate Romero Leatxeren berri, sail honetarako jende bila ari nintzela. Garai hartan, ordea, Lesakako eskola publikoko atezain-lanpostua prestatzen jo eta ke zebilen, eta ezetz esan zidan. Hara non, urtebete geroago, kasualitateak elkartu gintuen berriz. Tentuz grabatutako lau minutuko audio bati eta Lesakako konplize komunei esker, gaur elkartuko gara.

Basatiak

2026-06-10

Gure lehen umea jaio zenean, gauza askok harritu ninduten: lo faltak, titi eskeak, pixoihal ugaritasunak. Baina, bereziki-bereziki: 0 eta 6 hilabete arteko arropak ere neska eta mutilentzat bereizita egoteak. Ume hark ez zekien oraindik sudurra non zuen, baina bazirudien munduak berehala jakin nahi zuela zein koloretako galtzerdiak zegozkion bere etorkizun genitalari.

Baina, haurrari zer inporta zaio hau? Enteratu ere ez da egingo jantzi diogunaz! Berdin dio bodyak dinosauro bat duen orroka... [+]

Diruaren azpiegitura

2026-06-10

Lagun batek esan dit Brasilen Pix-en inguruan gertatzen ari denaz idatzi beharko nukeela. Zer da Pix? galdetu diot. Eta azaldu dit Pix dela Bizum antzera bankuen arteko interoperabilitatea baliatzen duen sistema bat, mugikorren zenbakien bidez funtzionatzen duena, eta pertsonen arteko transferentziak eta ordainketa komertzialak egiteko baliatu daitekeena. Bada, ordea, esan didanez, funtsezko ezberdintasun bat: Bizum enpresa pribatu talde batek (banku talde batek) garatu du eta Bizum Services... [+]

“Antifaxismo prebentiboak jada ez du balio, masa-erresistentzia behar dugu”

2026-06-10

New Yorken 1980an jaiotako historialaria da Mark Bray. 2017an argitaratu zuen Antifa: eskuliburu antifaxista-n ohartarazi zuen Donald Trump Etxe Zurira eta Jair Bolsonaro Brasilgo presidentetzara iritsi izanak mugimendu erreakzionarioen berpiztea zekarrela, eta antzekotasunak dituela 1920 eta 1930 hamarkadetan sorturiko mugimendu faxistekin. Immigrazioaren eta multikulturalismoaren arbuiotik, gizon indartsu, zuri eta militarista oinarri duen agenda inposatu nahi dutela salatzen du. Eskuin muturraren mehatxuak jaso ondoren, Bray Espainiako Estatuan erbesteratu da. Occupy Wall Street mugimenduaren bultzatzaileetakoa izan zenak azpimarratzen du antifaxismoak bere estrategia birpentsatu behar duela, mundu osoan hedatzen ari den autoritarismoa geldiarazteko.

“Nire lana jendeari itxaropena helaraztea da”

2026-06-10

Agifes elkarteko elkar-laguntza programako agentea da Mikel Merino (Errenteria, Gipuzkoa, 1974). Buruko osasun arazoak dituzten pertsonei eta beren senideei laguntza-guneak eskaintzea da Agifes elkartearen helburuetako bat. Merino nahasmendu bipolarrak eragindako krisi baten ostean heldu zen bertara. Erabiltzaile moduan hiru urteko prozesua egin ostean, elkar-laguntza agentearen figura sortu du. Xedea da berdinen arteko espazioak sortzea errekuperazio prozesuan laguntzeko.

Nola eman klaseak kanpoan?

2026-06-08

Uda gainean dugu eta ziur bat baino gehiago animatuko dela ikasgelatik atera eta klasea kanpoan egitera. Eta animatzen ez bada, horretarako arrazoiak eta estrategiak eman dizkio Dani Zuazagoitia irakasleak Mikel Garcia Idiakezi.

Haur eta helduak elkarrekin ikasten

2026-06-08

“Talde elkarreragileak” proiektua ezagutzera etorri gara Lekunberriko Ibarberri eskolara. Haur Hezkuntzan hasi eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzaraino heltzen da dinamika hau: gelako ikasleak lau taldetan banatzen dituzte eta talde bakoitzari laguntzen ikas-komunitateko kide bat aritzen da: izan ikasle horietako baten gurasoa, aiton-amona edo herriko bizilaguna: edonor izan daiteke boluntarioa. Irakasleak jarritako erronkari taldean erantzun behar diote ikasleek, taldeko guztien... [+]

Anestesia guraizeetan

2026-06-03

1974an, Txinako Jiangyin hirian, Ming dinastiako hilobi bat topatu zuten. Xia Quan-en hilobia zen, 1348 eta 1411 urteen artean bizi izan zen medikuarena. Hilobian hainbat kirurgia tresna topatu zituzten, horien artean, guraize batzuk.

Mende erdia igarota, teknologia berriek guraizeetako osagai guztiak xehe aztertzea ahalbidetu dute. Antiquity aldizkarian argitaratu duten ikerlanaren arabera, guraizteetako partikula gorrixkak Aconitum carmichaelii landarearen arrastoak dira, zehazki akonita... [+]

Jolas garaia Martutenen (1978)

2026-06-03

Pareta zahar lizunduan margotutako futbolerako ate baten marra arrastoek, itxura eman dezakete eskolako patio batean ateratako argazkia dela. Baina ez. Martutene da, ekainaren 15ean ateak betiko itxiko dituen presondegia, Espainiako Estatuko espetxe-sareko eraikin “modernoena” izango omen den Zubietakoari txanda emateko.

"Seguru nago zenbait girotan burges txikitzat hartu nautela, arropa edo kultur zaletasuna dela eta"

2026-06-03

Eraikin abandonatu baten parean utzi dut autoa. Kanpoko usaina ez da bereziki atsegina, eta Athletic Cluben eta Palestinako bandera bana ikusten dut urrutian, futbol zelai txiki baten ondoan. Beste batzuk ere badaude, baina Sader kanpora dago idatzita paretetako pintada gehienetan.

Nola goxatu instituturako saltoa?

2026-06-01

Lehen Hezkuntzatik Bigarrenera igaortzeak ikasleengan sortzen dituen mamu eta kezkez aritu da Mikel Garcia Idiakez, eta trantsizio hori leuntzeko Irunen martxan duten Zubiak eraikiz plana ezagutu dugu, irakasleen euren ahotik.

Zikutak ez du argirik

2026-05-28

Argia ematen duten landareak, hau ikusteko ere jaio garela dirudi. Gure artean ditugun landare ohikoak dira asko, orkideak edo krasak adibidez, baina zuhaitzekin ere ari dira halako probak egiten. Bioluminiszentzia deitzen zaio eta tratamendu genetikoak eginda lortzen da, hau da, landare transgenikoak dira. Ipurtargien eta berezko argia duten onddoen geneak hartu eta landareei txertatuta ari dira halakoak lortzen. Baliteke honek gure paisaia urbanoak urte gutxiren buruan... [+]

Ingelesak itsututa?

2026-05-25

Parkean seme-alabei ingelesez hitz egiten dieten guraso euskaldunak, ingeleseko akademia pribatuen negozioa eta Nafarroako PAI programa ditu oraingoan hizpide, besteak beste, Mikel Garcia Idiakezek. Zuriñe Zubillaga eta Aitziber Ibarbia irakasleek lagundu diote gaia borobiltzen.

Ice ice baby

2026-05-19

Azken hilabeteetan gure albistegiak AEBetatik datozen notiziekin bete dira, edo bete ditugu, esan beharko genuke. Eskandaluak bata bestearen atzetik, bata bestearen gainean, distrakzio maniobra bihurtzen da: Epstein, Groenlandia, ICE, Trumpen aurkako ustezko atentatuak, Iran… Baina hauen artean bat hautatu behar, eta gaur ICE-i buruz aritu dira Nagore Irazustabarrena eta Axier Lopez; Miigrazio eta Aduanen Kontrolerako Zerbitzuaz, edo bestela esanda, indarkeria arrazista... [+]

Eskolako gurasoen Whatsapp taldean zer berri?

2026-05-18

Seme-alaben ikasgelako gurasoen whatsap taldea foro eraginkorra eta baliagarria izan daiteke, baina baita desesperagarria ere, zertarako den eta nola erabili behar den ezberdin ulertzen dutelako sarri guraso batzuek eta besteek. Taldeotako hizkuntza hautuak ere buruhauste bat baino gehiago eragin ohi du. Gaiari heldu dio Mikel Garcia Idiakezek.

Intsusa, azala gaztetzeko (ere bai)

2026-05-14

Badirudi natura denok maitatzen dugun zerbait dela, baina ez da hala. Berriki egindako ikerketek diote biofobia areagotzen ari dela hirietan. Zer den eta zerk eragiten duen jakin nahi izan dugu, baina batez ere zein ondorio ekartzen dituen. Gure artean biofobiarik ba ote dagoen pentsatzen ere aritu gara.

Urte sasoi honetan intsusari buruz aritu beharra dago eta gaur ikerketa bat ekarri dugu, azalaren foto-zahartzea eta inflamazioa nola hobetzen dituen ikertu baita. Hari horri segituta,... [+]

Jolas-garaia: motzegia… ala luzeegia?

2026-05-11

Jolas-garaiari eskainitako denbora luzatzea erabaki dute Bartzelonako ikastetxe batean. Baina ikasle guztiek behar bezala aprobetxatzen al dute tarte hori? Eta zer da jolas-garaia aprobetxatzea? Aspertzen al dira batzuk patioan? Galdera ugari dakartza Mikel Garcia Idiakezek Mireia Centeno psikopedagogoari egiteko.

Matematika eta fisika ikasteko, jaurti pilota!

2026-05-11

Diziplina eta ikasgai ezberdinak uztartuz ikastea eta irakastea da eremuka aritzea. Horretan sinesten dute Irungo institutuan, eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehenengo eta bigarren mailan bakarrik ez, laugarren mailan ere horrela ari dira lanean. Lau urte daramatzate eremuka, lau urte metodologiaz hausnartzen, proiektuak fintzen, diziplinen eta irakasleen arteko hartu-emana elikatzen, konpetentziak neurtzen eta ebaluazioa egokitzen. Esperientzia hori guztia kontatu digute, eta taldeka... [+]

‘Ogiek’ herrialdea eta transmisioa

2026-04-30

Hainbat herrialde indigenentzat sendabelarren inguruko jakintza altxor handia da, baina lanak dituzte ondorengoei transmititzen. Keniako adibide bati buruz aritu gara gaurkoan: Ogiek herrialdeari buruz, sendabelarren inguruko jakintza nola bildu eta helarazi behar den ikusteko adibide ona baitira.

Gaurko sendabelarra, berriro ere, txikori-belarra da. Baina oraingoan Japonian sendabelar honek dituen esanahi espiritualak izan ditugu kontuan. Gomendioak ere eman digu zeresana, hirugarren... [+]

Nola landu sexualitatea ludotekan? (2)

2026-04-27

Jolaserako eta deskubrimendurako espazioak dira ludotekak, gazte-txokoak, udalekuak… eta testuinguru horretan, sexualitateari lotutako galderak, kezkak eta bizipenak nola kudeatu azaldu diote Mikel Garcia Idiakezi Ibai Fresnedo eta Lide Galdosek.

Nola landu sexualitatea eskolan eta etxean? (1)

2026-04-20

Bi saiotan banatutako lehenengo podcast honetan, gorputzak, emozioak, generoa, pornoa eta orokorrean sexualitatea haur eta gazteekin lantzeko estrategiez mintzatu zaizkio Mikel Garcia Idiakezi hiru sexologo: Mikel Oribe, Nahia Rojo eta Olatz Berastegi.

Zuhaitzak ere sendagai

2026-04-16

Animaliak eta landareak soinuen bidez komunikatzen dira, lehen ere aritu izan gara gai honetaz. Gustatzen zaigun gaia da eta beste ikerketa bat ekarri dugu gaurkoan, lerro beretik, biologian gauzak aldatu egin baititzake. Animaliak eta landareak, azken hauentzat estres egoerak daudenean, komunikatu egiten direla ikusi da berriro ere. Gizakiak entzun ezinezko hertzio maila batean gertatzen da hau eta biokomunikazioaren esparruan jakintza areagotzea ekarri du, oraindik ikertzeko dagoen... [+]

Irakurtzea, plazer iturri

2026-04-13

Ikasleekin bai irakurmena, bai irakurzaletasuna lantzeko estrategiez hitz egin dugu Oiartzungo Haurtzaro ikastolan, heziketa literarioaz, astero egiten dituzten irakurketa gomendioez eta eskolan dituzten proiektuez: Motxila ibiltaria, Bidaia koadernoa, Juul bozketa… Bost irakaslez osaturiko Irakurketa lantaldea arduratzen da dena koordinatu eta ideia berriak martxan jartzeaz.

Euskal dantzak eskolako ikasgai?

2026-04-13

Euskal dantzak interesgarriak dira, bai, baina dena ez da kabitzen eskolako curriculumean. Zergatik eskaini ikasgai bat euskal dantzei? Eta zer eta nola irakatsi? Tira, hor errazago dugu: DBH4rako proposamena egina dago jada. Gaia mamitu duen Julen Agirreri egin dizkio galderak Mikel Garcia Idiakezek.

Txikori belarra, berriz ere

2026-03-26

Txilen “belar txarrei” buruz egindako ikerketa lan bat ekarri dugu gaurkoan, eta belar txartzat hartutako hauetako bost landareri buruz aritu gara, sendabelarrak baitira. Baztertuak izanagatik badituzte onurak, eta gainera, Euskal Herrian ere baditugu aipatu bost sendabelarrok. Hemendik hara mugitutakoak dira, sendabelar kosmopolitak.

Gaurko sendabelarra txikori-belarra izan da. Bai, berriz ere sendabelar honi buruz aritu beharra daukagu, baina gaur modeloen lagun omen... [+]

Amatxo, aitatxo, gizena nago?

2026-03-23

Gizena naiz? Itsusia? Arraroa? Ezberdina?... “Ez, maitea, noski ezetz!” erantzungo diogu boteprontoan seme-alabari. Baina gaia sakonagoa dela erakutsi digu Eider Salegi psikologo eta irakasleak. Haurra eta nerabea bere gorputzarekin seguruago sentitzeko hainbat pista eman dizkio Mikel Garcia Idiakezi.

Goroldio xumetik azafraira

2026-03-12

Artsenikoz kutsatutako ura garbitzen duen goroldio bat ekarri dugu gaurkoan. Izan ere, artseniko kutsadura osasun publikoko arazoa da egun, glifosatoa bezalako agrotoxikoengatik, eta ez da batere samurra kutsadura honi ihes egitea. Baina bada berri on bat: Warnstorfia fluitans goroldio xumeak uretako kutsadura modu eraginkorrean garbitzeko gaitasuna duela frogatu du, eta guri aipatzeko moduko albistea iruditu zaigu.

Gaurko sendabelarra azafraia da, sendabelar eta espezia artean... [+]

Azterketa eta nota tradizionaletatik ihes egiten

2026-03-09

Ikasleari ongi zer egiten duen eta hobetzen zer joan behar duen erakusten dion tresna gisa ulertzen dute ebaluazioa Tolosako Laskorain ikastolan, ikas-prozesuaren parte. Ebaluazio hezigarria, gainera, Lehen Hezkuntzatik hasi eta DBHko azken mailaraino txertatu dute. Bertatik bertara ezagutu dugu nola egin duten aldaketa.

Gidoia: Mikel Garcia Idiakez
Kamerak: Manex Moreno (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Leire Egaña (BIRA Produkzioak)
Soinu Teknikaria: Iñigo Etxarri... [+]

Eta irakasleen zaintza?

2026-03-09

Haur eta gazteen zaintza emozionalari eskolek arreta berezia jartzen dioten garaiotan, nork zaintzen du zaintzailea? Egoerak gaindituta dauden irakasleei laguntzeko gako eta estrategiez mintzatu da Mikel Garcia Idiakez, Ibane Baseta aholkulariarekin.

Antolakuntza feminista aldarrikatu eta kaleak bete ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak

2026-03-08

Hiriburuetan eta hainbat herritan deialdiak egin ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak Beste mundu bat feminismotik lelopean. Milaka feministak aldarri antiinperialista, antikolonial eta antirrazista egin dute, gerraren aurkako garrasiekin batuta; intersekzionalitate ariketa handiak hartu du Euskal Herria.

Hezkuntza, amen kontua?

2026-03-02

Eskolako bileretan, guraso elkarteetan edota heziketari lotutako saio eta tailerretan, amak dira gehiengo oraindik ere, ala aita inplikatuekin partekatzen dituzte espazio horiek? Seme-alaben hezkuntzan eta heziketan amek eta aitek dituzten ardurez eta rolez mintzatu zaigu oraingoan Mikel Garcia Idiakez, iritzia eman duten hainbat ahotsez lagunduta.

Artemisa, sendabelar onirikoa?

2026-02-26

Atapuerca esanda ez zaigu landaredia etortzen burura, baina bertan loratzen diren 600 landareren katalogoa aurkeztu dute, beraz, bada landarerik zonalde honetan. Burgoseko probintziako lau landaretik bat Atapuercan dago, eta hori izugarrizko proportzioa da. Albiste horrekin hasi dugu saioa.

Gaurko sendabelarra artemisa izan da. Erabilera anitzeko sendabelar honek sinesmen asko ditu bere inguruan, eta guk bati heldu diogu: amets egiteko, edo hobe esanda, eginarazteko, omen duen gaitasunari... [+]

Jardun jarraitua ala zatitua?

2026-02-23

Ika-mika ez gutxi eragin ditu gaiak: eskola jardun jarraitua sutsuki defendatzen dutenak bezain tinko egiten dute zatituaren aldekoek. Argudioz ongi hornituta datoz batzuk eta besteak. Eztabaidaren gakoak mahaigaineratzen saiatu da Mikel Garcia Idiakez, Joxe Amiama psikopedagogoak lagunduta.

Ateak ireki

2026-02-13

Euskal estatubatuar gazteak eta Goierriko familiak saretzeko ekimenari buruzko lana da hau. Hiru astetan, familiarekin harremanak sortu eta hainbat ekintza eta tailer antolatu zituzten, 2024ko programan 16 eta 25 urte bitarteko 32 gazte etorri ziren Euskal Herrira.

Dokumental honetan, 2024ko programan parte hartu zuten familia eta gazte batzuen testigantzak ikusiko ditugu.

Hamabi konposatu minbiziaren kontra

2026-02-12

Oso modu arraroan aldatzen ari dira landareak Danimarkan, eta zientzialariek ez dakite zergatik. Albiste deigarria iruditu zaigu eta saioaren sarreran hainbat hipotesiri buruz aritu gara. Gai nagusia, berriz, minbizia izan da, bere kontra egiteko hamabi osagai edo konposaturi buruzko ikerketa sendo bat, zehazki. Hauetako asko sendabelarrak dira, eta batzuk gure artean oso ohikoak. Gomendioaren atalean ikerketa honetan aipatzen diren konposatu hauek nola baliatu eta egunerokotasunean... [+]

Putzua testu-liburu

2026-02-09

Zaldibiako Lardizabal eskolan, ikastetxeko hezkuntza curriculumean dute txertatuta urmaelaren erabilera didaktikoa. Baina zer egiten dute eta zer ikasten duteikasleek putzuan? Bertatik bertara ezagutzeko aukera izan dugu.

Gidoia: Mikel Garcia Idiakez
Kamerak: Manex Moreno (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Leire Egaña (BIRA Produkzioak)
Soinu Teknikaria: Iñigo Etxarri
Soinu posprodukzioa: Manex Moreno
Edizioa: Eneritz Arzallus (ARGIA)

Gizon irakasle gehiago behar da Haur Hezkuntzan?

2026-02-09

Berriki argitaraturiko txosten batek dio ongi legokeela Haur Hezkuntzan maisu gehiago izatea, genero estereotipoak apurtzen eta zaintza ardurak banatzen laguntzeko. Txikienen hezitzaile aritu diren Axi Iriarte eta Rafa Lizeagak beren esperientzia kontatu diote Mikel Garcia Idiakezi.

Guraso ipurterre gehiegi harmailetan?

2026-02-02

Lehiatik eratorritako ikasketez jardun genuen aurreko podcastean, baina gaizki ulertutako lehiak albo-ondorio kaltegarriak (eta irain eta garrasi ugari) ere baditu. Zergatik uste du hainbeste gurasok Messi bat duela etxean? Mikel Garcia Idiakezek Ainhoa Azurmendirengana jo du, lehiari buruzko bigarren kapitulu honetan ere.

25-0 galduta, norbaitek irabazi du?

2026-01-26

Haurren arteko norgehiagoka askotan, tanto kopuru batetik aurrera markagailua gelditu egiten da, alde oso handiko emaitzak ezkutatzeko. Baina nola da posible halako aldea adin antzeko haurren jokoan? Hariari tiraka, hainbat galdera mahaigaineratzen lagundu dio Ainhoa Azurmendi kirol aholkulariak Mikel Garcia Idiakezi.

Ikasturtea errepikatzea, drama ala aukera?

2026-01-19

Ez da oso ohikoa ikasleek ikasturtea errepikatzea, baina hala erabakitzen denean, zeintzuk dira ondorioak? Ebaluatzeko modua, ikerketek diotena, errefortzuak eta familiak ditu hizpide Mikel Garcia Idiakezek. Iritzia ematen izan ditu Pedro José Macho ikuskaria eta Agurtzane Martinez eta Myriam Iralde irakasleak.

3x08: Emakume zientzialariak bai, guruak ez!

2026-01-15

Rosa Tristanek Mujeres con Ciencia webgunean idatzitako artikulu bat landu dugu gaurkoan. Asima Chatterjee kimikari indiarraz aritu gara. Emakume honek balio handiko lana egin zuen sendabelarren eta botiken arloan eta interesgarria iruditu zaigu bere bizitza gure podcastera ekartzea. Ayurveda medikuntza tradizionalean erabiliak diren sendabelarrak ikertzen hasi zen eta haietatik eratorritako botikak sortu zituen, gaur egun ere minbiziaren, epilepsiaren eta malariaren aurka... [+]

Suizidioa ez denean tabua

2026-01-12

Ikasleen egoera psiko-sozial eta emozionalari arreta jartzea eta zaintzea da eskolek duten erronka handienetako bat. Abadiñoko Matiena institutuan (Bizkaia) izan gara, ikasleei laguntzeko estrategiez, gazteekin hitz egiteko gakoez, suizidioaz, familiez, irakasleek gai honetan dituzten aukerez eta mugez hitz egiten. Leku oso berezian bildu gara: institutuko arnasgune gelan.

Gidoia: Mikel Garcia Idiakez
Kamerak: Manex Moreno Uharte (ARGIA), Beñat Iturrioz eta Mikel... [+]

Etxerako lanak, zertarako?

2026-01-11

Zenbat eta zein etxerako lan bidaltzen dituzte irakasleek? Zertan dira lagungarri eta zertan ez? Ba al dute zentzurik? Eztabaida klasiko batekin hasi du saila Mikel Garcia Idiakezek. Oraingo honetan, Lurdes Imaz guraso elkarteko koordinatzailea eta Iñaki Larrea irakaslea izan ditu bidelagun.

3x07: Sendabelarrak eta botikak, ze parea!

2025-12-29

Sendabelarren eta botiken arteko elkarreraginak izango ditugu hizpide. "Emaidazu zerbait naturala, botika asko hartzen dut eta" bezalako esaldiak askotan entzuten ditugu, eta pentsamolde horren okerraz aritu gara. Rosario Cáceres Fernández-Bolaños farmazilariak idatzitako artikulua ekarri dugu. Bertan botika “kimikoen” eta alternatiba “naturalen” arteko talkaz ari da; Idorreria, liseriketa txarra, lotarako arazoak, likido atxikipena... [+]

3x06: Udazken laranja: liburu bat eta kurkuma

2025-12-15

Diario rural. Apuntes de una naturalista. Otoño-invierno liburua (Susan Fenimore Cooper, Pepitas de calabaza argitaletxea) ekarri dugu gaurkoan, tarteka sendabelarrekin, landareekin zein naturarekin lotutako irakurketak gomendatzea pentsatu baitugu. Udazkenerako irakurketa egokia iruditu zaigu. Batetik gure garaitik eta bizi moldetik urrun dagoen testu bat delako, eta bere erritmo pausatuak badu gure bizi martxari eragiteko ahalmenik, lasaitze aldera noski. Bere garaian Darwinek... [+]

Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?

2025-12-04

Elene Lopetegi eta Iñi Etxezarretak “Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?' liburuxka idatzi dute, eta hemen duzue Iñigo Satrustegi Txalaparta argitaletxeko editorearekin eta Andoni Olariaga Iratzar fundazioko ordezkariarekin batera egin duten aurkezpena. Iratzar Fundazioaren Iparrorratza bildumaren 12. liburua da honakoa eta Donostiako Teila fabrikan aurkeztu dute.

3x05: Genomarik handiena, garoarena

2025-12-01

Munduan genomarik handiena duena landare bat da, garo bat, hain zuzen ere, eta asko dauka esateko. Berriro ere landare batek txunditu gaitu eta txiki utzi du gizakiaren genoma. Pazifikoan hazten da eta bere genoma sekuentziatu ondoren etorri da sorpresa. Espezieen bizi irauteari eta egokitzeko gaitasunari buruzko informazioa ematen digu. Genomaren tamainaz ere aritu gara, hau da, zertarako sortzen diren halako genoma handiak.

Gaurko sendabelarra zuhaitza izango da, senda-zuhaitza baita... [+]

Hariak

2025-11-21

Buruko gaixotasun larria duten pertsonen bizitzari buruzko lana da hau. Euren historia pertsonala, arazoak, beldurrak eta, batez ere, gaixotasunari nola egin dioten aurre kontatuko dizkigute lau lagunek: Santi, Bittor, Mikel eta Aitziber.

Zuzendariak: Sara Diez de Ulzurrun, Itsasne Diez Laña eta Javier Elizalde Benítez
Itzulpena: Irene Barrio Solé
Urtea: 2023
Iraupena: 18 min

3x04: Udazkeneko erorierarentzat bost sendabelar

2025-11-17

Sandra Diaz biologo argentinarraren ekarpen interesgarriekin hasi gara gaurkoan. Bide horretatik, etorkizunaz, gure zein landareen etorkizunaz, biodibertsitateari buruz eta kontsumokeriak eta ingurumen arazoek hartu duten larritasun mailaz ariko gara. Izan ere, berak ematen dituen datuak beldurtzekoak dira: munduko begetazioaren %40 arriskuan dago. Bake Nobel sariduna da Diaz, eta zientzian gehien axola duten hamar pertsonen artean dago.

Gaurko sendabelarrak bost izango dira, udazkeneko... [+]

3x03: Landareak berpizten dituen gizona

2025-11-03

Ingalaterrako lorategiak maite ditugu. The poison garden lorategiari buruz aritu ginen podcasteko hamargarren saioan eta gaur Kew Gardens lorategiari buruz arituko gara. Londresen dago kokatua eta munduan dagoen landare bilduma handiena dago bertan. Hango lorezainen artean dago Carlos Magdalena asturiarra. Bere lanaren berezitasunak aipatu ditugu, nola aditua den desagertutako landareak, batez ere tropikalak, berpizten. Berpizteaz gain jatorrizko ekosistemetan nola txertatzen dituen ere kontatu... [+]

3x02: Landareen oihuak eta azeri buztana

2025-10-20

Landareen inteligentzia, gaitasunak eta sentiberatasuna hizpide izan ohi ditugu podcast honetan, eta azken urteetan botanikan egiten ari diren ikerketak ekartzen ditugu horretaz aritzeko, landareekiko daukagun begirada aldatzen ari baita. Gaurkoan landareek oihu egiteko gaitasuna dutela aipatzen duen albistearekin gatoz; hori gutxi ez, eta hainbat egoeraren aurrean angustia sentitzeko gaitasuna dutela ere badio notiziak. Tomatea da ikertu duten landarea eta sitsak erasotzen duenean zer nolako... [+]

Gabriel Aresti 50 urte: euskaldun eta marxista

2025-10-19

Gabriel Arestiren heriotzaren 50. urteurrenaren harira Euskal Herriko Kontseilu Sozialistak (EHKS) antolatutako jardunaldian Garazi Navarrok eskainitako hitzaldia duzue honakoa, Bilboko Campos Eliseos antzokian.

Emigrazioaren gaia euskal literaturan

2025-10-16

Sarako idazleen biltzarra kari, Jon Casenave Bordeaux-Montaigne unibertsitateko euskal literatura irakasle emeritoak eskainitako hitzaldia duzue honakoa. Euskal literaturaren historian emigrazioaren gaia nola landu den aztertu du irakasleak eta hori da bertaratuei aurkeztu ziena, Sarako Biltzarrak, Bilketa sareak, Euskal Kultur Erakundeak eta Biblio64-ak antolatuta.,

4x01: Hil da, hil da gure katue

2025-10-07

Bizi-bizi ekin diogu ikasturteari, eta zer hoberik bizirik gaudela sentitzeko heriotzari begira jartzea baino. Askotan esaten da heriotza dela dugun ziurtasun bakarra. Baina herio beti hor egon den arren, hau bizitzeko moduak eta ohiturak ez dira beti berak izan. Adibidez industrializazioak goitik behera aldatu zituen. Eta nola ez, Oroimen Histerikoa saioan atzera begira jarri gara.

Honako abestiak erabili ditugu aste honetan:

Itoiz - 'Hilzori II'