Traducido automaticamente do vasco, a tradución pode conter erros. Máis información aquí. Elhuyarren itzultzaile automatikoaren logoa

'Afarie lanbaten, apuntau'

PAULA ESTÉVEZ

Euskaldunización e alfabetización, esa era a dobre función dos euskaltegis e as escolas nocturnas. Ensinar eúscaro aos castellanoparlantes e dotar aos euskaldunes de ferramentas para ler e escribir en eúscaro. O que ía a alfabetizarse era unha xeración que traía o eúscaro desde casa, que non aprendera en eúscaro na escola, que crecera nunha época na que había moi poucos medios de comunicación en eúscaro, e moi numerosa. En todos os euskaltegis formábanse grupos de alfabetización, non porque necesitaban un título, senón porque querían ser persoas alfabetizadas na súa lingua.

Ao cabo duns anos, a medida que se ía impondo o modelo D nas escolas, e a medida que aumentaban os audiovisuais en eúscaro, estes grupos foron desaparecendo; cada vez había máis dificultade para formar grupos de alfabetización, e os euskaltegis centráronse principalmente na euskaldunización. Na década de 1990 diría que xa había moi poucos grupos de alfabetización nos euskaltegis.

É evidente que ETB, por exemplo, con todas as súas deficiencias, serviu para alfabetizar parcialmente aos euskaldunes, sobre todo a persoas maiores que non teñen moitas posibilidades de asistir a clase. Palabras como o marcador ou o empate, que os nosos pais non usarían doutra maneira, aprenderon vendo os partidos de pelota de ETB. Probablemente utilizarían o marcador e a empatía na fala, pero sabían que se lles dicía doutra maneira, e non lles daba dor de orella escoitar así, senón que sentían aprendendo. E o mesmo cos demais medios de comunicación en eúscaro. Todos fixeron este labor de alfabetización. E, con todo, cantas persoas seguen falando en eúscaro, pero non é capaz de ler e escribir con facilidade? Quen non goza lendo en eúscaro ou ten moitas dificultades e medos para escribir unha nota?

En eúscaro considérase pedante escribir correctamente. O problema non é que non superemos por completo o sentimento de que o eúscaro é unha lingua secundaria?

E ante esta situación preocúpame o comportamento dos alfabetizados, mozos como anciáns, na comunicación escrita. Vin carteis con frases como: “Nunha cea de traballo, apunta”. E non digamos nas redes sociais –Twitter ou X, Whatsapp…–, con mensaxes como “enkargue eztola ingo”. Eu ouvín que unha das razóns é que o euskara batua, o estándar, non ten faíscas e, ademais, que estamos a perder a vitalidade do euskara local escribindo todo tan formalmente. Eu teño moita dúbida.

Por unha banda, sempre crin que é mellor que a xente que non domina o eúscaro escrito que a xente que fala en castelán sexa titili-potolo, porque o que o está facendo pode melloralo co tempo, e doutra banda, porque unha lingua non é un tesouro para conservala nunha caixa, senón unha ferramenta viva, como todas as linguas, que se renova e cambia continuamente co uso do eúscaro usado. Pero ocorre que o que está a escribir así a miúdo non é o que está a facer en eúscaro, senón xente alfabetizada. Que beneficios achega á vitalidade? Eu creo que pouco, porque como cada un escribe á súa maneira é un caos enorme, e porque ademais prexudica ao que non está alfabetizado, porque o deixa sen referencias nin modelos.

Non ocorre iso coas linguas maioritarias. Por exemplo, quen escriben en eúscaro utilizando localismos, cando comunican en castelán, fano case sempre en castelán estándar, deixando os localismos para momentos moi anecdóticos. En eúscaro considérase pedante escribir correctamente. Quizais me equivoque, pero o problema non é que en parte non superemos por completo o sentimento de que o eúscaro é unha lingua secundaria?

Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbide elektronikora

ARGIAk ez du zertan bat etorri artikuluen edukiarekin. Idatzien gehienezko luzera 4.500 karakterekoa da (espazioak barne). Idazkera aldetik gutxieneko zuzentasun bat beharrezkoa da: batetik, ARGIAk ezin du hartu zuzenketa sakona egiteko lanik; bestetik, egitekotan edukia nahi gabe aldatzeko arriskua dago. ARGIAk azaleko zuzenketak edo moldaketak egingo dizkie artikuluei, behar izanez gero.


Interésache pola canle: Iritzia
Universidade, Código Ético e liberdade de expresión

Steilas considera fóra de lugar o esforzo do Reitorado da UPV/EHU para impedir a participación dunha persoa a través dunha comunicación no congreso sobre Soberanía(é) celebrado recentemente na nosa universidade. Non entendemos o intento de obstaculizar a actividade... [+]


Foro Mundial da Educación

O Foro Mundial da Educación celebrouse en Londres do 19 ao 22 de maio. Este foro contou co apoio de Microsoft, Amazon, HP, Google, NewGlobe, Pearson e McKinsey & Cía, entre outras grandes transnacionales, e co apoio do Director Global de Educación do Banco Mundial, Luís... [+]


2024-05-29 | Rober Gutiérrez
Saúde mental e benestar

É un tema que ultimamente está na fala da xente e que xera inquietudes e responsabilidades. Na vida pódense combinar moitos trazos individuais, sociais e estruturais para protexer ou debilitar a nosa saúde mental. Todos experimentamos algunha vez. É un proceso complexo no... [+]


2024-05-29 | Karmelo Landa
Cerco

Os vascos e os cataláns vivimos nun estado de sitio en España, e ademais non temos unha conciencia clara diso, creo. En Cataluña isto foi moi evidente nas últimas eleccións e na situación posterior.

O que sucedeu é realmente analizable: A intervención dos poderes... [+]


Eguneraketa berriak daude