Fedibertsoa

Martintxo Etxauri: “Sare toxikoen aurrean Mastodon dugu alternatiba”

2025-01-29

Mastodon, gizarte sarea eta mikroblogintza zerbitzua da. Eugen Rochko alemaniarrak sortu zuen 2016. urtean. Software librean oinarritzen da. Azkenaldian, norbanako eta erakunde frankok bertan saretzea erabaki dute. Elkarren artean komunikatzen diren egitura independeteez osatuta dago. Martintxo Etxauri ‘Txo’ teknologia adituak eman dizkigu xehetasunak Metropoli Forala saioan.

'Goazen lagunok': sare sozial toxikoetatik fedibertsora trantsizio kolektiboa

2025-01-20

Trumpek AEBetako presidentetza hartuko duen eguna baliatuta, Goazen lagunok lelopean, multinazionalen jabetzako sare sozial "toxikoak" utzi eta fedibertsora trantsizio kolektiboa bultzatzeko kanpaina egiten ari dira eragile ugari. “Internet gizatiarrago batean sinesten dugu, monopoliorik, algoritmo inbaditzailerik eta nahi ez den publizitaterik gabe”, diote. ARGIAk bat egin du kanpainarekin eta sare sozial toxikoei buruz lantaldean egindako gogoetaren ondorioak urtarrilaren 31n jakinaraziko ditu, Argia Sarietan.

Urtarrilak 20: Twitterretik (eta sare toxikoetatik) alde egiteko eguna

2025-01-15

Nazioartean ekimen batek baino gehiagok seinalatu du datorren astelehena, 2025eko urtarrilaren 20a, Twitterretik alde egiteko egun gisa. Donald Trumpek ofizialki AEBetako presidentzia hartzeko eguna izango da, eta haren eskutik X/Twitterreko jabea, Elon Musk, Etxe Zurira iritsiko omen da aginte-kargu bat hartzera. Euskaraz, Twitter ez ezik, "sare sozial toxiko" guztiak uzteko deia egiten duen webgunea sortu da, Goazen Lagunok, aldi berean Fedibertsoarekin bat egiteko deia ere eginez.

X utzita, nora joko dugu orain?

2024-12-18

“eXodoa” gertatzen ari da egunotan sare sozialetan. Erabiltzaile ugarik X plataforma uztea erabaki –Elon Musk enpresariaren eskutik izandako eboluzio “toxikoaz” kokoteraino– eta Mastodon edota Bluesky-ra egin dute jauzi. Proiektu horiei begira jarri gara erreportajean, jatorri, izaera eta finantzaketaren inguruko elkarren arteko desberdintasunak nabarmenduta, besteak beste.

Fedibertsoko edukiak euskarara itzultzeko zerbitzu librea gehitu dute Mastodon.eus-en

2024-12-16

Mastodon.eusen euskara da hizkuntza nagusia, baina Fedibertsoa ehunka hizkuntza hitz egiten dituen komunitate global eta bizia da. Horregatik, itzulpenak egiteko Libretranslate tresna librea erabiltzen hasi dira. Horri esker, nazioarteko eragile eta norbanakoek argitaratukoak gure hizkuntzan irakur ditzakegu.

Hartzea ematea delako

2024-11-27

Azken 15 urteetan dugun Internetak hartu duen bilakaera ikusita, duen eredu teknologiko eta negozio ereduari lotuta, gizatasunaren alde txarrenak areagotzeko tresna dela pentsatu dezakegu. Ideia horrekin konforme ez dauden eragileak sortu dira mundu osoan zehar. Honako esparrutan lan egiten dute batez ere: eskubide digitalen babesa (informaziora sarrera, pribatutasuna, adierazpen askatasuna), eta bortizkeria digitalen aurkako borroka. Bide horretan, subiranotasun digitalaren beharra ulertu eta... [+]

X-tik irten nahi? Nor dago Mastodonen eta Blueskyren atzean? Nola finantzatzen da bakoitza?

2024-11-21

Gaur, azaroak 21, Mastodon.eus komunitateak sei urte bete ditu. Urteurrena ospatzeko Gure aukera, sare libreak kanpaina abiarazi dute, atxikimenduak biltzeko. Izan ere, azken asteetan “eXodoa” ematen ari da: erabiltzaile asko X-tik ihes egiten ari dira, sare sozialaren jabe den Elon Musk-ek Donald Trump AEBetako presidente bihurtzen lagundu izanak bultzatuta. Horietako batzuk Mastodon-era doaz, eta beste asko Bluesky-ra. Baina nor dago Mastodon-en eta Bluesky-ren atzean? Nola finantzatzen dira sare sozial horiek?

Mastodon.eus-en "Gure aukera, sare libreak" kanpainarekin bat egin du ARGIAk

2024-11-21

ARGIAko lantaldeak bat egin du Mastodon.eus-ek bere seigarren urtemugan abiatutako Gure aukera, sare libreak atxikimendu kanpainarekin.

Sei urte bete ditu gaur Mastodon.eus-ek

2024-11-21

Mastodon.eus euskal fedibertsoko instantzia agian nagusiak sei urte bete ditu gaur. Urteurrena ospatzeko "Gure aukera, sare libreak" kanpaina abiarazi dute, atxikimenduak biltzeko. Efemeridea une interesgarri batean dator: Elon Musk-ek, X/Twitterren jabeak, Donald Trump-en eskutik eskuratuko duen boterearen itzalak zalantzak sortu ditu Twitterreko erabiltzaile askorengan, eta emigratzea erabakitzen dutenentzat, Mastodon.eus aukera ona izan daiteke.

Mastodon eta X/Twitter: bi eredu kontrajarri

2024-10-14

Baionako Etxepare Lizeoak sare sozial libreak bultzatuko ditu helburu pedagogikoekin

2024-10-07

Gero eta ohikoagoa da Mastodon edo Pixelfed bezalako sare sozial libre eta federatuetan kontuak izatea. Horretarako, euskaldun gehienek mastodon.jalgi.eus, mastodon.eus edo pixelfed.eus instantziak erabiltzen dituzte. Baionako Etxepare Lizeoak pauso bat harago eman du, ikasle eta irakasleentzat bere komunitate propioak sortuz: mastodon.librehki.eus eta pixelfed.librehki.eus.

X-ren (lehen Twitter) akatsak errepikatu ala, behingoz, burujabetza teknologikorantz urratsak eman?

2024-10-01

X bezalako espazioetan, gaur-gaurkoz, eztabaida publikoa eta borroka kulturala ematea, ezinezkoa dela onartu beharko dugu noiz edo noiz. Zentzu horretan, akats bat da ezkerreko aldaketa bat gidatu nahi duten proiektu politikoek X bezalako plataformak uztea, soilik modu erabat bertikalean kudeatzen diren sare sozialetara salto egiteko. Erraldoi teknologikoek kontrolatutako plataformak aukeratzean, arazo berberetan erortzeko arriskua dute: boterearen zentralizazioan, gobernantza erabat bertikalean eta beraien datuen komertzializazioan, besteak beste. Horrelako plataformak garatzen dituzten pertsonak eta enpresak interes ekonomikoek bultzatzen dituzte, eta interes horiek, gehienetan, ez datoz bat gizartea eraldatzeko helburuekin. Horrelako pausuak ematea, mugatu egiten du, beste behin ere, benetako aldaketarako aukera. Izan ere, beraien gobernantza komunitatean bertan delegatzen ez dituen sareetara migratzean, mugimendu politiko aurrerakoiek tresna digital demokratikoagoak eta deszentralizatuagoak sustatzeko aukera baliotsua galtzen dute, parte hartzeko eta autonomiarako balioekin koherenteak direnak.

Atera argazkiak eta parte hartu euskal Fedibertsoko egutegian

2024-09-16

2025 urteko egutegia argitaratuko du Abaraska taldeak, argazkiak partekatzeko Pixelfed.eus sare sozial euskaldun, libre eta federatua sustatzeko asmoarekin. Parte hartzeko nahikoa da azaroaren 15a baino lehen bertan argazkiak partekatzea #FediEgutegia2025 traola erabiliz.

Twitterren alternatiben analisia: Bluesky, Mastodon eta Threads

2024-08-08

Elon Musk-en jarrera ultra eta toxikoak egunetik egunera agerikoago izanik, X/Twitter noren eskutan dagoen edozeinek ikusten du. Berriz ere egunotan sare horretatik alde egiteko deiak eta agurrak ikusten ari gara, eta horren harira artikulu interesgarria irakurri dugu Electronic Frontier Foundation (EFF) erakundeak kaleratua, Twitterren alternatiba nagusien detaile teknikoak azaltzen, alegia, Mastodon, Bluesky, eta Threads esplikatzen. Hauetarik batek, Mastodonek, bi instantzia euskaldun ditu eta hortaz, Sustatu irakurtzen duen inork gomendiorik behar balu esango diogu erabiltzeko Mastodon.eus edo Mastodon.Jalgi.eus. Hala ere, ezagutza pixka bat kontesturako ondo etor liteke.

Software librearen aldeko apustua Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federalean

2024-04-17

Software jabeduna utzi eta librera jauzia emateko helburua du Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federalak. Hasteko, proba pilotu arrakastatsu baten ondoren, Microsoft Office baztertu eta LibreOffice erabiltzen hasiko dira administrazioan. Aurrera begira aldaketarekin jarraitu nahi dute, eta GNU/Linux, Nextcloud, Open Xchange, Thunderbird… baliatzen hasiko dira.

Segurtasun-eguneratze kritiko bat argitaratu zenetik 24 ordura Mastodon instantzien erdiak eguneratuta daude

2024-02-02

Paperjale.eus-en parte hartu eta irabazi 150 euro liburu eta diskotan

2023-11-24

Euskal liburuzaleentzat Abaraska taldeak sortutako sare soziala da Paperjale.eus. Abenduaren 1a bitartean liburu baten kritika bat egiten dutenen artean Durangoko Azokako 150 euroko produktu sorta zozketatuko dute.

Abaraska taldearen eskaera: kolaboratu Fedibertso euskalduna osatzen

2023-09-27

Abaraska taldeak Fedibertsoa delako federazio/zerbitzu libre irekien sarean mantentzen dituen euskarazko zerbitzuen errepaso bat egin du publikoki asteburuan. Taldeak bere jardunari nola lagundu diezaiokegun ere azaldu du.

Euskal Fedibertsoak Metaren Threads aplikazio berria blokeatzea erabaki du

2023-07-07

Facebook, Instagram eta Whatsapp-en jabe den Meta multinazionalak Threads izeneko mikroblogintza sare sozial berria aurkeztu du. Oraingoz ez dute erabilgarri jarri Europar Batasunean, aplikazioak egiten duen datu-bilketa izugarriaren ondorioz europar pribatutasun legeekin bateraezina izateko arriskua handia delako. Threadsek etorkizunean sare sozial libre eta federatuekin bateragarri izateko asmoa adierazi izanak hautsak harrotu ditu. Metaren sare sozial berria blokeatzeko ituna sinatu dute euskal Fedibertsoko administratzaile gehienek, munduko beste ehunka komunitaterekin batera.

Nola akabatu sare deszentralizatu bat (Fedibertsoa kasu)

2023-07-07

2023. urtea. Internet guztia GAFAM inperioaren kontrolpean dago. Guztia? Ez. Herri txiki batzuek zapalkuntzari aurre egiten diotelako. Eta herri horietako batzuk elkartzen hasi dira eta “Fedibertsoa” osatu. Twitter eta Reddit-eko gatazken ondorioz, Fedibertsoa fama eta arreta irabazten hasi da. Jendea benetan erabiltzen hasi da, eta Inperioa konturatu egin da.

Mugitzen ez denaren kateak

2023-05-30

Euskal fedibertsoko topaketak egin dituzte maiatzaren 20an Oreretan. Euskal zer? Fedibertsoa, bai, ondo leitu duzu irakurle, sare sozial libre eta federatuak izendatzeko erabiltzen den hitza.

Euskal fedibertsoko topaketak: laburpen bat (edo)

2023-05-23

Larunbatean, Oreretan, fedibertsoaren bueltan jende talde polita bildu ginen, “Euskal fedibertsoko topaketak” izeneko jardunaldia ospatzeko. Elkar ezagutu, fedibertsoa ikusarazi eta etorkizun posibleetan pentsatzeko asmoz eta, baita ere, ondo pasatzeko asmoz. Jardunaldiak goizeko 09:30etan hasi ziren eta hitzaldien gunea antolatu ondoren, Dabidek (@desertorea@mastodon.eus) jardunaldiak laburki aurkeztu zituen eta Goaitzek (@goiatz@mastodon.eus) Badalab zertan datzan azaldu zuen.

Euskal Fedibertsoko topaketak Errenterian larunbatean

2023-05-18

Abaraska taldeak “Euskal Fedibertsoko topaketak” antolatu ditu larunbat honetan, maiatzak 20, Errenterian, jardunaldia ospatuko den Badalab espazioaren eta Talaios Koop-en laguntzarekin. Kataluniako Fedicat eta Anartist taldeetako kideek Fedibertsoaren 15 urteko historiari buruz hitz egingo dute, eta ARGIAk sare sozial libreetarako jauzia azalduko du. Talde-lan dinamikak eta erronkak ere egongo dira, baita elkar desbirtualizatzeko aukera ere.

Fedibertsoaren laguntzarekin Texas Observer hedabideak irekita jarraituko du

2023-03-31

Texas Observer AEBetako irabazi asmorik gabeko hedabide aurrerakoi bat da, 1954an sortua. 2022ko udazkenean, Elon Muskek Twitter erosi zuenean, Mastodoneko zerbitzari propio bat (texasobserver.social) sortu zutelako egin ziren ezagunak sare sozial libre eta deszentralizatuen zaleen artean. Geroztik, arazo ekonomikoak direla-eta hedabidea ixtekotan egon da, baina azken egunetan crowfounding kanpaina arrakastatsu batean aurrera egiteko adina diru lortu dute, Fedibertsoaren laguntza nabarmenarekin.

Paperjale.eus jaio da: euskal liburuzaleen sare soziala

2023-03-14

Euskal idazle eta irakurleentzat sortutako sare sozial libre berria da Paperjale.eus. Irakurritako liburuak erregistratzeko aukera ematen du, puntuatu, kritikak eta iruzkinak egin… Abaraskak sortu du, software librea, euskara eta Fedibertsoa sustatzen dituen taldeak. Ez da martxan jartzen duten lehen sare sozial libre eta irekia. Aurrez PeerTube.eus sortu zuten bideoentzat, Pixelfed.eus argazkientzat eta Lemmy.eus foroentzat. Denak euskaraz, irekiak, software librearekin eginak eta Fedibertsoaren parte direnak.

Facebook erabiltzeari uzteko agindu dio Alemaniako Gobernuari datuen babeserako erakundeak

2023-02-24

Alemaniako Gobernu Federalari Facebookeko bere orria erabiltzeari uzteko agindu dio Ulrich Kelberrek, Alemaniako Datuak Babesteko eta Informazio Askatasunerako Komisario Federalak (BfDI). Lau asteko epea izango dute agindua bete edo apelazioa aurkezteko.

"Euskarak bizirik iraungo badu, teknologia burujabetza eta kultura librearen bidetik izango da"

2023-01-31

Mastodoneko bi komunitate euskaldunek jaso dute 2023ko Interneteko Argia saria: Mastodon.jalgi.eus eta Mastodon.eus. Guztien izenean, Dabid Martinezek nabarmendu zuen euskararen arnasgune eta arigune iraunkorra izan direla azken bost urteetan. Komunitatea osatzen duten milaka kideak zoriondu zituen, egunero-egunero hizkuntzarekiko erakutsi duten jarrerarengatik. Azpimarratu zuen, etorkizunean, euskarak bizirik iraungo badu, euskaltzaleok barneratu behar dugula teknologia burujabetzan eta software, ezagutza eta kultura librean oinarritu behar dugula.

Mastodonek uko egin die Silicon Valleyko inbertsioei, proiektuaren independentzia babesteko

2022-12-30

Eugen Rochko, Mastodon software libreko mikroblogintza proiektuaren sortzaileak ezezkoa eman die Silicon Valleyko arrisku-kapitaleko funtsen inbertsio eskaintzei. Bestalde, Mask Network enpresak hiru Mastodon instantzia handi erosi izanak ere zeresana eman du, eta mastodon.eusek haiekiko federazioa etetea erabaki du, komunitateko kideen pribatutasuna babesteko.

"Erabiltzaile bat sortzera gonbidatuko nituzke entzule guztiak"

2022-11-25

Mastodon.eus euskara eta euskal kulturaren komunitatearentzat sortutako Mastodon instantzia bat da. 2018an hauek sortua: Azkue Fundazioa, Dinahosting, iametza, Laborategia.eus, PuntuEUS eta Talaios Koop.

Mastodon ez da Twitter (lehena, finantziazioa)

2022-11-21

Azken egunetan hainbeste jende Mastodonen lurreratu izana eta denbora luze batez bisitan etorri gabe egon direnak Mastodonera itzuli direla ikusteak, eta idazteko hainbeste denbora alfer eramateak, Mastodoni buruz hitz egitera bultzatu naute.

Euskal Mastodon komunitateetan Irulegiko eskuaren emojia erabili daiteke

2022-11-15

Elon Muskek Twitter erosiko zuela iragarri zuenean gertatuko uholdearen harira idatzitako artikuluan azaldu genuen bezala, Mastodonek abantaila asko ditu. Irulegiko eskuaren aurkikuntzak horietako bat jarri du lehen planoan: komunitate bakoitzak bere emojiak gehitu ahal izatea. Atzo geroztik emoji berri bat erabil dezakete mastodonte euskaldunek: “Sorioneku” gisa ezagun egin den Irulegiko eskua.

Oinarrizko Mastodon pilulak txiolari euskaldunarentzat

2022-11-10

Elon Muskek Twitter erosi eta ekaitz-giroa sare sozial ezagunean: alternatiba Mastodon dela irakurriko zuten txiolari askok, eta bertara migratzeko unea izan daitekeela. Izatez, badira urte batzuk Mastodon.eus eta Mastodon.Jalgi.eus zerbitzu euskaldunak martxan direla, eta lagun dexente aritzen da horietan, horietako batzuk Twitterren ere egon badaudenak. Mastodon alternatiba izango den, jarraipena edo gauza paralelo bat, geroak esango du, baina puntu praktiko batzuk azalduko ditugu hemen, migrazioan edo erabilpen paraleloan pentsatzen ari den txiolari euskaldunarentzat.

PeerTube.eus jaio da, euskarazko bideoak partekatzeko webgune ireki eta federatua

2022-10-07

Mastodon.gal jaio da, galizierazko Mastodon komunitatea

2022-05-17

Galizierazko Letren Egunean sortu da Mastodon.gal, galiziar hizkuntza eta kulturaren komunitatearentzako Mastodon instantzia. 1963ko maiatzaren 17an ospatu zuten lehen aldiz, Rosalia de Castrok Cantares gallegos liburua argitaratu zuela 100 urte betetzen zirelako. Gaurtik aurrera ospakizunetarako arrazoi bat gehiago dute galiziarrek.

Elon Muskek Twitter erosi izanak eraginda jende uholdea Mastodonera

2022-04-28

Elon Muskek, dirutan munduko pertsona aberatsenak, Twitter osorik erosi izanak zalaparta handia eragin du. Hartu ditzakeen erabakien beldur Twitterreko erabiltzaile askok Mastodoneko larre gozoagoetara jauzi egitea erabaki du. Muskek duela hilabete Twitteren zati erosi zuela iragarri zuenetik 150.000 erabiltzaile aktibo inguru irabazi ditu Mastodon sareak.

Lemmy.eus, euskarazko foroak egiteko plataforma berria

2020-12-10

Euskarazko foroak edo eztabaida / informazio hariak sortzeko webgune bat jaio da, Lemmy.eus. Euskarazko Reddit moduko bat. "Badago galdetu nahi duzun eta ausartzen ez zaren zerbait? Denbora-lerroaren tiraniaz nazkatu zara eta foro tematikoak nahiago dituzu? Probatu lemmy.eus".

'Hodeia ez da existitzen' Iametzaren podcast kanalaren lehen saioa entzungai dago Baleafunk.eus instantzia librean

2020-11-25

Teknologiaren gainean eta bereziki teknologia burujabetzaren inguruan arituko den ‘Hodeia ez da existitzen’ kanal berria abiatu du Iametzak. Hori zabaltzeko Baleafunk.eus sortu du, musika eta podcastak entzuteko sare libre eta deszentralizatua.

Transfoboak Mastodon sare sozialean: (hemen ere) ez dute ezer ulertu

2020-01-08

Azkeneko asteak nahiko biziak izan dira Mastodon sare soziala erabiltzen dutenentzat. Espainiako Estatuko ezkerreko txiolari ezagunek abiatutako kanpainaren ondoren, hainbat lagunek Twitter utzi zuten eta sare sozial banatura pasa ziren. Badirudi, ordea, aldaketa masibo horrek elkarbizitza arazoak sortu dituela. Sarez aldatu dutenetako askok ez dute ulertu Mastodon ez dela Twitter eta, beraz, ez duela logika berdinaren arabera funtzionatzen.

Zergatik ari da hainbat erabiltzaile Mastodon sare sozialera aldatzen?

2019-12-30

Twitter utzi eta Mastodon sare sozial libre eta banatuan kontuak zabaltzen ari dira azken egunetan erabiltzaile asko. AEBetan egoitza duen plataformak Espainiako Estatuko zenbait kontu, joera ezkertiarrekoak gehienak, itxi egin ditu azkenaldian eta horrek bultzatu du aldaketa.

Hemen da Mastodon.eus

2018-11-21

Asteazken honetan aurkeztu dugu Bilbon Mastodon.eus sare sozial libre eta federatua. Azkue Fundazioa, PuntuEUS Fundazioa, Iametza, Laborategia 2.0, Talaios Koop. eta Dinahosting erakunde eta pertsonen elkarlanetik sortu da eta euskal komunitateak fedibertsoan bere espazioa izan dezan helburuarekin abiatu da.

Abian da Mastodon.eus

2018-11-19

Mastodon.eus euskararen eta euskal kulturaren komunitatearentzat sortutako Mastodon sare sozialeko euskarazko instantzia bat da.

Mastodon: Fedibertsora euskaraz

2018-06-07

Fedibertsoa elkarrekin bateragarriak diren gizarte-sare federatu libreen ekosistema bat da. Hainbat zerbitzaritan eta saretan egonda ere, erabiltzaileak elkarrekin komunikatzen dira federazioari esker.

Mastodon sare sozial deszentralizatuan ere jarrai dezakezu ARGIA

2018-04-04

Komunitateari beste informazio iturri bat eman eta sare sozial libre eta banatuen alde urrats bat emateko asmoz, Mastodonen kontua sortu dugu. Helbide honetan aurki daiteke: https://mastodon.social/@argia