Traducido automaticamente do vasco, a tradución pode conter erros. Máis información aquí. Elhuyarren itzultzaile automatikoaren logoa

Unha regra de ouro

Cando falamos de hika ou hitano, ou, mellor dito, da utilización “correcta” do hitano, porque de cando en vez se suscita algún pequeno debate –xa sexa nas redes sociais ou no que aínda chamamos vida real–, si non convén escribir aquí tamén algunhas liñas respecto diso. Cal é a clave? Pois o que sería unha “regra de ouro sintáctica” do hitano, segundo Xabier Alberdi, antigo profesor e investigador da UPV.

Algunhas das últimas achegas do escritor e tradutor tolosarra Xabier Olarra, que durante estes meses publicou no blog 31 textos interesantes: Hitano nas preguntas? e Hitano nos de sorpresa?. Como o articulista as preguntaba, que facemos coa corrección do hitano? Nas oracións subordinadas non hai que utilizar o alocutivo, digamos “forma de corda”, nin nas preguntas, nin nas condicións nin nas equivocacións, nin nas exclamativas as dúbidas. Por exemplo, hai que dicir “si, díxome/s que virá/s”, e non “si, díxome/n que viría/duque”, e o mesmo coas variacións locais desas formas. Ou que esa norma foi, polo menos , a que nos deixou a tradición.

Que facemos coa corrección do hitano? Que nas oracións subordinadas non se debe utilizar a “forma de corda”, nin nas preguntas, nin nas condicións nin na inclinación

Xabier Alberdi deixou escrito nun traballo moi intenso publicado fai 30 anos, polo que entre os mozos menores de 45 anos (sic) non deixaron de respectar a regra de ouro. E como na maioría das escolas non se ensina apenas, e si non, ir corrixindo en todo momento aos que utilizan un tratamento lingüístico que é bastante común, porque non o utilizan de acordo coa tradición, non é especialmente unha actitude estética na actualidade, polo que non se pode mellorar.

E a pregunta de sempre, que facer coas tradicións de soster ou romper. En calquera caso, si temos forzas para manter a tradición neste caso. Con manter un tratamento informal que se atopa nunha situación tan precaria, non basta con traballar, e agora temos que dicir aos “mozos” que iso non é así, e o outro non se que, e como o fai a xente maior da audiencia, que non ouvirán algo parecido desde a súa boca? Aínda que tivésemos a caixa de resonancia necesaria, sería conveniente utilizala desta maneira?

En calquera caso, fíxese a que situacións estrañas lévanos este tema. Si seguimos estritamente a regra de ouro, o lector, unha vez chegado até aquí, como está escrito este texto?

Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbide elektronikora

ARGIAk ez du zertan bat etorri artikuluen edukiarekin. Idatzien gehienezko luzera 4.500 karakterekoa da (espazioak barne). Idazkera aldetik gutxieneko zuzentasun bat beharrezkoa da: batetik, ARGIAk ezin du hartu zuzenketa sakona egiteko lanik; bestetik, egitekotan edukia nahi gabe aldatzeko arriskua dago. ARGIAk azaleko zuzenketak edo moldaketak egingo dizkie artikuluei, behar izanez gero.


Interésache pola canle: Iritzia
2024-06-14 | Iñaki Lasa Nuin
Cazuela grande

Sen darse conta, volve o solsticio de verán. O Sol alcanzou a súa cima e quéntanos moi ben o casco. En moitos lugares celébrase o rito da fogueira e os vascos tamén temos unha tradición ancestral. Antigamente, a fogueira de San Juan fíxose nas puntas dos montes, pero... [+]


2024-06-14 | Agus Hernan
Pataca quente que Urkullu cede a Pradales

A idea deste artigo xurdiu cando o 24 de novembro o lehendakari Urkullu filtrouse que non ía ser candidato e, en consecuencia, constatouse que ía ir despois de doce anos no cargo sen xestos significativos coas vítimas do Estado.

Con todo, para que non se lea na clave... [+]


2024-06-13 | Rafa Arriola
Non apto

Nun desprazamento dunha hora até o lugar de traballo acompáñame a radio do coche. Na viaxe de onte tiven a oportunidade de gozar dun programa de relatos curtos, mentres comezaba o último porto da estrada, repleta de curvas, en Karrantza. Lendas curtas, si, de poucas... [+]


Pamplona-Veleia, fai 18 anos

En xuño de fai 18 anos comezamos a coñecer os grafitos de Iruña-Veleia. Unha boa noticia para os vascos.

Pero a situación actual non é tan satisfactoria. Por unha banda, a Deputación Foral de Álava (DFA) di que todos os grafitos son falsos, e que os que pensan doutro... [+]


Tamén son os nosos fillos

As mañás dos pais son unha tolemia! Espertar aos nenos, dar un almorzo, vestirse... para chegar á escola a tempo. Estas son as nosas preocupacións cotiás como pais. A 3.500 quilómetros do noso país as responsabilidades dos pais palestinos son moi diferentes: si van ter... [+]


Eguneraketa berriak daude