Itsasoak

Izurdeen babesteko hirugarren arrantza debekuak arrangura sortu du arrantzaleen artean

2026-02-10

Otsailaren 26ra arte zortzi metro baino gehiagoko arrantza ontziek portuan egon beharko dute nahi gabe harrapatutako izurde kopuruaren murrizteko. Hirugarren urtea da neurria martxan eman dutela, eta izurde hilen kopurua apaldu da.

Ozeanoek karbonorik irensten ez badute, karbonoak irentsiko gaitu gu

2025-10-29

Azkenaldiko hiru ikerketek agerian utzi dute ozeanoaren egoera txarra: planetaren berotzeak planktonaren dinamika eragozten du, eta ondorioz, honek ez du lehen bezainbertze karbono harrapatzen eta itsas zolara bideratzen. Gainera, itsasoan karbono dioxido kontzentrazioa emendatzeagatik azidifikazioaren muga planetarioa gainditu berri da. Klima aldaketari aurre egiteko itsas ekosistemen laguntza behar dugu, baina laguntzeko duten gaitasuna andeatzen hasia da...

Aste Santuko kapiroteak Kantauri Itsasoko zaindari

2025-10-27

Kantauri Itsasoko iturri azpian iragazki bat jarriko bagenu, begi-bistara ikusezin bezain ezezagun zaigun ornogabe txiki mordoa atzemango genuke. Krustazeo-zopa horretan ugarienak kopepodoak izanik ere, sare trofikoan haiek bezain garrantzitsu diren bestelako izaki garden eta lirdingatsuek ere aipamena merezi dute. Haien artean bada bat, ugariena, “Kapirote txikia”: planktoneko sifonoforo arrunta.

Hondartzan bainua hartzeko ordaindu egin behar

2025-09-11

Italiako hainbat hiritan hondartzen eta itsasoaren izaera publikoa aldarrikatzeko mobilizazioak egin ditu udan Itsasoa Aske mugimenduak. Hondartzen erdia enpresa pribatuek kudeatzen dutenez, bainua hartzeko ordaindu beharra daukate herritarrek. Zonalde turistikoenetan ordainpeko hondartzen kopurua %70-80 bitartera heldu liteke.

Itsasoaren berotzeak euskal kostaldeko espezie batzuen portaera aldatu du, Aztiren arabera

2025-09-09

"Berdela iparralderantz ari da mugitzen, itsasoa berotzeak sardinari ez dio on egiten eta geroz eta gutxiagoa dago, antxoarentzat ona da eta geroz eta gehiago dago, baina txikiagoa da...", dio Aztiko ikerlari Xabier Irigoienek, EITB Datak tenperaturaren gorakadaz egin duen ikerketa eta erreportaje sortaren barruan itsasoari eskainitako atalean.

Itsas korronteak eta klima aldaketa

2025-09-03

Paul Moal-Darrigade ozeanografoak "Itsas korronteak eta klima aldaketa" bere tesia aurkezten du Donapaleun Otsail Ostegunak hitzaldi zikloaren baitan, eta Kanaldudek jaso du solasaldia bideoz.

Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

2025-08-29

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango lirateke, eta 50 zentimetrotan handituko litzateke itsasoaren maila.

Plastikoari oratuak

2025-07-09

220 milioi tona plastiko sortzen ditugu munduan eta %10a soilik birziklatu. Zifra hori, gainera, hamar urtez jarraian ez da aldatu. Iaz zabor plastiko horren herenak gaizki kudeatzeagatik gure inguruko bazter, erreka, itsaso eta atmosferan bukatu zuen. Greenpeacek salatu duenez, munduan gutako bakoitzak, batez beste, urtean erabilera bakarreko 144 plastikozko poltsa erabiltzen ditu. Oraindik ere mota guztietako saltoki orotan aurki dezakegun poltsa horrek 12 bat minutuko bizitza erabilgarria... [+]

Zelai gorrietako gorbela eta patata

2025-06-30

Belazea gorri azaltzen zen, egun batetik bestera. Gorri-gorri, gorri bizi urrutitik ikusgarri. Gorbela zen, itsas-belarra edo alga. Nekazariak itsas bazterretik bildu eta lehortzeko belazean zabaltzen zuena. Gorbel arrea eta gorbel gorria izaten ziren eta gu bezalako umemokoentzat irudi miresgarria zen. Inork ez zekien zergatik eta zertarako hartzen zuten lan izugarri hori.

Itsaso bat zahagi gardenetan

2025-06-30

Aszidiak tunikadun modura ere ezagutzen diren itsas ornogabeak dira. Munduko ozeano guztietan dauden animalia iragazle sesilak dira: bizitzaren zatirik handiena azalera solidoetara –arroka, maskor edo egitura artifizialetara– finkatuta emango dute, ura etengabe iragazten. Aszidiofauna zabalari buruz dugun ezagutza mugatua da, komunitate bentonikoen kide garrantzitsuak diren arren. Hala, ekosistema anitzetan bizi daitezkeen arren, ezagunenak sakonera txikiko uretan topatzen dira, harri, sedimentu, nahiz egitura flotatzaileen gainean. Horien artean bada bat, Kantauri itsasoko bazter ugaritan topatuko duguna; puxika sorta hauskorra dirudien izaki gardenen kolonia. Gure kostaldeko harkaitz artetan itsasoa zurrupatzen duen zahagi gardena.

2100. urtean herritarren %60 urak har ditzakeen eremuan biziko dira Eusko Jaurlaritzaren azterketaren arabera

2025-06-20

Bero boladak ohikoagoak eta luzeagoak dira, azken bi mendeetan 20 zentimetrotan igo da itsas maila eta EAEko bataz besteko tenperatura 0,3 ºC igo da hamarkada bakoitzean.

Itsas hondoen ustiapena: zientzialariak alarma jotzen, baina moratoriarik ez zerumugan

2025-06-18

60 bat estatu eta gobernu buru elkartu dira Nizan (Frantziako Estatua) Ozeanoei buruzko Nazio Batuen Konferentziaren kari. Donald Trumpek itsas hondoen esplorazio eta erauzketa komertziala baimendu eta TMC enpresa kanadarrarekin tratua bideratu berri duen honetan –baita nazioarteko uretan ere–, bazen itsas-hondoetako mineral eta metalen erauzketarena arrangurak pizteko gaia. Maleruski, munduko 37 estatu dira moratoriaren alde agertu: sobera guti klima aldaketa aztoratu eta jasanezina bihurtuko lukeen aktibitate hori geldiarazteko. Beste behin, ingurumenaren aldeko hitz ederrak entzun dira, baina ekintzetan gauzatzeko determinazio guti.

Iluntasunean argi, argi etorkizunean

2025-06-16

Lurreko bi heren baino gehiago ura da; ur horretatik %96, ozeanoetako ur gazia. Eguzki izpiak ozeanoetako lehen 200 metroko sakonerara heltzen dira, eta bertan bizi dira munduko arrantza industriak ustiatzen dituen espezie ia guztiak. Aitzitik, zientziak gehiago erreparatu izan die Ilargiari nahiz Marteri, sakonera handiagotako eremu ilunari baino, ozeanoen bolumenaren %90 baino gehiago den arren. 200 eta 1.000 metroko sakonera bitartean, “eremu mesopelagikoa” dago, “ilunabar eremu” ere izendatua. Bertan, egunez iluntasuna erabatekoa ez bada ere, fotosintesia ezinezkoa da, eta beraz, ez dago fitoplanktonik; baina bizitza egon, badago, argi dirdirek adierazten duten moduan.

Nola justifikatu ekozidio bat trantsizio energetikoaren izenean?

2025-06-13

Landetako THT Ez taldeak antolatutako hitzaldia duzue honakoa, apirilaren 27an Seignossen hirian egina. Iaz Groelandian 149 egunez preso atxikitako Paul Watson baleen aldeko ekintzaileak, Sea Shepherd-eko Lamya Essemlali ekologistak eta GNSA Zuhaitzen Babeserako Frantziako Taldeko Thomas Brailek hartu dute parte. Bi ordu eta erdiko eztabaida honetan, lehen zatia ozeanoari eskaini zioten, eta bigarrena, berriz, basoari.

Zizareak olatupeko hondarretan

2025-05-19

Haurtzaroan, lursailen batean, parkeren batean edo baserri giroko lurretan sarritan izaten genituen “txitxareak” eskuartean… Jolas guneak gero eta artifizialagoak diren garai hauetan ordea, zaila da hiri nahiz herri-guneetan halakoak topatzea. Baina itsasoko fauna ezagutzen dutenek badakite, hain eskura ez dauden urpeko hondartza nahiz arroka artean ere halakoak badirela; eta baratzekoak baino ikusgarriagoak gainera. Jantzi zure irudimena bainujantzi eta urpekari-maskararekin, eta murgildu gure itsas bazterretan hain ezagun ez diren zizareen bila.

Mantxa handia

2025-05-16

Dokumentalak 2002an 'Prestige' ontzia hondoratu zela eta euskal hondartzetan marea beltzak eragindako hondamendia saihesteko Eusko Jaurlaritzaren eta arrantzaleen erantzuna jasotzen du. Funtsezko ahotsek kutsaduraren aurkako borroka kontatzen dute.

EiTBk zabaldu du Jon Cortegosoren lana.

Iraupena: 65 min
Urtea: 2023
Zuzendaria: Jon Cortegoso Otaduy
Protagonistak: Iñaki Zabaleta, Iñigo Onandia, Iñaki Leivar eta Eugenio Helduayen
Ekoizpena: Klaka Media... [+]

Balea eta izurde sarraskiaren aurkako boikota

2025-02-13

Faroe uharteetan, Ipar Atlantikoko artxipelago bat, Danimarkaren kontrolpean, urtero ehunka zetazeo hiltzen dituzte –normalean milatik gora–. Batzuek "tradizioa" deitzen diote, hainbat mendetako antzinatasuna duelako. Baina odolez gorritutako hondartzan zaurituriko ehunka izurde eta balearen irudi ezagun eta biralek gero eta zailago egiten dute “ohitura” horren justifikazioa.

Zergatik lehertu da zerua orain Valentzian?

2024-10-30

Denborale batek hondamendia eragin du Mediterraneo mendebaldean, eta gutxienez 92 dira hildakoak eta dozenaka desagertu daude. Halako ekaitz bortitzen arrazoiak kostaldearen txikizioan bilatu behar direla ohartarazi zuen Millán Millán meteorologoak. Eta soluzioa ere eman zuen: "Ekaitzak landatu behar dira".

Adiorik ez, J.

2024-09-23

A ze fauna! atalaren lehen denboraldian, olatuz-olatu hainbat itsas izaki aurkeztu dizkizuet txoko honen traineruko kareletik. Ordea, bigarren denboraldiko nire lehen artikulua lagun bati gorazarre egin eta bere lanaren garrantzia azpimarratzeko erabili nahi dut: Wallace J. Nichols aurkezteko.

Ardura gabeko sarraskia?

2024-09-03

"Desgaituontzat oso gertu eta oso urrun dago itsasoa"

2024-08-28

Sentsibilizazio saioen, hitzaldien eta sare sozialen bidez aktibismo antikapazitista egiten du Juncal Cepedak (Irun, Gipuzkoa, 1986). Txikitan ez du erreferente desgaiturik izan, eta besteei laguntzeko eta erreferenteak sortzeko egiten du dibulgazioa. Sare sozialen bidez, Oztoporik gabeko bainua programaren –egokitutako bainu zerbitzuaren– garrantzia azpimarratu du.

Itsasoaren igoerari aurre egiteko urgentziazko deia estatu aberatsenei, Pazifikotik

2024-08-28

Itsasoaren heina 9,4 zentimetroz igo da azken 30 urteetan, baina guneka anitzez handiagoa da igoera –besteak beste, Pazifikoko eremu batzuetan 15 eta 30 zentimetro artekoa da–. Beroketa efektuko gasen isurketak ttipitzeko eta klima larrialdiari aurre egiten laguntzeko dirulaguntzak bideratzeko deia luzatu diete munduko herri aberatsenei Pazifikoko Irlen Foroaren baitatik.

Umeak uretan, belarriak tente

2024-08-23

"Urtez urte olagarroa gutxitu egin da, zerbait gertatzen da itsasoko urarekin, hori argi da"

2024-06-07

Manuela Jauregi arrantzalea da eta duela 25 urtetik hona, bere senarrarekin batera olagarroa eta eguneko arraina harrapatzen aritzen da Getarian, Manuela itsasontzian. Mattin Jauregirekin mintzatu da ontzi barrutik, eta azken urteetan sumatu dituen aldaketak azaldu ditu.

Marshall uharteetan, elkarlana dute itsasoaren igoerari egokitzeko planen oinarrian

2024-05-29

Ozeano Barean, atoloi apalez osatuak, Marshall uharteak dira klima aldaketaren aurrean herrialde hauskorrenetakoak, itsas mailaren gorakadak zuzenki mehatxatzen dituelako. Bertako gobernuak egokitze plan sakon eta zehatz bat martxan jarri du, biztanleekin elkarlanean, behetik gorako plana eraikitzeko asmoz. Honen arrakasta neurri handi batean nazioarteko laguntzaren menpekoa da, hori gabe ezingo luketelako gauzatu. Hala eta guztiz ere, mundu mailan eredugarria izango litzatekeen egokitze eredu bat sortzea dute helburu.

"Portuak zabortegiak dira"

2024-05-10

Aixa Barbarin López urpeko arkeologoa da, eta, aitortu duenez, txiki-txikitatik izan nahi izan zuen arkeologoa. Hortaz, unibertsitatera joateko garaia iritsi zitzaionean, historia ikastea hautatu zuen, EHUn, eta arkeologian murgildu zen. Urpeko arkeologian aritzea, ordea, ez zitzaion bururatu ere egin, lagun batekin urpekaritza probatu zuen arte. Probatu, gustatu, eta Cádizko Unibertsitateak urpeko arkeologiako master bat duela ikusi zuenean, garbi ikusi zuen hura zela bere bidea: “Nire betiko ametsa eta nire zaletasun berria batzeko aukera eman zidan”, baieztatu du.

Nabigazioaren historiaren argazkia

2024-03-22

2019an, Greziako Kasos uharteko uretan, ikerlan bat abiatu zuten Ikerketa Helenikoen Fundazio Nazionalak eta Greziako Kultura Ministerioak. Lanaren emaitza berriki jakinarazi dute: guztira, hainbat garaitako hamar ontzi-hondar aurkitu dituzte. Zaharrenak 5.000 urte inguru ditu eta berriena Bigarren Mundu Gerra garaikoa da.

Tartean, besteak beste, greziar, erromatar, bizantziar eta otomandar ontziak daude. Gainera, gehienetan kargamentuaren arrastoak geratzen dira.

Lau urtez luzatu diren... [+]

Ipurtargi gaziak

2024-02-05

Zein gauza liluragarria argia sortzeko ahalmena izatea, ezta? Ipurtargiak, kakalardoen familiakideak, lehorreko izaki dirdiratsu ospetsuenak dira; baina itsasoan ere badira, ozeanoetan, distira egiten duten hainbat izaki biolumineszente.

Bi egun itsasoan, mikroplastikoen kutsadura zertan den jakiteko

2024-01-25

Plastikozko 25.000 kilo bolatxo isuri zituen Galiziako kostaldean Toconao itsasontziak abendu hastapenean. Ordutik, kutsadura horrek euskal kostaldean ukan dezakeen eraginari aitzina hartzeko, Euskal Hirigune Elkargoa eta Eusko Jaurlaritza erne ezarri dira. Elkargoak, erraterako, segipen zelula bat abiatu du berriki.

Itsasoiko, itsasotik sasoikoa

2024-01-14

Euskal Herria Kantauri itsasoari eta arrantzari estuki lotutako herria da. Itsasoa gure historiaren, gure kulturaren eta gure nortasunaren parte izan da betidanik. Baina kostaldeko herrietan, garai zaharrak bizi izan dituztenek esaten dutenez, arrantza-portuen inguruan sortzen zen bizimodua oso bestelakoa zen lehen.

Gaur egun, oraindik egunero itsasoratu eta arrainak banaka-banaka eskuz ontziratzen aritzen diren arrantzontzi txiki batzuk badiren arren, teknologiaren garapenak eta... [+]

Norvegiak atea ireki die meatzaritza enpresei Artikoko itsas sakona arpilatzeko

2024-01-12

Ozeanoaren sakonean dauden mineralak ustiatzeko urrats garrantzitsua egin du Norvegiako Parlamentuak: baimena eman du meatzaritza enpresek itsas sakona esploratu eta komertzialki ustiatu dezaten, gizakiak ukitu gabe duen munduko azken tokia. Zientzialariak eta ekologistak larrituta daude horrek izan ditzakeen ondorioekin.

Erakunde ekologistek neurri zorrotzak eskatu dizkiete administrazioei plastikozko bolatxoei aurre egiteko

2024-01-11

Abenduaren 8an Portugalgo itsasoan zama galdu zuen itsasontziaren plastikozko bolatxoak dagoeneko Euskal Herrira iristen hasi dira. Erakunde ekologistek uste dute “premiazko neurri zorrotzak” hartu behar direla mikroplastiko horiek oso sakabanatuta daudelako.

Jaurlaritzak alerta aktibatu du Bizkaiko eta Gipuzkoako kostan, plastikozko bolatxoengatik

2024-01-09

Itsasontzi batek galdutako milioika ‘pellet’ iristen ari dira Galizia eta Asturiasko itsasertzera. AZTI-ko ikertzaileek kalkulatu dute datozen asteetan heldu daitezkeela euskal kostaldera, eta sortzen duten kutsaduraz ohartarazi dute. Jaurlaritzak itsasoan bildu nahi ditu bolatxoak, kostara iristea saihesteko.

Beste 'Prestige' bat Galiziako kostaldean? Plastikozko milioika bolatxok marea zuria eragin dute

2024-01-05

Duela hainbat astetatik etengabe ari dira azaltzen plastikozko bolatxoak Galiziako Rias Baixaseko hondartza eta arroketan. Kargamentua abenduaren 13an galdu zuen itsasontzi batek Portugalen eta geroztik kostaldeko naturguneei ere eragiten ari da. Ekologista taldeek salatu dute administrazioa geldirik dagoela hondamendiaren aurrean eta boluntarioak ari direla bolatxoak jasotzen.

"Esklabotzaren indarkeria funtsezkoa izan zen kapitalismoaren gorakadan"

2023-12-21

Marcus Rediker historialari estatubatuarrak kapitalismoaren aurkako erresistentzien hasiera arakatu du, marinelen eta pirateriaren historiara iritsi arte.

Ipar garbirik ez itsasoko eolikoentzat

2023-10-31

Energia berriztagarriak planeta honek dituen mugak gainditu eta hondamendi klimatikotik ateratzeko formula direla errepikatzen digute agintariek. Bateko fotovoltaikoak, besteko hidrogeno “berdea”, makro-zentral eolikoak… Orain itsasoko haize errotak omen dira prometeismo horren azken karta. Gure begiek apenas ikusiko dituzte ortzi-mugan, baina ur azalean zein azpian eragin ditzaketen kalte ekologikoak ikertzeke daude, eta inbertitzaileak ere ez dira seguru erraldoi horien kostuari buelta emango diotenik.

Itsasoko haize errotek dakarten "dilema ekologikoaz" ohartarazi du Europako Kontu Auzitegiak

2023-09-21

Europako erakundearen esanetan itsasoan eraikitako eolikoek ingurumena kaltetu dezakete eta Europako Batzordeak ez ditu kalte horiek aintzat hartu "energia urdina" garatzeko bere estrategiaren barruan. 2050. urtean Europako itsasasaldean instalatutako potentzia 340 GWkoa izatea nahi dute, gaur egungo 16 GWkoaren aldean.

Itsasertza: bi munduren arteko muga

2023-08-25

Euskal Herriko itsasertza lurralde harrigarria dela erakutsiko digute: itsasoaren eta lurraren arteko lehia bortitzaren ondorio, eta bi munduren arteko mugan bizi diren izakien habitat-a ere bada.

Horiek guztiak gertutik ezagutzeko hainbat tokitara egingo dute bisita, tartean Urdaibai Bird Center eta Urdaibai Ekoetxea, Jaitzubiako padurak, Zarauzko Inurritxako biotopoa eta Euskal Kostaldeko Geoparkea.

Bidaia horretan, Alberto Iñurrategik hainbat adituren laguntza izango du, besteak... [+]

Ozeanoen gainazalean orain arteko tenperatura altuena neurtu dute

2023-08-16

Itsaso gainazaleko tenperatura 20,96 gradutara iritsi da azkeneko asteetan eta 2016an ezarritako marka gainditu du. Adituek aurreikusi dute hurrengo asttean tenperaturak igotzen jarraituko duela.

Sei metrorainoko olatuak erregistratu dituzte kostaldean, eta alerta laranja ezarri dute nabigaziorako

2023-08-03

Lau abisu ezarri dituzte Hego Euskal Herrian ostiral arratsera bitartean, nabigaziorako eta kostaldeko inpaktuagatik, eta Nafarroa iparraldean euriteengatik.

Itsasoaren kolorea aldatzen ari da, klima-aldaketaren eraginez

2023-07-14

Itsasoaren kolorea aldatu egin da azken 20 urteetan. Klima-aldaketaren eraginez itsas azaleko ekosistemetan gertatzen ari diren aldaketen ondorioa da, Nature aldizkarian argitaratu duten lan baten arabera.

Fukushimako ur erradioaktiboa itsasora jaurtitzen hasiko da Japonia, arrantzaleen eta ekologisten protesta artean

2023-07-05

Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren txosten batek oniritzia eman dio Japoniari, 2011ko hondamenditik Fukushimako zentral nuklearra hozteko erabilitako ur kutsatua itsasoan zabal dezan. Duela bi urte iragarri zuen 1,25 milioi tona ur baino gehiago itsasora botatzeko plana Japoniako Gobernuak, eta kritika gogorrak jaso ditu arrantzaleen, talde ekologisten eta inguruko herrialdeen partetik.

11. Arrantza

2023-06-28

"Azkenean zuek ere gogoratu zarete arrantzaz", bota du Leo Belaustegik Egonarriako platora iritsi orduko; eta arraina jateaz bai, baina horren atzean dagoenaz, arrantzaleen lanaz, bizi baldintzez, zein arrantza ereduaz, jendartean zeinen gutxi hitz egiten den azpimarratu eta irakaspen ugari eman ditu mikrofo aurrean jarrita.

Esperientziaren atalean, berriz, Itsasuko Antxondoa Etxaldera eraman gaitu Mirentxu Elissaldek. Bertako protagonista gereziak diren arren, ardiak, zerriak eta... [+]

Bandera Beltza Kontxako Badiari eta Urdaibaiko Guggenheimen proiektuari, "kudeaketa txarragatik"

2023-06-16

Ekologistak Martxan elkarteak "Bandera Beltzak" banatu ohi dizkie urtero kostaldean ingurumena kaltetzen duten proiektu eta tokiei, eta aurten Urdaibaiko Guggenheimeko proiektua, Kontxako Badia, Petronor eta Mutrikuko portua izan dira "sarituak".

Ozeanoak inoiz baino beroago ditugula, egoera ezezagunetara eraman gaitzake El Niño fenomenoak

2023-05-26

Ozeano globalaren tenperaturak erregistraturiko markarik handiena jo du joan den hilabetean. Aurreko urteekin alderatuz, ezohiko bilakaera nabari da, Ozeano Barean El Niño fenomenoaren baldintzak jartzen ari diren honetan. Adituen arabera, 2024an muturreko tenperaturak ugaritu daitezke, klima beroketa 1,5 graduko mugara helduz. El Niñoren eta beroketa globalaren eraginak gogorrak izan daitezke hainbat herrialderentzat.

Ozeano Bareko plastiko-uhartean, komunitate berri bat sortu dute kostako ornogabeek

2023-04-19

Ozeano Bareko mendebaldeko kostako itsas ornogabeek komunitate bat sortu dute Ipar Pazifikoko ekialdeko zurrunbilo subtropikaleko hondakin plastikoetan. Hondakin-multzo hori Ozeano Bareko plastiko-uhartearen izenez ere ezagutzen da, eta itsas zabalean dago. Ikertzaileek, baina, frogatu dute kostako itsas ornogabeen bizileku bihurtu dela, eta ugaldu ere egiten direla leku hartan. Komunitate neopelagikoa deitu diote, eta Nature Ecology & Evolution aldizkarian eman dute horren berri.

Antartikaren urtzeak ozeano-korronteak arriskuan jarriko ditu 2050erako

2023-04-04

Antartikako izotzaren urtze azkarrak aurrera jarraitzen du, eta horrek ondorio larriak izan ditzake hainbat alorretan, besteak beste ozeanoetako ur sakoneko korronteak izugarri moteltzean. Horrek ondorio larriak eragingo lituzke ekosistemetan eta kliman, Nature aldizkariak martxoaren amaieran argitaratutako ikerketa baten arabera.

Itsasoan 170 bilioi plastiko zati dabil igeri, eta kopurua esponentzialki ari gara handitzen

2023-03-10

Azken 40 urtetako datuekin egindako ikerketa erraldoi baten arabera, "alferrikakoa" litzateke zikindutakoa garbitzea, plastikoen produkzioak oraingo erritmoan jarraitzen badu.

Urdina

2023-03-03

Arrantza industrialak, habitatak suntsitzeak, espezieak galtzeak eta kutsadurak arriskuan jarri dituzte ozeanoak. Itsasoaren izaera bera aldatzen ari da ezinbestean. Dokumentala bidaia probokatzailea da ozeanoen erresumara, itsas mundua amildegian dagoen une kritikoaren lekuko.

Urtea: 2017
Zuzendaria eta gidoilaria: Karina Holden

EiTBk zabaldu du lana.

Argazkia: Alex Hofford

Nunca máis?

2022-11-29

Pasaiako badiako uretako hondakinik gehienak mikroplastikoak dira

2022-09-26

Ekologiarekiko sentsibilizazio eta heziketa lanak egiten dituen Mater ontziak Seabin Pasaia bidoia jarri zuen duela bi urte Pasaiako badian, ur gainazala iragazteko eta bertatik hondakinak biltzeko. Bataz beste egunean 1,45 kilo jaso ditu, orain artean 300 kilo guztira. Baina euskal kostaldean bakarra den zakarrontzi honen helburua laginketa da: 180.000 hondakin baino gehiago aztertu ditu banan bana. Ba al dakizu zein diren gure uretan nagusi diren hondakinak? Eta eguneroko bizitzako zein axolagabekeriak bukatzen duen itsasoan, eta hortik kate trofikoan?

Donostiako su artifizialen atzealdea: hondakinak itsasora

2022-08-31

"ItsaSOS" aldarrikatzen duen udalaren hirian, familia batek kritikatu du Kontxako hondartzan su artifizialen hondakin andana topatu dutela itsasertzean, Donostiako Aste Nagusian.

Ostreopsis mikroalga toxikoaren kontzentrazio altua aurkitu dute hainbat hondartzatan

2022-07-12

Ostreopsis mikroalga ez da berria euskal kostaldean, eta normalean larria ere ez da gizakion osasunean izan dezakeen eragina, baina hainbat hondartzatan aurkituriko mikroalga hauen kontzentrazio altuaz ohartarazi du Euskal Elkargoak.

“Urdaibaiko ur azpian altxor natural ugari dago”

2022-06-08

Bizitzaren zati handi bat ur azpian murgilduta ematen du Roge Hinojosak (Amurrio, 1984). Urpekaritzan aditua denak txikitatik izan du itsasoarekin lotura berezia. Lehenik snorkela eta apnea etorri ziren, ondoren urpekaritza; eta behin hura probatuta, ezin haren atzaparretatik ihes egin. Euskal Herriko zein nazioarteko itsasoetan ibilia, egunerokotasunaren zurrunbilotik aldentzen da neopreno barruan.

Deba eta Zumaia arteko flyscha garbitzeko deia egin du Geoparkeak

2022-05-26

Labarretan pilatutako plastiko eta hondakinak bildu eta flyscha garbitzeko goiz pasa egingo du Mutriku, Deba eta Zumaiako euskal kostaldean dagoen Geoparkeak igande honetan. Ekintza hori, Europako Geoparkeen Astearen barruan programaturiko egitarauaren baitan antolatu dute.

Itsaso guztiak

2022-03-23

Predrag Matvejevic idazleak dio katalan bat ezagutu zuela Alexandrian, lanbidez erlojugilea, zeinak helburu zuen suntsitutako liburutegiaren katalogoa berregitea, Antzinaroko handiena, eskuragarri dauden datuak urriak izan arren. Kexu zen katalana bere ama hizkuntza galtzen ari zelako, eta galera hori nolabait konpentsatzeko beharra sentitzen zuen: “hegoaldeko eszentrikoak iparraldeko eszentrikoengandik diferenteak dira. Arrazoia ez da soilik klima desberdintasuna. Mediterraneoan,... [+]

Zorioneko daude azken baleak: baliteke guk bizia barkatzea, milaka zuhaitzek baino CO2 gehiago biltzen dutelako

2022-03-10

Islandiak jakinarazi berri du 2024tik goiti ez duela gehiago balearik ehizatuko. Luzaz horien sarraskia salatzeko piztutako protestengatik ez bezala, orain islandiarrek amore eman bide dute baleak bizirik ikustera uharteraino hurbiltzen diren turisten diruagatik. Baina, gainera, Nazioarteko Diru Funtsa ohartu da baleak bizirik atxikitzea negozio ere izan daitekeela, beren gorotzekin itsasoko bizidunak elikatuz CO2-a finkatzen oso onak direlako.

Zorioneko daude azken baleak: baliteke guk bizia barkatzea cO2 gehiago biltzen dutelako milaka zuhaitzek baino

2022-03-06

Islandiak jakinarazi berri du 2024tik ez duela gehiago balearik ehizatuko. Luzaz horien sarraskia salatzeko piztutako protestengatik ez bezala, orain islandiarrek amore eman bide dute baleak bizirik ikustera uharteraino hurbiltzen diren turisten diruagatik. Baina, gainera, Nazioarteko Diru Funtsa ohartu da baleak bizirik atxikitzea negozio ere izan daitekeela, beren gorotzekin itsasoko bizidunak elikatuz CO2a finkatzen oso onak direlako.

'Endeavour' aurkitu dute ala ez?

2022-02-23

Berriki Australiako Itsas Museo Nazionalak (ANMM) jakinarazi du James Cook esploratzaileak Australia eta Zeelanda Berrira lehenengoz iristeko erabilitako itsasontzia aurkitu dutela.

"Argentinar armadak erreskatatu ninduen"

2022-02-16

Josu G. Tolosa, pasaitarra, Euskal Itxas-Elkarteko kidea. Eskarmentu handiko merkataritza-ontzidiko ofiziala, ur handitako patroia, arrantza-kapitaina. "Marinel osoa", bere hitzetan. Kariben izana da, Brasilgo kostalde osoa egin du iparraldetik hegoaldera, atun-arrantzan ibilia... eta aurten Antartikara bidaiatu du, Eric kapitain frantsesaren belaontzian, biak bakarrik, zonaldea aztertzeko. Haien arteko elkarbizitza ordea gaiztotu egin da egunen joan-etorriarekin, txinparta batek borroka piztu eta espedizioa lehertzeraino. Txilen dago orain, Puerto Williamsen. Handik kontatu dizkigu Txile eta Argentinako armadak eurak ere protagonista dituen bidaia ero honetan bizitakoak.

Seychelle inguruetako atunak ahitzen ari da Europako arrantza industria eta euskaldunok tartean gaude

2022-01-19

Indiako ozeanoko atun hegats-horia desagertzeko bidean dago eta ez inguruko –Seychelleak, Somalia, Kenya...– arrantzaleen kulpaz, baizik eta Europar Batasunako itsasontzi-faktoriek suntsituta. Atun ontziratua hainbeste maite duten europarrak, beren ingurukoak kontsumitu ostean ur horietakoak ari dira ahitzen. Euskal herritarrek jakin beharko lukete horren berri, hemengo arrantza industria ere badagoelako artean.

Euskal portuetan “sarraskian” ari diren arrasteontzien presentziaz ohartarazi du Eguzkik

2021-08-11

Espainiako Estatuko uretan sare pelagikoen erabilera debekatua dagoen arren arrantza mota hori egiten duten ontziak lanean ari direla eta urtez urte gehiago direla salatu du antolakunde ekologistak. Iragan astean, Ondarroako portuan mota horretako hamabi itsasontzi identifikatu zituen.

"Mila arazo ditu itsasoak, baina denen oinarria bera da: gu asko garela"

2021-08-01

Ionan Marigomez Allende (Erandio, 1961) biologoa da lanbidez eta bokazioz. Bera izan zen EHUren Plentziako Itsas Estazioaren sustatzaile nagusia, eta bera da bertako zuzendaria 2013an sortu zenetik. Bulegoan hartu gaitu, atzealdean Gorlizko badia ageri dela, eta hantxe jardun dugu, luze, planeta hau estaltzen duten itsasoen gaitzez eta konponbideez. Marigomez baikorra baita: konponbideak egon badaude.

Ekologistak Martxanek Bandera Beltzak oparitu dizkie euskal kostaldeko lau proiektu suntsitzaileri

2021-06-29

Ekologistak Martxan elkarteak (Espainian Ecologistas en Acción) 2021eko edizioko Bandera Beltzak izendatu ditu, Espainiako estatuan kostaldeari kalterik gehien eragiten dieten proiektuei. Euskal itsas hegiari dagokionez, Bizkaian bandera bana oparitu die Petronorri kutsaduragatik eta Bilboko superportuari bere anpliazioagatik, eta beste bana Gipuzkoan Zumaian Urola ibaia dragatzeari eta Irungo udalari Txingudiko hiritartze planagatik.

Txikiegiak agian

2021-05-11

PODCAST #62 | Itsasoa akituta dago baina biziberritu nahi du Andaluziako Conil de la Fronteran

2021-05-11

Andaluzian Conil de la Fronterako kostaldearen 65.000 hektarea uretan arrantza mugatu nahian ari dira arrantzaleak eta ekologistak, arrainik eta urpeko landarerik gabe geratzen ari den itsasoa berpizteko baina kontra dauzkate aisialdiko arrantzan aritzen diren yate eta ontzi txikien jabeak. Plana aurrera aterako balitz, Conilen errepika daiteke Ingalaterrako Lyme Bayen erakutsitakoa: ahitzeraino hustutako itsasoak aukera txiki bat aski duela bere bizi nahia erakusteko.

Fukushimako ur kutsatua itsasora botatzea onartu du Japoniako Gobernuak

2021-04-13

Apirilaren 13an Japoniako Gobernuak erabaki du Itsaso Barera isuriko duela 2011n Fukushiman istripua izan zuen zentral nuklearrean pilatutako ur erradiaktiboa. Bi urte iraungo du operazio honek. Egun kutsatuak diren eta itsasora isuriko diren 1,25 milioi tona ur hauek nuklearraren erreaktoreak hozteko erabilitakoa da, baita lurpeko putzuetakoa eta euria ere.

Guk sortutako plastikoak itsasoko fauna hiltzen du

2021-01-22

Mediterraneoko eta Ozeano Bareko Itsas faunak dira munduan plastiko gehien irensten dutenak, Andaluziako unibertsitate batek egin duen ikerketaren arabera.

Azaroak 15, itsasoak utzia

2020-12-04

Sei gazte hil ziren 1960ko azaroaren 15ean Zumaiako barran, olatu handi batek eramanda. Istripuaren nondik norakoak, gertaera hark Zumaiako memorian utzitako oihartzuna eta orduko herriaz hitz egiten du Azaroak 15, itsasoak utzia dokumentalak.

Iñaki Agirrezabalaga zumaiarrak egindako dokumental hau azaroaren 15ean erakutsi zuten lehen aldiz, istripuaren 60. urteurrenean.

Baleikek sareratu du dokumentala.

Euskal balea uste baino arinago ari da desagertzen: 356 buru baizik ez dira geratzen itsasoan

2020-11-05

Alarma deia jo du North Atlantic Right Whale Consortium elkarteak, euskal balea edo sardako balearen (Eubalaena glacialis) azken aleen biziraupena zaintzen duen elkarteak: aurreko kalkuluetan esaten bazen oraindik klase horretako 400 animalia geratzen zirela bizirik, azken kontaketak horien kopurua 356era jaitsi du. Desagertzear dagoen zetazeo horixe da Erdi Aroa arte Euskal Herriko kostaldean erruz agertzen zen balea.

Itsas-garraio araugabearen emaitzak dira Rhosus zein Wakashio-k eragin istripuak

2020-10-19

Itsas-garraiorako ontziek aurtengo udan eragindako istripuak izan ditugu hizpide aste honetan: Wakashio ontzia Maurizio irlan eta Rhosus Beiruten. Gainera, ez dira istripu bakarrak eta ez dira azkenak izango itsas-garraioak "araugabeturik" jarraitzen duen artean. Europan agian arriskutik kanpo gaude, europar legedia zorroztuz joan delako. Baina legedi hau saihestuz, Hego hemisferioan dabiltza“zakorrontzi” izendaturiko ontziak.

Fukushiman kutsatutako milioi bat tona ur itsasora botako du Japoniako Gobernuak

2020-10-16

Japoniako Gobernuak Fukushima Daiichi zentral nuklearretik milioi bat tona ur kutsatu askatzea erabaki duela jakitera eman dute. 2011n istripua gertatu zenetik kutsatutako ura biltegietan jasotzen aritu dira eta arazo larri bilakatu da.

Arnasaldi bat munduan barrena

2020-10-02

One Breath Around the World film laburrean, Guillaume Néry urpekaritza libreko txapeldun frantziarrak urpeko bidaia batera eramango dituzte ikusleak mundu osoan barrena. Mauriziotik Mexiko eta Japoniaraino eta tarteko geltoki askotan filmatuz, gehienok ikusi ez ditugun lekuetako irudi hipnotizatzaileak.

Urola Kosta itsasertzetik

2020-09-25

Gipuzkoako Zumaiatik Oriorako itsasertzea grabatu dute dronez; Zumaiako harraldeetatik hasi eta Euskal Herriko azken balea arrantzatu zuten Orioko barraraino, tokian tokiko historiako pasarteekin tartekatuz.

Maskara kirurgikoek 400 urte behar dituzte naturan deskonposatzeko

2020-07-13

Eskularru biodegradagarriek, berriz, 30 urte behar dituzte kasurik onenean. Halaxe jakinarazi du Nafarroako Gobernuak Nafarroako Hondakinen Kontsortzioaren bidez sustatu duen Ibaiko beste arrainak erakusketaren harira. Gisa horretara, herritarrak Covid-19arekin kutsatzea saihesteko babes-ekipo ohikoenak desegiteko moduaz herritarrak sentsibilizatu nahi ditu.

Lapurdiko hondartzak, zabalik

2020-05-16

Arratsaldeko zazpiak arte egongo dira oraingoz zabalik Lapurdiko hondartzak. Bainua hartu, oinez ibili,eta surfa eta korrika egin ahal izango da, baina ezingo da hondarrean geldirik egon, ezta hamar lagunetik gora bildu ere.

Donibane Lohizuneko estoldetan oharra: "Hemen itsasoa hasten da"

2020-02-03

Donibane Lohizuneko Herriko Etxeak hogei informazio plaka jarri ditu estoldetan, herritarrak uraren kalitateaz sentsibilizatzeko.

Kosta lerroa, beti egon da hor?

2020-01-23

Aranzadik otsailaren 4tik 6ra Donostian antolaturiko arkeologia jardunaldietan, historiaurreko aldaketa klimatikoak aztertuko dituzte. Azken urteetako teknologiaren garapenari esker jakin dezakegu, esaterako, euskal kostaldea noraino barneratzen zen itsasorantz Kuaternarioan eta nola egin duen atzera ordutik hona. Antzinako paisaia nola zen jakiteak lagunduko digu, agian, etorkizunekoa nolakoa izango den iragartzen.

Itsasoari hartua, itsasoak eramateko zain

2020-01-08

Climate Central erakundeak argitaratutako CoastalDEM® Coastal Risk Screening Tool aplikazioak hautsak harrotu ditu azken hilabeteetan, klimaren aldaketak epe laburrean munduko hainbat kostaldetan eragingo lituzkeen ondorio larrien harira. Euskal Herrian ere kezkaz hartu da argitalpen hori, gizartearen parte handi bat itsasbazterrean bizi baita. Jon Maia parafraseatuz, “laster erabakiko dute noiz igo eta jaitsi behar den marea”.

Neolitoko uharte artifizialak

2019-09-04

Hebrida uharteak (Eskozia), duela 5.600 urte. Loch Arnish, Loch Bhorgastail, Loch Langabhat eta beste hainbat aintziretan, gizakiek irlatxo artifizialak eraiki zituzten, ahalegin izugarria eginez. Loch Bhorgastaileko uharte artifizialera iristeko harbide bat ere egin zuten.

Bisiguak, saguzarrak eta hirustak karta-joko bihurtuta

2018-11-28

Lehoiak, gameluak, kakatuak eta marrazoak protagonista dituzten karta-jokoen ordez, azkonarra, muskerra, kilkerra, izokina... ageri diren kartekin jolastu ahal izango bagenu? Sabana eta oihan tropikaletako izakien ordez gure inguruko padura, ibai eta parkeetako animalia eta landareak bagenitu kartetan? Pentsatu eta egin: jolastuz, bertako espezieak eta ekosistemak barneratzeko aukera ederra dira Hondarribian atera dituzten kartak.

Plastikoak jan gaitu

2018-06-14

Mundua “bide huts eta taberna huts” bukatzeak –akabo soro eta baratzeak– beldurtzen zituen guraso zaharrek ez zekiten plastikoaren berri. Lurreko zabortegiak aseta, arrainez hustutako itxasoak ito ostean orain gizakioi erraietara airetik eta janarietatik barneratzen zaigu beste Txernobyl egunerokoa.

Botila batean gordetako mezurik zaharrena

2018-03-15

Australiako hego mendebaldeko kostaldean barruan mezu bat zeukan botila aurkitu zuen Tonya Illmanek joan den urtarrilaren 21ean, hondartzan paseatzen ari zela.

Balea-arrantza basamortuan

2018-02-28

Atacamako basamortuan, zehazki El Medano sakanean, labar-pinturak aurkitu zituzten XX. mende hasieran. Luzaroan aurkikuntza oharkabean pasa zen, baina mendea geroago margolan gehiago aurkitu zituzten: 328 irudi, 74 paneletan banatuta.

Itsasoan animaliak adina plastiko

2017-05-23

Gure ozeanoak kutsatzen dituzten hondakin plastikoen gaia orrialde dezente ari da hartzen azkenaldian komunikabideetan. Nazio Batuen Erakundeak berak neurriak hartuko dituela adierazi du, 2020. urterako mikroplastikoak eta erabilpen bakarreko plastikoak ezabatu nahi ditu eta. Zenbaterainoko kaltea eragiten dugu hondakinokin, ordea?

Leviatan

2016-10-21

Leviatana, munstro bibliko ikaragarria, kasu honetan 21. mendeko arrantza industriala da. Eta ez bereziki industrialki handia delako, untzi nahiko txiki batean baitago grabatua dokumental bitxi hau: eszenario txiki hori nahikoa da gizakiaren teknikaren indar suntsitzailea agerian uzteko. Alderdi estetikotik organikoa, biologikoa da filma, munstroaren erraietatik grabatua dagoela ematen du.

Zuzendari eta gidoilariak: Lucien Castaing-Taylor eta Verena Paravel
Urtea: 2012
Euskarazko... [+]

"Kanpoko superportuak Jaizkibel eremu naturalaren heriotza ekarriko zuen"

2015-09-17

Lanbidea eta zaletasuna batu ditu Xabier Mina iruindarrak. Itsaspean hartutako argazki eta bideo ikusgarriak bere klaseetan erabili eta Interneten zabaltzen ditu bioaniztasuna.com webgunearen bidez.

Itsasaldia Zarautzen (2014)

2014-03-05

2014ko martxoaren hasierako denboralearen irudiak Zarautzen. Imanol Sorazuren lana