Antzinaroa https://www.argia.eus eu ARGIA Antzinaroa kanaleko albisteak Mon, 07 Sep 2026 04:46:48 +0200 Mon, 07 Sep 2026 04:46:48 +0200 Antzinaroa https://www.argia.eus/template/images/argia-gardena.png https://www.argia.eus <![CDATA[Irulegiko esku gerraria]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2973/irulegiko-esku-gerraria 2026-07-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2973/irulegiko-esku-gerraria Irulegiko oppiduma, K.a. 74. edo 73. urtea. Herrixka harresitua eraso eta suntsitu zuten, Sertoriar Gerra betean.
Sertoriar Gerrak K.a 82 eta 72 urteen arteko gatazka militarrak dira, Iberiar penintsulako lurretan borrokatu izanagatik, erromatarrak protagonista nagusi –baina ez bakar– izan zituztenak; Erromatar Errepublikaren azken urteetan, Kinto Sertorio general erromatarrak, populares alderdiarekin lerratuta, Silaren diktaduraren aurka egin zuen.

Aranzadi Zientzia Elkarteko,... [+]

]]> <![CDATA[Akatsetatik ikasten da]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2972/akatsetatik-ikasten-da 2026-07-15 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2972/akatsetatik-ikasten-da Rothaargebirge mendigunea (Germania, Erromatar Inperioa) duela 2.000 urte inguru. Beruna  prozesatzen zen tailer batean, metalurgialari batek lingote akasdun bat atera zela ikusi, eta baztertu egin zuen.

Berriki, Peter Hoffman detektorista baimenduak lingote hori bera aurkitu zuen leku berean, ezustean, eta aurkikutzaren berri eman zien tokiko erakundeei. Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL) elkartearen eskutara iritsi zen orduan pieza, eta adituek, lehenik, ondorioztatu zuten... [+]

]]> <![CDATA[Eskaneatu, ikertu eta kontserbatu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2971/eskaneatu-ikertu-eta-kontserbatu 2026-07-08 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2971/eskaneatu-ikertu-eta-kontserbatu Mesopotamian eskutitzak buztinezko gutun-azaletan babestuta bidaltzeko ohitura zuten, eta arkeologoek ireki gabeko milaka gutun aurkitu dituzte. Edukia  ezagutzeko, azala –eta askotan mamia ere bai– suntsitzea beste erremediorik ez zegoen eta horrek arkeologiaren dilema ohikoenetakoa uzten zuen agerian: zer lehenetsi behar da? Ikerketa ala kontserbazioa?

Nature aldizkariak argitaratu berri duenez, ENCI (Extracting Non-destructively Cuneiform Inscriptions) izeneko eskanerra... [+]

]]> <![CDATA[Harrapatzen bazaitu…]]> https://www.argia.eus/albistea/harrapatzen-bazaitu 2026-07-07 https://www.argia.eus/albistea/harrapatzen-bazaitu Mediterraneo itsasoaren inguruan antzinatik datoz zezenei lotutako mitoak eta errituak. Gure artean ere, oso zaharrak dira animalia horrekiko lotura sinbolikoa erakusten duten elementuak ere. Azken urteetan ikerketa arkeologikoak izan duen garapenari esker, adibide gero eta gehiago ezagutzen ditugu. Ikus ditzagun batzuk.

]]> <![CDATA[Zenbatetan erori gara Tuzididesen tranpan?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2965/zenbatetan-erori-gara-tuzididesen-tranpan 2026-05-27 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2965/zenbatetan-erori-gara-tuzididesen-tranpan Atenas, K.a. V. mendea. Tuzidides historiografia zientifiko eta politikoaren aitzindariak Peloponesoko Gerraren Historia lana idatzi zuen, atenastarren eta espartarren arteko gatazka azaltzeko. Haren arabera, Atenas goraka ari zen, garaiko potentzia hegemonikoa zen Esparta beldurtu egin zuen atenastarren gorakadak, eta horrek, ezinbestean, gerrara eraman zituen bi potentziak.

2.500 urte geroago, 2015eko iraileko artikulu batean, ideia horri heldu zion Graham T. Allison politologo... [+]

]]> <![CDATA[Mohenjo-Daroren adina]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2960/mohenjo-daroren-adina 2026-04-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2960/mohenjo-daroren-adina Mohenjo-Daro (egungo Pakistan) Antzinaroko hiri nagusietakoa izan zen, eta, berriki egindako datazioen arabera, uste baino zaharragoa dela diote adituek. IFLScience aldizkarian argitaratutako ikerlanak dioenez, Indus ibaiaren bailarako hiriko harresiak duela 4.600-4.700 urte inguru eraiki zituzten.

Horrek esan nahi du, ordurako hiriak planifikazio maila handia zuela eta, beraz, data horiek baino lehenago sortu zela; orain arte erabiltzen zen kronologia hainbat mendetan atzeratu du datazio... [+]

]]> <![CDATA[Venatrix baten irudi bakarra]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2959/venatrix-baten-irudi-bakarra 2026-04-15 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2959/venatrix-baten-irudi-bakarra Reimsen (Frantzia) aurkitutako III. mendeko mosaiko batean venatrix baten irudia identifikatu berri dute. Venatrixak anfiteatroetako eta zirkuetako ikuskizunetan animaliak zigorraz mendean hartzen zituzten emakume ehiztariak ziren, baina luzaroan zalantzan jarri izan da benetan existitu ote ziren.

Berez, mosaikoa 1860an aurkitu zuten; Lehen Mundu Gerran suntsitu arren, Jean Charles Loriquet arkeologoaren erreprodukzio fidagarriei esker gorde da mosaikoaren edukia. Baina ikerlariek venatrixa... [+]

]]> <![CDATA[Historia 81 usainetan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2947/historia-81-usainetan 2026-01-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2947/historia-81-usainetan Düsseldorfeko (Alemania) Kunstpalast museoan Usainen botere sekretua izenburuko erakusketa ikusteko eta usaintzeko aukera dago martxoaren 8ra arte. 27 aretotan banatuta eta girotzeko artelanez lagunduta, 81 usainen bitartez Antzinarotik gaur arteko bidaia proposatu dute.

Antzinaroko erlijioek mirra eta bentzoina usaina dute, Lehen Mundu Gerrak bolborarena eta Gerra Hotzak koartelen eta Trabant motorraren usaina. Antolatzaileen ustez, usainak tresna bereziak dira historian murgiltzeko,... [+]

]]> <![CDATA[Mugarik gabeko iragana, arkeologiatik eraikitzen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2947/pirinioetako-erromatar-galtzada 2026-01-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2947/pirinioetako-erromatar-galtzada Goiza hotz argitu du Larzabalen (Nafarroa Beherea). Urrunean, eguzkiak zurituta erakusten dizkigu Garaziko bortukoak, eta haien azpian gorrituta iratzez eta otez garbitutako magalak. Espelletenia ostatuan egin dugu hitzordua; Oztibarreko herrien arteko bilgune bilakatu da azken urteetan, eta bertan topatu ditugu Fanny Larre eta Oihane Mendizabal Sandonís arkeologoak. ATEA ikerketa-egitasmoa zuzentzen dute, Pirinioetako mugatik harago lurralde mailako kontakizun bat arkeologiaren bidez eraikitzeko proiektua.

]]> <![CDATA[Erromatar bidesarea bikoiztu da]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2940/erromatar-bidesarea-bikoiztu-da 2025-11-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2940/erromatar-bidesarea-bikoiztu-da Kataluniako eta Danimarkako ikerlari talde batek, Itiner-e proiektuaren bidez, erromatar galtzaden mapa digital berri bat osatu du. Scientific Data aldizkarian argitaratutako emaitzen arabera, inperioko errepide sareak guztira ia 300.000 kilometro zituen; orain arte uste zen sareak 180.000 km hartzen zituela.

Inperioaren bizkarrezurraren dimentsioak hain modu nabarmenean aldatzeak eragina du beste hainbat arloren azterketan. Galtzada sareak funtsezkoak dira estrategia militarrak edota... [+]

]]> <![CDATA[Beste lapurreta bat?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2938/beste-lapurreta-bat 2025-11-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2938/beste-lapurreta-bat Duela gutxi, atal honetan bertan esan genuen erromatar hilarri bat aurkitu zutela New Orleanseko (AEB) lorategi batean. Bada, oraingoan II. mendeko erromatar kasko bat agertu da AEBetan. Baina kasu honetan, objektua zuzenean online enkante batean azaldu da salgai. Kaskoa Serbian aurkitu zuten eta desagertuta egon da.

Enkantera iristeko bidea susmagarritzat jo duten arren, oraindik ez dute deliturik frogatzea lortu. Belgradoko Museo Nazionaleko kontserbatzaile Vesna Djordjeviceen ustez, honek... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar hilarri bat New Orleansen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2936/erromatar-hilarri-bat-new-orleansen 2025-10-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2936/erromatar-hilarri-bat-new-orleansen Urte honen hasieran, Tulane Daniella Santoro antropologoak II. mendeko erromatar hilarri bat topatu zuen bere New Orleanseko (AEB) etxeko lorategian. 

Aurkikuntza adituen esku utzi eta jakin zuten hilarria Civitavecchiako (Italia) museotik desagertu zela Bigarren Mundu Gerran. Pieza jatorrira itzuli dute, baina ez dute lortu jakitea nork eraman zuen AEBetara. Hipotesi nagusia da AEBetako armadako kide batek ostu zuela. Baina ez zen salbuespena izan, Italiaren “askapen”... [+]

]]> <![CDATA[12.000 urteko bide-seinaleak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2935/12000-urteko-bide-seinaleak 2025-10-16 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2935/12000-urteko-bide-seinaleak Nafudeko basamortuan (Saudi Arabia) duela 12.800-11.400 urteko176 grabatu topatu dituzte, gehienak tamaina errealeko ganbeluenak. Grabatu horiek gainera ez daude, ohi bezala, leizeetan edo leku ezkutuetan, agerian baizik. 

Green Arabia Projecteko adituen ustez, arte-adierazpen hutsaz harago, grabatuak bide-seinale moduan erabili zituzten, eta, zehazki, ura non topatu zitekeen esaten zioten bidaiariari. Eta Ceri Shipton arkeologoaren hitzetan, biziraupenerako tresna izateaz gain, grabatu... [+]

]]> <![CDATA[Alexandrorik krudelena Gazan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2932/alexandrorik-krudelena-gazan 2025-09-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2932/alexandrorik-krudelena-gazan Gaza hiria, K.a. 332. Alexandro III.a Mazedoniakoa (K.a. 356-323) eta bere armada hiriko harresietara iritsi ziren. Bi urte ziren Alexandro Handiak bere konkistak Asia aldera bideratu zituela, eta hilabete gutxi batzuk Tiron pertsiarren kontra garaipen handia lortu zuela. Egiptorako bidean, Sinaiko basamortuan barneratu baino lehen, Gaza zen gainditu beharreko azken oztopoa.

Ez zen oztopo erraza, ordea. Mazedoniako erregeak hirian sartzeko beharko zen guztia prestatzeko agindu zuen, baina,... [+]

]]> <![CDATA[Herrixka baskoi baten harresia atzeman dute Eslabako Santakriz aztarnategian]]> https://www.argia.eus/albistea/herrixka-baskoi-baten-harresia-atzeman-dute-eslabako-santakriz-aztarnategian 2025-09-18 https://www.argia.eus/albistea/herrixka-baskoi-baten-harresia-atzeman-dute-eslabako-santakriz-aztarnategian Ikerlariek ez dute erromanizazio zantzurik atzeman Burdin Aroko kokaleku horretan. Adituen arabera gunea suntsitu gabe abandonatu zutela erakusten dute arrastoek.

]]> <![CDATA[Iturengo arotza eta arte birziklatua]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2927/iturengo-arotza-eta-arte-birziklatua 2025-07-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2927/iturengo-arotza-eta-arte-birziklatua Ituren (Nafarroa), 1777. Erramun Joakin Sunbil (1755-1821) arotza Donamariako Joana Mari Ezpondarekin ezkondu zen. Ia 40 urte eman zituzten ezkonduta, Joana Mari 1806an hil zen arte. Eta tarte luze horretan, noizbait, Iturengo arotzak santu baten kobrezko estatua urtu omen zuen joareak egiteko, kanta herrikoi ezagunaren arabera:  

Iturengo arotza Erramun Joakin,
Haserre omen zaude, zeren dugun jakin,
Santurik ez daiteke fiatu zurekin,
San Kristobal urtuta joareak... [+]

]]> <![CDATA[Pandemia zaharrenaren jatorriaz]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2925/pandemia-zaharrenaren-jatorriaz 2025-07-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2925/pandemia-zaharrenaren-jatorriaz 541. urtean izurriak Bizantziar Inperioa astindu zuen. Historian erregistratutako lehen pandemiatzat jotzen da, eta luzaroan historialariek uste izan dute Afrikako ipar-mendebaldean izan zuela jatorria.

Baina berriki The Journal of Interdisciplinary History aldizkarian argitaratutako ikerlan genetikoak oso bestelako emaitza izan du: izurria Asian sortu zen, zehazki, huno tzurien edo heftaliten lurraldean. Horrez gain, izurriak egindako bidea zehaztu ahal izan dute: abiapuntutik Indiara... [+]

]]> <![CDATA[Qumrameko biribilkiak eta AA]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2922/qumrameko-biribilkiak-eta-aa 2025-06-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2922/qumrameko-biribilkiak-eta-aa Qumrameko biribilkiek eta Itsaso Hileko Eskuizbribuek (K.a. III-K.o. I) judaismoaren eta kristautasunaren garapenari buruzko informazio eta interpretazio asko eragin ditu aurkitu zituztenetik. Berriki AA erabiltzen duen Enoch datazio sistemaren bidez, izkribu zaharrenak uste baino ehun urte zaharragoak direla ondorioztatu dute, eta hipotesi berriak berehala iritsi dira.

Izkribuetako batzuk Itun Zaharreko egileek beraiek idatziak izan daitezkeela diote prentsako titular batzuek. Baina... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar izurdeak Austrian]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2921/erromatar-izurdeak-austrian 2025-06-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2921/erromatar-izurdeak-austrian Austraiko Wels hirian, erromatar garaiko Ovilava kolonian, mila metro koadrotik gorako villa aberatsa industen hasi ziren 2023an, eta, berriki, K.o. II. mendeko hiru mosaiko aurkitu dituzte. Arduradunen esanetan, aurkikuntza horretan "bat egiten dute kalitate artistikoak, testuinguru arkitektonikoak eta potentzial zientifikoak".

Bereziki hiru mosaikoetako baten motiboak piztu du adituen interesa: bi izurde irudikatzen ditu, kostaldetik hain urrun egon arren. Eta horrek Inperioaren... [+]

]]> <![CDATA[Desberdinkeriaren jatorriaz]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2917/desberdinkeriaren-jatorriaz 2025-05-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2917/desberdinkeriaren-jatorriaz Indo ibaiaren harana, duela 5.000 urte inguru. Mohenjo-Daro hiriak 35.000 biztanle inguru zituen eta, berriki PNAS aldizkarian argitaratutakoaren arabera, Giniren koefiziente oso baxua zuen, 0,22koa –koefiziente horrek gizarteen desberdintasun ekonomikoa neurtzen du, errentaren banaketaren kontzentrazio mailaren bidez, eta 0 eta 1 arteko balioak erabiltzen ditu–. Mohenjo-Daroko datuak adierazten du, komunitate horrek berdintasun maila altuari eutsi ziola Neolitiko iraultzaren... [+]

]]> <![CDATA[Kartagotarrak ez ziren feniziarrak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2916/kartagotarrak-ez-ziren-feniziarrak 2025-05-08 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2916/kartagotarrak-ez-ziren-feniziarrak Kartago, K.a. 814 inguruan. Feniziarrek kolonia bat fundatu zuten, eta Mediterraneo ekialdean nagusi zen zibilizazioa mendebaldera hedatu zen. Bi mende eta erdi geroago, Tiro feniziar metropolia gainbehera etorri zenean, Kartago independizatu egin zen eta bere eragina Mediterraneo mendebaldean hedatzen jarraitu zuen hiriburu punikoak. Baina feniziar hizkuntzari, literaturari, arteari eta erlijioari eutsi zion. Gainera, feniziar eta puniko hitzak sinonimoak dira, lehenak grekera jatorri izanik... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar gorpuak Vienaren zimendu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2914/erromatar-gorpuak-vienaren-zimendu 2025-04-16 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2914/erromatar-gorpuak-vienaren-zimendu Vienako Simmering auzoan kirol-zelai bat berritzeko lanetan ari zirela, 150 gorpu dituen hobi komuna topatu zuten 2024ko urrian. Erromatar legionarioak zirela ondorioztatu dute, eta K.o. 100 urte inguruan hil zirela. Edo, hobe esanda, hil zituztela. 

Gorpuak edozein modutara ehortzi zituzten eta indarkeria arrastoak dituzte. Horrek esan nahi du eraso edo gatazka bat egon zela, eta, Novetus arkeologia enpresako adituen arabera, gertakaria funtsezkoa izan zen hiriaren... [+]

]]> <![CDATA[Lineal A idazkunik luzeena]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2912/lineal-a-idazkunik-luzeena 2025-04-02 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2912/lineal-a-idazkunik-luzeena Lineal A duela 4.800-4.500 urte erabilitako idazkera minoikoa da. Berriki, Kretako Knossos jauregi ezagunean, bolizko objektu berezi bat aurkitu dute, ziurrenik zeremonia-zetro gisa erabiliko zutena. Objektuak bi idazkun ditu; bata, kirtenean, laburragoa da eta aurkitutako lineal A idazkerazko testu administratibo gehienak bezala zeinu numerikoak dauzkala ondorioztatu dute adituek. 

estea berezia da, batetik, zeinu numerikorik ez duelako eta orain arte horrelako  Lineal A... [+]

]]> <![CDATA[Estatua perfumatuak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2910/estatua-perfumatuak 2025-03-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2910/estatua-perfumatuak Eskultura grekoerromatarrek bere garaian zuten itxurak ez du zerikusirik gaurkoarekin. Erabilitako materiala ez zuten bistan uzten. Orain badakigu kolore biziz margotzen zituztela eta jantziak eta apaingarriak ere eransten zizkietela. Bada, Cecilie Brøns Harvard unibertsitateko arkeologoak egindako ikerlan baten arabera, gainera, estatua haiek perfumatu egiten zituzten. 

Oxford Journal of Archeology aldizkarian jaso duenez, eskultura batzuetan botatzen zikieten lurrinen,... [+]

]]> <![CDATA[Tutankamon eta gero, Tutmosis II.a]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2908/tutankamon-eta-gero-tutmosis-iia 2025-03-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2908/tutankamon-eta-gero-tutmosis-iia Luxorren, Erregeen Haranetik gertu, hilobi garrantzitsu baten sarrera eta pasabide nagusia aurkitu zituzten 2022an. Orain, alabastrozko objektu batean  Tutmosis II.aren kartutxoa topatu dute (irudian). Horrek esan nahi du hilobi hori XVIII. dinastiako faraoiarena dela.

Oraindik ere, Egipton antzinaroko hilobiak aurkitzen dituzte arkeologoek etengabe, baina faraoien hilobi ukitugabeak aurkitzea oso zaila da. Jakina, faraoienak ziren aberastasun gehien gordetzen zituzten hilobiak eta,... [+]

]]> <![CDATA[Antzinako hegaztien gidaliburua]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2905/antzinako-hegaztien-gidaliburua 2025-02-12 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2905/antzinako-hegaztien-gidaliburua Poloniar ikerlari talde batek Sevillako Italica aztarnategiko Txorien Etxea aztertu du, eta eraikinaren zoruko mosaikoak erromatar garaiko hegazti-bilduma xeheena dela ondorioztatu du. 

Txorien etxean 33 hegazti daude mosaikoetan xehetasun handiz irudikatuta. Beste aztarnategi  batzuetan ere aurkitu dituzte antzeko irudiak, esaterako, Ponpeian eta Alexandrian. Hau da, horrelako aviaria-k ohikoak ziren. Baina, Collectanea Philologica aldizkarian argitaratutako ikerlanaren arabera,... [+]

]]> <![CDATA[Iruzurgile ala matxino?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2905/iruzurgile-ala-matxino 2025-02-12 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2905/iruzurgile-ala-matxino Judea, K.o II. mendea. Erromatar probintziako giro nahasi betean, Gadalias eta Saulosen kontrako epaiketa egin zuten, iruzurra eta zerga-saihestea leporatuta. Epaiketaren berri grekeraz idatzitako 133 lerroko papiro batean jaso zuten (argazkian). Dokumentu nabateoa zela pentsatuta, ahaztuta geratu zen papiroa. Baina 2014an Hannah Cotton ikerlaria esku artean zuen dokumentuaren garrantziaz jabetu zen –horregatik esaten diote Cotton papiroa– eta, berriki, Tyche aldizkarian hari... [+]

]]> <![CDATA[Idazketa alfabetiko zaharrena?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2896/idazketa-alfabetiko-zaharrena 2024-12-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2896/idazketa-alfabetiko-zaharrena Egungo Siriako Tell Umm-el Marra aztarnategian idazkunak dituzten hainbat zilindro aurkitu dituzte Johns Hopkins Unibertsitateko ikerlariek. Adituen ustez buztinezko pieza hauetan idatzitako zeinuak alfabetikoak izan litezke.

K.a. 2400 urtean datatu dituzte zilindroak eta orain arte uste zuten idazketa alfabetikoa 500 urte geroago asmatu zela Egipton edo inguruetan. Idazketa modu zaharragoak (hieroglifikoa, kuneiformea...) ikasteko oso zailak ziren eta idazketa alfabetikoak ezagutza askoz... [+]

]]> <![CDATA[Afrikaren erromanizazio matematikoa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2891/afrikaren-erromanizazio-matematikoa 2024-10-30 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2891/afrikaren-erromanizazio-matematikoa Berlingo Unibertsitate Libreko eta Zuse institutuko diziplinarteko ikerlari talde batek eredu matematiko konplexua garatu du Afrika iparraldean erromanizazioa nola hedatu zen hobeto ulertzeko.

Plos One aldizkarian argitaratutako ikerlanaren arabera, eredua osatzeko galtzada erromatarren arrastoei buruzko datuetan oinarritu dira, eta Afrika Prokontsularra probintziaren erromanizazioa aztertu dute nagusiki, hau da, egungo Tunisiaren erromanizazioa.

Azpiegitura horien hedapenaren bidez,... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar kartzela Korinton]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2883/erromatar-kartzela-korinton 2024-09-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2883/erromatar-kartzela-korinton Erromatar Inperioko hiri gehienetan kartzelak zeudela pentsatu arren, garai hartako espetxeen arrastorik ia ez da aurkitu  aztarnategietan.

Berriki, ordea,  Matthew Larsen Kopenhageko Unibertsitateko arkeologoak Korintoko erromatar espetxea identifikatu du. 424. urte inguruan datatu du eraikina, greziar hiria erromatarren esku zegoen garaian eta populazioa kristautua zegoenean.

1901eko indusketetan jasotako erregistroak erabili ditu kartzela kokatzeko, baina presoek utzitako... [+]

]]> <![CDATA[Panem et circenses]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2882/panem-et-circenses 2024-08-28 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2882/panem-et-circenses Erroma, K.o 100. urte inguruan. Juvenal poetak zera jaso zuen bere X. Satiran: “Aspaldian, zehazki botoa nori saldu daukagunetik, herri honek politikarekiko interesa galdu du. Lehen buruzagitzak, sortak, legioak eta, finean, dena ematen zuen, baina orain agintariei egiten uzten die eta soilik bi gauza desio ditu irrikaz: ogia eta zirkuko jokoak”.

Erromako agintariak askoz lehenago hasi ziren ogia eta zirkua herritarrei eskaintzen; K.a. 140 urtean erabaki zuten lehenengoz... [+]

]]> <![CDATA[Naumakia ezinezkoa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2882/naumakia-ezinezkoa 2024-08-28 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2882/naumakia-ezinezkoa Udazkenean estreinatuko den Gladiator II filmaren trailerra ikusgai dago eta  hiru minutu eskaseko aurrerapenean dagoeneko akats edo lizentzia historiko bat agerian geratu da.

Ridley Scotten filman naumakia edo itsas gudu bat  egingo da Koliseoan. Ikuskizun garestia guztira hirutan egin zen Erromako anfiteatroan, baina filma kokatua dagoen garaian (K.o. 161-169) ezinezkoa zen joko zelaia urez betetzea, hamarkada batzuk lehenago Domizianok (K.o. 91-96) Koliseoan egokitzapen lan... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar arrasto gehiago aurkitu dituzte airetik harturiko irudiekin, oraingoan Arkaian]]> https://www.argia.eus/albistea/erromatar-arrasto-gehiago-aurkitu-dituzte-airetik-harturiko-irudiekin-oraingoan-arkaian 2024-07-24 https://www.argia.eus/albistea/erromatar-arrasto-gehiago-aurkitu-dituzte-airetik-harturiko-irudiekin-oraingoan-arkaian Arkaiako erromatarren eremu termalean San Tomas ibaiari loturiko azpiegitura hidrauliko handi bat aurkitu dute, baita lur azpian 3.000 metro koadroko eraikin bat ere, garai hartako etxalde batenak izan daitezkeen arrastoekin.

]]> <![CDATA[Kultura grekoaren seme-alabak gara?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2881/kultura-grekoaren-seme-alabak-gara 2024-07-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2881/kultura-grekoaren-seme-alabak-gara Anbraziako golkoa (Itsaso Jonikoa). K.a. 31ko irailaren 2a. Aktiumgo itsas guduan garaipena lortu eta Egiptoren gaineko kontrola ziurtatu zuten erromatarrek. Horrenbestez Mediterraneoko hegemonia grekoa amaitutzat jotzen da data horretan, baina eragin helenikoak gaurdaino iraun du. Arnaldo Momigliano (1908-1987) historialariak duela ia mende erdi idatzitako Alien Wisdom: The Limits of Hellenization (1975) lanaren hasieran zioenez, “homo europaeus arbaso helenikoek intelektualki... [+]

]]> <![CDATA[5.000 lagunentzako zirku erromatar baten aztarnak aurkitu dituzte Iruña-Veleian]]> https://www.argia.eus/albistea/5000-lagunentzako-zirku-erromatar-baten-aztarnak-aurkitu-dituzte-iruna-veleian 2024-07-17 https://www.argia.eus/albistea/5000-lagunentzako-zirku-erromatar-baten-aztarnak-aurkitu-dituzte-iruna-veleian Arabako aztarnategi arkeologikoaren ondoan 280 metro luze eta 72 metro zabal dituen egitura ezkutatzen da soroen azpian. Arkikus enpresak drone bidezko kartografia teknika bereziak erabilita egin du aurkikuntza. Euskal Herrian ez da halako besterik eta Tarraco edo Calagurris hiri erromatarren parekoa izan daiteke. Iruña-Veleiako beste ehunka egitura ere identifikatu dituzte teknika horren bidez.

]]> <![CDATA[Auxerreko haur txikien hilerria]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2878/auxerreko-haur-txikien-hilerria 2024-07-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2878/auxerreko-haur-txikien-hilerria Aurtengo neguan INRAPeko (Ikerketa Arkeologiko Prebentiboen Institutu Nazionala)  arkeologoek nekropoli berezia aurkitu dute Auxerreko (Frantziako Estatua) erdigune historikoan: haur jaioberrientzako edo hilda jaiotako haurrentzako erromatar garaiko hilerria. K.o. I. eta III. mendeen artean erabilitako nekropoliak bost maila kronologiko ditu eta horrek berresten du garai hartan haur txikien heriotza tasa oso altua zela.

Gainera, ikerlariek ikusi dute hilobiratzeak hainbat fasetako... [+]

]]> <![CDATA[Euskal Herrian aurkituriko mosaiko erromatar garrantzitsuenetako bat ikusgai jarri dute Ablitasen]]> https://www.argia.eus/albistea/euskal-herrian-aurkituriko-mosaiko-erromatar-garrantzitsuenetako-bat-ikusgai-jarri-dute-ablitasen 2024-07-05 https://www.argia.eus/albistea/euskal-herrian-aurkituriko-mosaiko-erromatar-garrantzitsuenetako-bat-ikusgai-jarri-dute-ablitasen El Villar aztarnategian 2017an aurkituriko mosaiko erromatar handia zaharberritu eta ikusgai jarri dute Ablitasko kultur etxean. IV. mendeko villa edo etxaldeak 40.000 metro koadro ditu eta oso-osorik dagoela uste dute arkeologoek, nahiz eta zati txiki bat baino ez duten induskatu oraindik. Aurkituriko ondarearen artean daude Kupido jainkoaren brontzezko eskultura bat, hipokaustodun gelak eta mosaikoa bera.

]]> <![CDATA[Uruken biki digitala]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2875/uruken-biki-digitala 2024-06-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2875/uruken-biki-digitala rrak fundatu zuen duela 6.500 urte inguru. Eta berriki, Max Haibt Alemaniako Arkeologia Institutuko arkeologoak  hiriaren "biki digitala" sortu du, bideojokoetan erabiltzen den  teknologia baliatuz.

Aztarnategiak hartzen dituen 40 kilometro koadroen hiru dimentsiotako erregistro xehea egin du lantaldeak, sei egunetan 32.000tik gora argazki eginez. Uruken erreplika digitala ez dago publiko zabalari zuzendua, ikerlariei baizik; arkeologoek bertara joan gabe eta... [+]

]]> <![CDATA[Erroldan zentsuratuak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2871/erroldan-zentsuratuak 2024-05-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2871/erroldan-zentsuratuak Erroma, K.a. 443. Lehenengoz zentsoreak aukeratu zituzten. Handik bi mendetara Errepublikako magistraturarik garrantzitsuena izango zen zentsurarena. Bost urtean behin bi zentsore aukeratzen zituzten, kontsul izandako senatarien artean.

Erantzukizun handiko kargua zen: nagusiki hiritarren erroldaz (census) arduratzen ziren eta hortik datorkie izena, baina finantza publikoen zenbait alderdi ere haien esku zeuden, besteak beste, hurrengo bost urtetan Errepublikak zer obra publiko ordainduko... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar ardoa ez zein hain txarra]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2869/erromatar-ardoa-ez-zein-hain-txarra 2024-05-03 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2869/erromatar-ardoa-ez-zein-hain-txarra Antzinako erromatarrek edaten zuten ardoa gaizki egina, gorputzik gabea eta zapore desatseginekoa zela uste izan da. Baina Gante eta Varsoviako unibertsitateetako ikerlariek Antiquity-n argitaratu duten lanak uste hori  bertan behera uztea eragin du.

Antzinako erromatarrek ardoa dolia izeneko tina handi batzuetan egiten zuten, ontzi horiek mundrunaz inpermeabilizatzen zituzten, edabeak airearekin zeukan kontaktua kontrolatuz, eta, lurpean sartuta, tenperatura ere kontrolatu zezaketen... [+]

]]> <![CDATA[4.000 urteko ezpain-margoa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2864/4000-urteko-ezpain-margoa 2024-03-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2864/4000-urteko-ezpain-margoa Paduako (Italia) unibertsitateko ikerlari talde batek Iranen 2001ean aurkitutako harrizko ontzi txiki bat aztertu du. Zehazki, flasko  barruan zeuden arrastoak aztertu dituzte, eta hainbat osagai dituela ikusi dute: hematita xehetua –kolore gorri biziko mineral oxidoa–, manganita, braunita eta kuartzo partikulak.

Pigmentu gorria ezpainak margotzeko erabiltzen zutela ondorioztatzea ez da zaila izan  “pigmentuak antza harrigarria duelako gaur egungo ezpain margoen... [+]

]]> <![CDATA[Mizerinok eztabaida piztu du]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2858/mizerinok-eztabaida-piztu-du 2024-02-08 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2858/mizerinok-eztabaida-piztu-du Mostafa Waziri Egiptoko Antzinaroko Kontseilu Goreneko idazkari nagusiak Mizerinoren piramidea zaharberritzeko proiektu erraldoia aurkeztu du berriki: Gizako piramiderik txikiena granitozko blokez estaliko dute, jatorrizko itxura berreskuratu dezan. Wazirik proiektua gogo biziz defendatu arren, polemika berehala piztu da sare sozialetan nahiz adituen artean.

Monica Hanna egiptologoaren ustez –Waziri bezala, egiptoarra bera ere–, “ondarearen zaharberritzeari buruzko... [+]

]]> <![CDATA[Wasabia papiroak garbitzeko]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2857/wasabia-papiroak-garbitzeko 2024-01-31 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2857/wasabia-papiroak-garbitzeko Kairoko Egiptoar Museoko Kontserbazio Zentroko ikerlariek egiaztatu berri dute Eutrema japonicum edo Cochlearia wasabi izeneko errefaua egokia eta eraginkorra dela papiroak garbitu eta kontserbatzeko. Hau da, nagusiki japoniar sukaldaritzan erabiltzen den wasabia baliatu dute, propietate fungizidak dituelako.

Gainera, lagin batzuen zahartze prozesua azeleratu dute, wasabiak 100 urtetan papiroetan zer ondorio izango lituzkeen jakiteko, orain arte papiroetatik onddoak kentzeko erabilitako... [+]

]]> <![CDATA[Erromatar garaiko herri gutxitu bat]]> https://www.argia.eus/albistea/erromatar-garaiko-herri-gutxitu-bat 2024-01-22 https://www.argia.eus/albistea/erromatar-garaiko-herri-gutxitu-bat ]]> <![CDATA[Etruriar emakumeak greziarren begietan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2853/etruriar-emakumeak-greziarren-begietan 2023-12-21 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2853/etruriar-emakumeak-greziarren-begietan Grezia, K.a. IV. mendea. Hainbat greziar pentsalarik, esaterako, Aristotelesek edo Heraklidesek, etruriarrei buruz idatzi zuten, Italiar penintsularen erdialdean eta iparraldean bizi zen herriari buruzko iritzi negatiboa jasoz. Etruriar emakumeak kritikatu zituzten bereziki, eta Teoponpo historialaria izan zen gordinena.

“Tirreniarren [etruriarren] artean ohitura zen emakumeez guztien artean gozatzea; emakumeek gorputza asko zaintzen zuten eta maiz gimnasia egiten zuten gizonekin... [+]

]]> <![CDATA[Esfingea haizeak zizelkatu zuen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2847/esfingea-haizeak-zizelkatu-zuen 2023-11-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2847/esfingea-haizeak-zizelkatu-zuen New Yorkeko Unibertsitateko ikerlari talde batek esperimentu bat egin  berri du, Gizako esfingearen materialak eta eraiki zuten garaiko baldintza klimatikoak imitatuz.

]]> <![CDATA[Gerra Hotza eta Erromatar Inperio baketsua]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2846/gerra-hotza-eta-erromatar-inperio-baketsua 2023-11-10 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2846/gerra-hotza-eta-erromatar-inperio-baketsua Ekialde Hurbila, K.o. II.-III. mendeak. Erromatar Inperioak 1.000 kilometro inguruko defentsa lerro bat osatu zuen ekialdeko limes edo muga zaindu eta persiar armadaren nahiz tribu nomaden erasoei aurre egiteko. Lerro hura iparraldetik hegoaldera luzatzen zen, Palmiratik egungo Turkia hegoalderaino. Edo orain arte behintzat hipotesi hori nagusitu da, Antoine Poidebardek egindako argazki eta prospekzioetan oinarrituta.

]]> <![CDATA[Indarkeriaren gailurra duela 6.400 urte]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2845/indarkeriaren-gailurra-duela-6400-urte 2023-10-31 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2845/indarkeriaren-gailurra-duela-6400-urte Nature aldizkarian argitaratu berri duten lan batean, duela 14.000 eta 2.400 urte arteko 3.500 indibiduoren hezurrak aztertu dituzte, indarkeria seinaleen bila, egitura politikoen garapenak gizakien arteko indarkerian nolako eragina izan zuen aztertzeko.

]]> <![CDATA[Adamen saihets antzua]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2844/adamen-saihets-antzua 2023-10-27 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2844/adamen-saihets-antzua Eva Adamen saihetsetik sortu omen zela dio tradizio judeo-kristauak, baina judutarrek sumertarren hainbat mito bereganatu ostean egindako hizkuntz interpretazio misogino baten ondorio da kontakizun hori.

]]> <![CDATA[Erromatar legioaren "hozkailua"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2842/erromatar-legioaren-hozkailua 2023-10-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2842/erromatar-legioaren-hozkailua Varsoviako unibertsitateko arkeologoek, Danubio bazterreko erromatar garaiko indusketa gune batean Antzinaroko "hozkailua" aurkitu dute.

]]> <![CDATA[Eternitatearen usaina]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2840/eternitatearen-usaina 2023-09-26 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2840/eternitatearen-usaina Antzinako Egipton, momifikazio prozesuan, zenbait organo ontzi kanopotan sartzen zituzten, eta hainbat substantziaz osatutako baltsamoak erabiltzen zituzten horiek kontserbatzeko.

]]> <![CDATA[Erroma salbatu zuten antzarak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2837/erroma-salbatu-zuten-antzarak 2023-09-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2837/erroma-salbatu-zuten-antzarak Erroma, K.a. 406. Hiriak gerra deklaratu zion Veii herriari, handik 10 milia ingurura zegoen kokaleku etruriarrari. Urte luzez Veii aberastu egin zen, nagusiki gatz merkataritzaren kontrolari esker, pixkanaka erromatarrei itzal eginez.

]]> <![CDATA[Ponpeia baino lehen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2831/ponpeia-baino-lehen 2023-06-27 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2831/ponpeia-baino-lehen Vesuvio, duela 3.800 urte. Sumendiak eztanda egin zuen enegarren aldiz, eta mendi magaleko Brontze Aroko Afragola herrixka errautsek estali zuten, K.o. 79an Ponpeia eta Herkulanorekin gertatu bezala.

]]> <![CDATA[Depilatzea, higienea eta estatusa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2829/depilatzea-higienea-eta-estatusa 2023-06-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2829/depilatzea-higienea-eta-estatusa Worxeterren (Ingalaterra) egindako indusketa lanetan, erromatar garaiko depilatzeko 50 pintza baino gehiago aurkitu dituzte berriki.

]]> <![CDATA[Idatzitako lehen musuak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2828/idatzitako-lehen-musuak 2023-06-06 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2828/idatzitako-lehen-musuak Musuei buruzko lehen erreferentziak hinduek duela 3.500 urte idatzi zituztela uste genuen, baina daniar ikerlari talde batek Science aldizkarian jakinarazi duenez, duela 4.500 urte sumertarrek jaso zituzten lehen erreferentzia esplizituak.

]]> <![CDATA[Bi monje, bi zeta-har eta bi inperio]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2828/bi-monje-bi-zeta-har-eta-bi-inperio 2023-06-06 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2828/bi-monje-bi-zeta-har-eta-bi-inperio Txina, duela 4.700 urte. Si-Ling-Chi printzesari zeta-har bat erori omen zitzaion te berotan eta hala deskubritu omen zuen zeta egiteko prozesua. Konfuziok jasotako kondaira honek adierazten du Txinan Antzinaroan hasi zirela zeta ekoizten eta mendetan eutsiko ziotela sekretuari.

]]> <![CDATA[Satlantis Microsats, Bizkaiko enpresa bat Europako mugen zainketa eta azpiegitura militarra garatzen ]]> https://www.argia.eus/albistea/satlantis-microsats-bizkaiko-enpresa-bat-europako-mugen-zainketa-eta-azpiegitura-militarra-garatzen 2023-01-16 https://www.argia.eus/albistea/satlantis-microsats-bizkaiko-enpresa-bat-europako-mugen-zainketa-eta-azpiegitura-militarra-garatzen Satlantis Microsats enpresa bizkaitarrak aldarrikatzen du gaurko “Gerra Hotz Berrian” Mendebaldeari laguntzen diola: berak darama lidergoa Europako Defentsa Programaren esparruan 4,8 milioi euroko dirulaguntza jaso duten bi proiektutan. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak ere beste 4 milioi euroz lagundu diote satelite-enpresa honi. Bere jatorrizko konpainia estatubatuarraren presidentea goi kargua izana da bai Armadan baita Defentsa Departamentuan ere George H. W. Bushen agintealdian.

]]> <![CDATA[Baskoiak, erromatarrek sarituak ala zigortuak?]]> https://blogak.argia.eus/urko-apaolaza/2022/11/18/baskoiak-erromatarrek-sarituak-ala-zigortuak/ 2022-11-18 https://blogak.argia.eus/urko-apaolaza/2022/11/18/baskoiak-erromatarrek-sarituak-ala-zigortuak/ Irulegiko indusketek, Antzinaroko euskarazko inskripzioak dituen eta mundu osoari bira eman dion brontzezko xaflaz gain, beste hamaika aztarna baliotsu azaleratu dituzte jadanik, eta, sarritan mitoekin bete izan dugun Euskal Herriko historiaren hutsune bat betetzen lagun diezagukete.

]]> <![CDATA[Mantibleko zubiaren gainbehera]]> https://www.argia.eus/albistea/mantibleko-zubiaren-gainbehera 2021-01-26 https://www.argia.eus/albistea/mantibleko-zubiaren-gainbehera Urtarrilaren 24tik 25erako gauean erori da oraindik zutik mantentzen ziren Lantziegoko Mantibleko zubiaren bi arkuetako bat. Arabar Errioxako monumenturik garrantzitsuenetakoa da. Josu Narbartek artikulu honetan azaldu du bere jatorria, eta hainbat elkartek iragarria zutela galera hau, erakundeen axolagabekeriaren ondorio.

]]> <![CDATA["Irulegiko hiri baskoiaren aurkikuntza oso garrantzitsua da"]]> https://www.argia.eus/albistea/irulegiko-hiri-baskoiaren-aurkikuntza-oso-garrantzitsua-da 2020-07-15 https://www.argia.eus/albistea/irulegiko-hiri-baskoiaren-aurkikuntza-oso-garrantzitsua-da Burdin Aroko baskoien hiri baten aztarnak aurkitu ditu Aranzadik Irulegi mendiko magalean eta honek Erromatarren aurreko baskoiak duela 2.700 urte nola bizi ziren hobeto ezagutzeko aukera emanen du.

]]> <![CDATA[Baskoien herri gotortu bat Pirinioen magalean]]> https://www.argia.eus/albistea/baskoien-herri-gotortu-bat-pirinioen-magalean 2020-07-10 https://www.argia.eus/albistea/baskoien-herri-gotortu-bat-pirinioen-magalean Bi aste lanean eman ondoren, bukatutzat jo dituzte 2020ko indusketa-lanak Irulegiko aztarnategi arkeologikoan. Uztailaren 9an lehen emaitzak prentsaurrekoan aurkeztu dituzte proiektuaren parte diren Aranzadi Zientzia Elkarteko, Arangurengo Udaleko eta Nafarroako Gobernuko ordezkariek. Batez ere Erdi Aroko gaztelua ezagutzen den arren, Nafarroako Protohistorian eta Antzinaroan sakontzeko ere funtsezko aztarnategia izango da, datozen urteetan, Irulegi.

]]> <![CDATA[Drakoni neurria hartzen]]> https://www.argia.eus/albistea/drakoni-neurria-hartzen 2020-03-27 https://www.argia.eus/albistea/drakoni-neurria-hartzen Atenas, K.a. 621 edo 622. Hiriko arkonte eponimo kargua zeukan Drakonek ordurarte ahoz aho zabaltzen ziren legeak kode batean idatzita jaso zituen lehenengoz.

]]> <![CDATA[Gipuzkoa historian sartzen da: erromatar konkista eta integraziorako bideak]]> https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/gipuzkoa-historian-sartzen-da-erromatar-konkista-eta-integraziorako-bideak 2014-08-12 https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/gipuzkoa-historian-sartzen-da-erromatar-konkista-eta-integraziorako-bideak EHUn historian lizentziatu Denis Alvarez Perez-Sostoaren hitzaldia.

]]> <![CDATA[Iratiko Sekretuak : Urkulu, erromatarren bide xaharrean]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/iratiko-sekretuak-urkulu-erromatarren-bide-xaharrean 2012-02-27 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/iratiko-sekretuak-urkulu-erromatarren-bide-xaharrean Aezkoa eta Garaziren arteko mugan plantatua, Orbaitzeta eta Eiheralarre arteko juntan, Urkulu izeneko harrizko dorrea eraiki zuten erromatarrek. Gaur egun, beti xutik da, 1419 metrako goratasunean. Donibane Garazitik Orreagarat doan bide zaharra, gaur egun Konpostelako beilariek segitzen dutena, artzainek ideki zuketen lehen lehenik, eta ondotik erromatarrek azkartu eta sendotu. Historian zehar, ehundaka armada eta populu pasa dira hortarik, Karlomano edo Napoléon bezalakoak.
Basile... [+]]]> <![CDATA[Bidasoako Zinemaldi Arkeologikoak 10. edizioa beteko du]]> https://www.argia.eus/albistea/bidasoako-zinemaldi-arkeologikoak-10-edizioa-beteko-du 2010-10-11 https://www.argia.eus/albistea/bidasoako-zinemaldi-arkeologikoak-10-edizioa-beteko-du ]]> <![CDATA[Oiasso museoa, Europako Museoarik Onena sarirako hautagai]]> https://www.argia.eus/albistea/oiasso-museoa-europako-museoarik-onena-sarirako-hautagai-2 2009-02-05 https://www.argia.eus/albistea/oiasso-museoa-europako-museoarik-onena-sarirako-hautagai-2 ]]> <![CDATA[Erromatarrak Tiberretik Bidasoara]]> https://www.argia.eus/albistea/erromatarrak-tiberretik-bidasoara 2006-10-08 https://www.argia.eus/albistea/erromatarrak-tiberretik-bidasoara Egurra karraska dabil olatuen astinduz, eta dekurioiak, makurtuta, Jupiter du gogoan. Enbatak ur gaziz busti ditu sotoko anforak. Jainkoak jolasean dabiltza. «Hor dago! Hor dago Oiasso!» esaten dio masta gainetik soldadu batek, eta dekurioiak pentsatzen du: "Azkenean Oiasso, audas at fidelis!". Bi mila urte ondoren, Irungo kale batean arkeologoek haize eta hotzari aurre egiten diote, blai eginda. Lokatz artean egurra ageri da, antzinako civitas baskoiaren portua, eta egur artean azaldu dira amuak, jostorratzak eta zapata zolak. Bi mila urte dituzte dekurioiaren zapata zolek, bi mila urte Oiasso ausart eta fidelak.

]]> <![CDATA[Oiasso Museoak 10.000 bisita izan ditu dagoeneko]]> https://www.argia.eus/albistea/oiasso-museoak-10000-bisita-izan-ditu-dagoeneko 2006-08-21 https://www.argia.eus/albistea/oiasso-museoak-10000-bisita-izan-ditu-dagoeneko ]]> <![CDATA[Mertxe Urteaga: "Erromatarrei esker, helduagoak egin ginen hiri gisa eta hiritar gisa"]]> https://www.argia.eus/albistea/mertxe-urteaga-erromatarrei-esker-helduagoak-egin-ginen-hiri-gisa-eta-hiritar-gisa 2006-08-16 https://www.argia.eus/albistea/mertxe-urteaga-erromatarrei-esker-helduagoak-egin-ginen-hiri-gisa-eta-hiritar-gisa ]]> <![CDATA[Oiasso, erromatar garaiko Irunen lekukoa]]> https://www.argia.eus/albistea/oiasso-erromatar-garaiko-irunen-lekukoa 2006-07-21 https://www.argia.eus/albistea/oiasso-erromatar-garaiko-irunen-lekukoa ]]> <![CDATA[Tutankhamonen inguruko erakusketa zabaldu dute Bilbon]]> https://www.argia.eus/albistea/tutankhamonen-inguruko-erakusketa-zabaldu-dute-bilbon 2006-02-21 https://www.argia.eus/albistea/tutankhamonen-inguruko-erakusketa-zabaldu-dute-bilbon Euskal Museoak Tutankhamon faraoiaren hilobiaren aurkikuntzari (1922) buruzko erakusketa zabaldu du. Erakusketa osatzen duten 65 argazki eta 25 objekturen bidez, arkeologoek egindako lana eta horrek indusketa bateko azken emaitzan duen garrantzia agertu nahi izan dute. 65 argazkiak Harry Burton-ek 1922 eta 1929 bitartean egindakoak dira. Argazkien ondoan, Lord Carnarvon-ekin batera Tutankhamonen hilobia aurkitu zuen Howard Carter arkeologoak idatzitako testuak irakur daitezke.]]> <![CDATA[Antzinako Greziaren handitasuna]]> https://www.argia.eus/albistea/antzinako-greziaren-handitasuna 2002-12-21 https://www.argia.eus/albistea/antzinako-greziaren-handitasuna Jon Torner jontorner@argia.eus Duela hilabete Egiptoko piramideak bisitatuz hasi genuen bideari jarraiki, gaur Greziara iritsiko gara, munduko zibilizazio garrantzitsuenetako batek eman zituen fruituak ezagutzeko asmoz. Antzinako Greziako arkitektura eta arteari buruzko web guneetan sartuko gara, entziklopedia orotan aurki ditzakegun leku eta eraikinak bisitatuz, baina literatura, filosofia, mitologia eta bestelakoak ere izango ditugu hizpide, tartean olinpiar jokoak. Dorioak, joniarrak... [+]]]> <![CDATA[Erromatarren garaiko igerilekua agertu da Irunen]]> https://www.argia.eus/albistea/erromatarren-garaiko-igerilekua-agertu-da-irunen 2002-12-17 https://www.argia.eus/albistea/erromatarren-garaiko-igerilekua-agertu-da-irunen Arkeolan zentroko adituek ondorioztatu dutenez, Oiasso erromatar hiri garrantzitsuenetakoa izan zen.]]> <![CDATA[Antzinako Egiptoko altxorrek egun ere dir-dir egiten dute]]> https://www.argia.eus/albistea/antzinako-egiptoko-altxorrek-egun-ere-dir-dir-egiten-dute 2002-11-16 https://www.argia.eus/albistea/antzinako-egiptoko-altxorrek-egun-ere-dir-dir-egiten-dute Jon Torner jontorner@argia.eus Duela bi asteko El País egunkariko Ciberp@is gehigarrian honako izenburua zeraman erreportajea irakurri ahal izan genuen: "Egiptologoak eta sasi-zientzialariak 'Piramide Handiaren gudua' delakoan murgildu dira Interneten". Duela lau milatik gora urte altxatako eraikin faraonikoa eta teknologia berriak bat eginik. Pasa den hilean Gizah-ko Keops piramidean, Piramide Handia delakoan, National Geographic-ek bultzaturiko ikerketa batzuetatik... [+]

]]> <![CDATA[Zarauzko eta Astigarragako indusketak aztertu zituzten atzo (22) (...)]]> https://www.argia.eus/albistea/zarauzko-eta-astigarragako-indusketak-aztertu-zituzten-atzo-22 2000-03-23 https://www.argia.eus/albistea/zarauzko-eta-astigarragako-indusketak-aztertu-zituzten-atzo-22
- Zarauzko eta Astigarragako indusketak aztertu zituzten atzo (22) Aranzadi elkarteak antolatutako Arkeologia Jardunaldietan. Bestalde, Juantxo Agirre Aranzadi elkarteko idazkariak gezurtatu egin ditu Espeleologia Saileko kideek zuzendaritzaren aurka iruzur fiskal eta laboralagatik egindako akusazioak. ("El País", "El Mundo")
Oiassoko portu erromatarrak eragin mugatua izan zuen Gipuzkoan, azterketen arabera "Euskaldunon Egunkaria"
Euskal Herria,... [+]

]]>