Esklabotza

ICEren sustrai estatubatuar sakonak

2026-04-01

AEB, XVIII. mendearen hasiera. Esklabo patruilak antolatzen hasi ziren, esklabo beltzak zelatatu eta kontrolatzeko. Gizonezko zuriek osatzen zituzten talde horiek eta esklabotza oinarri zuen ekoizpen eredu ekonomikoari eustea zuten azken jomuga. Esklaboak antola zitezen saihesten zuten izuaren, torturen, bortxaketen eta jipoien bidez. Eta patruilen jarduna ez zen esklaboetara mugatzen; ihes egindakoak ehizatzeaz gain, askatasuna lortutako beltzak ere jazartzen zituzten.

Hegoaldeko... [+]

Esklabismoaren diruarekin eraiki zela salatzeko plaka jarriko dute Arabako Arte Ederren museoan

2026-02-04

Kuban aberastu zen Zulueta familiaren diruarekin eraiki zen egun Arabako Arte Ederren museoa hartzen duen jauregia. Plaka Esklaboen Salerosketaren eta Haren Abolizioaren Nazioarteko Egunean kokatuko dute, abuztuaren 23an.

Fotovoltaikoen zilar goseak hondoratuko du Cerro Rico

2025-12-04

Potosí hiri ondoan, Boliviako altiplanoan 4.800 metrotara altxatzen den Cerro Rico mendia kolapsatzeko zorian dago. Ehunka galeriak zulatzen dute, espainiarren –eta euskaldunen– garai kolonialetatik esplotaturiko munduko zilar meatze garrantzitsuena. Adimen artifizialak, elektrifikazioak eta, batez ere fotovoltaikoen ezarpen masiboak, zilar eskaria handitu du, eta 10.000 meatzari dabiltza gau eta egun, euren hilobia industen ari balira bezala ibili ere, aurretik beste milaka esklabok egin zuten gisan.

Ehundik gora izan daitezke Kongoko kobalto meatzean hildakoak, militarren tiroek eragindako izualdiaren ondorioz

2025-11-18

Lualaba eskualdean dagoen meatzean jendeak tiro hotsak entzun eta ihesean hasi denean, egurrezko egitura bat eta lurrazala behera erori dira. Kongoko Errepublika Demokratikoko Gobernuak oraingoz 40 hildako zenbatu ditu baina dozenaka desagertu daude eta ehundik gora izan daitezke bizia galdu dutenak, bertako iturrien arabera. Herrialde horretatik esportatzen da munduan kontsumitzen den kobaltoaren %76, eta zati handi bat legez kanpo erauzten da esplotazio baldintzetan, atzerriko multinazionalak eskulan horretaz baliatzen diren bitartean.

Hostopean

2025-06-06

2013an esklaboen hilerri bat aurkitu zuten Martinikako hondartza batean. Ohiz kanpoko gertaera horrek galdera sentiberak sortu zituen berehala; zer egin 'ahaztutako' hilekin? Hilobiratzeak? Etorkizunerako gorde? Zein da haien historia? Galdera horiek guztiek ez dute ezer teorikorik, alta, egun uhartea astintzen dute. Izan ere, esklabotza ez da oroitzapen txarra soilik, bere aztarnak lurraldea markatzen baitu. Filma honek emakume eta gizonen hitza berreskuratzen du, Martinikako historia... [+]

Zertarako gaude prest konektatuta jarraitzeko?

2024-12-20

Balio digu ilunabarrarekin azken erretratu hori ateratzeko. Edo istant batean ordaintzeko barrako zerbitzariari eskatu berri diogun marianitoa. Eta ze arraio, Levi’sak imitatu nahi dituzten praken atzealdeko poltsikoan ezin hobeto datoz. Horretarako ere balio du mugikorrak. Orduan, zeini axola dio ipurtaldean krimen baten froga zatitxo bat badaramagu? Gramo batzuk baino ez dira. Txute txiki bat. Serio, ze min egiten du?

2023an, laugarren urtez jarraian produkzioa gainditu eta 230.000 tona kobalto erauzi zen munduan. 2024a ez da desberdina izango. Mineral hori ezinbestekoa da litio-ioizko baterien iraupena handitzeko, bere bidez mugitzen gara. Izan ere, Androidak eta iPhoneen pantailak pizteko ez ezik, trantsizio energetikora eramango omen gaituzten berriztagarrientzako edo auto elektrikoentzako oinarrizko lehengaia da; bateria bakoitzeko 13 kilo kobalto behar da.

Kongoko Errepublika Demokratikoan dago munduko kobalto erreserben erdia; gaur egun erauzten denaren %76 handik dator. Baina haur esplotazioa, istripuak eta kutsadura itzultzen dizkiegu kongoarrei. Zoritxarrez ez da nobedadea, lehen ere gauza bera gertatu baitzen boliaren eta kautxuaren industriekin: esklabotza eta genozidioa eman zitzaien kanbioan. Progresoa deritzon amestutako leku hori jarri dugu mapa batean zintzilik, konturatu ere egin gabe kiloz kilo eta gramoz gramo iraganera iritsi garela, XIX. mendeko Afrikaren bihotzera.

Ginekologiaren ama esklaboak

2024-10-30

Washington (AEB), 1807. AEBetako Konstituzioak esklaboen trafiko transatlantikoa debekatu zuen. Horrek ez du esan nahi esklabotza abolitu zenik, esklaboen iturri nagusia eten zela baizik. Hala, emakumezko esklaboak bihurtu ziren esklabo berriak “ekoizteko” bide bakarra.

Horregatik, 1845ean, Alabaman, James Marion Sims medikuak Anarcha izeneko esklaboa tratatu zuenean, jabeak hala eskatuta, ez zuen emakumearen ongizateak bultzatuta egin, ekoizpen baliabide funtsezkoa zaintzeko... [+]

Karibeko estatuek esklabotzagatik kalte-ordainak eskatu dizkiote Erresuma Batuari

2024-10-25

Commonwealth-eko herrialdeen gailurra hasi da ostiral honetan Samoako Estatuan (Ozeania) eta bertan, Karibeko herrialdeak eskatu diote Erresuma Batuari onar dezala bere iragan esklabista, barkamena eska dezala eta kalte-ordainak egin ditzala.

Euskal esklabistak metropoli kolonialean

2024-10-09

1492ko urriaren 12an ez zen soilik Amerikako jatorrizko herrien genozidioa hasi. Europa munduko potentzia bilakatuko zuen Atlantikoko esklabotzaren negozioari ere bidea zabaldu zitzaion. Sistema kolonial erraldoi hori ezinezko zatekeen Cádiz bezalako metropolirik gabe: Cristobal Colon eta beste konkistatzaile askoren espedizioen abiaburu, esklabo trafikoaren europar zentroa ere izan zen. Eta euskaldunek protagonismo berezia izan zuten horretan.

3x01: Beltzek ez dute flotatzen

2024-09-17

Oporrak amaitu eta lanera itzuli gara gutako asko, eta askok lanera bueltan “esklabo” sentitzen direla diote. Hitz horri tiraka ihes egindako eta askatasuna lortutako esklaboen istorio batzuk bildu ditugu ikasturteari ekiteko, zehazki AEBetako hegoaldeko plantazioetatik ihes egindako esklaboen istorioak.

Honako abesti hauek erabili ditugu:

Mecano - 'El Blues del Esclavo'

Merina Gris - 'Eskutitza'

Alanis Morissette -... [+]

Migrazio eta Asilo ituna: Europaren legatu kolonialista denon begien bistan

2024-05-13

Europar Batasunean berriki onartu den Migrazio Itunak, asko zaildu dizkie gauzak euren herrialdetik ihesi doazen eta asiloa eskatzen duten pertsonei. Eskuin muturraren tesiak ogi tartean irentsita, migratzaileentzako kontrol neurri zorrotzagoak onartu dituzte Estrasburgon, tartean biometrikoak. Aspalditik dugu teknologia horiek ezkutatzen duten arrazakeriaren berri, baina ba al zenekien Europaren historia kolonial eta esklabistan dutela jatorria?

Ibex35 eta euskal oligarkiaren zimenduak

2023-12-31

Frankismoa ez zela 1975ean amaitu diktadoreak ohean azken hatsa eman zuenean, hori badakigu. Erregimenaren haziek bizirik iraun zuten poliziaren tortura ziegetan, justizia auzitegien sumarioetan eta militarren zein politikarien deklarazio kolpistetan –Aznarrek azkenaldian “mobilizazio nazionala” eskatu duen moduan–, eta Historiaren Errege Akademiak izkiriatutako hagiografietan, euskarafobian edo oraindik zutik dauden gurutze erraldoien itzalean ere bai. 1978an Manuel Vázquez Montalbanek horrela idatzi zuen iritzi artikulu batean, Trantsizioko garai betean: “Europar demokrazia guztiak ari dira euren mamu nazien eta faxisten kontra borrokan. Espainian mamu horiek harrizkoak dira”. Ez zen desfrankizaziorik egin estatu aparatuetan, eta hori ere gauza jakina da.

Herentzia frankista ezkutuago igaro zaigu elite ekonomikoan. Asko izan ziren errepresioarekin dena galdu zutenak, baina beste batzuek –eta ez gutxik– asko irabazi zuten 40 urtetako diktaduraren altzoan. 1936ko altxamendu militarraren eta espoliazioaren ondorioz katapultatu ziren familia oligarkikoek oinak ondo itsatsita dituzte oraindik zoru horretan, Ibex35ean dauden etxeetako printzipalen genealogia ikustea besterik ez dago: Iberdrola, BBVA, ArcelorMittal edo Repsol, Euskal Herrian baditugu lapurreta handiaren oinordekoak zerrendan. Akzioak, ondasunak eta etekinak heredatu dituzte, baina zor historiko bat geratu zaie.

Miarritzeko 'La Negresse' auzoaren izen arrazistak horrela jarraituko du, Paueko Auzitegiak erabakita

2023-12-22

Epaileek zuten azken hitza eta hala eman dute: La Negresse auzoak hala izaten jarraituko du Paueko Administrazio Auzitegiaren ebazpenaren ondoren, Miarritzeko Herriko Etxearen iritziarekin bat eginda. Izena aldatzeko auzibidea Mémoires et Partages (Oroimenak eta partekatzeak) elkarteak abiatu zuen, "arrazista eta sexista" delako.

"Esklabotzaren indarkeria funtsezkoa izan zen kapitalismoaren gorakadan"

2023-12-21

Marcus Rediker historialari estatubatuarrak kapitalismoaren aurkako erresistentzien hasiera arakatu du, marinelen eta pirateriaren historiara iritsi arte.

Azukre Beltza, Julian de Zulueta esklabista arabarraz Irati Antiaren erakusketa Gasteizen

2023-12-07

Julian de Zulueta esklabista arabarraren inguruko erakusketa ikusgai dago LABE espazioan.

Kubako esklabista arabarraren historia ikusgai Gasteizen

2023-11-20

Julián de Zulueta y Amondo esklabista arabarra eta bere negozioak ardatz hartuta Azukre Beltza erakusketa “murgiltzailea” sortu du Irati Antía Zuaznabar gasteiztarrak, eta asteazkenean inauguratuko du hiriburuko LABE espazioan. Zulueta XIX. mendeko Kubako esklabista nagusiena izan zen, eta mundu mailako garrantzitsuenetarikoa. Irlan zituen bost azukre findegietako handienari Alava izena jarri zion, eta 800 esklabo izatera heldu zen bertan. “Gure historiari begiratu nahi izan diot modu kritikoan, ze pribilegio ditugun eta nondik datozen hausnartzeko”, adierazi dio Antiak ARGIAri.

“Euskal Herria ere nabarmentzen da esklabotzari buruzko memoria-politika ezagatik”

2023-10-02

Nazio inperialistetan familia jakin batzuk izugarri aberastu eta elite ekonomiko berriak sortu zituen munduko sistema kolonial eta esklabistak. Aldi berean, kontinente oso bateko biztanleria erdira murriztu zuen: Afrika. Mundua errotik aldarazi zuen, eta egun ere indarrean dagoen arraza-ordenaren arabera eratu: lehen eta hirugarren munduko pertsonak. 500 urte geroago, prozesu historiko luze horrek oroimenik eza du aliatu nagusi. Horri heldu nahi dio Del olvido a la memoria. La esclavitud en la España Contemporánea (Ahanzturatik memoriara. Esklabotza Espainia Garaikidean) liburuak. Pompeu Fabra unibertsitateko Historia Garaikideko irakasleak 2022an argitaratutako lana aitzakiatzat hartu dugu Katalunian eta Euskal Herrian oso presente dagoen ondare esklabista deseroso horri buruz hitz egiteko.

Aro Berrian zehar euskaldunak eta esklabotza

2023-09-06

Oscar Alvarez Gila historian doktoreak Eibarren emandako hitzaldia da honakoa, "Aro Berrian zehar euskaldunak eta esklabutza" izenburupean, Ego Ibarra batzordeak antolatuta.

XIX. mendeko esklabu-salerosketa

2023-09-05

Joseba Agirreazkuenaga historialari eta unibertsitateko irakaslearen hitzaldia Eibarren 2023ko martxoan, Eibarko Udaleko Ego Ibarra batzordeak eta Eibarko ikastetxeek (Aldatze, Eibar BHI/Institutua eta La Salle) elkarlanean antolatuta.

Esklabo jabeen oinordekoak boterean

2023-07-12

Reuters agentziak argitaratu berri duen ikerlan baten arabera, AEBetako politikari asko esklabo jabeen oinordekoak dira.

Iragan ilunak auzitan jarri du gaurko aberastasuna

2023-05-23

Europa esklabotzarekin aberastu zela ez da sekretua. Hainbat mendez milioika pertsona garraiatu zituzten Afrikatik Amerikara, eta esplotazio horri esker ekoiztutako kakaoa, azukrea eta kotoia izan ziren Liverpool, Bartzelona edo Bordele bezalako hirien garapen ekonomikoaren kapital iturri nagusietakoa. Denbora askoan ezikusia egin diogu iragan horri, baina Black Lives Matter eta antzeko mugimenduek afera azalera ekarri eta eztabaida pil-pilean da orain. Haatik, esklaboen trafiko globalarekin lotura estua izanagatik ere, Euskal Herrian apenas hitz egiten da horri buruz.

Toussaint Louverture Haitiren askatzailea hil zela 220 urte igarota, bere borrokak bizirik dirau Bordelen

2023-04-12

Pasa den ostiralean bete ziren 220 urte Toussaint Louverture hil zela, Haitiko 1791ko esklaboen iraultzaren buruzagia. Askorentzat, garai hartako politikari garrantzitsuena izan zen Louverture, ez bakarrik Napoleon Bonaparteren gudarostea garaitu eta Amerikako lehen herrialde librea sortzen lagundu zuelako, baita esklabotza abolitzen egindako lanagatik ere. Munduan iraultzarik izan bada, Haitikoa da.

Esklabotzaren gaiarekin, ‘The Guardian’ Kataluniako ispiluari begira… eta Euskal Herrian zer?

2023-04-04

Erresuma Batuan eta Katalunian gizakien esplotazioan oinarrituriko iragan eta garapen ekonomikoarekin zer egin eztabaidak plazara salto egin duen bitartean, gurean jarraitzen dugu isilik eta eztabaidarik gabe.

'The Guardian' egunkariaren jabeak barkamena eskatu du, hedabidearen sortzaileak esklabotzarekin aberastu zirelako

2023-03-29

The Guardian egunkari britainiarraren jabeak, Scott Trust enpresak, iragarri du neurriak hartuko dituztela, euren iragan esklabistaren kalteak konpondu eta "lehengoratze justizia" egiteko.

Esklabo ohiaren ironia askea

2023-03-28

Big Springs, Tennessee (AEB), 1864. Sezesio Gerra betean, Batasuneko soldaduak Patrick Henry Anderson koronelaren plantaziora iritsi ziren eta bertako esklaboak askatu zituzten, tartean Jourdon eta Amanda Anderson senar-emazteak. Biak Daytonera (Ohio) joan ziren eta han langile aske gisa hasi ziren lanean. Hurrengo urteko udan, gerra zibila amaitu eta hilabete gutxira, jabe ohiak gutun bat idatzi zion Jourdoni, plantaziora itzultzeko eskatuz, negozioa gainbehera baitzetorren

Erresuma Batuko iragan esklabista onartzea eta kalte ordainak ordaintzea eskatu diote Sunak lehen ministroari

2023-03-10

Familia esklabista ohi batek Grenada Karibeko uharteari barkamena eskatu eta kalte ordaina ematearen harira, laboristek parlamentura eraman dute eskaria. Grenadako Erreparaziorako Komisioak horixe bera eskatu die gobernuari zein errege-erreginen etxeari.

Turkian lurrikarak 'low cost' hirigintzaren ondorioak azalerazi ditu

2023-03-01

Anatoliako failak Kurdistanen, Turkian eta Sirian eragindako lurrikarak goitik behera jausi ditu milaka etxebizitza, eta agerian geratu da Recep Tayyip Erdoganen gobernuaren eta eraikuntza sektorearen artean dagoen ustelkeria. Baina baita munduan nagusitzen ari den eredu baten ahultasuna ere: higiezinen espekulazioan eta lan-esklabotzan oinarrituta, kapitalaren zerbitzura dagoen hirigintza merkearena.

Solitude ez dago bakarrik

2023-01-23

Guadalupe (Karibe itsasoa), 1772 inguruan. Solitude izeneko esklabo mulatoa jaio zen Capesterre-Belle-Eau herrian. 1794an, Haitiko iraultza betean eta Antilletako egoera pil-pilean zela, Solitudek errebelde talde batekin egin zuen bat, Desfoneaux general frantziarraren erasoari aurre egiteko prest.

Stonoko matxinadaren ondorio gazi gozoak

2022-10-20

Hego Karolinako kolonia (Ipar Amerika), 1739ko irailaren 9a. Hegoaldeko kolonietako esklaboen matxinada garrantzitsuena piztu zuen Jemmy Cato kongoarrak.

Esklabotza goraka XXI. mendean

2022-09-19

Babiloniako esklaboen burbuila

2022-06-29

Babilonia, duela 3.750 urte inguru. Hammurabi erregeak 282 legez osatutako kodea jarri zuen indarrean. Zigorretan “begia begi truk” edo talioiaren legea oinarri hartu arren, kodeak lege “aurrerakoiagoak” ere biltzen ditu: errugabetasun presuntzioa aintzat hartu zuen lehenengoz eta, esaterako, dibortzio kasuetan, emakumeei luzaroan ukatuko zitzaizkien eskubideak aitortzen zizkien. Kodearen beste lege batek, esklabotza boluntarioa gehienez hiru urtera mugatzen zuen.

Esklabista etzanda, pintadez josita eta museoan sartuta nahi dute herritarrek

2022-02-11

Colston kontzertu aretoa, Colston dorrea, Colston etorbidea, Colston kalea, Colston ospitalea, udaletxearen aurrean Colston monumentua, eliza bateko Colston bidriera, Colston eskolak, Colston zahar-etxeak, Colston opila... Hori dena Ingalaterrako Bristol hiritik atera gabe. Baina bristoldarrek nahikoa esan dute. Esklabista handienetako bati mende luzez hirian egindako zuriketari amaiera ematen hasi dira.

Independentziaren zorra: Haitiren miseriaren jatorria

2021-09-21

Haitiren egungo miseria egoerak badu bere azalpena herrialdearen iragan iraultzailean: mendekuaren ondorio da. 1825ean Frantziak Haiti derrigortu zuen kolono-ohiei 150 milioi urrezko frankorekin konpentsatzera, lurretan eta esklabotan izandako galerengatik.

Baiona esklabo trafikoaren sareetan

2021-09-21

Lapurdiko hiriburuko ontzingintzak garapen handia izan zuen esklabotzari esker, Nantes eta Bordeleko tratularientzako ere eraikitzen baitzituzten barkuak. Euskaldun, biarnotar eta gaskoiek bete-betean hartu zuten parte Saint-Domingueren kolonizazioan, eta iturri batzuen arabera, Baionara 4.500 esklabo deportatu zituzten XVIII. mende amaiera arte.

Haiti, iraultza eta mendekua

2021-09-20

1791ko abuztuan mundua astindu zuen iraultza batek. Eta ez zen Europan gertatu. Esklabotzan oinarrituriko sistema ekonomiko kolonial atlantiarra hankaz gora jarri zuten milaka beltzek Saint-Domingue uhartean: hainbat urtetako borrokaren ostean Haiti herrialde librea sortu zuten. Lehen aldia eta bakarra izan zen esklaboek euren kabuz arrakastaz kateak hausten zituztena, metropoliaren uztarria askatu zuen hemisferio horretako lehen kolonia ere izan zen, eta Amerika osoko lehen mugimendu iraultzailea. Orduan, zergatik dakigu hain gutxi historia horren inguruan? “Errepublika beltza” beste lurraldeetako esklabisten –tartean euskaldun ugari– amesgaizto bihurtu zelako, eta batez ere, azken 230 urteetan Haitik agerian utzi duelako Mendebaldea deitzen diogun horrek esplotaturiko herrialdeekiko duen zorra.

Don”t worry Indiako esklaboez, be happy gure merkealdietan

2021-06-30

Low cost egiteko modurik onena da etiketak zer ezkutatzen duen jakiten ez saiatzea. Ekoizleek nahiz saltzaileek produkzio kosteak jaisten jarraitu dezakete. Arropa berri merkez beztitu erosleari ispiluaren aurrean irudituko ez daukala erantzukizun handirik munduaren bilakaeran.
Aldiz, Zarako etiketan ondo miatuz gero...

Samuel Morse New Yorkeko alkategai

2021-06-11

New York, 1836. Samuel Morse (Boston, 1791 – New York, 1872) margolari eta asmatzailea hiriko alkate izateko aurkeztu zen. Garai hartan, ordura arte bizibide izan zuen pintura alde batera utzi eta asmakizunetan buru belarri aritzea erabaki zuen. Baina bere ideia politiko eta erlijioso muturrekoak ez zituen baztertu.

Interkulturalitate kritikoa: gure oparotasunaren sustrai arrazistak

2021-05-12

Askatasuna txirikordatan

2021-02-09

Karibeko emakume esklaboek elkarri ilekordak egiten zizkieten buruan, plantazio inguruetako ibilaldietan ikusitako erliebea gogoan hartuta; eta marrazki haien bidez, ugazaben susmorik piztu gabe, iheslarientzako mapa osatzen zuten.

Esklabotzari stop

2020-12-07

Koronabirusaren arrasto koloniala

2020-09-18

Fenomeno pandemiko bihurtu zaigun koronabirusaren gaitzak ez ditu pertsona eta herrialde guztiak berdin jotzen. Hasiera batean, agian inork pentsa izan zezakeen igualitarista zela, denei eragiten ziela berdin. Baina orain badakigu birusak badakiela diskriminatzen norberaren poltsikoaren, posizio sozialaren edo bizi den herrialdearen arabera. Hegoamerikako egoera ikusi besterik ez dago, eta zehazki Peru bizitzen ari direna, munduan heriotza-tasa handiena duen herrialdea bilakatu baita.

Ustelkeria zaharra, abiadura handian

2020-07-08

Juan Carlos I.a Espainiako errege emerituaren azken eskandalua, Saudi Arabiako AHTren eraikuntzagatik jasotako eskupekoa, monarka espainiarrek aspaldi hasitako zerrenda luze baten enegarrena da. Borboi Etxearen ustelkeria sistematikoa, huts egin duen estatu ahul baten sintoma besterik ez da, eta garaian garaiko arduradun politikoen laguntza interesatua beharrezko izan dute horretarako.

Esklabismoaren kalte-ordainak

2020-07-01

Ekainaren 7an Bristoleko portuko uretara jaurti zuen jendetzak hiriaren historiako ongile handienaren fama daukan Edward Colstonen brontzezko estatua, mundu guztiak ikusi du bideoz. Egun batzuk lehenago AEBetan poliziak George Floyd herritar beltza hil izanaren kontrako protestan ari ziren munduko beste hainbat hiritan bezala Bristolen ere, baina hemen Colston esklabo-jabe filantropoa bereziki gorrotatzeko motiboak zeuzkaten.

Nola engainatu gaituen kapitalismoak

2020-06-25

Hankaz gora jarri zaigu mundu borobil hau eta erantzun bila gabiltza edonon, larrialdi sanitarioari, egoera ekologiko jasanezinari eta ekonomia globalaren kolapsoari ezin neurria hartu. Nola iritsi gara honaino? Atzera begira, jabetu gara egungo sistemaren errak engainu historiografiko sakona duela jatorri: kapitalismoa bateraezina da demokraziarekin. Desberdintasunean eta indarkerian oinarritzen da, esklabotzan, azken batean.

Suge baten tankeran denboran zehar azala mudatu duen fenomeno aldakorra da esklabotza, forma eta kolore asko hartu dituena, eta ez beti izen horrekin. Ahaztu irudi klasikoak; lehen hor zegoen eta orain ere hemen dago. Multinazionala da. Euskal Herriko historia liburuetan apenas aipatzen da, baina azkenaldiko ikerketek erakutsi dute gorputzen desjabetzearekin egin dugula aurrera itsasoetan barrena, haiei esker jaso ditugula lehengo armarriak eta oraingo industriak. Prest zaude euskal historia kapitalista deseroso hau ezagutzeko?

Bristoldarrok: jauntxo honi kalte-ordainak pagatu dizkiozue 1833an esklaboak libre uzteagatik

2020-06-25

Kaleak, eskulturak, panteoiak... Honela zuritu ditugu XIX. mendeko euskal esklabista "filantropoak"

2020-06-19

Amerikaren genozidioan eta mundu globalaren hasierako konkistan gakoak izan ziren itsasgizonen aipamenak asko dira (Elkano, Okendo, Oñate, Legazpi, Urdaneta…). Aldiz, XIX. mendean “bigarren esklabotza” deiturikoan parte hartu zuten euskal tratularien jarduna ezezaguna zaigu, nahiz eta ez diren hainbeste urte igaro.

Bangladesheko larrungintza-industriaren kalteak, Baztanen ikusgai

2019-12-18

Baztango Liburutegi Publikoan Larrugintzaren sektorea Bangladeshen erakusketa zabalik dago ortzirala bitarte. Arratsaldez, 15:00etatik 20:00ak arte ikus daiteke. GMB Akash argazkilariak Bangladesheko Hazaribagh barrutian egindako Setem GKEaren irudi- eta testigantza-erakusketa da, eta barruti horretako langileen lan- eta bizi-baldintzei buruzkoa da. Larrua prozesatu eta oinetakoak ekoizten dituzte bertan.

Bertso ibilaldi historikoa, iragana ezagutu eta orainaren jabe egiteko

2019-10-09

Donostian urriaren 12an ospatuko dugun ARGIAren Mendeurren Egunean ibilaldia egingo dugu eguerdiko 12:00etan Alde Zaharrean barrena, azalpen historiko eta bertso artean.

Esklaboen Biblia mehea

2019-02-21

Euskarazko Wikipediak berriki jakinarazi du Biblia osoa wikiteka.eus-en libre jarriko dutela, Dionisio Amundarain itzultzailearen baimenaz.

Antonio López esklabistaren estatua kendu dute Bartzelonan

2018-03-06

Bartzelonako Antonio López plazak Cubarekin esklabo beltzen salerosketaz arduratzen zen negozio-gizona omentzen zuen, bertatik esklabistaren eskultura erauzi duten arte. Orain, plazaren izen aldaketa eta dinamizazio prozesuak martxan jarri direla jakinarazi du Info Barcelonak.

Esklabotza enkante bat grabatu du CNNk bideo batean Libian

2017-11-27

CNN kateak bideo bat kaleratu du, bertan gazte afrikar batzuk ilaran ageri dira eta norbait enkantea egiten entzuten da, bideoa Libian grabatutakoa da.

Beltzek ez dakite igerian

2017-01-12

Martinika, 1679. Esklabo-ontzi bat hondoratu zen uhartearen parean, eta esklabo afrikar batek –haren izenik ez da gorde– 60 ordu eman omen zituen igerian lehorrera iritsi arte. 300 urtetik gora beharko zituzten zuriek marka hura ofizialki berdintzeko.

Drapetomania, ihesaren gaitza

2016-10-19

New Orleans (AEB), 1851. Samuel A. Cartwright medikuak idatzitako Diseases and Peculiarities of the Negro Race (Arraza beltzaren gaixotasunak eta berezitasunak) artikulua argitaratu zen New Orleans Medical and Surgical Journal aldizkarian. Bertan, berak izendatutako gaixotasun baten berri jaso zuen: drapetomania edo gatibutzatik ihes egiteko gogoa. Ustezko gaitza esklabo beltzen artean oso zabalduta zegoela zioen, eta prebenitu eta sendatzeko aholkuak ematen zituen.

Nire ‘Smartphone’ak poeta txinatar prekarioa darama zirkuituetan

2016-02-24

Blackberry, iPad, iPhone edo Kindle deitu, Apple, Microsoft, Sony, Amazon nahiz Samsungi erosirik errutinazko bilakatu zaigun tresneria elektroniko berri gehienak Txinako lan ia esklaboz eginik daude. Orain, gainera, robot berriek sortutako konkurrentzia berriarekin mehatxatzen dituzte obrero txinatarrak, fabriketako lan baldintza zanpatzaileak gatazkarik gabe onartu ditzaten.

Nork ordaintzen du hain merke erosten dugun arropa?

2016-02-02

Rebecca Gallagher gazte galestarra zur eta lur gelditu zen Primark dendan erosi zuen 12 euroko soinekoa garbitzeko jarraibideak irakurtzen hasi zenean.

Verónicaren bihotza

2015-11-25

Verónica del Carmen Serranoren bihotza urriaren 13an eten zen. 28 urte besterik ez zituen. Verónicaren bihotza nekatuta gelditu zen. Adineko pertsona bat zainduz lan egiten zuen, barne langile. Ez zuen deskantsatzeko denborarik, ezta medikura joateko eskubiderik ere, paperik gabe bizi baitzen Euskal Herrian. Nikaraguakoa zen, Somotokoa.

Zorigaitza baino ezbeharra izan da. Errua ez da patuarena. Ez da zorte kontua izan, bidegabekeria hutsa baizik. Hainbat elkartek, Munduko... [+]

"Zarak Asian ekoizten duenaren %100a umeen eskulana da"

2015-05-11

“Pakistanen ume bat erostea oso merkea da eta behin hori eginda, nahi duzuna egin dezakezu harekin. Horregatik beti diot Zara, Mango, Ikea edo H&M bezalako enpresetan ez erosteko, ematen diezun diruarekin, haiek 5 esklabo gehiago erosten dituztelako”.

Wall Street esklabotzari lotuta

2015-01-28

Hudson ibaiaren ahoa, 1625. Mendebaldeko Indietako Nederlandar Konpainiak Amsterdam Berria sortu zuen, ibaian zehar abiarazitako larru salerosketa kontrolatzeko aukera ematen zien kokalekua. 1653an, bertakoen nahiz ingelesen erasoez babesteko, kolono herbeheretarrek zurezko eta buztinezko hesia eraiki zuten Amsterdam Berriko iparraldeko mugan. Edo zuzen esanda, hesia eraikitzeko agindu zuten, harresia benetan jaso zutenak 1627tik aurrera koloniara eramandako esklabo afrikarrak izan... [+]

Nazismoaren kutsurik nahi ez zuten autoak

2014-06-25

Sari ustelak

2014-03-18

Sariketa ugariren atzealdean dagoenaren adierazgarri, azken Oscarretan gertaturikoa: film onenaren garaikurra jaso duen 12 urtez esklabo lanaren alde bozkatu zuten bi epaimahaikidek onartu dute pelikula ikusi gabe eman ziotela botoa.

Kapitalismoaren aurkako ikurraren bilakaera

2013-11-13

2003an antiglobalizazio mugimenduak gailurra jo zuen Irakeko gerraren aurka milioika herritar mobilizatuta. Inbasioa berdin gauzatu zen eta mugimendua gainbehera hasi zen. Hamar urte geroago eta krisialdi betean, non dago antiglobalizazioa –edo, zuzen esanda, altermundismoa–?

Emakume indigenen salerosketa Ipar Amerikan

2013-08-28

Kanada eta AEBen arteko muga Superior lakutik gurutzatzen duten itsasontzietan emakume indigenak objektu sexual bezala salerosten direla azaldu du Christine Stark Minnesotako unibertsitateko ikasleak.

Banketxe bateko bekaduna hil da Londresen, hiru egunean 63 ordu lan egin ostean

2013-08-21

Londreseko Bank of American bekadun gisa ari zen 21 urteko alemaniar bat hil da, hiru egunez jarraian 21 orduko lanaldia osatu ostean. Pisukideek hilik aurkitu duten gazteari astebete geratzen zitzaion bekadun kontratua amaitzeko, The Independent hedabidearen arabera.

Txinako presoen esklabo lanak erosten dituzte British Airways eta Emirates hegazkin konpainiek

2013-06-26

Txinako Dongguan hiriko kartzelan egindako entzungailuak erabiltzen dituzte British Airways eta Emirates hegazkin enpresek, beste batzuen artean, Australian Financial Review egunkariak argitaratu duenez. Kartzela horretako presoek ekoizpen helburuak betetzen ez badituzte jipoiak eta bakartzeak jasaten dituztela nabarmendu dute.

Literaturak idazle handiei ere jaten ematen ez dienean

2013-05-02

Irlandak barkamena eskatu die Magdalene garbitegietako emakume esklaboei

2013-02-20

Enda Kenny Irlandako Taoiseach-ak (lehen ministroak) barkamena eskatu zien Magdaleneko garbitegietan giltzaperaturik egon eta tratu iraingarria jaso zuten ia 10.000 emakumeei, TheGuardian-ek argitaratu duenez. Moja katolikoak ziren garbitegi horien jabe, eta XVIII. mendetik XX. mendearen amaiera arte egon dira jardunean.

"Beldurra da sentitu behar ez duguna"

2013-01-22

Josep Fontana i Lázaro (Bartzelona, 1931) historialariak mende erdi pasa darama ikertzen, argitaratzen eta doktorego tesiak zuzentzen. Dizipuluek el mestre esaten diote, historialarien maisua.

Jaume Vicens i Vives eta Ferran Soldevilaren ikaslea izan zen. Bestalde, E. P Thompson, Pierre Vilar, Antonio Gramsci eta Walter Benjaminen eragina nabaria da Fontanarengan.

Frankismo garaiko urteetan bide berriak urratu zituen ikerketaren eremuan, horren erakusgarri dugu 1971n kaleratu zuen doktore tesia, La quiebra de la monarquía absoluta (1814-1820), historia osoa historialari marxista baten eskutik.

Historiografiaz egin dituenak dira bere lanik ezagunenak, horien artean, Historia: análisis del pasado y proyecto social (1982), La història despres de la fi de la història (1992), La història dels homes (2000) eta L'ofici d'historiador (2010).

Editorea ere bada, eta arlo honetan egindako lanari esker mundu mailako historiografia joria eskaini die historia aditu, ikasle eta irakurleei. Militantzia ere ez zaio arrotza, Josep Fontana PSUC alderdiaren protagonistetako bat izan baitzen.

Urtebete igaro da Por el bien del imperio. Una historia del mundo desde 1945 argitaratu zuenetik, askoren iritziz Fontanaren lanik handiena. Aurtengo otsailean liburu mardul horren segida eskainiko digu. Ez da esku artean duen proiektu bakarra, La identitat dels catalans liburua ere ari da lantzen.

Pompeu Fabra Unibertsitateko bulegoan hartu gintuen, bertan irakasle emeritua baita. Eraldaketa soziala eta boterea eskuratzeko bideaz galdetu behar genionean, elkarrizketaren GPSa hartu eta 1968ko maiatzera eraman gintuen.

27 milioi esklabo, inoiz baino gehiago, XXI.eko munduan

2009-09-10

Nazio Batuen Erakundeak Giza Eskubideen Aldarrikapen solemnea erabaki eta tartean esklabotza debekatu zuenetik 61 urte pasa direnean, munduan sekula baino esklabo gehiago dago. 27 milioi gizon, emakume eta haur bizi da ugazaben edozertarako erabat erabilgarri.