Ruanda https://www.argia.eus eu ARGIA Ruanda kanaleko albisteak Wed, 19 Aug 2026 16:33:18 +0200 Wed, 19 Aug 2026 16:33:18 +0200 Ruanda https://www.argia.eus/template/images/argia-gardena.png https://www.argia.eus <![CDATA[Heriotzara zigortu du auzitegi militar batek Joseph Kabila Kongoko Errepublika Demokratikoko presidente ohia]]> https://www.argia.eus/albistea/joseph-kabila-heriotzara-zigortu-du-auzitegi-militar-batek-kongoko-errepublika-demokratikoko-presidente-ohia 2025-10-01 https://www.argia.eus/albistea/joseph-kabila-heriotzara-zigortu-du-auzitegi-militar-batek-kongoko-errepublika-demokratikoko-presidente-ohia 2001etik 2019ra Kongoko Errepublika Demokratikoan agindu zuen Joseph Kabilak, eta orain "traizioa" eta "gerra krimenak" egotzi dizkiote M23 gerrilla errebeldearen adar politikoa antolatzeagatik, eta atxilotzeko agindu dute. Laurent-Desiré Kabila presidente izandakoaren semea da, eta oraindik eragin politiko handia du herrialdean.

]]> <![CDATA[Paralelismoak eta distantziak]]> https://www.argia.eus/albistea/paralelismoak-eta-distantziak 2025-02-05 https://www.argia.eus/albistea/paralelismoak-eta-distantziak Orain gutxi Txantreako Irakurle Eskolan Gael Faye idazlearen Ene herri txikia eleberria irakurri genuen, Irati Bereauk euskarara itzulitako bertsioan. Liburuak Gabrielen –Burundin jaiotako haur bat– historia kontatzen du. Aita frantsesa du eta ama Ruandatik ihes egindako tutsi erbesteratua da. Liburuak hainbat gai jorratzen ditu; haurtzarotik nerabezarorako pasaera, familia gatazkak eta ezberdintasun sozialak, esate baterako. Baina gai zentrala, eta narrazioaren klimaxa, hutu eta... [+]

]]> <![CDATA[Genozidio ahaztuak]]> https://www.argia.eus/albistea/genozidio-ahaztuak 2024-05-22 https://www.argia.eus/albistea/genozidio-ahaztuak Genozidioa zoritxarrez modan dagoen hitza da. Rafael Lemkinek 1946an egin zuen definizioaren arabera, “talde nazional, etniko, arrazazko edo erlijioso bat erabat edo partzialki suntsitzeko asmoz egindako ekintzak” dira genozidioa. Ekintza horiek “taldeko kideak hiltzea, kalte fisiko edo mental larriak eragitea, taldea suntsitzeko helburua zuten bizi-baldintzak ezartzea, jaiotzak eragoztea eta haurrak taldetik kanpo indarrez eramatea” izan daitezke. Garbiketa etnikoa, hau... [+]

]]> <![CDATA[Ruandako erbesteko mito eta ipuinak]]> https://blogak.argia.eus/lazzaretto/2021/08/22/1495/ 2021-08-24 https://blogak.argia.eus/lazzaretto/2021/08/22/1495/ ]]> <![CDATA[Frantziak bere ardura onartu du]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2736/ruandako-genozidioa 2021-06-10 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2736/ruandako-genozidioa Emmanuel Macron Frantziako lehendakaria Ruandan izan zen iragan maiatzaren 27an eta 1994ko genozidioan bere herrialdeak izandako erantzukizuna onartu zuen. Hutu etniako muturreko gobernuak tutsi etniako 800.000 pertsonen hilketa antolatu zuen. Frantziako agintari nagusienen begiradapean gertatu zen guztia, eta Frantziak 27 urte behar izan ditu bere errua onartzeko. Oraindik, ostera, ez du barkamenik eskatu.

]]> <![CDATA[Ruanda: genozidioaren 25. urteurrena dela eta]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2643/ruanda-genozidioaren-25-urteurrena-dela-eta 2019-05-02 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2643/ruanda-genozidioaren-25-urteurrena-dela-eta Duela 25 urte, 1994ko apiriletik uztailera iragan zen Ruandako Tutsien genozidioa: hiru hilabetez, milioi bat presuna, Tutsi edo Hutu moderatu, erail zituzten Hutu erradikalek. Geroztik, bizirik atera zirenek etengabe lan egin dute egia osoa bilatzeko, garai hartako goi-mailako frantses politikari, bankari eta militarren parte-hartze aktiboa salatuz. Miaketa horietan diharduen Adélaïde Mukantabana anderea behin eta berriz etorri zaigu Euskal Herrira, herri eta ikastetxe zenbaitetan... [+]

]]> <![CDATA[Ruandako genozidioaz]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/rwandako-genozidioaz 2018-03-27 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/rwandako-genozidioaz Adélaïde Mukantabana ruandarrak 1994ko genoziodioa bizi izan zuen. Handik ihes egin ahal izan zuen, 32 urte zituela, baina familia guzia hil zuten.

Ofizioz errients, andere sutsu hau Frantzian bizi da orain, eta indar guziak ezartzen ditu bere lekukotasuna partekatzen. 2016an, L’Innommable, Agahomamunwa liburu mamitsua plazaratu zuen (L’Harmattan). Liburua aurkeztu zuen Irisarriko mediatekan.

]]> <![CDATA[Ruandako genozidioan Frantzia konplize izan zela dio ikerketa berri batek ]]> https://www.argia.eus/albistea/ruandako-genozidioa-frantzia-konplize-izan-zela-dio-ikerketa-berri-batek 2017-12-14 https://www.argia.eus/albistea/ruandako-genozidioa-frantzia-konplize-izan-zela-dio-ikerketa-berri-batek 800.000 pertsona hil zituzten Ruanda 1994an, Hutuek Tutsisen aurka eginiko gerra etnikoan. Genozidiotzat jotzen den gertakarian, Frantziako Estatuak zerikusi zuzena izan zuela azpimarratzen du AEBtako  Cunningham Levy Muse abokatuek,  AlJazeerak jaso duenez: Frantziako Gobernuak baimenduta, hainbat militar frantsesek Ruandako genozidioaren erantzuleei armak ematen zizkietela ondorioztatu dute, besteak beste.

]]> <![CDATA[Ekologisten zalantzak HFC gasak murrizteko nazioarteko akordioaren aurrean]]> http://www.argia.eus/blogak/unai-brea/2016/10/16/ekologisten-zalantzak-hfc-gasak-murrizteko-nazioarteko-akordioaren-aurrean/ 2016-10-17 http://www.argia.eus/blogak/unai-brea/2016/10/16/ekologisten-zalantzak-hfc-gasak-murrizteko-nazioarteko-akordioaren-aurrean/ HFCen ordez beste substantzia kutsatzaile batzuk zabalduko ote diren kezka agertu du Greenpeacek, eta alternatiba naturalak sustatzeko eskatu du.

]]> <![CDATA["Frantziak eta Belgikak paper zuzena eduki zuten Ruandako genozidioa antolatzen"]]> https://www.argia.eus/albistea/ruandako-genozidioan-frantziak-izandako-ustezko-laguntza-salatu-dute 2014-04-07 https://www.argia.eus/albistea/ruandako-genozidioan-frantziak-izandako-ustezko-laguntza-salatu-dute 20 urte bete dira 1994ko apiriletik uztailera bitarte 800.000 pertsona hil zituztenetik Ruandan, tutsi etniakoak gehiengoa. Ruandako presidente Paul Kagamek genozidioaren antolaketan Frantziak izandako parte hartzearen akusazioek bi herrialdeen arteko krisi diplomatiko berria ireki dute.

]]>