Hondamendiak https://www.argia.eus eu ARGIA Hondamendiak kanaleko albisteak Mon, 07 Sep 2026 20:49:46 +0200 Mon, 07 Sep 2026 20:49:46 +0200 Hondamendiak https://www.argia.eus/template/images/argia-gardena.png https://www.argia.eus <![CDATA[Tsunamiak eraman eta lohiak lurperatu dituen planak]]> https://www.argia.eus/albistea/tsunamiak-eraman-eta-lohiak-lurperatu-dituen-planak 2026-09-01 https://www.argia.eus/albistea/tsunamiak-eraman-eta-lohiak-lurperatu-dituen-planak Abuztuaren 26an Nepal iparraldeko goi-mendiko glaziar bat hautsi eta –ur, izotz, harri, lur– maldan behera milaka metro amildu ondoren beheko ibai-ibilgu estuan 50 metro baino gehiagoko altuera zuen tsunamia eratu zenean, ordu gutxiren buruan Trishuli ibaiaren arroan jazo zen hondamendiari aurrekari konparagarri gutxi aurkituko dizkiogu.

]]> <![CDATA[Luizia Nepalen eta Tibeten: Gutxienez 350 pertsona hil dira eta 1.300 desagertu baino gehiago daude]]> https://www.argia.eus/albistea/uholdea-nepalen-eta-tibeten-gutxienez-180-pertsona-hil-dira-eta-1400-desagertu-daude 2026-08-27 https://www.argia.eus/albistea/uholdea-nepalen-eta-tibeten-gutxienez-180-pertsona-hil-dira-eta-1400-desagertu-daude Asteazken goizaldean jazo da hondamendia, Euskal Herrian arratsaldea zenean. Luiziak suntsitu egin ditu mugako zenbait eskualde. Lokatzarengatik eta hondakinengatik zailtasunak dituzte erreskate lanak egiteko. Desagertuetatik asko atzerritarrak dira. 

]]> <![CDATA[Hondakinen %28 erretiratuta, Venezuelak baieztatu du 6.509 pertsona hil direla lurrikaren ondorioz]]> https://www.argia.eus/albistea/hondakinen-28-erretiratuta-venezuelak-baieztatu-du-6509-pertsona-hil-direla-lurrikaren-ondorioz 2026-08-25 https://www.argia.eus/albistea/hondakinen-28-erretiratuta-venezuelak-baieztatu-du-6509-pertsona-hil-direla-lurrikaren-ondorioz Desagertuen datu zehatzik ez dagoen arren, 1.579 lagun izan daitezkeela uste da. Gobernua pixkanaka jendeari etxeak ematen, eta zerbitzu publikoak hobetzen ari den arren, nazioarteko laguntzak beheiti egin du, eta Munduko Bankuak ohartarazi du berreraikitze geldo batek datorren hamarkadan Venezuelako susperraldi ekonomikoa geldiaraziko lukeela.

]]> <![CDATA[Lurrikara Kolonbian: gutxienez 265 pertsona hil dira eta 496 desagertu daude]]> https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-kolonbian-gutxienez-132-pertsona-hil-dira-eta-500-zauritu-baino-gehiago-daude 2026-08-13 https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-kolonbian-gutxienez-132-pertsona-hil-dira-eta-500-zauritu-baino-gehiago-daude Kolonbiako astelehen goizaldean jazo da. Herrialdeko mendebaldean izan da ezbeharra, Pereira eta Cali hiriak dira kaltetuenak. De la Espriella presidenteak larrialdi egoera ezarri du eta jakinarazi du laguntza humanitarioko nazioarteko lehen hegazkinak bidean daudela. Oposizioak kritikatu egin du presidentearen gobernua, nazioartetik eskainitako laguntzaren artean, AEBetako, El Salvadorreko eta Israelgo laguntza humanitarioa onartu duelako.

]]> <![CDATA[Venezuelan egoera muturrera iristen ari dela ohartarazi du NBEk]]> https://www.argia.eus/albistea/ome-k-eta-acnur-ek-ohartarazi-dute-venezuelan-egoera-muturrera-iristen-ari-dela 2026-07-01 https://www.argia.eus/albistea/ome-k-eta-acnur-ek-ohartarazi-dute-venezuelan-egoera-muturrera-iristen-ari-dela Lurrikaren ondoren, janari eta baliabide eskasia dago, osasun zerbitzuak eta ospitaleak gainezka daude eta milaka hiritar lekualdatu behar izan dira eta asko kalean geratu dira. Nazioarteko erakundeek azaldu dute egoerak gaixotasunen izurritea ahalbidetzen duela, hala nola malariarena eta elgorriarena.

]]> <![CDATA[Erlojupean ari dira lanean Venezuelan; gutxienez 1.450 hildako eta 3.150 zauritu daude]]> https://www.argia.eus/albistea/erlojupean-ari-dira-lanean-venezuelan-gutxienez-1450-hildako-eta-3150-zauritu-daude 2026-06-29 https://www.argia.eus/albistea/erlojupean-ari-dira-lanean-venezuelan-gutxienez-1450-hildako-eta-3150-zauritu-daude Suntsituta dago Venezuela; 774 eraikin kolapsatuta daude eta 12.721 familia kaltetuta geratu dira. Hildakoen artean bi euskaldun daude eta hirugarren bat desagertuta dago oraindik. Herrialdeko zein nazioarteko erreskate taldeak lanean ari dira, baina herritar asko etsituta eta suminduta agertu dira. "Salduta" utzi dituztela salatu dute.

]]> <![CDATA[Gutxienez 980 dira Venezuelan lurrikaren ondorioz hildakoak]]> https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-venezuelan-gutxienez-32-hildako-eta-700-zauritu 2026-06-25 https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-venezuelan-gutxienez-32-hildako-eta-700-zauritu 7,2 eta 7,5 graduko bi lurrikara gertatu dira asteazken arratsaldean Venezuelan. Erreskate lanetan ari dira, baina ziurtatu dute askoz ere zauritu eta hildako gehiago egongo direla. La Guaira estatua da kaltetuena, eta oraindik ez dago bertako biktimen daturik. Delcy Rodríguez presidenteak larrialdi egoera ezarri du herrialdean. Hildakoen artean jatorri euskalduneko pertsona bat dago, Alazne Solabarrieta, Bigarren Errepublika garaian Venezuelara ihes egin zuen Ondarroako alkatearen biloba. Ostiral ilunabarreko datu ofizialen arabera, 980 dira hildakoak eta 3.360 zaurituak.

]]> <![CDATA[4 graduko lurrikara izan da Araban, inoizko handiena]]> https://www.argia.eus/albistea/4-graduko-lurrikara-izan-da-araban-eaeko-inoizko-handiena 2025-12-09 https://www.argia.eus/albistea/4-graduko-lurrikara-izan-da-araban-eaeko-inoizko-handiena Igandetik astelehenerako gauean 4 graduko lurrikara izan da Araban, erregistroak daudenetik lurralde horretan atzeman den handiena. Epizentroa Iruña Okan izan du, eta lurraldearen gehiengoan nabaritu da. Ez da kalte pertsonal edo materialik izan. Japonian ere izan da lurrikara, 7,6 gradukoa, eta ondorioz, hainbat zauritu izan dira eta tsunami arriskuagatik 23.000 lagun inguru ebakuatu dituzte.

]]> <![CDATA[Uholdeen kontroleko proiektu fantasmak eta Filipinetako elitea]]> https://www.argia.eus/albistea/uholdeen-kontroleko-proiektu-fantasmak-eta-filipinetako-elitea 2025-12-02 https://www.argia.eus/albistea/uholdeen-kontroleko-proiektu-fantasmak-eta-filipinetako-elitea Aspaldian antzekorik ez zuten ur-estutasunak jasaten ari dira Asia hegoaldeko hainbat herrialdetan: batzuetan egundoko sikateak direnean, berealdiko euriteak nozitu behar izan dituzte besteetan, ezohiko heriotza-kopuruak eta kalte ekonomiko eta sozial kalkulaezinak metatuz.

]]> <![CDATA[Valentziako presidente Mazonek dimisioa eman du, mobilizazioen eraginez]]> https://www.argia.eus/albistea/valentziako-presidente-mazonek-dimisioa-eman-du-mobilizazioen-eraginez 2025-11-03 https://www.argia.eus/albistea/valentziako-presidente-mazonek-dimisioa-eman-du-mobilizazioen-eraginez Urriaren 29an bete zen urtea Valentziako erkidegoa uholdeek hartu zutenetik, eta 229 pertsona hil zirenetik. Kudeaketa txarra egin zuen erkidegoko presidenteak, bai egunean bertan eta bai gero, eta gezurretan ibili da orain arte, baita biktimen senitartekoei ihes egiten ere. Presioa nabarmen areagotu da azken astean, biktimen elkartekoen lanari esker hein handi batean, eta, azkenean, dimisioa eman du Mazónek. Ez ditu hauteskundeak deitu: eskuin muturrarekin negoziatu beharko du Valentziako PPk. 

]]> <![CDATA[Ezeztatu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2937/ezeztatu 2025-10-29 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2937/ezeztatu Eskuin mutur nazionalista espainiarra eta bere mariatxi popularrak “ezeztapenaren kulturaz” mintzo dira. Ezin dela ezer esan diote hedabide hegemonikoen jabetzan ia erabateko nagusitasuna dutenek. Baina bien bitartean, Herrialde Katalanetan azken hamarkadetan izan den tragediaren kudeaketa negargarri eta txuskeroagatik arduradunik ez da “ezeztatu”. PPk eta Voxek ezeztatzen duten bakarra da klima aldaketa. Halakorik ez da, 2024ko urriaren 29an hil ziren 229 lagunak... [+]

]]> <![CDATA[Valentzian kontzesionarioak distiratsu, auzoko eskolak oraindik lokatzetan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2936/valentzian-kontzesionarioak-distiratsu-auzoko-eskolak-oraindik-lokatzetan 2025-10-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2936/valentzian-kontzesionarioak-distiratsu-auzoko-eskolak-oraindik-lokatzetan Urtea pasa da Valentzian denborale batek inguruak txikitu eta berrehun hildakotik gora utzi zituenetik. Baina urtebete ondoren, kalte larriak jasan zituzten herrietako auzo txiroetan jarraitzen dute berdinetan. Aldiz, merkatalguneak aspaldi ireki zituzten eta enpresa handiei diru-uholdea iritsi zaie. Deitu krisi ekonomiko, deitu Covid, deitu dana, hondamendien ondorena ere klase kontua baita.

]]> <![CDATA[Lurrikara Afganistanen: gutxienez 1.400 hildako eta herritar andana hondakin artean harrapatuta]]> https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-afganistanen-gutxienez-800-hildako-eta-herritar-andana-hondakin-artean-harrapatuta 2025-09-02 https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-afganistanen-gutxienez-800-hildako-eta-herritar-andana-hondakin-artean-harrapatuta 6,0 graduko lurrikara bat eta hainbat erreplika izan dira igandetik astelehenerako gauean. Kalte oso larriak eragin ditu herrialdearen ekialdean. Ehunka etxe suntsitu ditu dardarak.

]]> <![CDATA[Bizkaia eta Gipuzkoako hainbat hondartza desagertzeko arriskuan daude]]> https://www.argia.eus/albistea/bizkaia-eta-arabako-hainbat-hondartza-desagertzeko-arriskuan 2025-07-18 https://www.argia.eus/albistea/bizkaia-eta-arabako-hainbat-hondartza-desagertzeko-arriskuan Gaztetape (Getaria) eta Muriola (Barrika) hondartzak 2050. urterako desager daitezke Greenpeaceren txostenaren arabera. Itzurun (Zumaia), Karraspio (Mendexa), Isuntza (Lekeitio) eta Azkorri (Getxo) hondartzek hedaduraren erdia gal dezakete.

]]> <![CDATA[Myanmar: lurrikarak ekar ote dezake gerraren amaiera?]]> https://www.argia.eus/albistea/myanmar-lurrikarak-ekar-ote-dezake-gerraren-amaiera 2025-04-01 https://www.argia.eus/albistea/myanmar-lurrikarak-ekar-ote-dezake-gerraren-amaiera Triskantzaren balantze humano eta ekonomiko ilunaren esperoan, galdera berehala bururatzen zaigu urrutiko begirale baino asko gehiago ezin izan garenoi: zer gertatuko da orain gerra zibil horretan? Nolako eragina izango du lurrikararen suntsiketak? “Nargis efektu” bat espero ote daiteke?

]]> <![CDATA[Zaldibarko hondamenditik bost urtera, erantzukizunak argitu gabe eta zabortegien kontrola ezbaian]]> https://www.argia.eus/albistea/zaldibarko-hondamenditik-bost-urtera-erantzukizunak-argitu-gabe-eta-zabortegien-kontrola-ezbaian 2025-02-06 https://www.argia.eus/albistea/zaldibarko-hondamenditik-bost-urtera-erantzukizunak-argitu-gabe-eta-zabortegien-kontrola-ezbaian Bost urte bete dira Zaldibarren 800.000 tona zabor maldan behera amildu eta Joaquín Beltrán eta Alberto Sololuze langileak aurretik eraman zituenetik. Ikerketa judiziala amaitu gabe dago oraindik, Verter Recycling enpresak ez du ezer ordaindu zigilatze lanengatik, eta zabortegien gaineko kontrolak ezbaian jarraitzen du: Jaurlaritzak hiru urtetan 147 inspekzio egin ditu zabortegietan, eta soilik zazpi isun-espediente zabaldu ditu.

]]> <![CDATA[Erantzukizunak eskatuko dituzte Zaldibarko tragediaren bosgarren urteurrenean]]> https://www.argia.eus/albistea/erantzukizunak-eskatu-dituzte-zaldibarko-tragediaren-bosgarren-urteurrenean 2025-01-30 https://www.argia.eus/albistea/erantzukizunak-eskatu-dituzte-zaldibarko-tragediaren-bosgarren-urteurrenean Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze gogoratzeko eta hondamendiaren erantzukizunak eskatzeko elkarretaratzea egingo dute igandean Zaldibarko Eitzaga auzoan. Luizia “enpresarien diru goseak” eragin zuela, eta Eusko Jaurlaritzak “ardura txikiena ere ez duela hartu” salatu dute Zaldibar Argitutik.

]]> <![CDATA[ Apurketaren mamua beti hor]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2902/esa-ko-urtegiaren-handitzea 2025-01-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2902/esa-ko-urtegiaren-handitzea Valentziako tanta hotzaren ondoren hondamendiaren itzala beste leku batzuetara ere hedatu da: zer gertatuko litzateke horrelako denborale erraldoi batek Esako urtegi handitua kolpatuko balu? Eutsiko ote lioke presak? Urak gainezka egingo ote luke? Galderak hor daude eta beldurrak ere bai, ez bailitzateke munduan lehertutako lehen presa izango.

]]> <![CDATA[Los Angeles hirigintza estentsiboaren zepoan: ehundaka etxe kiskali dituzte suteek]]> https://www.argia.eus/albistea/los-angeles-hirigintza-estentsiboaren-zepoan-ehundaka-etxe-kiskali-dituzte-suteek 2025-01-09 https://www.argia.eus/albistea/los-angeles-hirigintza-estentsiboaren-zepoan-ehundaka-etxe-kiskali-dituzte-suteek AEBko eta munduko hiri handienetakoa den Los Angeles sute ikaragarriek harrapatu dute eta jadanik 150.000 lagun lekuz aldatu behar izan dituzte agintariek. Alkateak larrialdi egoera ezarri du, garrek ehundaka etxe kiskali dituzte hainbat auzotan, eta haizete gogorrek ez dute meniarik eman oraingoz. Mendiei kilometro askotako hedadura lapurtzen joan den hirigintza jasangaitz bat ere badago horren guztiaren atzean.

]]> <![CDATA[Petrolio-ontzi hondoratu batek 4.300 tona isuri ditu Itsaso Beltzean, eta beste bat noraezean dabil]]> https://www.argia.eus/albistea/petrolio-ontzi-bat-hondoratu-da-itsaso-beltzean-4300-tona-isuri-ditu-eta-beste-bat-noraezean-dabil 2024-12-16 https://www.argia.eus/albistea/petrolio-ontzi-bat-hondoratu-da-itsaso-beltzean-4300-tona-isuri-ditu-eta-beste-bat-noraezean-dabil Ekaitz-erauntsia emana zegoen eta "hondamendia jazo da", Errusiako Gobernuak jakinarazi duenez. Ukrainak arduragabekeria egotzi dio.

]]> <![CDATA[Etekin egarriak itotzen duenean]]> https://www.argia.eus/albistea/etekin-egarriak-itotzen-duenean 2024-11-22 https://www.argia.eus/albistea/etekin-egarriak-itotzen-duenean Tanta hotzak Valentzian eragindako hondamendiak irudi lazgarriak utzi dizkigu; batetik, izan dituen berehalako ondorioengatik, eta, bestetik, nolako etorkizuna datorkigun aurreratu digulako: halako fenomeno klimatiko muturrekoak gero eta ugariagoak eta larriagoak izango direla, alegia. Horrek ezinbestean behartzen gaitu haren efektuari buruz gogoeta egitera eta gure babesa eta biziraupena ziurtatuko duten bitarteko konkretuak antolatzera.

Izan ere, Valentzian, zaharrak berri. Duela gutxi... [+]

]]> <![CDATA[Datuak lurraldera]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2894/lurraldea-eta-arkitektura 2024-11-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2894/lurraldea-eta-arkitektura Azken asteotan, arkitekturan dihardugunontzat ez da posible izan Valentziako klima gertaera gure lan hizketaldira ez ekartzea. Uraren ibilbidea eraikinen estalkietan, estolderietan, plazetan eta parkeetan pentsatu eta diseinatu behar ditugulako. Ongi dakigu giza eskalako ur txiki hauek bailarako uraren ibilbide handiaren fenomenoarekin bat etorri ezean gutxi lortuko dugula, biak aintzat hartzea ezinbestekoa baita. "Azkenean kasu egingo ote digute!" esan du lankide batek. Baina... [+]

]]> <![CDATA[Valentziakotik ikasi behar duguna: eman arnasa lurrari]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2893/valentziakotik-ikasi-behar-duguna-eman-arnasa-lurrari 2024-11-13 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2893/valentziakotik-ikasi-behar-duguna-eman-arnasa-lurrari Mediterraneoan tanta hotz batek eragindako triskantzak erakutsi digu gizakiak noraino sartu dezakeen hanka. Klima larrialdia sortzeaz gain, bere kalte humanoak eta ekonomikoak anplifikatu ditugu. Copernicusen datuen arabera, 400 kilometro koadrotik gora lur geruza artifizializatzen da urtero Europan, kontrolik gabeko hirigintzaren erruz. Ondorioz, gune urbanoetan goitik behera datorren ur erauntsiaren indarra biderkatu egiten da, hondamendi bihurtzeraino, Valentzian ikusi dugun bezala.

]]> <![CDATA[Gainezka egiteko falta zen tanta]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2893/gainezka-egiteko-falta-zen-tanta 2024-11-13 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2893/gainezka-egiteko-falta-zen-tanta Urriaren 25a. Valentziako Meteorologia Elkarteak iragarri duenez, hurrengo astean goi geruzetako tanta hotz batek euri-erauntsiak eragin ditzake Valentzian. Egunez egun, aurreikuspenak berresten dira, eta urriaren 29an, goizeko lehen orduan, Espainiako Estatuko Meteorologia Agentziak alerta gorria ezartzen du. Ordu batzuk geroago, alerta horri gehitzen zaio Magre eta Poio ibaien emarien hazkunde arriskutsuaren ohartarazpena. Mundu paralelo batean, Valentziako Generalitateko presidente Carlos... [+]

]]> <![CDATA[Lehen aldiz 1,5ºC-ko langa gaindituko du tenperaturaren igoerak 2024an]]> https://www.argia.eus/albistea/lehen-aldiz-15-graduen-langa-gaindituko-du-tenperaturaren-igoerak-2024an 2024-11-07 https://www.argia.eus/albistea/lehen-aldiz-15-graduen-langa-gaindituko-du-tenperaturaren-igoerak-2024an Copernicus ingurumen behategiaren arabera 2024ak errekorra hautsiko du Lurreko tenperaturari dagokionez, eta hori bakarrik ez, industria aurreko garaiko batez bestekoa baino 1,5ºC altuagoa izango da lehen aldiz.

]]> <![CDATA[Valentziako presidentearen aurkako salaketa jarri dute, eta haren dimisioa eskatu]]> https://www.argia.eus/albistea/valentziako-presidentearen-aurkako-salaketa-jarri-dute-eta-haren-dimisioa-eskatu 2024-11-06 https://www.argia.eus/albistea/valentziako-presidentearen-aurkako-salaketa-jarri-dute-eta-haren-dimisioa-eskatu Valentziako Generalitateko presidentearen aurka salaketa jarri du CGT sindikatuak, heriotzak saihesteko neurriak hartu ez izana leporatuta. Hogei bat eragile sozial eta sindikalek berriz, haren dimisioa eskatzeko manifestazioa antolatu dute hiriburuan, datorren larunbaterako.

]]> <![CDATA[Palak hartu]]> https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2024/11/04/palak-hartu/ 2024-11-05 https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2024/11/04/palak-hartu/ <![CDATA["Iritsi den lehen larrialdi zerbitzua izan gara zenbait tokitan, herritarrak oso eskertuta daude"]]> https://www.argia.eus/albistea/iritsi-den-lehen-larrialdi-zerbitzua-izan-gara-zenbait-tokitan-herritarrak-oso-eskertuta-daude 2024-11-05 https://www.argia.eus/albistea/iritsi-den-lehen-larrialdi-zerbitzua-izan-gara-zenbait-tokitan-herritarrak-oso-eskertuta-daude Hogeita hamaika suhiltzaile nafar joan dira Valentziara, uholdeen ondoko garbiketa lanetan laguntzen, Horietako bat da Iñaki Sexmilio. "Zenbait lekutan gurea izan da iritsi den lehen laguntza taldea, herritarrak oso eskertuta daude", azaldu du Metropoli Forala saioan egin dioten elkarrizketan.

]]> <![CDATA[Hormigoiak lurzorua inpermeabilizatzen duenean]]> https://www.argia.eus/albistea/hormigoiak-lurzorua-inpermeabilizatzen-duenean 2024-11-04 https://www.argia.eus/albistea/hormigoiak-lurzorua-inpermeabilizatzen-duenean Ugariak dira Dana denboraleak Valentzian eragin duen hondamendiaz egin diren irakurketak. Beste faktore batzuen artean, gizakiak naturari ebatsitako eremuez luze mintzo dira hedabideak, ibai eta itsaso ertzak hormigoiarekin betetzeak duen arriskua dela-eta. Hormigoiarekin estaliz gero, lurzoruak ezin baitu ura behar bezala xurgatu. Aste honetan hainbat protesta deitu dituzte Valentziako Gobernuan dagoen PPren eta erakundeen papera salatzeko.

]]> <![CDATA[Murrizketak, bazterkeria eta negozio interesak: hondamendi batentzako koktel hilgarria Valentzian]]> https://www.argia.eus/albistea/bazterkeria-murrizketak-eta-negozionismoa-hondamendi-batentzako-koktela-valentzian 2024-10-31 https://www.argia.eus/albistea/bazterkeria-murrizketak-eta-negozionismoa-hondamendi-batentzako-koktela-valentzian Valentzian denboraleak eragindako hildakoen eta kalteen atzean faktore meteorologiko hutsak daudela pentsatzea inozoegia litzateke. Generalitateak larrialdia nola kudeatu duen salatu du askok, baita multinazionalen negozio egarria lehenetsi dela ere. Eta gune pobreenak kaltetu dituen urbanismo baztertzaile bat ere badagoela ikus dezakegu, mapak elkarren ondoan jarrita.

]]> <![CDATA[Ardura gabeko sarraskia?]]> https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2024/09/02/ardura-gabeko-sarraskia/ 2024-09-03 https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2024/09/02/ardura-gabeko-sarraskia/ ]]> <![CDATA[Ezohikoak dira euri-jasak?]]> https://www.argia.eus/albistea/ezohikoak-dira-euri-jasak 2024-05-20 https://www.argia.eus/albistea/ezohikoak-dira-euri-jasak ]]> <![CDATA[Frontexek bazekien ‘Adriana’ ontziko migratzaileak arrisku larrian zeudela, baina ez zuen ezer egin]]> https://www.argia.eus/albistea/frontexek-bazekien-adriana-ontziko-migratzaileak-arrisku-larrian-zeudela-baina-ez-zuen-ezer-egin 2024-03-01 https://www.argia.eus/albistea/frontexek-bazekien-adriana-ontziko-migratzaileak-arrisku-larrian-zeudela-baina-ez-zuen-ezer-egin Greziako kostaldean joan den urteko ekainean 720 migratzaile zeramatzala hondoratutako itsasontziaren kasuari buruzko ikerketa publiko egin du Europako Herritarren Defendatzaileak. Azaldu duenez, Frontex erakundeak ez du nahikoa "tresnarik" egoera horietan bere erabakiak hartzeko. Hala, Adriana-ko pasaiariak arrisku bizian zirela jakinik ere, ez zituen lagundu, ez zuelako Greziako agintarien erantzunik jaso. 600 lagun hil ziren.

]]> <![CDATA[Lemoako Bistibieta zabortegian egon liteke 'Prestige' hondamendian euskal kostaldean bildutako galipotaren %37]]> https://www.argia.eus/albistea/lemoako-bestibieta-zabortegian-egon-liteke-prestige-ren-hondamendian-bildutako-galipotaren-37 2024-01-18 https://www.argia.eus/albistea/lemoako-bestibieta-zabortegian-egon-liteke-prestige-ren-hondamendian-bildutako-galipotaren-37 Elkarrekin-Podemos taldeak informazioa eskatu du Eusko Legebiltzarrean, Lemoako Bistibietako zabortegian egon daitekeen hondakinen inguruan. Ekologistek sarritan salatu dute bertan gorde zituztela 2002an hondoratutako Prestige petroliontziak askatu eta euskal arrantzaleek itsaso zabalean eta Gipuzkoa zein Bizkaiko hondartzetan bildutako galipot arrastoen zati handi bat. Eusko Jaurlaritzak ukatu egin du halakorik, baina emandako datu kontraesankorrek susmoak areagotu dituzte.

]]> <![CDATA[Japoniako 7,6 graduko lurrikarak eragindako hildakoak erregistratutako 48ak baino gehiago izan daitezke]]> https://www.argia.eus/albistea/japoniako-76-graduko-lurrikarak-eragindako-hildakoak-erregistratutako-48ak-baino-gehiago-izan-daitezke 2024-01-02 https://www.argia.eus/albistea/japoniako-76-graduko-lurrikarak-eragindako-hildakoak-erregistratutako-48ak-baino-gehiago-izan-daitezke Astelehenean Japoniako mendebaldeko kosta kolpatu duen lurrikararen ondorioz dozenaka pertsona zaurituta eta etxebizitza ugari suntsituta daude. Gutxienez 48 hildako eragin ditu, baina hondakinen azpian harrapatutakoak “lehenbailehen” erreskatatzeko beharra azpimarratu dute agintariek, hildakoen zifra handitu baitaiteke. Ohartarazi dute erreplikak gertatu daitezkeela.

]]> <![CDATA[Milaka pertsona hil dira Afganistanen izandako lurrikaren ondorioz]]> https://www.argia.eus/albistea/milaka-pertsona-hil-dira-afganistanen-emandako-lurrikaren-ondorioz 2023-10-10 https://www.argia.eus/albistea/milaka-pertsona-hil-dira-afganistanen-emandako-lurrikaren-ondorioz Azken hamarkadetan Afganistanen izandako “lurrikara suntsitzaileenetarikoak” izan dira. 2.530 pertsonal hil eta 9.240 zauritu dira EITBk argitara eman duenez.

]]> <![CDATA[Gutxienez 6.200 hildako eta 10.000 desagertutik gora eragin ditu Libiako hondamendiak]]> https://www.argia.eus/albistea/gutxienez-6200-hildako-eta-10000-desagertutik-gora-eragin-ditu-libiako-hondamendiak 2023-09-13 https://www.argia.eus/albistea/gutxienez-6200-hildako-eta-10000-desagertutik-gora-eragin-ditu-libiako-hondamendiak Kalteturiko lurraldea hondamendi eremu izendatu dute. Gehien kaltetutako hiria Derna izan da, eta erreskate taldeek zailtasunak dituzte hara iristeko.

]]> <![CDATA[Txingor ekaitzak kalte material esanguratsuak utzi ditu zenbait herritan]]> https://www.argia.eus/albistea/txingor-ekaitzak-kalte-material-esanguratsuak-utzi-ditu-zenbait-herritan 2023-09-12 https://www.argia.eus/albistea/txingor-ekaitzak-kalte-material-esanguratsuak-utzi-ditu-zenbait-herritan Alerta laranjaren iragarpena bete eta txingor ekaitza bota du Bizkaia eta Gipuzkoako zenbait herritan, eta kalte material ugari eragin ditu; Igorren emakume bat artatu dute, zaurituta. Igandean Nafarroa hegoaldea kolpatu zuen kazkabarrak, eta Fitero, Cintruenigo eta Corella hondamendi eremu izendatzeko eskatu du gobernuak.

]]> <![CDATA[2.100 dira momentuz zenbatutako hildakoak Marokoko lurrikaran]]> https://www.argia.eus/albistea/marokon-azken-hamarkadetan-izandako-lurrikararik-handienak-gutxienez-2100-hildako-eragin-ditu 2023-09-11 https://www.argia.eus/albistea/marokon-azken-hamarkadetan-izandako-lurrikararik-handienak-gutxienez-2100-hildako-eragin-ditu Ostiral gauean izan zen lurrikara, eta azken datuaren arabera 2.000 pertsona baino gehiago hil eta beste hainbeste zauritu dira, gehienak oso larri. Erreskate lanetan dihardute “larrialdietako zerbitzu guztiek”, eta astelehena erabakigarria izango dela gogorarazi dute, 72 ordutik aurrera hondakin azpian dauden herritarrak bizirik ateratzeko aukera asko murrizten baita.

]]> <![CDATA[Duela 40 urteko uholdeei emandako erantzun herritarra omendu dute Bilboko Konpartsek]]> https://www.argia.eus/albistea/duela-40-urte-gertatutako-uholdeei-emandako-erantzun-herritarra-omendu-dute-bilboko-konpartsak 2023-08-28 https://www.argia.eus/albistea/duela-40-urte-gertatutako-uholdeei-emandako-erantzun-herritarra-omendu-dute-bilboko-konpartsak Elkarlan Uholdea kanpainaren ekitaldi nagusia egin dute larunbatean. Elkarlanari eustera deitu dute, Lurraren beroketaren ondorioz ugaritu litezkeen muturreko klima gertakarien aurrean.

]]> <![CDATA[“Ibaiak haien ibilguetan gero eta sakonago hondoratzen ari dira”]]> https://www.argia.eus/albistea/ibaiak-haien-ibilguetan-gero-eta-sakonago-hondoratzen-ari-dira 2023-08-04 https://www.argia.eus/albistea/ibaiak-haien-ibilguetan-gero-eta-sakonago-hondoratzen-ari-dira Euskal Herria zeharkatzen dutenen artean ibairik handiena da Ebro. Haren ertzean mintzatu gara, Ollero bizi den Zaragozako sarreran, lertxunaren ibili geldoa, txorien kanta zoroa eta ibaiaren emari barea lagun, udaberria 33 gradura lehertu den arratsaldean, zorionez arbolen gerizpean. Ebroren aditu handienetakoa da. Tesia hari buruz egin zuen 1990eko hamarraldiaren hasieran. Mito ugari daude Ibaien bueltan, batez ere haien ur-goraldiak tarteko: elkarrizketan xehe-xehe txikitu ditu. Ebro aztertu dugu nagusiki, baina oro har, haren urak egungo ibaien ispilu dira.

]]> <![CDATA[Ponpeia baino lehen]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2831/ponpeia-baino-lehen 2023-06-27 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2831/ponpeia-baino-lehen Vesuvio, duela 3.800 urte. Sumendiak eztanda egin zuen enegarren aldiz, eta mendi magaleko Brontze Aroko Afragola herrixka errautsek estali zuten, K.o. 79an Ponpeia eta Herkulanorekin gertatu bezala.

]]> <![CDATA[Ereñotzuko eta Pagoagako inguruak ere hondamendi eremu izendatzeko eskatuko dute]]> https://www.argia.eus/albistea/erenotzuko-eta-pagoagako-inguruak-ere-hondamendi-eremu-izendatzeko-eskatuko-dute 2023-05-24 https://www.argia.eus/albistea/erenotzuko-eta-pagoagako-inguruak-ere-hondamendi-eremu-izendatzeko-eskatuko-dute Urnietako eta Hernaniko alkateek eta Ereñotzuko ordezkariak Gipuzkoako Foru Aldundiarekin bilera bat egiteko eskatu dute. Bestalde, Bera, Lesaka eta Arano ere hondamendi eremu izendatzeko eskaria onartuko du asteazkenean Nafarroako Gobernuak.

]]> <![CDATA[Herkulanotarren desintegrazioa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2822/herkulanotarren-desintegrazioa 2023-04-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2822/herkulanotarren-desintegrazioa Vesuvioren erupzioak ez zuen Herkulano hiriko biztanleen arrastorik utzi. Baina zergatik? Zientzialariek sumendiaren fluxuaren berotasunean aurkitu dute arrazoia.

]]> <![CDATA[850.000 haurrek utzi behar izan dute beren etxea Kurdistanen, Turkian eta Sirian]]> https://www.argia.eus/albistea/gutxienez-850000-haur-daude-desplazatuta-turkian-eta-sirian-lurrikaren-ondorioz 2023-03-07 https://www.argia.eus/albistea/gutxienez-850000-haur-daude-desplazatuta-turkian-eta-sirian-lurrikaren-ondorioz Hilabete igaro da Turkian lehen lurrikara gertatu zenetik, eta gutxienez 51.000 hildako zenbatu dituzte. Milioika herritarrek beren etxeak utzi behar izan dituzte.

]]> <![CDATA[Turkian lurrikarak 'low cost' hirigintzaren ondorioak azalerazi ditu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2815/turkian-lurrikarak-low-cost-hirigintzaren-ondorioak-azalerazi-ditu 2023-03-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2815/turkian-lurrikarak-low-cost-hirigintzaren-ondorioak-azalerazi-ditu Anatoliako failak Kurdistanen, Turkian eta Sirian eragindako lurrikarak goitik behera jausi ditu milaka etxebizitza, eta agerian geratu da Recep Tayyip Erdoganen gobernuaren eta eraikuntza sektorearen artean dagoen ustelkeria. Baina baita munduan nagusitzen ari den eredu baten ahultasuna ere: higiezinen espekulazioan eta lan-esklabotzan oinarrituta, kapitalaren zerbitzura dagoen hirigintza merkearena.

]]> <![CDATA[Lurrikara berri batek tsunami arriskua piztu du Turkian ]]> https://www.argia.eus/albistea/beste-lurrikara-batek-6-hildako-eragin-ditu-gutxienez-turkian 2023-02-21 https://www.argia.eus/albistea/beste-lurrikara-batek-6-hildako-eragin-ditu-gutxienez-turkian 6,4 gradukoa izan da lurrikara, eta ondoren hainbat erreplika eragin ditu, 5,8 gradukoa handiena. Gutxienez sei pertsona hil ditu dardarak. Tsunami arriskua dela eta, agintariek itsasotik urruntzeko eskatu diete herritarrei.

]]> <![CDATA[Lurrikara hondamendi naturala ala hilketa da?]]> https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-hondamendi-naturala-ala-hilketa-da 2023-02-15 https://www.argia.eus/albistea/lurrikara-hondamendi-naturala-ala-hilketa-da Turkia gerriko sismikoetan kokatuta dago. 1999an 7,4 magnitudeko lurrikara gertatu zen, eta, horren ondoren, seismoak gertatu ziren beste probintzia askotan, eta suntsiketa eta biktima ugari izan ziren. Kasu bakoitzean Turkia ustekabean harrapatu zuen lurrikarak, horrelako zerbait gertatzen zen lehen aldia balitz bezala. Eta lurrikara bakoitzaren ondoren, agintariek gertatutakoa “patuaren obra” gisa kalifikatzen zuten.

Fikziozko epaiketa batzuk izan ezik, ez ziren epaitu eraikin... [+]

]]> <![CDATA[Hildakoak 41.000 mila dira jada, eta kritikak areagotu dira NBEren eta Turkiako Gobernuaren aurka]]> https://www.argia.eus/albistea/ia-39000-dira-hildakoak-turkian-sirian-eta-kurdistanen 2023-02-13 https://www.argia.eus/albistea/ia-39000-dira-hildakoak-turkian-sirian-eta-kurdistanen NBEko buruak onartu du Siria ipar-mendebaldeko herritarrei "huts egin" diela, ez dutelako laguntza humanitariorik bidali bertara. Turkian 113 lagun atxilotzeko agindu dute, araudia bete gabe eraikitako eraikinen harira.

]]> <![CDATA[PKK-k su-etena iragarri du Turkian, erreskate lanak ez oztopatzeko]]> https://www.argia.eus/albistea/pkk-k-su-etena-iragarri-du-turkian-erreskate-lanak-ez-oztopatzeko 2023-02-10 https://www.argia.eus/albistea/pkk-k-su-etena-iragarri-du-turkian-erreskate-lanak-ez-oztopatzeko Cemil Bayik PKK-ko buruak adierazi du helburua erreskate lanak ez oztopatzea dela eta su-etenak "herriaren mina arindu eta zauriak sendatu arte" iraungo duela.

]]> <![CDATA["Aurten ikusi duguna etortzear dauden suteen aurrerapen txiki bat besterik ez da izan"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2801/peio-oria-beti-zeruari-begira 2022-11-16 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2801/peio-oria-beti-zeruari-begira Klima aldaketaz-eta asko hitz egin arren, aurtengo bero bolada latzek, sute kontrolaezinek eta lehorte amaigabeek argi erakutsi digute etxean bertan dugula larrialdi klimatikoa. Peio Oria AEMET Espainiako Meteorologia Agentziako Nafarroako ordezkaria da eta argi utzi digu urte latzak datozkigula.

]]> <![CDATA[Ez da euria bakarrik]]> https://blogak.argia.eus/begizta/2022/09/13/ez-da-euria-bakarrik/ 2022-09-13 https://blogak.argia.eus/begizta/2022/09/13/ez-da-euria-bakarrik/ ]]> <![CDATA[Ekainetik gutxienez mila pertsona hil dira Pakistango uholdeen eraginez]]> https://www.argia.eus/albistea/ekainetik-gutxienez-mila-pertsona-hil-dira-pakistango-uholdeen-eraginez 2022-08-29 https://www.argia.eus/albistea/ekainetik-gutxienez-mila-pertsona-hil-dira-pakistango-uholdeen-eraginez Eurite handien ondorioz Pakistango 110 udalerri urak hartu ditu, eta lehen ministro Shehbaz Sharif-ek ohartarazi duenez, herrialdeko biztanleen %15ak pairatu ditu uholdeen kalteak: 33 milioi pertsonak.

]]> <![CDATA[Uholde arriskuagatik alerta laranja ezarri dute Ipar Euskal Herrian]]> https://www.argia.eus/albistea/uholde-arriskuagatik-alerta-laranja-ezarri-dute-ipar-euskal-herrian 2022-08-18 https://www.argia.eus/albistea/uholde-arriskuagatik-alerta-laranja-ezarri-dute-ipar-euskal-herrian Departamentua alerta laranjan jarri du Pirinio Atlantikoetako prefeturak euriagatik uholdeak sor daitezkeelako. Alerta gutxienez gaueko 21:00ak arte dago ezarria.

]]> <![CDATA[Vesuvio ez zen abuztuan lehertu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2787/vesuvio-ez-zen-abuztuan-lehertu 2022-07-12 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2787/vesuvio-ez-zen-abuztuan-lehertu Ponpeia estali zuen Vesuvio sumendiaren leherketaren data hainbat hilabetez atzeratzeko froga berriak aurkitu dituzte ikerlariek.

]]> <![CDATA[Déjà vu]]> https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2022/01/31/deja-vu/ 2022-01-31 https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2022/01/31/deja-vu/ ]]> <![CDATA[Repsolen petrolio isuri batek 18.000 kilometro karratuko hondamendi ekologikoa eragin du Perun]]> https://www.argia.eus/albistea/repsolen-petrolio-isuri-batek-18000-kilometro-karratuko-hondamendi-ekologikoa-eragin-du-perun 2022-01-20 https://www.argia.eus/albistea/repsolen-petrolio-isuri-batek-18000-kilometro-karratuko-hondamendi-ekologikoa-eragin-du-perun Kanpo Harremanetako Ministerioak ohartarazi du azken garaietan Liman izandako hondamenik “okerrena” dela. Besteak beste, babestutako bi naturagune eta 21 hondartza kaltetu ditu; erantzuleak zigortzeko eskatu dute hainbat eragile eta instituziok. Urtarrilaren 15ean hasi zen petrolio gordinaren jarioa, Tongan sumendi bat lehertu ostean.

]]> <![CDATA[Bizitza ikuskizun bihurtuta]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2761/bizitza-ikuskizun-bihurtuta 2021-12-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2761/bizitza-ikuskizun-bihurtuta <![CDATA[Sumendi batek hustu zuen Berenize]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2727/sumendi-batek-hustu-zuen-berenize 2021-12-17 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2727/sumendi-batek-hustu-zuen-berenize K.a. 209 urte inguruan, Itsaso Gorriko merkataritza-portu nagusietakoa zen Berenize abandonatu zutela adierazten dute arrasto arkeologikoek, eta handik urte batzuetara berriro populatu zutela.

]]> <![CDATA[Nafarroako suhiltzaileek salatu dute uholdeetan agerian geratu dela baliabide falta dutela]]> https://www.argia.eus/albistea/nafarroako-suhiltzaileek-salatu-dute-uholdeetan-agerian-geratu-dela-baliabide-falta-dutela 2021-12-14 https://www.argia.eus/albistea/nafarroako-suhiltzaileek-salatu-dute-uholdeetan-agerian-geratu-dela-baliabide-falta-dutela Uretako babes indibidual eta kolektiborako material “egokia” eskatu dute, bestela gaueko esku-hartzeetan segurtasuna “arriskuan” baitago. ELA sindikatuak ohartarazi du 2017an ere zuzendaritzan salatu zutela egoera bera, baina ez dela irtenbiderik eman.

]]> <![CDATA[Zerutik eroria bezala]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2759/zerutik-eroria-bezala 2021-12-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2759/zerutik-eroria-bezala <![CDATA[ZUZENEAN | Emakume bat hil da Sunbillan luizi batek harrapatuta]]> https://www.argia.eus/albistea/zuzenean-eurite-gogorrak-uholdeak-sortzen-hasi-dira-batean-eta-bestean 2021-12-13 https://www.argia.eus/albistea/zuzenean-eurite-gogorrak-uholdeak-sortzen-hasi-dira-batean-eta-bestean Eurite iraunkorrengatik alerta laranjan daude Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban, baita Nafarroa iparraldean ere. Hainbat tokitan ibaiek gainezka egin dute Euskal Herri osoan eta luiziek trabak eragin dituzte garraiobideetan.

]]> <![CDATA[Bi hildako eragin dituzten uholdeei aurre egiteko: auzolana]]> https://www.argia.eus/albistea/bi-hildako-eragin-dituzten-uholdeei-aurre-egiteko-auzolana 2021-12-13 https://www.argia.eus/albistea/bi-hildako-eragin-dituzten-uholdeei-aurre-egiteko-auzolana Bi herritar hil dira azken egunotako euriteek eragin uholdeen ondorioz. Bata Sunbillako emakume bat luizi batek harrapatuta, eta bestea, Elizondokoa, Lesakara bidean zela desagertu eta Bidasoa ibaian aurkitu zuten hilotz. Kalte materialak leku ugaritan eragin ditu, izan Lapurdin edo Nafarroa hegoaldean, bigarren honetan herri eta auzo osoak urpean utziz. Igandean auzolan ariketa erraldoiak antolatu dituzte batean eta bestean.

]]> <![CDATA[Alerta egoera: euriteek uholdeak eta luiziak eragin dituzte]]> https://www.argia.eus/albistea/alerta-egoera-euriteek-uholdeak-eta-luiziak-eragin-dituzte 2021-12-09 https://www.argia.eus/albistea/alerta-egoera-euriteek-uholdeak-eta-luiziak-eragin-dituzte Eurite iraunkorrengatik alerta laranjan daude Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban, baita Nafarroa iparraldean ere. Eusko Jaurlaritzaren krisi-mahaia arratsaldean bildu da ibai arroen uraren emariaren gorakadaren ondorioz hartu beharreko neurriak aztertzeko. Hainbat tokitan ibaiek gainezka egin dute eta luiziek trabak eragin dituzte garraiobideetan.

]]> <![CDATA[Meteoritoaren 600 urteko itzala]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2755/meteoritoaren-600-urteko-itzala 2021-11-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2755/meteoritoaren-600-urteko-itzala Jordan ibaiaren arroa, duela 3.600 urte. Meteorito baten eztandak Tall El-Hammam Brontze Aroko hiria suntsitu zuen. Hori da Californiako Unibertsitateko arkeologo talde batek Jordan haranaren hegoaldeko aztarnategia aztertu ondoren ondorioztatu duena, Nature aldizkarian berriki azaldu dutenez.

]]> <![CDATA[Pandemiaren urtea ez ezik, natur hondamendiena ere ari da izaten 2020a]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/pandemiaren-urtea-ez-ezik-natur-hondamendiena-ere-ari-da-izaten-2020a 2020-09-02 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/pandemiaren-urtea-ez-ezik-natur-hondamendiena-ere-ari-da-izaten-2020a 2020a pandemiaren urtea izaten ari da, zalantzarik gabe, baina bestelako hondamendien lekuko ere izan gara azken hilabeteotan: suteak, uholdeak, petrolio isuriak, tornadoak… Koronabirusak soilik ez, hondamendi naturalek ere gogor kolpatu dituzte hainbat herrialde eta Redfishek bideo honetan bildu ditu hauetako batzuk.

]]> <![CDATA[Kubak osasun publiko eredugarria esportatzen du COVID-19 garaiotan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2688/kubak-osasun-publiko-eredugarria-esportatzen-du-covid-19-garaiotan 2020-05-28 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2688/kubak-osasun-publiko-eredugarria-esportatzen-du-covid-19-garaiotan COVID-19 krisia hasiz geroztik Kubak 179 mediku, 399 erizain eta hamabost teknikariz osatutako hamabost brigada barreiatu ditu munduan zehar, Latino Amerika, Karibe eta baita Europako herrialdeen eskariz ere –tartean Italia, Andorra eta Frantzia bera Martinikarako...–. AEBek ezarritako blokeo ikaragarriaren erdian, Kubarentzako tresna geopolitiko garrantzitsua dira brigadok, iraultza sozialistaren balioen erakusgarri izateaz gain.

]]> <![CDATA[Nola?]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/nola 2020-03-18 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/nola Bere xarmak erakarrita Fermin Muguruza The Big Easyra joan da disko bat grabatzera: Irun Meets New Orleans. Bertan, alde batetik, bere ibilbideko zortzi abesti moldatu ditu New Orleanseko doinuetara eta hiriko bi klasiko interpretatu ditu, eta bestetik, NOLA? dokumentala zuzendu du (hango egoeraz, Katrinaren 10. urteurrenean). Hori guztia, tokiko pertsona esanguratsuenez inguratuta: Preservation Hall Jazz Band talde historikotik Katey Red abeslari bounceraino; Galactic, Dr. John eta Trombone... [+]

]]> <![CDATA[Ponpeia Proiektu Handia 2014-2020]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2681/ponpeia-proiektu-handia-2014-2020 2020-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2681/ponpeia-proiektu-handia-2014-2020 2014an Ponpeia Proiektu Handia jarri zen abian, 2.000 urtetan lurrikarak, higadura, espoliazioa –eta askotan ahazten edota propio ezkutatzen den arren, Bigarren Mundu Gerrako aliatuen bonbardaketa– jasan dituen aztarnategia berreskuratzeko.

]]> <![CDATA[Modenako maitaleen zalantzak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2659/modenako-maitaleen-zalantzak 2019-09-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2659/modenako-maitaleen-zalantzak 2009an duela 1.600 urte inguruko bi giza eskeleto aurkitu zituzten Modenako (Italia) nekropoli batean. Giza arrasto gehiago ere bazeuden bertan, baina bi hauek bereziak ziren: hilobi bakarrean zeuden ehortzita, eta eskutik helduta.

]]> <![CDATA[Sutu Amazonia: Europak, Txinak eta Iparramerikak zur, mineral eta okela gehiago behar dute ]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2657/sutu-amazonia-europak-txinak-eta-iparramerikak-zur-mineral-eta-okela-gehiago-behar-dute 2019-09-12 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2657/sutu-amazonia-europak-txinak-eta-iparramerikak-zur-mineral-eta-okela-gehiago-behar-dute Mundua azken hamarkadotan ohituta zegoen uztailetik urrira –tropikoko lehor sasoian– Amazonian urtero pizten dituzten sute handiei ezikusia egitera. Baina aurtengoan abuztu amaierarako iazko kopuruak %77an ugarituak ziren Brasilen eta Boliviak ikusi du bere 730.000 hektarea kiskaltzen. Planetak klimaren egonkortasunak eta bertako indigenek biziraupena dauzkate jokoan... baina gaitz dirudi herrialde aberatsek azpi-kontratatutako suntsiketa gelditzea.

]]> <![CDATA[Ponpeia, 17 urte lehenago]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2656/ponpeia-17-urte-lehenago 2019-09-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2656/ponpeia-17-urte-lehenago K.o. 62. urtean, Ponpeia eta Herkulano inguruetan Ritcher eskalan 5 eta 6.1 arteko indarra zuen lurrikara gertatu zen.

]]> <![CDATA["Idai" eta "Kenneth" zikloiak: klima zoratuak hondoratu du zor ustelek itotako Mozambike]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2643/idai-eta-kenneth-zikloiak-klima-zoratuak-hondoratu-du-zor-ustelek-itotako-mozambike 2019-05-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2643/idai-eta-kenneth-zikloiak-klima-zoratuak-hondoratu-du-zor-ustelek-itotako-mozambike Klimaren aldaketa dagoenekoz hemen da eta herrialde txiroenak kolpatzen ditu gogorren. Afrika ekialdean batere ohikoak ez diren bi zikloi oso bortitz lurreratu dira Mozambike gainean, txikizio handiak eraginez mendeetako kolonialismoak, hamasei urteko gerra zibilak eta azkenaldian agintari ustelek herrialdearen bizkar sinatutako zor publiko izugarriak kinka larrian jarrita zeukaten herrialdean. Klimaren erotzeak baditu eragile irabazleak eta pairatzen duten galtzaileak.

]]> <![CDATA[Hormigoiak itoko gaitu: materialik suntsitzaileena garapenaren kokaina]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2635/hormigoiak-itoko-gaitu-materialik-suntsitzaileena-garapenaren-kokaina 2019-03-07 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2635/hormigoiak-itoko-gaitu-materialik-suntsitzaileena-garapenaren-kokaina Betoiarekiko adikzioak bizi du gizakiaren azken mendeko desarroilismoa. Ura salbu, hormigoia da planetan gehien kontsumitzen den gaia. Plastikoa bezala hormigoia lagungarri izan zaio gure ongizate modernoari. Baina plastikoarekin gertatu bezala, orain hasi gara jabetzen bere benetako arriskuez. Zabortegiak betetzen ditu, hiriak gehiegi berotzen, milaka jende hil eta ekonomiak suntsitzen dituzten uholdeak eragiten, planetaren biziraupena mehatxatzen.

]]> <![CDATA[Yemen, non haur gerrak traumatizatuak burdina gorituz markatzen diren]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2623/yemen-non-haur-gerrak-traumatizatuak-burdina-gorituz-markatzen-diren 2018-11-30 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2623/yemen-non-haur-gerrak-traumatizatuak-burdina-gorituz-markatzen-diren Berrikitan Nazio Batuen Erakundeak (NBE) ohartarazia du Yemenen 13 milioi pertsona daudela goseak eta gerra laster ez baretzekotan egoerak ekar dezakeela “munduak 100 urteotan ezagutu duen goseterik larriena”. Aldi berean, NBE bera ez da gai hasieran Yemeneko barne gatazka zen eta Saudi Arabiak nazioartekotu duen gerrari irtenbide diplomatikorik aurkitzeko, saudiei bezala Emirerri Arabiarrei armak saltzen dizkiegun europar eta iparramerikarren negozioen zorionik urratu gabe.

]]> <![CDATA[Klima aldaketari buruzko 3.800 urteko murala]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2619/klima-aldaketari-buruzko-3800-urteko-murala 2018-10-31 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2619/klima-aldaketari-buruzko-3800-urteko-murala Vichamako (Peru) aztarnategian ia hiru metroko murala aurkitu dute, giza aurpegiak, sugeak eta hazi antropomorfo bat dituena.

]]> <![CDATA[Kubaren etsai berri eta inoizko gaiztoena: klimaren aldaketa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2602/kubaren-etsai-berri-eta-inoizko-gaiztoena-klimaren-aldaketa 2018-06-07 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2602/kubaren-etsai-berri-eta-inoizko-gaiztoena-klimaren-aldaketa Beraiek erantzukizun txikia eduki arren Lurrak jasaten duen klimaren erotzearen sorreran, Kubako jendeak izango dira beroketa globalak ekarriko dituen hondamendiek gehien kaltetuetakoak. Urakanak, uholdeak, lehorteak, itsas mailaren igotzea, uharteak bere azaleraren parte bat galtzea... Agintariek Tarea Vida izeneko plan estrategikoa abiarazi dute, Sobiet Batasuna hondoratu osteko Periodo Especial-eko larrialdia baino kudeatzen zailagoa izan litekeenari aurre egiteko.

]]> <![CDATA[Goizuetan lainoa lehertzen duenean...]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2564/1947ko-uholdea 2017-08-31 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2564/1947ko-uholdea Errioan marmitak garbitzen ari zela sentitu zuen Manuelek lehendabiziko ur-kolpea. “Baina zer da hori, olatua?” pentsatu zuen. Bere herrian, Hernanin, tanta bat ere ez zuen bota goiz hartan, Goizuetan ordea “baldeka”. Urumea zazpi metro igo zen ia ordubetean eta erasoak sorpresan harrapatu zituen denak duela 70 urteko igande goiz hartan, baita mezan zeudenak ere. Goizuetan lainoa lehertzen duenean... apaizek ere kontuz ibili beharra baitaukate.

]]> <![CDATA[Sekula erregistratutako hotsik ozenena]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2564/sekula-erregistratutako-hotsik-ozenena 2017-08-28 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2564/sekula-erregistratutako-hotsik-ozenena 1888ko abuztuaren 27an, Krakatoa sumendiak eztanda egin zuen Ekialdeko Herbeheretar Indietan, egungo Indonesian. Eztanda handik 5.000 kilometrora ere entzun zen, planetaren hamahirurenean edo, bestela esateko, lurrazal osoaren %7,7an.

]]> <![CDATA[Portugal: erre 2003an, erre 2017an eta hurrena noiz erreko zain]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2561/portugal-erre-2003an-erre-2017an-eta-hurrena-noiz-erreko-zain 2017-07-06 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2561/portugal-erre-2003an-erre-2017an-eta-hurrena-noiz-erreko-zain Portugaleko ekaineko sutean ustekabeak bere lana egin du, kasualitate tragikoa behar baitu erreka polit batean bainatzen ari direnak suaren ihesi blokaturik aurkitzea errepide batean. Baina, gainerakoan, Pedrogão Grande eta inguruak kiskali dituen hondamendiak erakusten du zein garestiak izango diren klimaren aldaketak eragingo dituen kalteak eta zein gutxi dauden gure gizarteak prestatuta horiei aurre egiteko.

]]> <![CDATA[Biolentziaren ispilu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2552/biolentziaren-ispilu 2017-05-03 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2552/biolentziaren-ispilu Apirilean urtebete bete da lurrikara batek Ekuador astindu zuela. 700 pertsona hil eta 35.264 etxebizitza suntsitu zituen. Baina datuek erakusten ez duten kalterik sendagaitzena barruan dago. Urtebeteren ostean asko dira etxebizitzarik gabe jarraitzen dutenak edo gobernuaren kanpamentuetan. Jende pilaketak, berriro lekuz mugitzeko ziurgabetasunak, bizi izandakoaren arrasto traumatikoek, frustrazioek eta, finean, milaka lagunen bizimodua bortizki eraldatu izanak indarkeriari atea  zabaldu diote; helduen arteko gatazkak umeen ispilu bilakatu dira. Irudian, La Chorrera herriko kanpalekuko umeak “jolasean”.

]]> <![CDATA['Matthew' urakanak ez, beste norbaitek hil ditu 900 herritar Haitin]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2529/matthew-urakanak-ez-beste-norbaitek-hil-ditu-900-herritar-haitin 2016-11-10 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2529/matthew-urakanak-ez-beste-norbaitek-hil-ditu-900-herritar-haitin Matthew urakanak Haiti jo zuen urriaren 4an, Ameriketako herrialderik txiroenaren mendebaldean sekulako txikizioak eraginez. Hilabete geroago, ia 900 hildako zeuden kontabilizatuta, eta kolera izurritea zabaltzen ari zen hiri eta baserrietan barrena. Hondamendi naturala aipatu den arren, Haitiko ezbehar berri hau da ehunka urteko desastre politiko, ekologiko eta sozialek eragin eta larriagotutako katastrofea.

]]> <![CDATA["Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroa iparraldeko ibai denak dauzkagu desbideratuta, eta ezin dute ongi funtzionatu"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2501/arturo-elosegi 2016-03-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2501/arturo-elosegi Arturo Elosegi EHUko Ibaien Ekologia taldeko ikertzailea eta ekologia katedraduna da. Urte dezente darama zerbitzu ekosistemikoak ikertzen; alegia, ibai-uren inguruan sortzen den bizitza eta horrek gizarteari dakarkion onura. Azkenaldian, kutsatzaile berrien eraginekin kezkatuta dabiltza Ibaien Ekologia taldean: geroz eta gehiago hartzen ditugun botikak hasi dira dagoeneko ibaietan eragiten. Beste ikerketa talde batzuetan arrainen sexu aldaketak ere antzeman dituzte.

]]> <![CDATA[Urumeak eta Ebrok uholdez ospatu dute Lurzoruaren Urtea ]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2453/urumeak-eta-ebrok-uholdez-ospatu-dute-lurzoruaren-urtea 2015-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2453/urumeak-eta-ebrok-uholdez-ospatu-dute-lurzoruaren-urtea Gero eta ugariago gertatzen diren uholde handiak ez dira soilik klimaren aldaketaren ondorio. Mundu osoan ari da oso fite hondatzen lurzoruaren kalitatea, nekazaritza industrialaren eraginagatik eta, are larriagoa dena, hiriek beren handitzean gero eta lur eremu handiagoak artifizialtzen dituztelako, etxez eta azpiegituraz.     

]]> <![CDATA[Hamar urteko atzerapenez ari da ehuntzen sarea]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2427/natura-2000 2014-09-03 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2427/natura-2000 Biodibertsitatea babesteko neurrien alde daude europar gehienak, inkesten arabera. Askok gutxiago dakite Europar Batasunak horretarako duen tresna, oraindik guztiz egituratu gabea, Natura 2000 Sarea dela. Erabat osatzen denean, babestutako eremuen munduko sare zabalena izango da. Euskal Herrian azken urte parean hasi dira ezartzen sareko eremuen babes planak –isun handien mehatxupean, dena esatera–, prozesuak 2004rako burututa behar zuen arren.

]]> <![CDATA[Euskal Herriko 100 herri hondamendi eremu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2424/uholdeak 2014-07-15 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2424/uholdeak Ipar Euskal Herriko eta Nafarroako herrietan izandako uholde larrien ondoren, kalte-ordainak jasotzeko bide gorabeheratsuari ekin diote erakundeek, herritarrek eta laborariek.

]]> <![CDATA[Laudio 1983: Ur eta elkartasun oldea]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/laudio-1983-ur-eta-elkartasun-oldea 2013-10-04 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/laudio-1983-ur-eta-elkartasun-oldea

30 urte bete dira uholdeek Laudio txikitu zutela, ezbehar hark 6 hildako eta ehunka zauritu eragin zituen herrian. Kalte ekonomikoak izugarriak izan ziren, herria berreraiki behar izateraino.

Hildakoak, txikizioak, beldurra eta ezjakintasuna izan ziren nagusi 1983ko abuztuaren 26 eta 27an. Baina urak, eramandakoarekin batera, elkartasuna eta kidetasuna ere ekarri zituen herrira, oldeka ekarri ere.

1983ko tragediaren lekuko izan ziren eta garbiketa zein berreraikitze-lanetan parte... [+]

]]> <![CDATA['Maria' urakanak baino lehen zorrak suntsitu du Puerto Rico kolonizatua]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2571/maria-urakanak-baino-lehen-zorrak-suntsitu-du-puerto-rico-kolonizatua 0000-00-00 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2571/maria-urakanak-baino-lehen-zorrak-suntsitu-du-puerto-rico-kolonizatua Irailaren 20an Maria 5. kategoriako urakanak astindu zituen Antillak, kategoria bereko Irma-k jipoitu eta hamabost egunera. Txikiziorik handienak jasandakoen artean dago Puerto Rico, teorian AEBen probintzia baina benetan konpainia yanki handien kolonia dena.  Zor publiko erraldoi baten atzaparretan harrapatuta, zikloiak eragindako kalteei aurre egiteko ahalmenik gabe bizirautera kondenatuta daude puertorricarrak. 

]]>