Erromanizazioa Euskal Herrian

Mugarik gabeko iragana, arkeologiatik eraikitzen

2026-01-14

Goiza hotz argitu du Larzabalen (Nafarroa Beherea). Urrunean, eguzkiak zurituta erakusten dizkigu Garaziko bortukoak, eta haien azpian gorrituta iratzez eta otez garbitutako magalak. Espelletenia ostatuan egin dugu hitzordua; Oztibarreko herrien arteko bilgune bilakatu da azken urteetan, eta bertan topatu ditugu Fanny Larre eta Oihane Mendizabal Sandonís arkeologoak. ATEA ikerketa-egitasmoa zuzentzen dute, Pirinioetako mugatik harago lurralde mailako kontakizun bat arkeologiaren bidez eraikitzeko proiektua.

Herrixka baskoi baten harresia atzeman dute Eslabako Santakriz aztarnategian

2025-09-18

Ikerlariek ez dute erromanizazio zantzurik atzeman Burdin Aroko kokaleku horretan. Adituen arabera gunea suntsitu gabe abandonatu zutela erakusten dute arrastoek.

Erromatar arrasto gehiago aurkitu dituzte airetik harturiko irudiekin, oraingoan Arkaian

2024-07-24

Arkaiako erromatarren eremu termalean San Tomas ibaiari loturiko azpiegitura hidrauliko handi bat aurkitu dute, baita lur azpian 3.000 metro koadroko eraikin bat ere, garai hartako etxalde batenak izan daitezkeen arrastoekin.

5.000 lagunentzako zirku erromatar baten aztarnak aurkitu dituzte Iruña-Veleian

2024-07-17

Arabako aztarnategi arkeologikoaren ondoan 280 metro luze eta 72 metro zabal dituen egitura ezkutatzen da soroen azpian. Arkikus enpresak drone bidezko kartografia teknika bereziak erabilita egin du aurkikuntza. Euskal Herrian ez da halako besterik eta Tarraco edo Calagurris hiri erromatarren parekoa izan daiteke. Iruña-Veleiako beste ehunka egitura ere identifikatu dituzte teknika horren bidez.

Euskal Herrian aurkituriko mosaiko erromatar garrantzitsuenetako bat ikusgai jarri dute Ablitasen

2024-07-05

El Villar aztarnategian 2017an aurkituriko mosaiko erromatar handia zaharberritu eta ikusgai jarri dute Ablitasko kultur etxean. IV. mendeko villa edo etxaldeak 40.000 metro koadro ditu eta oso-osorik dagoela uste dute arkeologoek, nahiz eta zati txiki bat baino ez duten induskatu oraindik. Aurkituriko ondarearen artean daude Kupido jainkoaren brontzezko eskultura bat, hipokaustodun gelak eta mosaikoa bera.

Baskoiak, erromatarrek sarituak ala zigortuak?

2022-11-18

Irulegiko indusketek, Antzinaroko euskarazko inskripzioak dituen eta mundu osoari bira eman dion brontzezko xaflaz gain, beste hamaika aztarna baliotsu azaleratu dituzte jadanik, eta, sarritan mitoekin bete izan dugun Euskal Herriko historiaren hutsune bat betetzen lagun diezagukete.

Izenik gabeko erromatar hiria

2022-09-01

2018an Artiedako (Zaragoza) udalak El Forau de la Tuta aztarnategiko arrastoak ikertzeko laguntza eskatu zion Zaragozako Unibertsitateko Arkeologia Sailari.

Antzinaroan ere Pirinioak ez ziren muga

2022-02-09

Ibañetako lepoa, duela 2.000 urte inguru. Erromatarrek galtzada eraiki zuten, Pirinioak puntu horretatik igarotzeko. 2008an hasi zen Aranzadi Zientzia Elkartea antzinako iturriek aipatzen duten galtzadaren bila.

Foruko erromatar herrixka

2021-08-01

Hil honetan hasi eta abuztuaren 28a bitartean, Foruko (Bizkaia) erromatar herrixkaren arrastoetara hurbiltzen denak bisita gidatu berezia egin ahal izango du, aurrez aurrekoa eta birtuala, aldi berean.

Lehen aroen agerketa

2021-07-28

Erromatarren aztarrenak badire Euskal-Errian. Hoietan batzuek: Iruña (Naparroako iri-buruan), Oiartzunen, Irun-en… Irun-en agertu berria den aztarren-toki batean Kristo aurreko lehenen gizaldiko agiriak azaldu dira, oso garrantzizkoak gainera. Idatziz ezagutzen ditugun zenbait liburuetan "Oiasso" erriaz berriak baditugu. Liburu hoien egilleak Estrabon, Plinio, eta Ptolomeo dira. Ez dakigu gaurkoz "Oiasso" erri hori non den. Erromatarren garaiako azterketa egitekoz liburuen azterketan... [+]

PORTZELANAZKO IRUN

2021-07-19

Izebaren etxeko salako apaletan distiratsu eta hauskor begiratzen gaituzten iruditxo gorrotagarri koadrilaren atzean, zabal, aberats eta, batez ere, erabilgarri ageri da portzelanaren eta, oro har, zeramikaren mundua. Noski, Ming dinastiako jarroi autentikoa ez dugu kantinplora moduan erabiliko. Baina egia da artelan gisa erakutsi ohi zaigun antzinateko hainbat pieza garai hartan sukaldean erabiltzen zela. Eta egia da egun ere artista ezagunen diseinu berritzaileetan zopa edo entsalada jan... [+]

Erromatarrak Tiberretik Bidasoara

2021-07-19

«Baina nork dio erromatarrik ez zela egon hemen? Caro Barojak esan zuen: saltus eta ager. Baina hori erromatar idatzietan ez da ageri eta aztarna arkeologikoek justu kontrakoa diote!», ahotsa punttu bat igo eta baieztatzen du, seguru, eskuan pintzela eta aitzur txikia balitu bezala. Teoria hutsalak dira horiek beretzat eta aipatu orduko sutu zaigu: «Zergatik izan behar du saltus basoa? Zergatik ez pasabidea? Esanahi hori ere badu. Saltus eta ager... hori bai dela topiko bat». Plinio... [+]

ERROMAREN PAUSOA GURE ZILARREZKO KOSTALDEAN

2021-07-19

Ager eta Saltus. Bi hitz horiek datozkio askori gogora eskola garaian erromatarren inguruan irakasleak esandakoetatik. Euskal Herria horrela banatzen omen zutelako: lautada eta mendialdea; isuri mediterraneo aberatsa, batetik, eta interesik gabeko isuri atlantiarra, bestetik. Euskal Herriko kostaldean erromatarrak ez zirela sartu ikasi zuen eta pentsatzen du oraindik askok, Antzin Aroko inperio indartsu eta zabalenak Iberiar penintsula osoa eta Galia guztia mendean hartuta, Bizkaiko golkoko... [+]

Mantibleko zubiaren gainbehera

2021-01-26

Urtarrilaren 24tik 25erako gauean erori da oraindik zutik mantentzen ziren Lantziegoko Mantibleko zubiaren bi arkuetako bat. Arabar Errioxako monumenturik garrantzitsuenetakoa da. Josu Narbartek artikulu honetan azaldu du bere jatorria, eta hainbat elkartek iragarria zutela galera hau, erakundeen axolagabekeriaren ondorio.

"Irulegiko hiri baskoiaren aurkikuntza oso garrantzitsua da"

2020-07-15

Burdin Aroko baskoien hiri baten aztarnak aurkitu ditu Aranzadik Irulegi mendiko magalean eta honek Erromatarren aurreko baskoiak duela 2.700 urte nola bizi ziren hobeto ezagutzeko aukera emanen du.

Baskoien herri gotortu bat Pirinioen magalean

2020-07-10

Bi aste lanean eman ondoren, bukatutzat jo dituzte 2020ko indusketa-lanak Irulegiko aztarnategi arkeologikoan. Uztailaren 9an lehen emaitzak prentsaurrekoan aurkeztu dituzte proiektuaren parte diren Aranzadi Zientzia Elkarteko, Arangurengo Udaleko eta Nafarroako Gobernuko ordezkariek. Batez ere Erdi Aroko gaztelua ezagutzen den arren, Nafarroako Protohistorian eta Antzinaroan sakontzeko ere funtsezko aztarnategia izango da, datozen urteetan, Irulegi.

Erromatar

2020-03-03

Beste deskubrimendu bat: erromatarrak. Tira, deskubrimendu, aspalditik ezagutzen ditut erromatarrak, Kaligula, Pontzio Pilatos, Coronavirus bera, Asterix Italian komikiko auriga; baina orain berriz aurkitu ditut, izan dut irudipen, argialdi, epifania moduko bat. Sarri xamar joan bainaiz azkenaldian Irungo Oiasso erromatar museora, hitzaldi, irakurle klub, noski museoa bera bisitatzera. Odolaren deia balitz bezala. Pentsa, Ama Xantalengo nekropolian malkoa atera zitzaidan ia.

Badakit fama... [+]

Gipuzkoa historian sartzen da: erromatar konkista eta integraziorako bideak

2014-08-12

EHUn historian lizentziatu Denis Alvarez Perez-Sostoaren hitzaldia.

Arditurri, ur azpian behar luketen aztarnak

2013-05-23

Erromatarren garaian bazebilen jendea Arditurriko meategiari minerala ebasteko lan gogorrean. Gaur, bi milurtekoko ustiapenaren aztarnek liluratu egiten dute bisitaria. Ezin osorik ikusi, baina ikus daitekeena nahikoa duzu bidaia harrigarria egiteko. Teknologia modernoak ere laguntzen du, dena esatera: efektu bereziek areagotu egiten dute meategiak berezkoa duen zirrara.

Arditurriko meazuloen ustiapena

2013-05-06

Granitozko harritzarra. Horixe ikusi zuten Txinguditik bueltan itsasoz zihoazen erromatarrek, Aiako Harria bistaratzean. Bazekiten granitoa eta arbela loturik daudela, eta arbelak zilarra gordetzen duela barrunbeetan. Ingeniari oso onak ziren: arbela pikotxekin lantzen zuten eta minerala ateratzeko arroketan suteak egiten zituzten, beroak pareta biguntzen zuelako.

Arditurriko meazulo erromatarrak Juan Guillermo Thalacker ingeniari alemaniarrak deskubritu zituen 1804an. Hamabost kilometro... [+]

Iratiko Sekretuak : Urkulu, erromatarren bide xaharrean

2012-02-27

Aezkoa eta Garaziren arteko mugan plantatua, Orbaitzeta eta Eiheralarre arteko juntan, Urkulu izeneko harrizko dorrea eraiki zuten erromatarrek. Gaur egun, beti xutik da, 1419 metrako goratasunean. Donibane Garazitik Orreagarat doan bide zaharra, gaur egun Konpostelako beilariek segitzen dutena, artzainek ideki zuketen lehen lehenik, eta ondotik erromatarrek azkartu eta sendotu. Historian zehar, ehundaka armada eta populu pasa dira hortarik, Karlomano edo Napoléon bezalakoak.
Basile... [+]

Erromanizazioa gure inguruan

2011-10-05

Alberto Pérez de Laborda ::Ocho siglos de romanización

Txertoa

orrialdeak ::192

prezioa ::15€

Bidasoako Zinemaldi Arkeologikoak 10. edizioa beteko du

2010-10-11

Ez da existitzen betiereko dibisarik

2010-05-12

Metal gogorrez egina zegoela uste zen, baina euroa jogurta bezain xehea dela ikusi dugu orain, eta Alemaniak ez ditu greziarrek hautsitako platerak ordaindu nahi. Moneta Bakarra arriskuan dago, baina zenbaiten dramatismoa erlatibizatu egin behar da. Azken batean inoiz ez da betiko txanponik izan, gure curriculum numismatiko luzea irakurtzea nahikoa da horretaz jabetzeko.

Ura ateratzea Antzinaroan

2009-09-09

Oiassoko (Irun) erromatar aztarnategian metalezko pieza txiki bat aurkitu zuten eta pieza txiki horretatik abiatuta, makina osoa berreraiki zuten: Ctesibioren ponpa hidraulikoa. Aurkikuntza hori aitzakia, Balbulatik ponpara: Oiasso eta ura ateratzeko metodoak Antzinaroan izenburuko erakusketa paratu dute Oiasso Museoan urriaren 31 bitartean.

Ctesibioren makina hura Antzinaroan ura ateratzeko metodo bat zen, baina ez bakarra. Noria, Arkimedesen torlojua eta patenotrea ere erabili... [+]

"Erromatarrak 'crack' batzuk zituan!"

2009-07-21

“Sertorio eta biak xextran zebiltzalako iritsi zuan hona Pompeyo Magno eta, apaltasunez, Pompaelo izendatu zian Iruñea. Ordurako baskoiek eta erromatarrek baziaten elkarren berri. Andelosen behintzat bai”. Horrela hasi zuen bere jarduna koadrilako historiagileak, duela urte mordoxka Sanferminetako ondoa pasatzeko Andelosa egin genuen txangoan.

Oiasso museoa, Europako Museoarik Onena sarirako hautagai

2009-02-05

Erromatarrak aitzindari

2007-02-21

Historian barna, gizakia erreka bazterretan kokatu da, bertan bizi, bizilekuak egin eta kultura garrantzitsuak sortu ditu. Bazter horietara iritsi ziren jeneral erromatarrek gidatutako armadak, Ebro ibaian gora. Klimak eta lurrak erakarrita, inguruko lurraldeetan gelditzeko erabakia hartu zuten. Irunberriren idatzizko aipamenik zaharrena I. mendean Pliniok egindakoa da. Ondorengoa da Abd ar-Rahman III.ak hiria hartu zuenekoa.
XI. mendeaz geroztik Nafarroako erresumaren parte izan zen. 1412an... [+]

Bizkaiko Golkoko Erromanizazioaren Museoa Irunen

2007-02-21

Irungo Udala bertan kokatuko den Bizkaiko Golkoko Erromanizazioaren Museoko behin betiko proiektua onartzear dago. Berau onartuta, lanei ekiteko deialdia zabalduko da berehala. Horrela 2002rako Junkaleko eskola zaharretan museoak bere ateak zabaltzea da asmoa. Museoaren proiektua talde multidiziplinar batek burutu du, Arkeolanen ardurapean. Baina zer izango da Bizkaiko Golkoko Erromanizazioaren museoa? Bordeletik Kantabriara bitarte erromatarrek izan zuten eragina azalduko duen proiektua da... [+]

Erromatar aztarnen azken berriak gure kostaldean

2007-02-21

K.a 19. urtean Augusto enperadorea Hispanian izan zen, Kantauriko Guden ondoren Erromako pax-a lurralde osoan ezartzera, propaganda hutsa. Hain zuzen, urte horretatik aurrera hasiko dira erromatarrak euskal kostaldea kolonizatzen, batez ere Aiako Harriko zilarra ustiatzeko eta arrain gatzategiak ezartzeko -cetaria izenez ezagunak-. Vespasiano enperadorearen garaian (K.o 69-79) merkataritzak gorakada nabarmena izan zuen. Oiasso, Burdigala (Bordele) eta Flaviobriga (Castro Urdiales) arteko... [+]

Erromatarrak Tiberretik Bidasoara

2006-10-08

Egurra karraska dabil olatuen astinduz, eta dekurioiak, makurtuta, Jupiter du gogoan. Enbatak ur gaziz busti ditu sotoko anforak. Jainkoak jolasean dabiltza. «Hor dago! Hor dago Oiasso!» esaten dio masta gainetik soldadu batek, eta dekurioiak pentsatzen du: "Azkenean Oiasso, audas at fidelis!". Bi mila urte ondoren, Irungo kale batean arkeologoek haize eta hotzari aurre egiten diote, blai eginda. Lokatz artean egurra ageri da, antzinako civitas baskoiaren portua, eta egur artean azaldu dira amuak, jostorratzak eta zapata zolak. Bi mila urte dituzte dekurioiaren zapata zolek, bi mila urte Oiasso ausart eta fidelak.

Oiasso Museoak 10.000 bisita izan ditu dagoeneko

2006-08-21

Mertxe Urteaga: "Erromatarrei esker, helduagoak egin ginen hiri gisa eta hiritar gisa"

2006-08-16

Oiasso, erromatar garaiko Irunen lekukoa

2006-07-21

Erromatarren garaiko igerilekua agertu da Irunen

2002-12-17

Erromanizazioaren Museoa eraikitzeko lanetan ari zirela Kristo ondorengo I. edo II. mendeko erromatar igerilekuaren aztarnak aurkitu dituzte Irunen. Arkeolan zentroko adituek ondorioztatu dutenez, Oiasso erromatar hiri garrantzitsuenetakoa izan zen.

Zarauzko eta Astigarragako indusketak aztertu zituzten atzo (22) (...)

2000-03-23

- Zarauzko eta Astigarragako indusketak aztertu zituzten atzo (22) Aranzadi elkarteak antolatutako Arkeologia Jardunaldietan. Bestalde, Juantxo Agirre Aranzadi elkarteko idazkariak gezurtatu egin ditu Espeleologia Saileko kideek zuzendaritzaren aurka iruzur fiskal eta laboralagatik egindako akusazioak. ("El País", "El Mundo")
Oiassoko portu erromatarrak eragin mugatua izan zuen Gipuzkoan, azterketen arabera "Euskaldunon Egunkaria"
Euskal Herria,... [+]