Arratsaldeko bostak alderako jendetza etorri da Zarautz aldetik; eta Getariako talde eta erakunde pila batek lekukoa, eskuz esku, elkarri pasa ondoren, jendetzak jarraitu dugu Zumairaino. Korrikaren magia delakoa: behin multzora sartu eta korrika hasita, gero geratu eta irten nahi ez izatea, segi eta segi aurrera, gorputzak aguantatu artean…

Pertsonalki poz handia sentitu nuen martxoaren 19an Ipar Euskal Herrian hainbeste jende, eta batez ere gazte, Korrikan ilusioz eta pozez parte hartzen ikusteak. Baita ondorengo egunetan, zuzeneko emisioa jartzerakoan, Nafarroako hainbat herritan zehar lekukoa jendez inguratuta aurrera egiten ikusteak.

Azken urteotan, Euskal Herriaren nazio izaera eta sentimendua apaltzen, lurruntzen doanaren sentsazio tristea izan dut, politikari zein gizartearen zati handi baten utzikeriaren ondorioz. Aspalditik genituen izendapenak ere edukiz husten eta desfiguratzen joan zaizkigun bitartean: Euskadi edo Basque Country hitzak kasu, soilik EAE (Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba) izendatzeko erabiliaz.

Eta Korrika bezalako egitasmo batek hain juxtu hori gainditzen laguntzen du: Euskal Herria irudikatzen, Zazpiak bat garela gogorarazten, Iparraldea eta Nafarroa ere Euskal Herria direla erakusten (edo Leihotikan taldeak abesten duen bezala Euskal Herria Nafarroa dela), Euskal Herriaren mapa osoa marrazten, kanpotik bi estatu arrotzek inposatzen dizkiguten muga artifizialak biluzten…

Korrika, sortu zen unetik, ezinbesteko tresna izan da naziogintzarako, Euskal Herriaren eraikuntzarako. Eta nola ez, euskararen biziraupenerako eta normalkuntzarako ere bai. Eta azken puntu honetan arreta berezia jarri nahiko nuke.

Garai ilun eta latzak pasa behar izan ditu euskarak guganaino iritsi ahal izateko (gerrak, diktadurak, debekuak, egunkarien itxierak). Eta unerik zailenetan ere gure arbasoek erakutsitako jarrerari eta egindako ahaleginari esker biziraun du euskarak.

Alabaina, oraindik ere egun jazarpen eta eraso sistematikoak jasaten ari dela ebidentea da, eta azkenaldian horren adibide ugari izan ditugu zoritxarrez: euskararen aurkako oldarraldia eta epaiak, lanpostu publikoetan euskara eskatzearen aurkako kanpaina antolatu bezain lotsagarriak, euskarazko telebista kate publikoen itxiera… Aitzitik, orain halako erasoen aurrean euskaldunon artean inoizko epeltasun gehien nabaritu dut: nekea, indiferentzia, apatia, amore ematea, porrota onartzea… Eta asko arduratzen nau honek. Euskararen galbidea suposa baitezake.

Kanpotik erasotzen jarraituko gaituztela argi dago. Espainiako estatuko botere gune gehienetan (judiziala, ekonomikoa, komunikabideak, poliziala) frankisten ondorengoek jarraitzen baitute agintean. Eta aitak, arrazoi guztiz, tarteka errepikatzen zidan moduan: “ez espero ezer onik otsoaren atzaparretatik”.

Haatik, barnetik ezin dugu huts egin. Gure nortasuna eta hizkuntza babesten, sustatzen eta erabiltzen segitu behar dugu egunerokoan, ahalik eta esparru gehienetan (familian, lagunartean, lanean, hezkuntzan, kirolean, kalean, online…). Hori albo batera utzi eta kanpotik inposatutako hizkuntzan murgiltzeari ekiten badiogu, akabo! Gureak egin du!

Ildo honetan, oso egokia eta esanguratsua iruditzen zait aurtengo Korrikaren lema: Euskara gara. Eta honi moldaketatxo txiki bat eginez: Euskaraz gara. Euskara gabe, ez baitago euskaldunik, ez euskal herritarrik, ez Euskal Herririk. Eta hau adierazi nahiko nuke, euskaldunak espainolez hitz egiten inoiz baino gehiago entzuten ditudan honetan. Bai egun bizi naizen hirian (Donostian), baina baita Getaria bezalako herrietan ere. Eta bigarren hau gogorra egiten zait onartzeko…

Korrikak (eta euskarak) guztion festa izan behar du, denon parte hartzea eta bultzada behar ditu. Aniztasunean eta errespetuan. Denok gaude ados horretan. Noski baietz. Baina Korrika ezin da basquewashing kanpaina bat bilakatu, marketing edota zuritze ekintza soila izan, gehien kutsatzen duten enpresa erraldoiek greenwashing-a egiten duten moduan. Hori horrela, Korrikaren antolatzaileak zoriondu nahiko nituzke, azken astean izandako aferan (eta inguruko zarataren aurrean) erakutsitako koherentziagatik eta jarrerarengatik.

Ez zait gustatzen ez daudenengan jartzea fokua. Zeren eta, garenak gara eta gaudenak gaude. Baina urte osoan zehar euskararen aurkako kanpainak antolatzen dituztenek (zein hauek babesten dituzten alderdi politikoek) ez dakit zergatik hartu nahi duten parte Korrika bezalako egitasmoetan. Eta tristura handiz, berdina esan beharrean nago milaka haur (etorkizuna) telebistan euskarazko eduki gabe uzten saiatu direnei buruz ere…

Baina gu gurera. Jarrai dezagun Euskal Herri guztian zehar lekukoa elkarri ematen, euskaraz abesten, pausoak ematen, hots, euskara izaten eta euskaraz izaten. Bide luzea dugu aurretik oraindik. Haatik, txinatar esaerak dioen moduan: biderik luzeena ere lehen pausoarekin hasten da… Beraz, kilometroz kilometro, herriz herri, eskuz esku… Tipi-tapa, tipi-tapa, Korrika!

Europako komunikabideek oso informazio gutxi ematen dute eraso horietako biktima zibil errusiarrei buruz, Errusiak Ukrainako instalazioei egindako erasoen ondorioekin alderatuta behintzat. Baina Errusian informazio fluxua zabala eta egunerokoa da. Martxoaren azken astean 133 zibil hil dira Errusian Ukrainaren erasoetan, Errusiako txosten ofizialen arabera. Analista eta komentarista errusiarren iritzi komuna da eraso horiek guztiak Europako segurtasun agentzien eta militarren konplizitatearekin egiten ari direla, eta batzuetan lankidetza estuan, bereziki Erresuma Batuarekin. Amerikar eta britainiar hegazkin eta drone espioiak Itsaso Beltzaren, Baltikoaren eta Ipar Errusiaren gainetik hegan egiten dute, Ukrainari informazioa denbora errealean eskainita Errusian helburuak hautatu eta kolpatzeko.

Moskun nahigabezko marmar bat dago, Kremlinek ez dielako erasoei erantzuten. Drone eta hegazkin horiek bota beharko liratekeela proposatzen da. Irani aktiboki lagundu beharko litzaiokeela eta mendebaldarrei txanpon berarekin erantzun beharko litzaiekeela esaten da. Telebistako saio batzuetan, presidentearen izena aipatu gabe, agintari gorenari zuzenean aurpegiratu zaio bere uzkurkeria. Erantzun ezak ahultasun irudia ematen du, eta herrialdearen etsaiak animatzen ditu erasoak jarraitzera eta areagotzera, esaten da.

Europa erabat inplikatuta dago horretan guztian. "Joan den hilean 3500 drone, 18.000 artilleria jaurtigai eta hiru milioi kartutxo eman genizkion Ukrainari", adierazi zion martxoaren 16an John Healey Ingalaterrako Defentsa ministroak The Guardian egunkariari. Suediarrek, frantziarrek, britainiarrek eta baltikokoek zamaontzien jazarpenean eta markatzean parte hartzen dute. Militar ingelesei ontzi errusiarrak hartzeko baimena eman zaie berriki. Ukrainar armak Europako nazioetan ekoizteko kontratuak martxan daude, besteak beste, Espainian. Baltikoko Errusiako portuen aurkako droneek NATOren, Letoniaren eta Estoniaren aire espazioa hegaldatu dute, Europako armadek zainduta, Espainiakoa barne. Aldi berean, ageriko loturak daude Ukrainako frontearen eta Iranen aurkako gerraren artean.

Iranen aurkako operazio amerikarraren aginte zentroa Ramsteinen (Alemania) dago. Estatu Batuetako bonbaketariak Fairfordetik (Ingalaterra) aireratzen dira misioetarako. Hornikuntza operazioek Avianon (Italia) eta Le Tuben (Frantzia) dute basea. Lajeseko basea, Azoresen (Portugal), logistika militar transatlantikoaren etapa garrantzitsua da, eta hegazkin espioiek Kretako Souda (Grezia) eta Akrotiri (Zipre) baseetatik lan egiten dute. Bertatik, Gazako sarraskian modu aktiboenean laguntzen zuten. Keir Starmer Britainia Handiko lehen ministroak dio bere lurraldetik abiatzen diren bonbaketarien ekintza "defentsiboa" dela, Fridrich Merz Alemaniako kantzilerrak dio Washingtonekin sinatutako akordioen ondorioz amerikarren operazioak baimentzea beste erremediorik ez duela, baina hori ez dela bere gerra, eta Frantziako Defentsa ministroak dio "berhornidurarako hegazkin bat gasolindegi bat dela, ez borrokarako hegazkin bat". Horretaz guztiaz egunero hitz egiten da errusiar hedabideetan.

Iranek droneak eman zizkion Errusiari bere garaian, dirudienez honek hobetu eta sofistikatu dituena, eta orain Errusia mesedea itzultzen ari da Kaspiar Itsasoan zeharreko hornidura jario batekin. Martxoaren 18an, Israelek fluxu horren azpiegiturei eraso zien Irango Bandar Anzali portu hirian, Kaspioren hegoaldeko kostaldean. Israelgo txostenak "dozenaka ontzi suntsitu" zirela aipatu zuen, baita "Irango armadaren aginte-postu zentrala eta ontzi militarrak konpontzeko eta mantentzeko erabilitako azpiegiturak" ere. Moskuk gezurtatu egin zituen erasoan Errusiako garraio-ontziak ere suntsitu zirela zioten txostenak, eta Kremlineko bozeramaile Dmitri Pskovek adierazi zuen gatazka Kaspiar itsasora zabaltzea "oso negatiboa" izango litzatekeela. Bestalde, Errusiako kanpo bozeramaile María Zajárovak "neurri politiko eta diplomatikoekin" mehatxu egin zuen errusiar ontzien edo errusiar merkantziak garraiatzen dituzten ontzien eraso eta ikuskapenengatik...

Hori guztia oso gutxi da Putinen uzkurkeria kritikatzen dutenentzako, presidenteak harreman zuzenak ditu Netanyahurekin, zeinarekin telefonoz hitz egin baitu erregulartasunez azken hilabeteetan. Kremlinek Trumpen negoziazio joko anbiguoa mantentzen du, operazioan Atzerri Ministerioa baztertuz. Oraingoz, esparru horrek ez du emaitzarik eman, eta, ondorioz, horri guztiari buruzko haserrea areagotzen ari da. Askok galdetzen dute zer gehiago gertatu behar duen Kremlinek jasaten ari den neurri militarren parekoak hartu ditzan, Europako herrialdeen aurka, eta bereziki Ingalaterraren aurka.

Ez dago argi Kremlinen erantzun falta horren atzean kalkulu zuhur eta inteligente bat ote dagoen, denborak bere alde lan egiten duela pentsatuta, ala Errusiaren ahuleziaren adierazpen hutsa ote den.