Filipinak

Entretenimendu arriskutsua da ur gainean marrak botatzen aritzea

2026-07-21

Uharri nahiz irla edo kontinente, lehorrean buruhauste nahikorik ez delako edo, uraren gainean marrak ezartzeko ariketa arriskutsuari ekin diote Asia Ekialdean.

Filipinak: erregaien shockaren erakusleihoa

2026-03-31

Trumpen Estatu Batuek eta Netanyahuren Israelek aurtengo otsailaren 28an Iranen aurka sututako gerrak erakarri duen segizioa –aurreikusgarria, hein handi batean–, bereziki larria da Asiako hego-ekialdean jada. Hango herrialdeek zuten Ormuzko itsasartetik merkaturatzen den petrolio eta gasaren, eta haiei atxikitako lehengaien, menpekotasun handiena. Eta estualdiari aurre egiteko estrategiak estrategia, larri dira ia denak dagoeneko bosgarren astean sartu garenean. Haien gaurkoa... [+]

Filipinak 2028: kartzela eta Malacañang jauregiaren artean

2026-02-24

Bi urte baino gehiago falta dira oraindik Filipinetako hurrengo presidentea hautatzeko, baina Sara Duterte Zimmerman egungo presidenteordeak iragarri du jada bere hautagaitza Malacañang jauregian jarri ahal izateko.

Uholdeen kontroleko proiektu fantasmak eta Filipinetako elitea

2025-12-02

Aspaldian antzekorik ez zuten ur-estutasunak jasaten ari dira Asia hegoaldeko hainbat herrialdetan: batzuetan egundoko sikateak direnean, berealdiko euriteak nozitu behar izan dituzte besteetan, ezohiko heriotza-kopuruak eta kalte ekonomiko eta sozial kalkulaezinak metatuz.

220tik gora hildako eragin dituzte bi tifoik Filipinetan

2025-11-10

Aurreko ostegunean Kalmaegi eta igande gauean Fung-wong tifoiak lurreratu dira filipinar uharteetan. Azkenekoak ia milioi bat ebakuatu eragin ditu Pazifikoko herrialdean.

Agintaldi erdiko hauteskundeak Filipinetan: korapiloak agerian

2025-05-20

Filipinetako politikagintza klan oligarkiko ahaltsu batzuen esku dago gaur egun ere. Eta horregatik, emaitzen irakurketa xehatuak ñabardura asko ditu.

Ba ote daki Trumpek non dagoen Txina eta Filipinak aurkarazten dituen irla estrategikoa?

2024-11-12

Mundu mailako inperioaren urbs estatubatuarra –eta haren periferiako lurbira osoa– Donald Trumpen bigarren agintaldirako kontuak ateratzen ahalegintzen ari garenean, tentsioak gorabidean jarraitzen du datozen lau urteetan, zalantzarik gabe, arreta-gune nagusietakoa izango den Txina Hegoaldeko Itsasoan.

Ez da odolik isuri, oraingoz, Spratley uhartedi gatazkatsuan

2024-09-17

Azkenean, odolik isuri gabe amaitu da apirilaz geroztik Sabina/Xianbin/Escoda atoloiaren urmaelean, Spratley uhartediaren ekialdean, BRP Teresa Magbanua, Filipinen kosta-zaintzako ontziaren aingura-aldi luze bezain atezua. Irailaren 15ean, igandez, aingura jaso eta porturantz abiatu zen; bakean, esan genezake. Aurkariek, noski, ez zioten hartarako bidea eragotzi. Beraz, odolik isuri gabe amaitu da Filipinak eta Txinaren arteko tenkada hori. Oraingoz.

Hanlonen printzipioa Spratly uharteetan

2024-05-14

Hanlonen printzipioaren juzgu egin beharko da, agian: “Inoiz ez iezaiozu gaiztakeriari egotzi ergelkeriak ederki esplika dezakeena”. Protagonista nagusiek biziro hobesten dute aukera hori.

Aranetatarrak

2024-04-30

Kasualitateak

2023-12-12

Adimen artifizialaren eztandak lan esplotazio digitala ezkutatzen du

2023-09-01

“Hodeia” izen etereoak ezkutatzen ditu ur eta energia kantitate handiak kontsumitzen dituzten zerbitzariz betetako pabiloiak. Bada, adimen artifizialak ere badu B aldea: Asia, Afrika eta Hego Amerikako milioika pertsonen lan esplotazioa. The Washington Posten ikerketa baten arabera, Filipinetan adimen artifizialeko enpresentzat lanean aritzen diren langileek gutxieneko soldata baino ordainsari txikiagoak jasotzea eta ordainketen atzerapenak ohikoak dira, baita batzuetan egindako lanengatik ezer ez jasotzea ere.

Getariako eta Filipinetako lehorreratzeak, nork zer omentzeko?

2022-09-05

Asteartean Elkanoren Lehorreratzea herri antzerki berezia egingo dute Getarian. Eusko Jaurlaritzak ezarritako jai egunarekin bat eta Elkano Cadizko Sanlúcar de Barramedara heldu zela 500 urte bete direla eta. Halere, ez da mundu bira horrek eragindako lehorreratze bakarra, ehunka urtez Espainiako Inperioaren menpeko kolonia izandako Filipinetan ere gogoan dute Elkanoren bidaideen beste lehorreratze bat. Ondorengo pasartea Gure heroiak liburuan idatzitakoan oinarrituta dago.

Walden Belloren kontrako jazarpena salatu dute mugimendu altermundialistek

2022-08-17

Walden Bello Filipinetako idazle, ikerlari eta antiglobalizazio aktibista ezaguna abuztuaren 8an atxilotu zuten; abuztuaren 9an fidantzapean atera zuten kartzelatik behin behinean. Focus on the Global South Gobernuz Kanpoko Erakundearen zuzendari exekutiboa da Bello, besteak beste.

Filipinak: autoritarismotik diktaduraren zuriketara

2022-07-04

Tamainak axola du, Filipinetan

2022-01-21

Filipinetako Rodrigo Duterte presidenteak adierazi du Lapu-Lapu heroi nazionalaren estatua handiagoa eta altuagoa izatea nahi duela, Fernando Magallaes konkistatzaile portugaldarrarenak baino. Mundu Biraren espedizioan Joan Sebastian Elkanoren nagusia izan zen Magallaes, hil zuten arte. Filipinetan ere Elkanoren mundu biraren V. mendeurrena ospatzen ari dira, baina konkistatzaileen aurkako erresistentzian azpimarra jarriz.

Ingurumenaren aldeko 227 ekintzaile hil zituzten 2020an munduan

2021-09-14

Erasoen erdia baino gehiago Kolonbian, Mexikon eta Filipinetan gertatu ziren, Global Witness erakundeak emandako datuen arabera. Klima larrialdia areagotzen doan neurrian, "haien lurra eta gure planeta defendatzen duten" pertsonen aurkako indarkeria ere areagotu egiten dela nabarmendu dute txostenaren egileek.

Konfinamendua betetzen ez dutenei hiltzera tiro egiteko agindu du Filipinetako presidenteak

2020-04-02

Rodrigo Duterte Filipinetako presidenteak konfinamendua betetzen ez dutenei tiro egiteko agindu du. Herrialdeko biztanleria osoaren %16a pobrezian bizi da, eta kaleetan lan egitea da bizirauteko duten era bakarra.

Munduari bira eman ziotenei bira

2020-01-08

Vicente L. Rafael historia irakaslea da AEBetako Seattleko Washington Unibertsitatean. Elkanoren Mundu Birari buruz Euskal Herrian ekoitzi eta diruz lagundutako filmak piztu duen eztabaidaz idatzi du Filipinetako Rappler hedabidean. Espainiako inperioaren krudelkeriak ezkutatu eta zoritxarreko estereotipo arrazista kolonialak birzirkulatzen dituen filma dela dio. Euskaratuta osorik irakurgai jarraian.

Espainiako Goya sarietarako hautatu dute inperialismoa zuritzeagatik kritikatua den Elkanori buruzko filma

2019-12-04

Espainiako eta Euskal Herriko erakunde pubilkoen diruz lagundutako eta sustatutako Elkano, lehen mundu bira filma animaziozko lanik onenaren Goya sarirako izendatu dute. Bien bitartean, film hori bera zinemetan eskaini ala ez aztertzen ari dira Filipinetan, hango banatzaileak atzera egin ostean.

Elkanori buruzko filmeko pertsonaiak 'El Doradorako Bidea'-ren "plagioa" direla salatu dute

2019-11-08

Twitter bidez agerian utzi dute Elkanoren filmeko pertsonaia nagusiak Mexikoko konkistan girotutako El doradorako Bidea filmaren kopia direla. Euskal Herrian Elkanori buruz egindako filmak kritika gogorrak jasotzen jarraitzen du Filipinetan.

Elkanori buruzko euskal filmari kritika gogorrak Filipinetan, konkistatzaileak zuritzeagatik

2019-11-07

Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoako Aldundiak, EiTBk eta Espainiako Gobernuak diruz lagundutako Elkanoren mundu birari buruzko filma Filipinetan ez dela ongi etorria salatzen ari dira milaka lagun. Elkano eta Magallaesen espedizio armatuak Espainiako kolonialismoaren lehen mugarria ezarri zuen Filipinetan. Hango herritarrek ez dute ahaztu, umeentzako animaziozko filmaz mozorrotu badute ere.

Miguel Lopez Legazpi konkistatzailearen alde iluna erakusten duen liburuxka argitaratuko du KKinZona irratiak

2019-06-19

Miguel Lopez Legazpi konkistatzailearen alde iluna erakutsiko du Urretxu-Zumarragako KKinZona irrati libreak ostegun honetan aurkeztuko duen argitalpen batek. Balentin Tramón Sanpedrok idatzi du Miguel Lopez de Legazpi: urrea, ohorea eta ebangelioa liburuxka eta 18:00etan aurkeztuko dute, konkistatzailearen omenez Zumarragako plazan jarrita dagoen eskulturaren parean.

Filipinek "gerra mehatxua" egin diote Kanadari, herrialdera esportatutako zaborragatik

2019-04-24

Kanadatik Filipinetara 2013an bidalitako 50 hondakin kontainerrek itzali ez den sute diplomatikoa piztu dute bi herrialdeen artean. Rodrigo Duterte presidente filipinarrak Kanadari gerra deklaratzeko mehatxua egin du zabor-edukiontziak herrialdetik eramaten ez badituzte.

Filipinetako presidenteak herrialdeari izena aldatu nahi dio, "espainiar morrontzaren zantzuak" ezabatzeko

2019-03-11

1543an Felipe II.a Espainiako Enperadorearen omenez inposatu zioten Filipinak izena uhartediari. 1521ean Magallanes eta Juan Sebastian Elkanoren espedizio militarrak hasi eta Zumarragako Lopez de Legazpi konskistatzaileak burutu zuen Espainiako Inperioaren morrontza Filipinetan, ia lau mendez uhartedia kolonia izatera zigortu zuena. Rodrigo Duterte presidente ultraeskuindarrak "zantzu kolonial hori ezabatzeko", Maharlika izena proposatu du herrialdearentzat, espainiarren etorreraren aurretik erabilitako malaysierazko hitza.

Drogaren aurkako gerraren izenean

2017-10-24

Rodrigo Duterte presidenteak zin egin zuen Filipinetako txoko guztiak “garbituko” zituela. Esan eta egin. Droga kontsumitzeaz eta saltzeaz susmagarri ziren 12.500 pertsona hil dituzte jada indar paramilitarrek.

Zergatik ez da Filipinetan gaztelera hitz egiten?

2017-07-07

Espainiak 333 urtez (1565-1898 bitartean) Filipinak okupatu bazituen ere gaur egun filipinarrek ez dute gaztelera hitz egiten. Filipinar askoren izen-abizenak eta eguneroko hizketaldietan darabilten ehunka hitzen jatorria gazteleran egon arren hori filipinarren gehiengoarentzat oharkabean pasatzen den zerbait da.

Sitio-egoera Filipinetan

2017-06-20

Pasa den maiatzaren 23an Rodrigo Duterte presidenteak sitio-egoera ezarri zuen Mindanaoko uhartean. Erabakia ez da nolanahikoa izan. Mindanaon Filipinetako populazioaren laurdena (25 milioi lagunetik gora) bizi da eta Luzon eta gero artxipelagoko bigarren irla handiena da. Neurriak oraingoan morbo eta oihartzun txikia sortu du mendebaldeko hedabideetan.

Coca Colari boikota azukrearen lurraldean

2017-05-18

Filipetako 4. uharte handiena da Negros eta bertako ekonomiaren oinarri nagusia azukre-kanaberaren plantazioak izan dira. Coca Cola bezalako enpresek azukre merkeagoaren alde egin dute, irlako langileen kalterako.

Filipinetatik blog berria

2017-05-08

Morboa eta espektakuloa, hori da komunikabide askok Filipinetan bilatzen dutena. Eta horixe da, Rodrigo Duterte presidente berriak mendebaldeko mass-mediari egindako oparia. Gizon adindu honen aho handiak eta jarrera politiko ez zuzenak arlote paregabean bihurtu dute.

"Hokkieneraren galeraren lehenengo pausoak ikusten hasi gara"

2017-04-20

Apirilaren 26an izango da Tze Wei Sim hokkienera hizkuntzaren aldeko ekintzailea Oihanederrek antolatzen duen Hitz Adina Mintzo zikloaren barruan.

Filipinekiko elkartasun adierazpena atzera bota du EAJk Eusko Legebiltzarrean

2013-11-15

Eusko Legebiltzarrak Filipinekiko elkartasun adierazpena bultza dezan eragotzi du EAJk. Filipinetan Haiyan tifoiaren hondamena pairatzen ari dira joan den ostiralaz geroztik eta harako laguntza bideratzeko testua proposatu zuen PSEk. Jeltzaleek atzera bota dute proposamena, 2013ko aurrekontuko zati bat hara bideratzea eskatzen zaiolako Euko Jaurlaritzari.

Hildakoen zenbaki-dantza eta luxuzko turismoa etorri dira tifoiaren ondotik

2013-11-14

GKEek tifoiaren eraginez 2.750 hildako inguru egon direla kalkulatzen dute. Laguntza ekonomikoa eskatzen dute, kaltetutakoei laguntzeko. Egoeraren larritasuna ikusita, "etsipena" nabarmentzen dute bertakoek.

Filipinetako tifoia klima aldaketarekin lotu du gobernuko ordezkariak

2013-11-12

Klima aldaketarekin lotu du Filipinetako gobernuak herrialdea astindu eta 12.000 lagun baino gehiago hil dituen Haiyan tifoia.

Filipinetako tifoiak kaltetutakoei laguntzeko banku zenbakiak

2013-11-12

Tifoiak kaltetutakoei ekonomikoki laguntzeko hainbat bankutako kontu korronteren berri eman du Publico.es webguneak.

Kanposantuko herria

2013-02-18

Manilako periferian auzo pobreak ugalduz joan dira azken hamarkadetan. Landa eremuetatik hiriranzko migrazio masiboak jendea egoerarik eta lekurik xelebreenetan bizitzera eraman du. Navotas hiriko kanposantua da horren adibide.

"Herritarrek bizimodu duina izan arte, ez dago bakerik"

2013-02-07

Angel Calvo (Valladolid, Espainia) misiolaria eta apaiza da Filipinetan. 40 urte iraun duen gatazkaren testigu izan da. Musulmanen eta Gobernuaren bake akordio definitiboa bidean da. Benetako bakea ordea, ezberdintasun sozialak gainditutakoan lortuko dela dio.