Fusilatuen bila

1936ko Gerran desagertutako bi aitaren gorpuzkiak berreskuratu dituzte beren alabek, 90 urte geroago

2026-06-03

Muxikako eta Elorrioko fronteetan hil eta ia bederatzi hamarkada geroago, Manuel Hernáez Ruidíaz eta Cosme Ayala Yoldi milizianoen gorpuzkiak jaso dituzte haien familiek igande honetan, alabek emandako DNAri esker Zornotzako hilerrian identifikatuak izan ondoren.

2015etik desobiratutako frankismoko biktimen %30 identifikatu dituzte Nafarroan

2025-12-23

Frankismoak 3.500 pertsonatik gora hil zituen Nafarroan, eta oraindik ez dira gorpu guztiak berreskuratu. 2016tik desobiratu di diren 138 gorpu edo gorpuzkietatik 47 pertsona identifikatu dituzte DNA bankuaren bitartez .

"Harrotasun antifaxista, esker ona, poztasuna, amorrua… sentsazio gazi gozoak bizi ditugu prozesu honen amaieran"

2024-10-08

Segundo Hernandez preso anarkistaren senide Lander Garciak hunkituta hitz egin du, Ezkabatik ihes egindako gasteiztarraren gorpuzkinak jasotzerako orduan. Nafarroako Gobernuak egindako urratsa eskertuta, hamarkada luzetan pairatutako isiltasuna salatu du ekitaldian.

Ezkabako iheslari Segundo Hernandez identifikatu dute Eguesibarreko Eliako hobian

2024-09-13

Gasteiztarrarekin bederatzi dira ihesaldian parte hartu zuten identifikatutako pertsonak. Guztira, Nafarroako DNA Bankua sortu zenetik 43 pertsonaren datuak lortu dituzte.

Jesús Carrera, frankistek torturatu eta fusilaturiko buruzagi komunistaren bizitza pantailara

2024-05-31

Hari buruzko aipamenik apenas iritsi zaigu historia liburuetan, baina Jesús Carrera Olascoaga (Hondarribia 1911 – Alcala de Henares 1945) Espainiako Alderdi Komunistaren idazkari nagusi izatera iritsi zen. Frankistek atxilotu, torturatu eta fusilatua, bere gorpuzkinak 2018an azaleratu zituzten Alcala de Henaresko hilerrian. Nor zen? Zergatik hil zuten? Zergatik egon da bere oroimena isilpean hainbeste urtez? Galdera horiek erantzun nahian ondu dute Jesús Carrera: Hondarribiko gorria dokumentala, Aitor Baztarrikak zuzendua. Ostiral honetan estreinatuko dute Hondarribian.

1936ko Gipuzkoako krimenen arduradunak publikoki adierazi zuen "gupidarik gabe fusilatu" behar zela

2023-11-10

1936ko udazkenean Hernanin eta Oiartzunen frankistek egindako zientoka hilketen arduradun nagusiena izan zen Ramiro Llamas komandante eta epailea. Hilabete gutxira jendaurrean publikoki adierazi zuen fusilatze horien inguruan pentsatzen zuena; diskurtso beldurgarri hori oso osorik aurkitu dugu Gaceta de Tenerife egunkarian: “Harro nago naizenaz (…) eta nire zerbitzuak behar dituzten tokira noa, frontean eta erretaguardian”.

1936an desagerrarazitako Felix Goyaren monolitoari eraso egin diote Eulaten

2023-07-20

Oraindik ere 36ko Gerraren memoriak sarri jasotzen ditu haginkadak orduko borreroen oinordekoen aldetik. Azken horietako bat Eulateko Felix Goyaren monolitoak jasandakoa da. 1936an atxilotu eta hil zuten frankistek 51 urterekin, eta oraintsu hiltzaileen ondorengoek berriz egin diote eraso haren memoriari.

Kondor Legioak Munitibarren 1937an egindako bonbardaketari buruzko liburua argitaratu dute

2023-04-19

Ahaztuen Oroimena 1936 elkarteak eman du argitara Munitibar 1937/04/26: Aire-eraso baten kronika liburua eta igandean aurkeztuko dute jendaurrean. 1937ko apirilaren 26an Kondor Legioak Munitibarren aterpetuta zeuden herritarrei eraso egin zien. Egun bereko arratsaldean, Gernikan egindako sarraskiaren atarikoa izan zen.

1937an Bilboren defentsan hildako sei gudariren eta milizianoren gorpuzkiak itzuliko dizkiete senideei

2023-02-09

Genetikoki identifikatu ondoren, Eusko Jaurlaritzak 1937ko udaberrian hildako sei errepublikarren gorpuzkiak itzuliko dizkie beren senideei, Bilboko Gogora institutuaren egoitzan larunbatean egingo duten ekitaldian.

“Ez dadila entzun gehiago ‘askatuta’ hitz nazkagarria”

2022-10-20

Larunbatean Hernaniko Udalak beharrezkoa den oroimen ekitaldia egingo du herriko hilerrian 1936an frankistek hildako 200 lagunak gogoratzeko. Baina zeintzuk izan ziren krimen horien arduradunak? Zeinek sustatu eta agindu zituen fusilatzeak? Komeni da izen horiek ere ez ahaztea.

Pedro Asua galdakoztar milizianoaren desobiraketak bidea ireki du Jakan, beste 400 fusilatu aurkitzeko

2022-10-18

1938an tribunal militar batek epaitu eta fusilatutako miliziano ezkertiarraren gorpuzkiak aurkitu ditu Jakako hilerrian Aranzadik. Galdakaoko eta Jakako udal eta elkarteek eta Asuaren senide batek egindako ikerlan eta elkarlanaren emaitza izan da aurkikuntza. Hainbat iturriren arabera, hilerrian beste 400 fusilaturen gorpuak leudeke.

Desagerrarazikoen hezurren memoria: faxismoa zer den ahaztu ez daitezen

2022-07-27

1936an fusilatutako hamar gorpuzki aurkitu dituzte Baternainen. Aranzadi zientzia elkarteak topatu ditu gorpuak. Nafarroako Gobernuak dio litekeena dela Ezkabatik eramandako presoen hilotzak izatea.

Indusketa lanak egin dituzte Adunako hilerrian

2021-08-06

1936ko urrian bide bazterrean tiroa emanda azaldu eta hilerrian lur emandako gorpu baten bila aritu dira Aranzadi Zientzia Elkarteko kideak herriko hilerrian. Saseta defentsa sistema ikertzeko lanketaren barruan kokatu dute indusketa.Adunako hezurtegitik ateratako hezurrak

Paula eta Paulina

2020-08-31

1938ko Ezkabako ihesean fusilaturiko Leoncio de la Fuenteren gorpuzkinak eman dizkiote haren alaba Paulari. Ekitaldian izan da Paulina Lizoain, haurra zela fusilatzea ikusi zuen emakumea; haren lekukotzari eta Txinparta elkarteak egindako lanari esker aurkitu dute hobia.

Lurrak garrasika jarraitzen du

2020-03-05

Francoren heriotzaren ondoren, 1936ko fusilatuen senideak haien gorpuak berreskuratzen hasi ziren Nafarroan. Hasierako desobiratze haiek ezkutuan egin ziren, erakundeen laguntzarik gabe; hainbat herritar eta apaiz konprometituren ekimena izan zen, Ollakarizketako hobian 1979an Sartagudako bizilagunek egindakoa kasu. Baina berrogei urte geroago jarraitzen dugu lur beretik hezurrak ateratzen. Nola liteke?

Guadalupe gotorlekuan fusilatuak bilatzeko indusketara sartzea debekatu diotela salatu du Abotsanitzek

2020-02-27

1936an faxistek hildako bost milizianoren gorpuak aurkitzeko Aranzadi Zientzia Elkartea egiten ari den lanetara sartzea debekatu diote Hondarribiko Abotsanitz udal taldeko zinegotziari eta historialari bati, salatu dutenez.

106 fusilaturen memoria biltzen du Eloko Teileriaren Memoriaren Parkeak

2019-12-15

Igande honetan inauguratu zuten Nafarroako Elo herrian 1936ko uztaila eta azaroa bitartean falangistek eta erreketeek fusilatu zituzten 106 pertsona oroitzen dituen parkea. Eloko Teileriako hilobi komuna dago bertan, 36ko Gerrako Nafarroako hobirik handiena.

Martzelo etxean da

2019-09-11

Testigantza baten lorratzari segika aurkitu dituzte frankistek 1936an hildako Martzelo Lasa olaberritarraren hezurrak, eta 83 urte geroago senideei eman dizkiete.

Lau gorpu deshobiratu ditu Aranzadi elkarteak Urbikain herriaren inguruetan

2019-07-30

Ostiralean aurkitu zituzten 1936ko Gerrako lau gorpuak Urbikaingo Amildegia izeneko inguruetan, eta astelehenean egin dute deshobiraketa.

Urtebete geroago

2019-07-21

Urtebete joan da gure osaba Antonio Arrizabalaga Ugarteren gorpuzkiak berreskuratu nahian tramiteak berriro hasi genituenetik; gorpuzki horiek lurpetik atera, eraman eta Erorien Haranean lurperatu baitzituzten, sendiaren baimenik gabe. Urtebete luze honetan gutxi aurreratu dugu eta hasierako lekuan gaude ia, baina orain hobeto ezagutzen ditugu gure eskariaren aurka daudenak.

Marcelo Lasa Zeberio etxean bueltan

2019-07-05

Lizarrustin fusilatutako olaberriarraren gorpuzkiak igandean bueltatu zizkioten familiari.

1936ko Gerran hildako 20.000 pertsonen zerrenda egin du Gogorak

2019-07-04

EHUren Giza Eskubideen Unesco katedrarekin eta Aranzadi Zientzia elkartearekin batera egindako datu bilketatik Eusko Jaurlaritzak dio 1936tik 1945era 19.998 pertsona hil zirela Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban, horietatik 5.887 gizateriaren kontrako krimena izan zirela ondorioztatu dute.

'Aitzol' eta Florencia Olazagoitia: bi kasu 1936ko basakeriaren biktimentzat justizia egiten hasteko

2019-01-18

Gipuzkoako Aldundiak kereila jarriko du Jose Aristimuño Aitzol apaiz eta euskaltzale tolosarraren eta Florencia Olazagoitia Arrasateko militante sozialisten kasuak argitzeko, Donostiako epaitegian.

Trenbideko langileak frankisten jomuga

2018-12-06

2011n Aranzadiko kideek 59 gorpu gordetzen zituen 1936ko Gerra garaiko hobia ireki zuten Burgosen.

Frankistek hildako elgoibartarrak omenduko dituzte Olasoko hilerriko kolunbiarioan zapatuan

2018-09-20

Elgoibarko Olasoko hilerrian dagoen Kolunbarioan omenduko dituzte frankistek hildako gudari, miliziano eta zibil elgoibartarrak, zapatu honetan, irailaren 22an.

Gerra Zibileko bi gorpuzki atera dituzte Artazun

2018-06-11

Dagoeneko 68 gorpuzki atera dituzte Nafarroako Gobernuak burututako hamasei indusketa lanetan

Ereiten duguna baikara

2018-05-31

Maiatzaren 22an bete dira 80 urte Europan inoiz izandako kartzela ihesaldi handiena gertatu zela.

1936ko kolpe militarrean hildako bi hilotz atera dituzte Iberon

2018-05-07

Aranzadiko teknikariek joan den asteazkenean hasi zituzten bi gorpuak ateratzeko lanak. Nafarroan dagoeneko 64 gorpu atera dituzte legealdi honetan. Memoria berreskuratzen diharduten taldeek jasotako testigantzei esker aurkitu dituzte gorpuzkinak.

1936an Burgosen hildako tolosar errepublikano baten gorpuzkiak hilobiratu dituzte Duintasunaren Kolunbarioan

2018-04-19

Tolosako herritarra zen Miguel Vargas Arnaizen gorpuzkiak hobiratu dituzte Elgoibarren. Rabanera del Pinar (Burgos) udalerrian erail zuten, 1936an. Besteak beste, Iñigo Urkullu lehendakariak eta Jonan Fernandez Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetzaren idazkari nagusiak hartu zuten parte ekitaldian.

Hamar hilabete Gogora-ren panfleto baten zain

2018-03-20

80 urte baino gehiago igaro behar izan dira Zornotzako udalak gerra zibilean fusilaturik hil zituzten herritarrak, izen-abizendun biktima legez aitortu ditzan. Aipamenik, oroimenik ere ez frentean hildakoez, kartzelaratuez edo erbesteratuen biografiaz. Orain arteko anonimotasunean jarraitu behar dutela erabaki du udalbatzak. Adierazpen aseptikoa, auzokide baten etxeko teilatuaren berriztapen baimena onartuko balitz bezala.

Gerra Zibilean fusilatutakoen omenez plaka bat jarriko du Iruñeko Udalak hilerriko panteoian

2018-02-20

Nafarroan Fusilatutako Senideen Elkarteak eskatu zuen plaka jartzea eta hala eginen du. Plaka horretan Iruñean eraildako 308 pertsonen izenak ageriko dira.

Accusations against Franco regime crimes: a countdown

2018-01-26

Jesus Mari Txurruka was to make his declaration at Bergara municipal court in Gipuzkoa last Saturday, the 20th of January. His grandfather's brother died in a Hamburg concentration camp in 1945; Franco's forces had killed his great-grandmother in cold blood nine years earlier at her farmstead at Elgeta in the Basque Country. But Jesus Mari is not going to make any such declaration. And nor are the other 13 victims' relatives who should have done so in January.

Erlojuaren kontra

2018-01-23

Joan den larunbatean, hilak 20, Bergarako laugarren instrukzio-epaitegian deklaratu behar zuen Jesus Mari Txurrukak. Bere aitonaren anaia Hanburgoko kontzentrazio zelai batean hil zen 1945ean, eta birramona berriz, faxistek hil zuten bederatzi urte lehenago, Elgetako haren baserrian hotz-hotzean tirokaturik. Baina ez du deklaratuko. Ez berak ezta urtarrilean zehar epaitegitik igaro behar zuten frankismoko biktimen beste 13 senideek ere.

Pintaketa faxistak egin dituzte beste behin ere Ezkabako gotorlekuan

2017-12-26

Errepublikako presoak oroitzeko egindako mural baten gainean azaldu dira margoketa faxistak, Gora Espainia eta Puta ETA leloekin. Ez da Ezkaban egindako lehen erasoa: 2015ean svastika bat margotu zuten oroitarri batean.

Carlos Peña 24 orduz Ebro ibaian, memoria historikoaren alde

2017-04-27

Carlos Peña igerilari tolosarraren erronka berria larunbatean hasiko da, 17:00etan, igandean ordu berean amaitzeko.

1936ko Gerrako zazpi gorpuzkin aurkitu dituzte Burutaingo hobian

2017-04-18

1938an San Kristobalgo espetxetik ihes egindako zazpi lagunen gorpuzkinak dira Burutainen (Nafarroa) aurkitu dituztenak.

Ezkabatik 1938an ihes egindako presoen gorpuak aurkitu dituzte Burutuaingo hobi batean

2017-04-11

Datozen egunotan aterako dituzte hobitik gorpuzkinak; oraindik ez dakite zenbat lagunenak diren.

Omenaldia egingo diete 'Azazetako 16 hildakoei', 80. urteurrenean

2017-03-02

Arabako erakundeek ekitaldia antolatu dute, Azazetako mendatean, Mola jeneralaren aginduz, fusilatu zituzten 16 lagun gogoratzeko.

Felix Goia Urbieta bigarrengoz desagerraraziko 80 urte beranduago?

2016-11-15

Felix Goia Urbietaren gorpuaren bila dabiltza bere biloba eta birbilobak... 80 urte beranduago. Gaurko egunez 1936an desagertutako gizonaren eskela-dei berezia azaldu da gaur Berria-n, Gara-n eta Noticias taldeko Nafarroako eta Gipuzkoako edizioetan, salatuz agintari eta administrazioek ez dietela beren senidearen argibiderik ematen eta telefono eta posta helbide bat eskainiz haren arrastorik eduki dezaketen herritarrei.

Amarru baten zorigaitz iragarria

2016-10-12

1936ko urriaren 15ean lau bou frankista Baionatik Bilbora zihoan Galerna bakailao-ontziaren jabe egin eta Pasaian porturatu zuten. Prentsa faxista eskifaia eta bidaiari presoez trufatu zen, erreketeen balentria laudatzen zuen bitartean. Gaur badakigu ontzi errepublikarra traizio baten amarrupean erori zela, eta egunkarietako lerro-buruak zorigaitza iragartzen ari zirela.

[Grafikoa] Hobi komunak eta auzo lotsa

2016-08-30

Derrigortuta desagertutakoen Nazioarteko Eguna den honetan, beste behin gogorarazi behar dugu auzo lotsa ematen duen datu bat: Espainia da, Kanbodiaren ondoren, induskatu gabeko hobi komun gehien dituen estatua. Eta hezurrez betetako lurrean ezin da egia eta justiziarentzako zimendurik jarri.

Valcalderako 52 fusilatuak omendu dituzte Iruñean

2016-08-24

Amadeo Urla fusilatuaren biloba Ana Aranguren Amerikako Estatu Batuetatik Nafarroara etorri da, omenaldian parte hartzeko.

Columba Fernández, egia esateagatik fusilatu zuten anarkista gasteiztarra

2016-07-18

“Araba Espainiarekin” zioen hizki larriz prentsa golpistak 1936ko uztail hondarrean. Gaurdaino iritsi den kontakizun hori kolokan jartzen dute Columba Fernández anarkistaren moduko historiek.

1936ko Gerra garaikoak izan daitezkeen giza hezurrak azaldu dira Zubietamendin

2016-06-03

Txaldatxur tontorraren inguruan eraikitako lubaki lerroan azaldu dira gorpuzkinak, lehenago gerra material baliotsua aurkitu duten toki berean. Larunbatean ekingo diote exhumazioari.

Urbasako hiltegia

2015-10-06

Balbino García de Albizuk (Donostia, 1943) urteak daramatza 1936ko Gerran Ameskoan izandako errepresioa ikertzen. Bere aitona hainbat lagunekin hil eta Urbasako Arrasoko leizera bota zuten. Egindako ikerketari esker, aitonaren gorpuzkinak ez ezik, beste zazpirenak identifikatu dituzte, eta garrantzitsuagoa dena: Urbasako beste leize eta amildegietan jazotako sarraskiak argitzeko bidea ireki du. Aurki liburua aterako du hori dena kontatuz.

"Gerra zibileko matoi asko lasai ederrean hil ziren, inolako damurik gabe"

2015-09-03

Nafarroan 1936an faxistek eragindako milaka hilketen erantzuleen inguruko informazioa biltzen ari da Bingen Amadoz (Murillete, 1952) ikerlari eta kazetaria. Fusilatuen senidea izaki, garbi du biktimek ez dutela mendekurik bilatzen, baina sarritan euren buruei sinetsarazi diete hiltzaileak gaizki amaitu zuela, “eta asko lasai ederrean hil ziren”.

Ezkabako ihesaldian hildako bost lagunen hezurrak aurkitu dituzte

2015-04-10

Berriozarko orube batetik ari da ateratzen gorpuak Aranzadi.

Nafarroako 3.452 fusilatuei omenaldia egingo diete Iruñean

2015-04-10

Apirilaren 11n ekitaldia egingo dute fusilatuen senideek Iruñeko Gazteluko Ingurubidean.

Lemoatxako miliziano errepublikarra, iluntasunetik argira

2015-02-26

1937ko borrokaldian hildako Hilario Blanco Reguero barakaldarraren hezurrak senideei itzuli dizkiete. Soinean zeraman txaparen bidez identifikatu ahal izan dute.

Nola atera zuten lurpetik Lemoatxeko miliziano errepublikarra?

2015-02-23

Miliziano baten hezurrak senideei itzuliko dizkiete Lemoan

2015-02-20

1937an hil zuten Lemoatxen eta soinean zeraman plaka baten bidez identifikatu ahal izan dute.

Atzoko aztarnak arakatzen, gaurko minaren sendagarri

2014-09-11

Oroimen historikoaren berreskurapenean pauso garrantzitsuak eman dituzte Villabonan azken urteotan. Aritza Kultur Elkartearen ikerketen ondorioz frankismoak 1936ko gerra zibilean fusilatutakoen eta errepresaliatutakoen izenak ahanzturaren zulotik atera dituzte.