Genetika

"Genetikak ez digu behin ere esango nor garen norbanako bezala edo herri bezala"

2026-02-11

Lehendik ere ezagutzen nuen Miren Iraeta, lagun komunak tarteko, baina Feministaldiko mahai-inguru batean entzun nuen arte ez nekien zertan egiten zuen lan. Txundituta utzi ninduen. Konplexutasunari uko egin gabe, xehe eta argi azaldu zigun zer diren arkeogenetika eta antzinako DNA, zertarako balio duten, eta –neurri berean garrantzitsua– zertarako ez.

Feijooren aberrija genetikoa da

2022-03-28

Ez dakit nolakoa izango den Alberto Nuñez Feijoo PPko lider bezala. Txorradak produzitzeko makina bezala oso efikaza dela erakusten ari da. Joan den astean Bilboko Euskalduna Jauregian egun bereziki emankorra zeukan. Carlos Iturgaizekin batera jendaurrean jolasten eta enredando zebilela kontuan izanda, logikak agintzen zuen ekitaldi horretatik titular txiripitiflautikoren bat ateratzekotan Santurtziko akordeoilari famatuenaren ahotik aterako zela. Baina gertatu dena gertatu denez, pentsatzen hasi beharko dugu Feijook ere momentu gogoangarriak eskainiko dizkigula hemendik aurrera, bere pazotik aterako baita zezen-larru osoan barrena gaita jotzera.

Euskarazko Wikipediak 350.000 artikulua sareratu du: "Dardarina"

2020-01-14

Eduki askeko interneteko entziklopedia eleanitzak euskarazko 350.000 artikulua argitaratu du urtarrilaren 13an. Wikipedia mundu osoko boluntarioek idazten dute eta lankidetzaz editatua da. Guztira 37 milioi artikulutik gora ditu, horietatik lerrook idazterakoan 350.009 euskaraz.

Gizon migrazio batek ordezkatu zuen hemengoa duela 3.000 bat urte

2019-12-10

Burdin Arotik dator gure informazio genetiko nagusia. Orain 4.500 urte jazotako migrazio prozesu batek Iberiar penintsulako historia betiko aldatuko zuen. Arrazoi ezezagunak medio, iparraldeko gizon etorkin berriak penintsulakoei gailendu zitzaizkien, eta tokiko emakumeekin batera leinu berri bati hasiera eman zioten. Nahasketa horren ondorio omen gara gaurko euskaldunak.

"Pertsonen duintasuna ikusten ez dutenak dira analfabeto sentimentalak"

2019-07-17

Analfabetos sentimentales. Historias con acondroplasia y más… (Analfabeto sentimentalak. Akondroplasia historiak eta gehiago…) liburuaren egilea da. Nanismoa edo altura txikia duten pertsonez jardun du. Akondroplasia da nanismoaren eragile handiena; gene zehatz batean mutazioa ematen da eta hezur luzeak ez dira handitzen. Bildutako testigantzek sarri hunkituko dute irakurlea.

Filistiarrak: gaiztoak eta europarrak

2019-07-16

Bibliaren arabera, filistiarrak Israelgo herriaren etsaiak ziren eta bi adibide garbi ematen ditu: Goliat, Dabid erregeak mendean hartu zuena; eta Dalila, ilea moztuta Sansoni indarra kendu ziona. Filistiarrak filmeko gaiztoak zirela, alegia.

Newtonen lehen hitzak parlamentuan

2018-03-23

1689an Isaac Newton Erresuma Batuko Lorden Ganberako kide izendatu zuten, Jakue II.a erregea tronutik kendu eta berehala. Newtonen lorpen zientifikoek zerikusia izan zuten horretan, baina errege ohiaren aurka Cambridgeko unibertsitatea defendatzen egindako ahalegina erabakigarria izan zen izendapenean.

Aurpegi britainiarrik zaharrena

2018-02-21

1903an 10.000 urteko giza eskeleto bat topatu zuten Gough kobazuloan, Chedarren, Ingalaterrako hego mendebaldean. Mende bat pasatxo geroago, Londresko Historia Naturaleko Museoko zientzialariek Cheddarreko gizakiaren DNA egoera oso onean ateratzea lortu dute.

"Dopin genetikoa negozio ikaragarria izan liteke batzuentzat"

2017-09-05

WADA (World Antidoping Agency) erakundearen arabera, 2008tik erabiltzen da dopin genetikoa. Baina oraindik ez da kasu bat bera ere ezagutu. Ez baitago detektatzeko modurik. Adrian Odriozola EHUko genetika irakasleak eta bere kideek, diru faltagatik, bertan behera utzi behar izan zuten detekzio sistema aurkitzeko abian zuten ikerketa. Hala ere, kirola eta genetika uztartzen segitzen du Odriozolak berak sortutako KirolDNA enpresan.

Henrietta Lacks andrearen zelula hilezkorrak

2013-10-02

Henrietta Lacks izeneko andrea umetoki minbizi batek jota hil egin zen 1951an, baina bere gorputzetik eta bere baimenik eta jakintzarik gabe erauzitako zelulek oraindik, egundaino bizirik eta ugaltzen diraute, eta azken hamarkadetako biologia eta medikuntza ikerketetan funtsezko lanabes bat izan dira.

"Norbanakoen informazio genetikoak berebiziko babesa behar du"

2012-05-08

Zaragoza (Espainia), 1952. Zuzenbide Penalean katedraduna da, eta 1996tik ari da Euskal Herriko Unibertsitatean. Urtebete geroago, EHUk eta Deustuko Unibertsitateak 1993an sortutako Zuzenbidea eta Giza Genoma Katedrako zuzendari izendatu zuten, eta karguan jarraitzen du harrezkeroztik. Gurekin mintzatu da genetikaren eta, oro har, bioteknologiaren aurrerapenarekiko zuzenbideak izan behar duen jokabideaz.