Feminismoa

Ez dugu oin-puntetan ibili nahi

2026-09-30

Ez gara gu txoko honetan kultur gomendioak egitekoak, baina Tip Toe (Oin-puntetan) telesaila ikusi ondoren, bertan azaltzen den Melba pertsonaiaren (eta egun sare sozial digitaletan biralak diren) hitzen oihartzuna ekarri nahi dugu: sakonki gorroto gaituzte. Beti gorrotatu gaituzte, baina orain ez dute zertan itxurak egiten jarraitu.

Russell T. Davies zuzendariak lintxamendu batekin irekitzen du telesaila, eta gero hamar egun atzera egiten du. Eta amaiera txundigarria badakigun arren,... [+]

"Elkartasun feminista" antolatzeagatik epaitu zituzten sei lagunekin elkartasunez jaialdia egingo dute Zestoan

2026-09-29

Urriaren 17an egingo dute Elkartasuna plazara jaialdia, eta Zestoako Mugimendu Feministak adierazi du bi helburu izango dituela: ekainean absolbitu zituzten sei herritarrei epaiketak ekarri dien 30.000 euroko kostua ordaintzeko dirua biltzea, eta "elkartasun feministaren garaipena" ospatzea eta aldarrikatzea. Egun osoko egitaraua antolatu dute horretarako, eta, besteak beste, bertso saioa, herri bazkaria eta kontzertuak izango dira.

Euskalduna eta kuirra, zapaldutik zapaldura

2026-09-23

Ipar Euskal Herriko harrotasun erradikalaren egunaren harira, Ehgamek, Bihurri kolektiboak eta Prefosta elkarteak Euskal Herri kuirraren inguruan hausnartu dute, historia, intersekzionalitatea eta hizkuntzatik abiatuta.

“Sentitzen nuen neskalagunari musu ematea gaizki zegoela, baina orain ondo sentitzen naiz”

2026-09-23

Adimen-desgaitasuna duten pertsonek afektibitatea eta sexualitatea nahi duten bezala bizitzeko eta esploratzeko programa da Sexubide. Gorabide elkarteak 2012an jarri zuen martxan, pertsona bakoitzaren nahiak eta beharrak erdigunean ipintzeko helburuarekin. Janire Martin (Bilbo, 1985) elkarteko erabiltzailea da, eta 2015ean hasi zen programan. Bere esperientzia oinarri, Sexubideren nondik norakoak azaldu ditu eta erotikari lotutako hainbat mito eta aurreiritzi jarri ditu zalantzan.

Hesien gainetik, harrotasunez

2026-09-21

Larunbatean iragan da Baionan Ipar Euskal Herriko lehen Harrotasun Martxa Erradikala eta jendetza batu da Gure harrotasuna borroka da! Kuir Oldarra! leloa zekarren banderolaren gibelean.

“Antzerkizale feministon artean saretzeko behar handia ikusi dugu”

2026-09-18

Ehazek eta Garaion Sorginguneak Antzerkizale feministen iluntzeko topaketa egin du. Sektoreko jendea elkartu eta egungo euskal antzerkigintzaren inguruan hausnartu dute. Maite Aizpurua Olaizola (Zumaia, Gipuzkoa, 1990) Euskal Herriko Antzerkizale Elkarteko koordinatzailearekin mintzatu da ARGIA.

Ipar Euskal Herriko lehen Harrotasun Martxa Erradikala iraganen da larunbatean Baionan

2026-09-17

Santa Izpiritu auzoko Charles Floquet karrikatik abiatuko da martxa 15:00etan, eta ikuspegi intersekzionaletik eta transfeministatik abiatuta, bere irakurketa politikoa zabalduko du duela zenbait hilabete sorturiko Ipar Euskal Herriko kolektibo transmaribibolloak.

Zergatik ez dugu zuriok gure burua animaliatzat hartzen?

2026-09-14

Zutabe honetan, dominazioak nola funtzionatzen duen pentsatzen jarraitzeko balio diguten ideia batzuk jarri nahi ditugu mahai gainean. Horretarako, Rioko Fotabon, Aph Ko eta Syl Ko-ren hausnarketak oinarri hartuko ditugu, arrazakeriaren eta espezismoaren arteko harremana eta harreman horrek menderatze-sisteman duen zentraltasuna ulertzen hasteko.

Gorputz osasuntsuen izenean, indarkeria estetikoa

2026-09-11

Izan Inurri elkarteak Inurri eguna antolatu du hirugarrenez, Usurbilen (Gipuzkoa). Feminismotik minbiziaren inguruko tabuak azaleratu eta lanketa kolektiboa egiten du elkarteak. Bazkari eta musika artean, hausnartzeko aukera ere izan dute inurriek goizeko mahai-inguruan. Normatiboak ez diren gorputzez eta indarkeria estetikoaz mintzatu dira, norbanakoaren gainean ipintzen diren arau sozialak deseraikitzeko asmoz.

"Lehiatu aurretik igerilekura botatzea besterik ez dut buruan; gainerakoa ahazten zait"

2026-09-09

Sei hilabeterekin hasi zen igerian Oscar Valderrama (Gasteiz, 2000), eta hamasei urterekin lehian. Apdema eta Judizmendi kirol elkarteetako igerilaria da, eta pasioz bizi du igeriketa. Desgaitasun intelektuala duten pertsonen 2026ko Europako Igeriketa Txapelketan –Virtus European Summer Games 2026– zazpi domina eskuratu ditu: urrezko bat, lau zilarrezko eta bi brontzezko. Txapelketa uztailaren 3tik 12ra jokatu dute Polonian.

Sototik kalera, emakumeak alardera

2026-09-08

"Espaloitik gu babestea oso ekintza ausarta izan da Hondarribian"

2026-09-02

26 emakumek sotoko ezkutalekutik Hondarribiko alardera jauzi egin zutela 30 urte bete direnean, ausardiaz, izuaz, indarkeriaz, gorrotoaz, plastiko beltzez, txaloez eta lorpenez hitz egin dugu Ixabel Alkain Etxeberriarekin. Jaizkibel konpainia parekidearen urterik gogorrenetan, kapitaina izan zen Alkain: "Dena kontra izan arren, lan bikaina egin dugu eta lore horiek aitortu behar dizkiogu gure buruari".

Maskulinisten Troiako zaldia

2026-09-02

Sare sozialetan eta telebistan geroz eta emazte MAGA (Make America Great Again) edo trad wife gehiago ikusten dira. Lehenek eskuin muturreko ideologia politiko kontserbadore eta arrazistari erantzuten diote, eta bigarrenek bizimodu tradizionalista idealari erreferentzia egiten diote.

Kontzeptu horiek transmititzen digute emazteak senarra eta haurren zerbitzurako bizitzen direla: etxean egoten dira eta espazio intimoko erreginak bezala agertzen dira. Gizonek, aldiz, plaza publikoa okupatzen... [+]

"Demokraziak emakume transak ahazten jarraitzen du"

2026-09-02

Estatuaren eta politika publikoen hutsunetik sortu zen 2004an Otrans, Guatemalako emakume transek osatutako elkartea. Osasunean eta bizi duintasunean herrialdeko emakume transak sistematikoki baztertu eta zapaltzen ditu estatuak, hori salatu dute, eta beren komunitateari zein gobernuak baztertutako beste zenbait kolektibori zerbitzuak eskaintzea beste aukerarik ez dute izan. Bertako kide Adriana Muñoz (Santa Tecla, El Salvador, 1981) Bilbon izan da, eta Lumaltik Herriak GKEak egindako dokumentaletik, euren jarduna azaldu du.

Abortuaren jazarpena, epaitua

2026-08-24

1979ko urriaren 26an milaka lagun elkartu ziren Bilbon Bizkaiko Justizia Auzitegiaren parean, Albiako lorategietan, Basauriko Hamaikak deituriko emakumeen eta abortu eskubidearen aldeko aurreikaririk gabeko mobilizazioan. Hau da gertatutakoaren historia bisuala.

Bilboko Mugimendu Feministak "emakumeek eta disidentziek" Aste Nagusiaz gozatzeko duten eskubidea aldarrikatu du

2026-08-21

Arriaga plazan egindako agerraldian feministek ohartarazi dute ez dutela inolako "eraso matxistarik, LGTBIfoborik ezta arrazistarik" onartuko. Antolakuntza eta autodefentsa feministarekin, jaien erdigunea okupatzen jarraituko dutela nabarmendu dute, "dagokien lekua" delako.

Talibanek boterea hartu zutenetik, 2,4 milioi neska bigarren mailako hezkuntzatik kanpo utzi dituzte

2026-08-14

Unescok ohartarazi du egoera "larria" dela Afganistango neskentzat, hezkuntzarik gabe ezin dutelako lana eta dirua lortu. 2021ean Talibanek herrialdeko botere berreskuratu zutenetik, emakumeei oinarrizko eskubide asko debekatu dizkiete, esaterako, lehen mailako hezkuntzatik aurrera ikasten jarraitzea, gizonezkorik gabe bidaiatzea edota kalean hitz egitea.

Iragan kolonialaren normalizazioa salatu du Donostiako Piraten kalejira transfeministak

2026-08-12

Donostiako Piraten egun transfeministaren harira, kalejira aldarrikatzaile transfeminista egin dute kaleetan zehar. Euskal Herriko kale izendegietan "iragan koloniala normalizatzen" dituzten izenak daudela salatu dute. Bestalde, Aizepe elkarte baztertzaile eta matxista ere gaitzetsi dute.

"Hasierako emakumeei esker gaude gu hemen; orduko hartan 26 ziren eta orain mila baino gehiago gara"

2026-08-10

Larruskainek urteak daramatza Jaizkibel konpainiarekin desfilatzen Hondarribiko Alardean. Gogotsu dago datorren irailaren 8rako, urtemuga "garrantzitsua" baita, aurten 30 urte beteko direlako lehen emakumeek alardean parte hartu zutela. Alardeak "pribatua" eta "baztertzailea" izaten jarraitzen badu ere, hondarribiarrak adierazi du herritarren artean iritziak aldatzen ari direla, eta gehiengoak "alarde herrikoia eta baketsua" nahi duela.

Draga ere, Euskal Herritik eta euskal herriarentzat

2026-08-05

Materia ez sortzen ez desagertzen ez den bezalaxe, draga ere, trabestismoa, ez da orain sortu Euskal Herrian; eta, jakina, ez da desagertuko. Transformatu egin da. Hortxe datza bere boterea, transformazio, transformismo gaitasunean. Eta azken hiruzpalau urteetan materia horrek bidegurutze berri batean kokatu du bere burua: RuPaul-engandik (AEBetako drag entzutetsua) edaten duen eta queerra den – edo ez–, eta euskaltzaletasunetik eta militantziatik, edota bazterretatik datorren belaunaldi berri bat heldu da oholtza gainera. Euskal hitzak pisua hartu du korronte berri horretan, aurretik ia inoiz ez bezalaxe, eta lehen aldiz daude orain Euskal Herrian euskaraz drag egiten duten taldeak. Eta talde berba ere ez da ausazkoa, drag klasikoari keinu eginez, baina gurean lehen aldiz, talde gisa funtzionatzen baitute. Horri gehitu oholtzaratzen duten aldarria ez dela glamourrarena, baizik eta auzo, herri eta landa eremuarena, herri eta gorputz zapalduena. Ardatz horiek aldarazi dute draga Euskal Herrian, bilakatu dute materia berri, eta ardaztu dute ez soilik korronte bat, baita identitate bat ere. Mugimendu berri horren lorratzen atzetik, bertako hiruzpalau talderen zenbait emanaldi jaso ditugu kameraz eta lumaz: Bilboko House of Basqueers, Iruñeko Maruxak eta Ipar Euskal Herriko Altxalili kabareta ditu protagonista fotoerreportajeak.

20 urteko gizon bat atxilotu dute Getxon sexu eraso betean

2026-08-03

Erasoa Algortan (Bizkaia) gertatu da, igande goizaldean, San Inazio jaietan. Aezkoako Gazte Asanbladak eta Berdin Bizi berdintasun zerbitzuak, berriz, Aezkoan (Nafarroa) sexu eraso bat gertatu dela salatu dute larunbatean, eta elkarretaratzea eginen dute astelehenean. Angelun (Lapurdi), bertzalde, gizon bat behin-behinean espetxeratu dute, 10 urteko alaba bortxatzea egotzita.

"Mundu-sistema honek porrot egin du, eta guk, alternatiba gisa, trabesti erara bizitzea proposatzen dugu"

2026-07-29

Delfina Acostak Euskal Herrian pasa zuen maiatzeko azken astea. Nik Durangon entzun nuen lehen aldiz, Oihana Arana eta Maria Oses poetekin elkarrizketan. Orduko hartan, jendaurrean jarduten den guztietan bezala, nondik pentsatzen eta hitz egiten zuen argitu zigun ezer baino lehen: bere ekarpen guztiak trabesti guaraniaren posiziotik egingo zituen, hortik ikusten, sentitzen eta ulertzen baitu mundua. Segidan, gonbidapen bat egin zigun, geu ere hurbil gintezen trabesti-izate horretara. Elkarrizketa honen bidez, zuenganaino hedatu nahi nuke gonbita.

"Lehen mailako arretara jo, eta tratatu gabe geratzen gara"

2026-07-22

Aspavit bitiligoa duten pazienteen elkarteko Arabako ordezkaria da Manuel Prados Villarraso (Gasteiz, 1966). Duela hogei urte diagnostikatu zioten bitiligoa. Gaixotasun autoimmune eta kronikoa da, eta azalean orban zuriak agertzen dira despigmentazioaren ondorioz. Gaitzari lotutako mitoak deuseztatu, presio estetikoa mahaigaineratu, osasun emozionalean duen garrantziaz ohartarazi eta onarpena susta dezaketen praktikak azaldu ditu.

"Besta giroan gizonok urrats bat eman eta ardurak hartzeko garaia da"

2026-07-21

Eraikiz kolektiboak gizonei ardura eskatzeko kanpaina bat jarri du martxan sanferminetan. Mezu argi eta zuzenak daramaten kartelez bete zituzten Iruñeko alde zaharreko kaleak, eta helburua kanpaina Nafarroako beste herrietako bestetara zabaltzea da.

Gutxienez zazpi sexu eraso izan dira Baionako festetako lehen egunetan

2026-07-17

Itaiak jakinarazi du, baina aurreratu du gehiago ere izan daitezkeela. Pirinio Atlantikoko Prefeturak, aldiz, sei indarkeria kasu zenbatu ditu. Bestalde, hainbat kolektibok salatu dute herriko etxeak bandera antifaxistak kendu dituela kaleetatik.

Greba feminista orokorragatik auzipetutakoei babesa helarazi eta borrokan jarraituko dutela aldarrikatu dute

2026-07-16

Denon Bizitzak Erdigunean dinamikak elkarretaratzea egin du Donostiako epaitegiaren aurrean 2023ko greba feminista orokorrean desordena publikoa eragitea egotzita epaitu dituzten hiru pertsonei elkartasuna adierazteko. Salatu dute areagotzen ari direla mugimendu sozialen aurkako kriminalizazioa eta errepresioa. Elkarretaratzean datorren apirileko mobilizazio nazionalean parte hartzera dei egin dute, Zaintza herri konpromisoa lelopean, "zaintza sistema eraldatzeko".

Herritarrek Gazteluko plaza bete dute sanferminetan izan diren sexu erasoak salatzeko

2026-07-13

Iruñerriko Mugimendu Feministak deituta, milaka lagun elkartu dira igande iluntzeko elkarretaratzean, tartean, Iruñeko peñak eta erakundeetako ordezkariak. Jakinarazi dute 27 sexu eraso izan direla sanferminak hasi direnetik, horien artean bortxaketa bat. Epaileak behin-behinean espetxeratu du bortxaketarekin lotuta atxilotu zuten gizona.

Kanporatze agindua duen ikasle senegaldar baten aldeko mobilizazioak egingo dituzte Bokalen

2026-07-10

Marie-Thérèse Gomis 2016tik dago Frantziako Estatuan, eta 2023an iritsi zen Baionara, ikasketak medio. “Integrazio eta errotze falta” argudiatuta, estatutik kanporatzeko agindua eta bertara berriz sartzeko debekua ezarri dizkio, ordea, Pirinio Atlantikoetako Prefeturak. Bokaleko (Lapurdi) herritarrena ez ezik, Ipar Euskal Herriko ezkerreko diputatuen babes publikoa ere jaso izan du.

Olatuak, ofentsibak eta erresistentziak

2026-07-10

Izugarri eraldatu du borroka feministak Euskal Herria azken hamar urteetan. Atzera begira jarriz gero, laugarren olatua deitzen diogun borroka-aldiaren fruituak nabarmenak dira: feminismoaren (edo, bederen, berdintasunaren) garrantziaren aitortza soziala, erasoen gaineko kontzientziaren zabalpena jendartean, zis-heterosexualak ez garenon komunitatearen hedapena, gizon zuriaren monopolioaren kuestionamendua (espazio publikotik hasi, lidergoekin jarraitu eta memoria historikoaren... [+]

Sanferminetako sexu erasoak salatuko dituzte igandean

2026-07-10

Iruñerriko Mugimendu Feministak deitu du elkarretaratzera, "beste urte batez, emakumeak bizitzen ari diren egoera" salatzeko. Asteazken gauean sexu eraso bat gertatu zen; horrekin hamabost salaketa jarri dituzte sanferminak hasi zirenetik, nahiz eta mugimenduak nabarmendu gehiago ere izan daitezkeela.

Emakumeak dantzan: gorabeherak, ikerketak eta aitortzak

2026-07-09

Lesakatik Lekeitiora, Zumarragara, Baztanetik Hondarribira eta Uztaritzera, azken egunetako albisteek emakumeek tokian-tokiko ohiturazko dantza ekitaldietan duten presentziaren hainbat aurpegi erakutsi dituzte: Lesakan aurten ez da emakumerik aritu ezpata-dantzan eta Zumarragan bi mutil besterik ez; Lekeition, hirugarren emakume batek dantzatu du Kaxarranka; Baztango Plazara Dantzara kolektiboak aitortza jaso du emakumeen parte-hartzearen alde egindako lanagatik; eta Uztaritzen, Alaia Cachenaut-en doktore-tesiak azken 50 urteotan emakumeek kaskarotetan izan duten lekua eta parte hartzeko egin duten bidea aztertu ditu.

“Osasunbideak lipedema gaixotasun bezala onartzea nahi dugu”

2026-07-08

Gantz-ehunaren baldintza kroniko bat da lipedema. Beste gauza batzuen artean, ohiko metodoen bidez erre ezin den gantz pilaketa simetrikoa eta min handia eragiten ditu. Ane Sanchezek (Donostia, 1991) duela lau urte jakin zuen lipedema duela. Bereziki emakumeei eragiten dien gaixotasuna da, eta azaldu du askok bakardadea, errua, presio estetikoa eta beste sentitzen dituztela. Horregatik, beste hiru emakumerekin batera Nafarroako Alidena elkartea sortu du.

Ehgamek Elkuirtruke ekimenari eman dio Urrezko Hirukia saria, "lankidetza eta elkartasuna sustatzeagatik"

2026-07-07

Elkuirtruke webgunean kolektiboaren manifestazioen berri emateaz gain, askotariko ekimenen eta aisialdi ekintzen berri ematen dute. Aitzitik, Trapuzko Espartina Gurutzetako Genero Identitatearen Unitateari eman diote, unitatearen barruko trans pertsonen aurkako "indarkeria" gaitzesteko.

Zergatik Simone?

2026-07-06

Aurtengo selektibitateko (USaP) ezohiko azterketan, Filosofiaren Historia probak protagonista nagusia izan du: Simone de Beauvoir. Haren Bigarren Sexua lanaren pasarte bat izan da azterketaren ardatza, eta ikasleek haren pentsamendua garatu behar izan dute. Emakume filosofo bat abiapuntu nagusi gisa hartzea, berez, albiste pozgarria da –batez ere, Batxilergoan filosofia gizonezkoen esanen bidez ikasi genuenontzat–. Hala ere, azterketen zurrunbiloak oharkabean pasa daitekeen keinu... [+]

“Matxirulo, zu zara soberan dagoena!”, izan da Iruñeko manifestazio feministaren oihua sanferminen aurretik

2026-07-06

"Amaitu dira pedagogia, erruak, pazientzia eta azalpenak, feministak antolatuta gaude". Horrela hasi da sanferminen aurreko manifestazio feminista. Beltzez jantzita, danbor, zuzi eta bengalekin, ozen eta argi esateko, "kaleak gureak dira eta autodefentsa feministarekin erantzungo dugu".

Miss Burtsa 1936

2026-07-01

Londres, 1936ko otsaila. J.M. Keynes (1883-1946) XX. mendeko ekonomialari nagusietakoak The General Theory of Employment, Interest and Money (Lanari, interesari eta diruari buruzko teoria orokorra) izenburuko liburua kaleratu zuen, bere obra nagusitzat jotzen dena. Makroekonomia modernoaren terminologia sortu eta pentsamendu ekonomikoan iraultza eragin zuen lan horrek. Gainera, inbertsio merkatuari buruz zeukan teoria azaltzeko, itxuraz elkarrengandik urrun dauden bi elementuren arteko lotura... [+]

Irungo alarde parekidea txalo artean hartu dute goizeko desfilean

2026-06-30

Babes keinuen artean igo da alarde parekidea San Martzial kaletik San Juan plazara. Udaleko ordezkari guztiek egin diete harrera, baita Gipuzkoako Batzar Nagusietako ordezkariek ere. Emakundeko zuzendariak ere babesa helarazi dio alardeari. Arratsalderako kezka agertu dute, alarde parekidearen aurka ekintzak egiteko mezuak zabaldu direlako.

Faxismoari erantzun kolektiboa emateko deia egin dute harrotasunaren egunean

2026-06-29

LGTBIQ+ Komunitatearen Nazioarteko Egunean manifestazioak egin dituzte Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan. Aurten “bazterretan bizi diren kolektiboen” bertze zenbait borrokari protagonismo berezia eman diete. Iparraldean indarrak batzen ari dira irailean ekitaldi bat antolatzeko Baionan.

Izpiliku ezkontza, "lavender wedding"

2026-06-28

Aurrekoan, xaboi ikastarorako hainbat izpiliku barietateren olio esentzialak sailkatzen ari nintzela, galdu egin nintzen eta leku oso harrigarri batera eraman ninduen izpilikuaren inguruko jakintzak.

“Dena aldatzen du esklerosi anizkoitzak: zure gorputza, ohiturak, mugimendua, ikasketak, lanak...”

2026-06-25

Esklerosi anizkoitza nerbio-sistema zentralaren gaixotasun kroniko bat da. Garunari eta bizkarrezur-muinari eragiten die. Vanessa Sarasola Puentek (Iruñea, 1976) 22 urterekin jaso zuen diagnostikoa. Nafarroako Esklerosi Anizkoitzaren elkarteko erabiltzailea da, eta kanpaina abiatu dute exoeskeleto berria erosteko; martxa perfektu bat erreproduzitzen duen gailu bat da exoeskeletoa, eta errehabilitaziorako erabiltzen dute. Azkenaldian behin eta berriz apurtzen denez, 150.000 euro bildu... [+]

Terf sektorearen gorroto-diskurtsoak salatzeko agerraldia egin dute Iruñerriko 20 bat kolektibok

2026-06-25

Terfen diskurtso esentzialista deitoratu dute, horrek "borroken isolamendua, sexuaren esentzializazioa eta eredu zisheteronormatibo kapitalistarekin bat ez datozen pertsonen jazarpena" dakartzalako. "Gorroto-diskurtso" horiek ez onartzeko deia luzatu diete bestelako eragileei ere.

"Oso txundigarria da berriro gauzetara heldu gabe ibiltzea"

2026-06-24

"Alardea izorratu nahi genuen lau emakume ero ginela, denak 'etarrak', kontakizun interesatua da"

2026-06-17

Errelatoa zenbateraino desitxuratu eta manipulatu da, duela 30 urte emakumeak Irungo (Gipuzkoa) alardean ateratzen hasi zirenetik? Orduko eta oraingo gertakizunak lehen eskutik bizi izan dituen Mertxe Tranche historialariak lagundu digu kontakizuna osatzen. Ekainean lehenengo txilibitua entzutea festa giroa usaintzea da irundar askorentzat, baina ikara sentsazioak hartzen du Tranche. Urte luzetan bizitakoaren (eta elkarrizketa honetan jaso ez direnen) ondorio.

Minik gabeko hilekoen alde

2026-06-17

Hilekoari eskaini dio Susak bere Lisipe bildumako hamazortzigarren liburua: Basatiak. Begirada libre bat hilekoari, gorputz askotarikoetatik. María Reimóndezen lana, Nerea Loiolaren itzulpenarekin, argitaratu berri du argitaletxeak, eta hari buruzko nondik-norakoak ekarri ditu ARGIAko literatur kritikari Ainhoa Aldazabalek.

Gure begiradaren mugak

2026-06-15

Zutabe hau bi emakume zuri, euskaldun, bertako eta gizarte-mugimenduetako kide garenok idazten dugu. Aurreko artikuluetan, Euskal Herriko borroka ekofeministek bizitza batzuk beste batzuen gainetik ez jartzeko garrantzitsutzat jotzen ditugun hainbat auzi azaleratu nahi izan ditugu. Oraingo honetan, gure diskurtsoari eta praktikei erreparatu nahi diegu, Rosa Vacacelari bi solasalditan entzundako gogoeta eta ikaskuntzetatik abiatuta. Hitzaldi hauek Paz y Solidaridad Euskadi Fundazioak eta Meloia Zuritzen kolektiboak antolatutako Intersekzionalitatea deskolonizatuz solasaldi zikloaren parte izan dira eta Ecuador Etxearen laguntza teknikoari esker ikusgai daude helbide honetan.

"Indarkeria matxistak eragiten duen mina inoiz ez da horrela erabili norberaren interes politikoen mesedetan"

2026-06-12

Agerraldi egin dute Errenterian ostiral arratsaldean, Oreretako Asanblada Feministak deituta. Azken asteetan publiko egin diren indarkeria matxisten kasuak “joko politikorako” erabili izana gogor salatu dute, eta mugimendu feminista “gutxiesteko eta kriminalizatzeko” saiakera kritikatu. Euren konpromisoa “erasoak jasaten dituztenei laguntzea, entzutea eta babestea” dela berretsi dute.

Alardearen auzian zaharrak berri Hondarribian bezala, Gasteizen ere

2026-06-12

Jaizkibel konpainiak Eusko Legebiltzarreko Berdintasun Batzordean parte hartu zuen atzo, martxoko udalbatzan EAJk eta PSE-EEk Hondarribiko II. Udal Berdintasun Planaren kontra bozkatu ondoren. Berdintasun Legea jaietan ere betearazteko lagundu dezatela eskatu zieten. Egoera «distopikoa eta erridikulua» izanik, 30 urteotan «diskriminatzen dutenekin hitz egiten saiatu eta gero, orain zuen laguntza eskatzen dugu», adierazi zien legebiltzarkideei Ixabel Alkainek bideokonferentziaz. Haatik, jeltzaleak eta sozialistak Hondarribiko alderdikideen diskurtsoa babestu zuten, Berdintasun Planaren eztabaida edukian baino formetara mugatuz.

Menowhasinga: menopausiaren tabutik merkantilizaziora

2026-06-12

Sexologian eta zoru pelbikoan aditua den Juncal Alzugaray Zurimendi fisioterapeutak nabarmendu du lehen mailako arretatik heldu behar zaiola menopausiari, eta arretak indibidualizatua izan behar duela.

"Lesakan bizia euskaraz egiten ahal da eta euskaraz bizitzeak bizia aldatzen dizu"

2026-06-10

Elkarrizketa orok badu bere intrahistoria, eta hau bereziki gustatzen zait. Lagun baten bitartez izan nuen lehen aldiz Eunate Romero Leatxeren berri, sail honetarako jende bila ari nintzela. Garai hartan, ordea, Lesakako eskola publikoko atezain-lanpostua prestatzen jo eta ke zebilen, eta ezetz esan zidan. Hara non, urtebete geroago, kasualitateak elkartu gintuen berriz. Tentuz grabatutako lau minutuko audio bati eta Lesakako konplize komunei esker, gaur elkartuko gara.

“Nire lana jendeari itxaropena helaraztea da”

2026-06-10

Agifes elkarteko elkar-laguntza programako agentea da Mikel Merino (Errenteria, Gipuzkoa, 1974). Buruko osasun arazoak dituzten pertsonei eta beren senideei laguntza-guneak eskaintzea da Agifes elkartearen helburuetako bat. Merino nahasmendu bipolarrak eragindako krisi baten ostean heldu zen bertara. Erabiltzaile moduan hiru urteko prozesua egin ostean, elkar-laguntza agentearen figura sortu du. Xedea da berdinen arteko espazioak sortzea errekuperazio prozesuan laguntzeko.

Basatiak

2026-06-10

Gure lehen umea jaio zenean, gauza askok harritu ninduten: lo faltak, titi eskeak, pixoihal ugaritasunak. Baina, bereziki-bereziki: 0 eta 6 hilabete arteko arropak ere neska eta mutilentzat bereizita egoteak. Ume hark ez zekien oraindik sudurra non zuen, baina bazirudien munduak berehala jakin nahi zuela zein koloretako galtzerdiak zegozkion bere etorkizun genitalari.

Baina, haurrari zer inporta zaio hau? Enteratu ere ez da egingo jantzi diogunaz! Berdin dio bodyak dinosauro bat duen orroka... [+]

Pribilegio zuria aztergai ekainaren 14an Amillubin, Nontokozo Sabic hegoafrikarrarekin

2026-06-09

Zestoako (Gipuzkoa) Iraeta auzoan kolektiboki baserria eta lurrak erosteko Amillubi proiektua martxan du laborantza ekologikoaren aldeko Biolur elkarteak. Bertan hainbat ekimen ari dira aurrera eramaten, esaterako, formazioa eta lan praktikoa uztartzen dituen Eskola Haziak saioak. Aurtengo hirugarren saioa ekainaren 14an izango da, Amillubin bertan, eta pribilegio zuriaren gaia lantzeko dagoen beharraz arituko dira. Besteren artean, Apartheida bizi izan zuen Hegoafrikako Nontokozo Sabic emakume beltzak hartuko du hitza: klima eta gizarte justiziaren, komunitate bizitzaren eta Ipar-Hegoaren arteko adiskidetzearen aldeko ekintzailea da. Antolatzaileek dei hau luzatu dute: "Bereziki garrantzitsua iruditzen zaigu elkarrizketa hau lurraren defentsan lanean ari diren mugimendu eta proiektuetara hurbiltzea, gure borrokak zeharkatzen dituzten erantzukizunen inguruan kolektiboki hausnartzeko".

Absolbitu egin dituzte Zestoako auzian epaitutako sei lagunak

2026-06-05

Gizonezkoaren “integritate moralaren aurkako” delitua frogatzen saiatu ziren epaiketan, baina epaileak errugabetzat jo ditu. Sei lagunek egindakoa indarkeria matxistaren biktima bati laguntzea bertzerik ez dela izan agerian geratu da.

Maria Garro plaza, sorginkeria leporatutako emakumeen omenez Hondarribian

2026-06-05

Hondarribiko Eliza ondoko plazak ez zuen izenik, eta maiatzako udalbatzan erabakia hartu dute: Maria Garro plaza izango da. 1611. urtean sorginkeriaz leporatutako emakumeetako bat izan zen Garro.

Maria Garro plaza izendatuko dute Inkisizioak sorgin-epaiketarako Hondarribian erabili zuen eremua

2026-05-29

1611. urteko maiatzaren 6an sorginkeriaz akusatuta epaitu zituzten herriko emakumeen artean ezezagunena aintzat hartu dute, Maria Garro plaza izendapenari bide emateko. Emeki elkarteak 2019an abiatutako Emakumeen izenak Hondarribiko kaleetan proiektuari segida emango diote orain, Hondarribiko II. Udal Berdintasun Planaren memoria historikoa, erreparazio sinbolikoa eta genero ikuspegiaren irizpideetan oinarrituta. PSE-EE eta EAJ-PNV abstenitu badira ere, Alde Zaharreko Jasokundeko eta Sagarrondoko Andre Maria elizaren alboko plazan gertakari historikoa ulertzeko euskarriak jarriko dituzte, epaiketa hura eman zen eremuan bertan.

“Garai bateko plazandreen arteko hariak eta errepikatzen diren patroiak identifikatzeko balioko dute jardunaldiek”

2026-05-29

XX. mende hasierako Euskal Pizkundean emakume sortzaileek egin zuten ekarpena eta bizitzak ezagutzeko jardunaldiak antolatu dituzte Udako Euskal Unibertsitatean. XX. mendeko euskal plazandreak: etendako loraldia du izenburu eta Amaia Alvarez-Uria eta Cira Crespo dira koordinatzaileak. Haiek azaldu digute nola eten zen haiekiko dugun ezagutza, noraino den estereotipatua haiekiko dugun irudia, eta zein diren lotu beharreko harietako batzuk haien memoria osotasunean eraikitzeko.

LGBTIfobiaren amaiera berdintasunaren hasiera da

2026-05-28

San Salvadorreko kaleetan ibiltzea desberdin sentitzen da gaur. Duela hamarkada bat ez zegoen astuntasun bat dago airean, edo agian bazegoen, baina orain instituzionala, zaratatsua eta baliozkoa bihurtu da. Emakume, salvadortar eta giza eskubideen babesle naizen heinean, LGBTIfobiaren inguruan idazteak gogora ekartzen dizkit nire orbainak eta beste batzuenak, gauerdian egindako deiak eta borroka amaiezina beldurrak gu mapatik ezabatzen uztearen aurka.

Azken urteotan bizi izan dugu paradoxa... [+]

"Alardea publikoa izan zen Borja Jauregi alkateak saldu zuen arte"

2026-05-27

Ez zaio asko galdetu behar Maria Jesus Berrotarani. Galdetu gabe kontatzen du, eta kontatzen duen guztia da entzuteko modukoa. Errealitateak fikzioa gaindi dezakeen seinale, bere burua eraiki du Artzu baserriko alabak. Hondarribiko lehen udaltzain emakumea izan zen.

Emakumeak bazkide egin arte, Pamplonesa musika banda ere ez da joango Napardi elkartearen gonbiteetara

2026-05-22

Napardi Iruñeko elkarte gastronomikoa gero eta presio handiagoa jasotzen ari da emakumezkoak ere elkarteko eskubide osoko bazkide izan daitezen. Pamplonesa udal musika bandak ere aste honetan erabaki du sanferminetan ez dela joango Napardik urteko bazkaltzeko egiten dion gonbitera.

Euskararen, islamofobiaren eta feminismoaren aurkako gorroto diskurtsoak hausnarketagai, “Euskararen Lorailean”

2026-05-22

Euskararen Loraila egitasmoaren baitako hirugarren hitzordua egin zuten asteartean Zestoako Alonderon. Azken urteotan indarra hartzen ari diren gorroto diskurtsoak eta horiek gizartean duten eragina izan zituzten hizpide Gorrotokrazia izeneko solasaldian. Hain zuzen ere, hiru esparru landu zituzten: euskararen aurkako diskurtsoak, islamofobia eta feminismoaren kontrako diskurtsoak.

Nola egin aurre indarkeria matxistaren forma berriei?

2026-05-20

Indarkeria matxistak itxura ugari ditu, eta askotariko subjektuek jasaten dute. Indarkeria digitala, arrazakeria, LGTBIfobia eta bestelako formak zabaltzen ari diren honetan, Bilgune Feministak indarkeria matxista birdefinitzeko bi urteko prozesua abiatu du. Tresnak eguneratzeko beharra ikusita, gogoeta kolektiboari martxoan ekin zioten, Indarkeria matxistak, begiradak lerrokatzen jardunaldiekin.

Emakumezkoen 30.000 biografia Wikipedian, WikiEmakumeok taldeen merituz

2026-05-15

Joan den apirilean, euskarazko Wikipediak 2024-2027 eperako markatu zituen helburuetako bat lortu zuen: emakumezkoen 30.000 biografiako marka erdiestea. 2027 amaitzetik urrun gaudela, hortik gora doa kontua orain. Boluntarioen ekarpenez lortutako marka da, eta bereziki, boluntario talde antolatu batzuena: WikiEmakumeok taldeen lana dago hor.

"Jendeak ez du ulertzen gure adimenak motibazioagatik funtzionatzen duela"

2026-05-13

Semearen diagnostikoari esker, heldutan jakin du Nacho Ruiz Errok (Iruñea, 1978) arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendua (ADHN) duela. Kritiko agertu da gaia banalizatzen duten pertsonekin eta sare sozialetako mezuekin. Zalantzak izatekotan, aditu batengana jotzea gomendatu du. Ruizen kasuan, Nafarroako ADHI elkartea babesleku bat izan da. Aurten, helduen talde bat osatu dute gaiaz mintzatzeko.

Mobilizazio nazionalera deitu dute 2027ko apirilaren 17rako, zaintza sistema publiko eta komunitarioaren alde

2026-05-11

Denon Bizitzak Erdigunean dinamikak jardunaldiak egin ditu Bilbon maiatzaren 10ean. Zaintza sistema eraldatzeko borrokan “ziklo berri bat” hastea adostu dute eragile feministek. Mugarritzat hartu dute 2027ko apirilaren 17a, Bilbon egingo den mobilizazio nazionala.

Greba feminista orokorrean aldarrikatutakoak indarrean jartzeko unea

2026-05-06

2023ko greba feminista orokorrean argi eta garbi jendarteratu zuten mezua: zaintza sistema iraultzea lehentasunezko auzia da, eta gizarte guztiaren inplikazioa behar da. Hiru urte geroago, beste borroka batzuek hartu dute lehen lerroa, baina Denon Bizitzak Erdigunean dinamikatik su txikian jarraitu dute lanean, zaintza sistema publiko eta komunitarioa lortzeko. Maiatzaren 10erako antolatutako jardunaldietan beste mugarri bat jarri nahi dute, eta erronka nagusia izango da Herri Akordioa sinatu zuten eragileek konpromiso zehatz batzuk hartzea. Mugimendu Feministako Joana Epalzak, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Arantza Urkaregik, eta LAB sindikatuko Arantxa Vazquezek azaldu digute nola heldu diren jardunaldietara.

Ahizpatasuna

2026-05-06

Ahizpatasuna modan den hitza da eta ikusten da kontzeptua bere kutsu politikotik ateratzen ari dela, marketineko azaleko tresna batean lerratzeko.

Gizonek anaitasuna baldin badute –frantses leman agertzen da– humano guztiok adelfia baldin badugu, emazteon arteko elkartasun mota hori identifikatzeko ahizpatasuna aipatzen ohi da.

Kontzeptuaren definizioa ikuspegi, garai eta lurralde batetik besterat desberdina da. Nire ustez, hitz horrek adierazten du aurreiritzirik ez ukaitea... [+]

"Laneko baja hartzen nuen gehienetan kaleratzea zetorren ostean"

2026-04-29

Gizarte integratzailea, coach eta dibertsitate funtzionala duten pertsonen eskubideen aldeko aktibista da Mari Mar Gomez (Usurbil, Gipuzkoa, 1975). Horrez gain, INDAR (Inklusioa, Nahikariak, Dibertsitatea, Askatasuna eta eRrespetua) elkartearen sortzailea da. Bi urterekin artritis erreumatoidea diagnostikatu zioten. Artritisak gorputzeko artikulazio guztiei eta ikusmenari eragin die; hori dela eta, %95eko desgaitasun gradua eman diote.

Zer bizitza erdigunean Euskal Herrian?

2026-04-26

2023aren amaieran, ekofeminismoaren erronken barruan, gizakien arteko pribilegioei buruzko eta gizakiz besteko animaliekiko ditugun pribilegioei buruzko artikulu bat idatzi genuen. Harrezkero, Euskal Herriko ekofeminismoen inguruko eztabaidak biltzen dituen liburu kolektibo bat eraikitzeko prozesuan murgilduta gaude eta gogoeta horietan sakontzeko aprobetxatzen gabiltza. Artikulu honetan, erronka horiek Euskal Herrira ekartzean sortzen zaizkigun galderetako batzuk partekatuko ditugu, guztiontzako ekofeminismoak eraikitzen lagun diezagukeela uste baitugu.

"Ematen du soilik ikertuak izan gaitezkeela, baina ez ikertzaileak"

2026-04-15

Irakastea eta komunikatzea maite du Khadija Ftah ikertzaile eta kazetariak (Touroug, Maroko, 1996), baina batez ere, egiten duen horri erabilera praktikoa eta eraldatzailea ematea. Proiektu asko du esku artean; hala nola HIT elkartea, desgaitasuna duten ekintzaileen inguruan hedabideek egiten duten trataera aztertzen du tesirako, eta desgaituak diren ikertzaileen lanak aurkezteko kongresu bat antolatzen ari da. Ikusmen desgaitasuna dauka, eta ikertzaile munduan oztopo asko daudela salatu du.

Gu gabe, iraultzarik ez!

2026-04-01

Emakume kurduek Bakea? Ez gu gabe! izenburupean antolaturiko konferentzia batera gonbidatu naute, hemen, Zurichen. Emakumeek bake-prozesuetan duten rolaren inguruko konferentzia transnazionala da. Akademikoak, gizarte zibileko ordezkariak, kazetariak, erabaki politikoak hartzen dituztenak eta praktikatik datozen emakumeak bilduko ditu topaketak, honako gai hauei buruz eztabaidatzeko: emakumeen parte-hartzea negoziazio-prozesuetan, bakearen eraikuntza, ordezkaritza berdinzalea, adierazpen- eta... [+]

"Disidentzia sexuala ez da ezkerraren ondarea"

2026-03-18

1940, Kanariar Uharteak. Gizonezko jantzitako emakumea epaitzen ari da epaitegi frankista bat, identitate iruzurra egin duelakoan. Epaitzen ari diren hori Margarita Beese da, Espainiako bando frankistaren jarraitzaile sutsua, Falangeko eta Sección Femeninako kidea. Edo agian Juan Carlos da. Gertakari horretatik tiraka, memoria historikoa ardatz duen bere bigarren liburua kaleratu du Andrea Momoitio (Ortuella, Bizkaia, 1988) kazetariak: Farsante, Una historia queer en la Falange (Iruzurtia, istorio queer bat Falangean) (Libros del KO, 2026).

“Langile guztiak” kontuan hartuko dituen grebara deitu dute etxeko langileek

2026-03-16

Etxeko eta zaintza langileen hainbat elkartek ezbaian jarri dute greba eredu klasikoa. Ohartarazi dute langile guztiek ez dituztela grebara ateratzeko baldintzak, eta emakume migratu eta arrazializatuen sektorea ikusezin bihurtzen dela greba askotan. Sindikatuekin eta mugimendu feministarekin bat eginda, martxoaren 17ko grebaren alde egin dute, zaintza sektore prekarizatu, feminizatu eta arrazializatuak erdigunea irabaz dezan.

Korapiloa

2026-03-11

Astero-astero zutabetxo hau idazteko bizipenak hartzen ditut gaitzat. Bizipen horiek leku oso anitzetatik datoz eta nolabait nire buruan zentzu bat haritzen joaten dira. Idaztera esertzen naizenean, idatzi beharrekoaren haria azalarazten doa. Aste honetan, hari hori ordea oso korapilatsua izan da nire buruan: nahiz eta hautematen nuen zenbait bizipen modu ikusezinean haritzen zituen gai bat bazegoela, ideiak pilatu egin zaizkit... kalera irten naizen arte. Gaur martxoak 8 da eta emakume gazte... [+]

Bilboko Martxoak 8ko manifestazioan eraso bat gertatu zela salatu du Bilbo Feminista Saretzen elkarteak

2026-03-11

Bilbo Feminista Saretzen elkarteak Martxoak 8ko Bilboko manifestazioan gertatutako eraso baten berri eman du. Emakume zuri batek ijito-aktibista bat bultzatu eta “formatu zaitez, ez duzu ideiarik egiten ari zarenaz” esan izana salatu dute.

"Aniztasunari lekua egin nahi diogulako sortu behar ditugu narratiba berriak, ez ongi geratzeko"

2026-03-11

Txiki-txikitatik literatura zalea da Ana Zabalza Izko idazle, aktore eta kazetaria (Iruñea, 1990). Fantasia gustuko du bereziki, eta bere mundu propioa sortu du Lafken: La esperanza del traidor ("Lafken, traidorearen itxaropena") nobelaren bitartez (2022, Hebras de tinta). Momentuz liburu bakarra argitaratu du, baina saga bat sortzea du helburu. Zabalza pertsona itsua da, eta esan du normalean desgaitasuna duten pertsonaiak “oso estereotipatuta” daudela.

"Guda hau, batez ere, emakumeen aurkakoa da"

2026-03-11

Rohilat Afrin ez da edonor Kurdistanen. Emakumeek osatutako YPJ armadako komandantea eta Siriako Indar Demokratikoetako (SDF) Komandantzia Orokorreko kidea da; Siriako trantsizio gobernuarekin Damaskoko bake-negoziazioetan mahaian eseri izan den ordezkari kurduetako bat. Emakumeen armadako kide da sorreratik eta ordutik, Rojavan egiten ari diren eraldaketa sozialaren parte da erakunde hori. Beren base militarrean harrera egin dio herrialdera joandako euskal delegazio sozialari, eta ARGIAk elkarrizketa egiteko aukera izan du. Guda berriro ere hasteko aukerak handiak direla dio.

San Joan iturriko garbilekua: emakumeen lanak, aisialdi gutxi

2026-03-10

Gaintzatik Baliarrainera (Gipuzkoa) bidean, San Joan iturri garbilekuaren historiak erakusten digu emakumeen lan ikusezina aitortzeko orduan, zenbait kontakizun zalantzan jarri behar direla; tartean, arropa garbitzera joaten ziren emakumeentzat zer esanahi zuten halako espazioek.

Antolakuntza feminista aldarrikatu eta kaleak bete ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak

2026-03-08

Hiriburuetan eta hainbat herritan deialdiak egin ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak Beste mundu bat feminismotik lelopean. Milaka feministak aldarri antiinperialista, antikolonial eta antirrazista egin dute, gerraren aurkako garrasiekin batuta; intersekzionalitate ariketa handiak hartu du Euskal Herria.

Askotariko zapalkuntzen aurrean, antolakuntza feminista aldarrikatu du Euskal Herriko Mugimendu Feministak

2026-03-08

Hiriburuetan eta hainbat herritan deialdiak egin ditu Euskal Herriko Mugimendu Feministak Beste mundu bat feminismotik lelopean. Milaka feministak aldarri antiinperialista, antikolonial eta antirrazista egin dute, gerraren aurkako garrasiekin batuta; intersekzionalitate ariketa handiak hartu du Euskal Herria.

ARGAZKI GALERIA | Milaka feministak kaleak hartu dituzte Martxoak 8an

2026-03-08

Bilboko manifestazioa.Pello Maudo Herrero / ARGIA CC BY SA

Bilboko manifestazioa.Pello Maudo... [+]

Denise Scott Brown

2026-03-04

Polemika akaso entzuna izango duzue: 1991. urtean, Robert Venturi (1925-2018) arkitektoa Prizker sariaren onuraduna izan zen, bere lan ibilbidea bere kide eta emaztearekin batera egin bazuen ere. Arkitekturaren Nobel saria esleitzen zuen epaimahaiak argudiatu zuen, sariaren helburua arkitekto bakarraren irudiaren aitortzara zuzendua zela. Arkitekturaren eta arkitektoaren ikuspegi zaharkitu eta misoginoa hurrengo hamarkadan gainditua izan zen eta ondorengo deialdietan askotan eskaini zaio saria... [+]

"Itsutasuna nire bizitzaren egoera bat da, hor dago, baina ez da nire bizitzako motxila"

2026-03-04

NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikaskideentzat Josemari edo José María Casado Aguilera da. Iruñeko Azpilagaña auzokoentzat eta lagunentzat aldiz, Txema. Horrela, norbaitek agurtzen duenean badaki zein testuingurukoa den. Ikasteko gogoz dago beti, eta lan handia egiten du desgaitasuna duten pertsonen eskubideen defentsan. Hezkuntzari lotutako dozenaka pasarte ditu.

LGBTI+ udal-diagnostikoak: erakunde-kosmetika ala politika eraldatzailea?

2026-03-04

Hiruki Larroxan paradoxa deseroso bat bizi dugu aktibista transfeminista profesionalizatu gisa. Udalei LGTBI+ udal-diagnostikoak egiten laguntzen diegu, eta, aldi berean, geure buruari galdetzen diogu ea ekoizten dugun hori benetan eraldaketa-tresna den edo erakundeen irudia blindatzeko mekanismo sofistikatua. Eta, benetan, galdera ez da teknikoa, politikoa baizik.

LGBTI+ diagnostikoak behar material errealetik (eta identitariotik) sortzen dira. Alegia, indarkeriari lotutako bizipenak jaso,... [+]

Ez atsedenik, ez soldata duinik

2026-03-04

Euskal Herriko Mugimendu Feministak urteak daramatza zaintza sistema publiko eta komunitarioa aldarrikatzen, baita enpresentzat zaintza negozio iturri bilakatu dela kritikatzen ere. Gaur arte, eta oraindik ere, emakumeen bizkar dago zaintza. Esparru horretan, prekarizatuen artean prekarizatuenak migratu duten emakumeak dira. Horri buruz zerbait badaki ELE Etxeko Langileen Bizkaiko Elkarteak: haien bulegoetan artatzen dituzten etxeko langileek agerian utzitako lan-baldintzen berri eman du, urtero bezala.

Dominazio sistemarik gabeko beste mundu bat

2026-03-04

Martxoak 8a borroka egun gisa erabili du Euskal Herriko Mugimendu Feministak orain arte, eta egun ere hala egiten jarraituko dutela ziurtatu diote ARGIAri Ekhi Petriati (Iruñea, 1997) eta Lide Arrieta (Iruñea, 2003) bertako militanteek. “Askotariko zapalkuntzak betikotzeko egiturak martxan” ditu sistema kolonial kapitalista zisheteropatriarkalak, eta horren aurkako borrokan dihardu EHMFk, beraz, Martxoak 8a baliatuko du “tentsio horietako batzuk mahai gainean jartzeko” eta “indar erakustaldi bat egiteko”, Beste mundu bat feminismotik: dominazio sistemen aurrean borroka eta antolakuntza lelopean mobilizatuta.

Joandako M8ez eta datozenez

2026-03-02

"Ezin dute galdera berdinekin baloratu autismoa, alzheimerra edota epilepsia"

2026-02-25

Epilepsia duten pertsonei eta euren senideei laguntzeko sortu zen Gipuzkoako Epilepsia Elkartea (AGE). Horrez gain, informatzea eta sentsibilizatzea du helburu. Natalia del Campo Martin elkarteko kidea da (Donostia, 1971). Haurra zelarik epilepsia diagnostikatu zioten. Kontatu du, ikusgaitasunari dagokionez, “lan handia” dagoela egiteko oraindik, gaitza “oso ezezaguna” delako. Urtero, otsaileko bigarren astelehenean, Epilepsiaren Nazioarteko Eguna ospatzen da.

"Itzulpengintza ere izan daiteke mailu bat"

2026-02-25

Hainbat sorkuntza-diziplina bateratzen ditu Eider Beobidek (Donostia, 2000). Rifqa (Katakrak, 2024) eta Lehen astinduak (Katakrak, 2025) liburuak itzuli ditu, eta horietan lehena zuzeneko emanaldietara eraman du Xalba Ramirez eta Peru Galbeterekin batera. Aurrez Intsumisoarena emanaldia sortua zuen, Maria Osesekin. Idatzi egiten du, argazkiak ateratzen ditu, eta, azken hilabeteetan, DJ Beroki legez ere aurkeztu zaigu. Lantoki duen Donostiako Gilda espazioan elkartu gara berarekin, horien guztien atzean dagoena ezagutzeko.

"Aktibismoa lagungarri zait, parkinsonarekin erraza baita geure buruari gehiegi begiratzea"

2026-02-12

Duela hamar urte hasi zen sintomak sumatzen Ana Sada Urabayen (Iruñea, 1971), eta bi urte geroago jaso zuen diagnostikoa. Parkinsonaren inguruan dagoen iruditegi sozialaz, mitoez eta lanerako behin betiko ezintasuna lortzeko zailtasunez mintzatu da. Sintoma fisikoez gain, psikologiko eta emozionalak ere badaudela azaldu du: “Horiek ez dira horrenbeste ezagutzen, emakumeok pairatzen ditugu bereziki”.

Herriko bozak

2026-02-11

Ipar Euskal Herrian, herriko bozen garaia hurbiltzen ari da, eta horren beha gaude, hatsa bahiturik bezala, baldintza hipotetikoz blai eta perpaus kontzesiboz josiak.

Zehazteko, herriko bozak auzapeza eta kontseilua hautatzeko momentua dira eta hor hartzen diren erabakiek eragin zuzena dute egunerokoan: hirigintza, eskolak, elkarteak... Eta Ipar Euskal Herriaren kasuan, boz hauetatik landa eratuko da Elkargoko kontseilua eta bertako lehendakaria izendatuko. Gertakari eta jokamolde gordinen... [+]

"Emakume baten gorputza ikusgarria da espazio publikoan ‘beste’-tzat hartzen delako"

2026-02-11

Euskal literaturako bost hiri ibiltari aztertu zituen Irati Majuelo Itoizek (Iruñea, 1993) doktoretza-tesian. Pertsonaiak ez dira ausaz aukeratuak, ordea: emakumezkoak dira bostak, eta, beraz, haien gorputzek espazio publikoa hartzean pairatzen dituzten zapalkuntzei eta eragiten dituzten transgresioei behatzeko bide ematen dute haien istorioek. Ikerketa horretatik abiatutako ondorio zenbait jaso ditu Majuelok orain, Hiria gure oinetan (Lisipe, 2024) izeneko liburuan.

"Ekarpen handia egin dezakegu, baina horretarako aukerak eman behar dizkigute”

2026-02-05

Desgaitasun intelektuala duten pertsonen aldeko Gipuzkoako elkartea da Atzegi. Familia talde batek sortu zuen 1960. urtean. Iraitz Huegun (Donostia, 1993) elkarteko kidea da. Adimen urritasuna dauka, eta bere taldekideekin batera Atzegik dituen erronkak eta xedeak ezagutarazteko dekalogo bat sortu du. Hamar puntu jorratu dituzte, horien artean, hezkuntza inklusioaz eta kalitatezko enpleguaz eta okupazioaz mintzatu da Huegun.

"LGTBIQ+ pertsonok beti egon gara herrian, eta orain ere bagaude; ez goaz Maspalomasera"

2025-12-24

Azpeitiko Udalak (Gipuzkoa), Eihera kooperatiba lagun, herriko LGTBIQ+ jendearen bizipenen diagnostikoa kaleratu zuen 2024an. Hor sortutako hazia hartu, eta herri mailako asanblada erein dute prozesuan parte hartutako zenbaiten eta herriko LGTBIQ+ kolektiboko jendearen artean, Astindu Armayuek. Lehen pausoak ematen dabiltza, eta urrian herri mailako jardunaldietan hartu zuten parte, memoria eta erreparazioa bezalako hitz potoloen inguruan hausnarrean. Hasi berri dira, baina beren herrian erreferenteak aitortu eta datozenentzako herri bizigarri bat sortzeko borrokan aritzeko gogoz daude. Garazi Arregi (Azpeitia, 1992) eta Anartz Izagirre (Azpeitia, 1994) bertako bi kiderekin izan da ARGIA.

Aldaketa hormonal eta emozional betean zaude, eta inork ez dizu esan andropausia dela

2025-12-24

Gezurra dirudi zeinen ezezaguna den andropausia, adin batetik aurrera testosteronaren galerak eta hormona aldaketek gizonengan duten eragina. Ahulezia fisiko, fisiologiko eta emozionalez, zailtasun sexualez eta gaitasunen gainbeheraz hitz egitea tabua da gizon ugariren artean.

"Ikusi behar dugu hizkuntzak noiz jokatzen duen rol estrategikoa, eta noiz ez"

2025-12-17

Hitz egin ahala, Onintza Legorburuk hitzak eta zeinuak zirrimarratzen ditu koadernoan: boligrafoa eskuan, zehatz azaltzen ditu gauzak. Nik, bitartean, belarriekin egiten diot txalo. Maiatzean, behaketa eder baten bidez jaso zuen Señora sariketako kanporaketa bat, eta hala jakin nuen zertan zebilen. Euskal hiztun transfeminista eta antifaxista gisa ditugun kezka asko ekarri ditu hitzetara.

Erantzuna

2025-12-17

Atzekoz aurrera gabiltza. Zestoan (Gipuzkoa), bost herritarrek indarkeria matxistaren biktima bat babestu dute. Erasotzaileak salaketa jarri die derrigortzea eta integritate moralaren aurkako delituak leporatuta. Salaketa epaiketara ailegatu egin da. Erasotzailea biktima bihurtu da, eta biktimari (bikotekide ohiari) elkartasuna adieraztea, salagarri. Sistema judizial patriarkala agerian. Herriaren eta mugimendu feministaren erantzuna, erraldoia: plaza bete zestoar eta bailarako herritar, ia 30... [+]

La Sinsorga

2025-12-17

Niri ere gertatu zait. Eraikuntza lana mugatzen duen metalezko hesiaren zurtoina hormigoizko blokearen zulotik atera, zirrikitutik barnera sartu, bertako langilearekin eraikuntzako neurri eta zehaztapenak ematen hasi, eta esaten dudanari entzungor egin, serio ez hartu. Gutxiespena, kuestionamendua, mesprezua, aintzakotzat ez hartzea. Emakume baten aginduek leku zaila topatzen dute adreiluen artean, lekuz kanpo sentiarazi arte. Eskuen ekintzek agintzen dute lan-giroa, hierarkikoa da... [+]

“Etxebizitzak doakoa izan beharko luke mundu guztiarentzat”

2025-12-10

Duela hamalau urte iktus bat izan zuen Eleder Lacuestak (Donostia, 1974). Horrek orekari, ikusmenari eta mintzamenari eragin zien, besteak beste. Azken urteetan desgaitasunari buruzko kontzientzia eta informazioa handitu den arren, salatu du irisgarritasunari dagokionez gauza asko daudela hobetzeko oraindik: “Ikusten da gauza asko legea betetzeko egiten dituztela, eta ez dituztela desgaitasunen bat duten pertsonek egiten”.

Ondarroan badakite nola lortu zahartzaro feminista

2025-12-04

Askatasuna, ahalduntzea, gozamena, laguntasuna... Hitz horiek askotan gaztetasunari lotuta imajinatzen ditugu, baina, kasu honetan, 70 urteren bueltako hiru emakumek zerrendatu dituzte, Ondarroako (Bizkaia) Boga Boga elkartean bizi dutenari buruz berbetan. Elisabet Santiso Arrizabalaga (Ondarroa, 1954), Maria Dolores Gojenola Urkiaga (Ondarroa, 1955) eta Yolanda Burgoa Zenarruzabeitia (Ondarroa, 1956) dira emakumeok; bi abizenak ezartzeko eskatu diote kazetariari, elkartean egiten dituzten gogoetetatik tiraka, besteak beste ohartu baitira bestela amaren arrastoa desagerrarazten dela. “Proaktiboa, autoestimua, enpatia, enpoderatzea... Horrek berbok hementxe ikasi eta erabiltzen ditugu”, azaldu digute Etxelilan egindako hitzorduan, asteroko saioen fruituak erakusteko.

Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?

2025-12-04

Elene Lopetegi eta Iñi Etxezarretak “Garen Piztiaz Beste. Hitz egin liteke euskal transfeminismoaz?' liburuxka idatzi dute, eta hemen duzue Iñigo Satrustegi Txalaparta argitaletxeko editorearekin eta Andoni Olariaga Iratzar fundazioko ordezkariarekin batera egin duten aurkezpena. Iratzar Fundazioaren Iparrorratza bildumaren 12. liburua da honakoa eta Donostiako Teila fabrikan aurkeztu dute.

"Aisialdia ere gure eskubidea da, eta etxean geratzea pentsaezina da"

2025-11-26

Eginaren Eginez elkarteko gizarte langilea eta dibertsitate funtzionala duten pertsonen kolektiboko kidea da Noelia Da Costa (Gasteiz, 1996). Eginaren Eginez 1979an sortu zen, desgaitasun fisikoren bat duten pertsonen inklusioa gizarteko esparru guztietan lortzeko lanak koordinatzeko. Gauza askoren artean aisialdia denentzako eskubidea dela aldarrikatzen dute. Horregatik, Ez naiz etxean geldituko kanpaina abiatu dute.

Musu-truk

2025-11-26

Les Glorieuses informazio orriaren arabera, azaroaren 10az geroztik eta urte zibilaren bukaerarainoko tartean, Frantziako Estatuan, "emazteok urririk lan eginen" dutelako berria zabaldu da. Molde horretan, irudi horren bidez, irudikatzen eta adierazten da emazteen eta gizonen arteko lan sarien ezberdintasuna.

Urririk, dohainik, debalde, doan, hutsean, musu-truk. Irudia ezin adierazgarriagoa da.

Auzo-lotsa eragin lezakeen lema urtero sasoi bertsuan zabaltzen da, azken hamar... [+]

"Abortatzeko eskubidea kendu ahal digute, baina ezin dituzte 526 landare-espezie abortibo deuseztatu"

2025-11-19

Urriaren 14an Tabakalerako erakusketa-aretoko ateak itxita daude, baina barruan jende pila bat dabil jo eta su lanean, Marlene McCartyren Sasi guztien gainetik erakusketaren azken xehetasunak prestatzen. Marrazkiak ez ezik, landareak ere egongo dira bertan, bizirik. Joan-etorrien eta azken orduko erabakien erdian, konplizitatez betetako tarte batean mintzatu gara artista estatubatuarrarekin.

Onintza Enbeita eta Feli Madariaga, lurrari lotutako bi emakume

2025-09-11

Emakumea eta lurra elkartzen dituen liburua idatzi du Onintza Enbeitak: Bizitza baten txatalak. Gure aurrekoen bizimodua jaso du, andre baten ahotan: "Baserria bere horretan, erromantizismorik gabe". Feli Madariaga (1932, Baldatika, Forua, Bizkaia) da andre hori, lurrari emana bizi izan dena Muxikako Igertu baserrira ezkondu zenetik. Estitxu Eizagirrek egin die biei elkarrizketa, eta idatziz jasotakoaren zati bat bideora ekari dugu.

Eskuratu liburua azoka.argia.eus edo... [+]

Armairutik plazara

2025-09-05

Euskal Herriko LGTBI komunitateko hamar pertsonak armairutik nola atera ziren kontatzen dute, baita euren orientazio sexualak eta genero identitateak euren bizitzan zer-nolako eragina izan zuten ere.

Ondokoak dira protagonistak: Beñat Olea komikigilea, Aitzole Araneta sexologoa, Klaudio Landa telebista aurkezlea, June Fernandez kazetaria, Iñigo Iturrate Euskalduna jauregiko zuzendaria, Aketza Lopez aktorea, Mikele Grande editorea, Kimetz Etxabe aktorea, La Otxoa artista eta... [+]

Amaieratik hasi. Euskal feminismoa, aldaketarako paradigma

2025-06-09

Naia Torrealdairen liburua da "Amaieratik hasi. Euskal feminismoa, aldaketarako paradigma", Iratzar Fundazioak eta Txalaparta argitaletxeak elkarlanean duten Iparrorratza bildumaren hamargarren liburuxka.

Liburuaren aurkezpen eguneko solasaldia duzue honakoa, Garazi Arrula, Txalaparta argitaletxeko editorearekin eta Andoni Olariaga Iratzar Fundazioko ordezkariarekin batera aurkeztu du Naia Torrealdaik.

Herrigintza eraldatzailea

2025-06-02

Zerk egiten du nazio zapaldu bat burujabeago egunerokoan? Nola indartu daitezke zatitutako lurralde eta herritarren arteko zubiak eta harremanak? Posible al da, estaturik gabe, Euskal Herria gaurdanik eta arloz arlo eraikitzen eta artikulatzen joatea? Eta horretan eskutik aritu al daitezke sektore ekonomikoa, instituzioak eta jendartea?

Euskal Herrian badira burujabetza materiala praktikan gauzatzen ari diren proiektuak, bultzada komunitarioa ardatz, eta Euskal Herria erreferentzia hartuta... [+]

Batukada feministak: berdintasunaren aldeko danborrak

2025-05-19

Ekuador Etxeak egindako bideo-erreportaje honetan Otxarkoaga eta Zorrotza auzoetako bi emakume-taldek bizi izandako ahalduntze-prozesuaren lekukotzak, esperientziak eta une nagusiak jasotzen dira. Batukadan batasun eta indar kolektiborako gune bat aurkitu baitzuten. Prozesu horrek Bilboko Udalaren, Otxarkoagako eta Zorrotzako EISESen eta bi auzoetako erreferentziazko beste erakunde batzuen babesa jaso du.

Sustraietatik eraldatuz

2025-02-14

Haur literaturan aurreiritzi sexistak egon badirela frogatu dugu lan honekin. Errealitate hau ezagutarazi, sentsibilizatu eta bide batez, aurreiritzi sexista hauek desagertzeko bideak ipintzea izan da lanaren xedea. Haur eta gazte literaturak genero berdintasunaren eraikuntzan nola eragiten duen aztertzen du dokumentalak. Oiartzungo bibliotekan eta beste hainbat liburutegitan haurren esku dauden liburuak aztertzeko zenbait ikerketen berri ematen dute. Gaiaren inguruan aritu eta aditu diren Lur... [+]

2x07: Salbiaz asko daukagu esateko

2025-01-27

Gaurkoan sendabelar bakarra hartu dugu hizpide, badauka eta zer sakondua. Salbia (Salvia officinalis) da sendabelar hori, eta honen inguruan argitaratu den albiste bat hartu dugu abiapuntu, gai asko lantzeko aukera ematen digulako.

Sendabelar honen olio esentzialarekin egindako ikerketaz aritu gara hizketan. Bertan, olio esentzial hau usaindu dute menopausia ostean dauden emakumeek eta horrek euren funtzio sexualean eta asetasunean duen inpaktua neurtu dute. Izan ere, askotan ikusi da... [+]

Gure ondarea

2024-12-22

2021-24 bitartean «Gure Ondarea» xedea eraman dute erreportajean agertzen diren hiru partaideek, Ihitz Iriart, Joana Etxart eta Xantiana Etxebestek. Beraien nahia izan da ikastea nola parte hartzen duen jendeak, eta bereziki emazteek, euskal kulturako plazako ekitaldietan Xiberoan, hala nola dantzan, kantagintzan, pastoral edota maskaradetan. Erreportajean azaltzen dute xede horren eramaten zerk motibatu dituen, eta zerk interesatu, bai eta nola ahozko historiaren ildotik lan egiten... [+]

Zein ekarpen egin dezakete pertsona argalek lodien borrokan?

2024-12-14

Aste honetan loditasunaz aritu gara Mijo Lizarzaburu filosofo eta militante transfeministarekin. Saio amaierako kolaborazioan Edurne Azkarateren txanda izan da, eta oraingoan entzutera eta galdetzera etorri da oiondarra: zein ekarpen egin dezakete pertsona argalek lodien borrokan? Edo behintzat, nola ez molestatu? Askotan hori ere ez da eta gutxi.

ARGIAk ekoitzi eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntz Politika Sailak babestutako saioa da BTN.

2x23: Mijo Lizarzaburu | Gai potoloak

2024-12-09

Lodi, potola edo borobil deituta, ondo; sahiestu potolita, potxola edo hezurdura zabalekoa bezalako eufemismoak pertsona lodiez hitz egiterakoan. Horixe baita aste honetako gai potoloa: loditasuna. Mijo Lizarzaburu filosofo eta militante transfeminista gonbidatu dugu gaian sakondu eta bere esperientziatik hitz egiteko: lodi identitatea, edertasuna, osasungintza, 'Body positive' mugimendua, Euskal Herriko lodien topaketak, pertsona argalentzako aholkuak... Bi orduko saioa egin... [+]

2x18: Onintza Enbeita | Irautea

2024-09-30

BTN ez dela bertsolaritzari buruzko podcasta diogu, baina gaur lizentzia txiki bat hartu, eta bertsolari bat gonbidatu dugu gurera: Onintza Enbeita Maguregi. Baina lasai, ez dugu bertsoaz, errimez edo teknikaz hitz egingo; bertso munduan, plazetan, bertsolari ofizioan irauteaz baizik. Norbaitek eutsi badio, norbaitek mundu horretan bere lekua egin badu, hori Enbeita izan delako. Eta berak dion moduan, festa hasi berri den honetan, ez du joateko asmorik.

Eta ez da bertsolaria, baina bai iraun... [+]

2x17: Amets Aznarez | Adarbakarrak

2024-09-16

Zenbaitek pentsatuko duzue animaliei buruzko podcasta bihurtu dela BTN, eta ez. Lehen ere aritu izan gara animaliei buruz, baina orain ustezko pertsona eta animalien arteko antzekotasunak argi eta garbi azaleratu nahi ditugu. Nor ez da sentitzen adarbakar, edo ardi beltz, talde handi batean? Edo bizitzan ezarritako normatik kanpo dabilenean? Eta ez gara futbolaren ordez windsurfa egiteaz ari. Baina txanponaren beste aldean, geroz eta adarbakarragoak ere izan nahi dugula dirudi, geroz eta... [+]

Liburuei eta emakumeei kantatzen diet

2024-07-19

Emakume bati ia "Avioneta" izena jarri zioten. Beste batek, liburutegi bat izan zuen bere kotxeko atzeko eserlekuan. Besteak, etxeko liburutegiko apal errebeldeen ondorioz hatz bat hautsi zuen. Zigarrogileek irakurketak entzuten dituzte lanean ari diren bitartean. Plantxagileek poemak gogoratzen dituzte. Horiei guztiei kantatzen diet. Suaren, uraren, sitsaren, hautsaren, ezjakintasunaren eta fanatismoaren aurka, emakume armada anonimo batek liburuak zaintzen ditu. Erresistentzia... [+]

Emakumeen plazera

2024-04-14

Emakumeen plazer sexualaren aldarrikapena da Barbara Millerren lan hau. Horretarako dokumentalak bost emakume aurkezten dizkigu, gizarte patriarkalek eta komunitate erlijiosoek ezarritako isiltasuna hautsi dutenak:
- Deborah Feldman, komunitate judu ortodoxotik erbesteratutako idazle amerikarra.
- Leyla Hussein, Somaliako psikoterapeuta, ablazioaren biktima eta ekintzaile soziala.
- Rokude Nashiko, lizunkeriagatik kondenatutako artista japoniarra.
- Doris Wagner, kleroaren kide batek... [+]

Euskal literatura feminista gaur

2024-04-01

Mintzaldi honetan, gaur egungo euskal emakumezko idazleen zenbait lanetatik abiatuta, euren sorkuntzaren bitartez idazleok salatzen dituzten mota guztietako arrakalak (generozkoak, politikoak, kulturalak) izango ditu hizpide Mari Jose Olaziregik, Euskal Etnopoloaren 2023-2024ko mintegiaren karietara antolatuta.

Emazte laborariekin solasean

2024-02-19

Martxoaren 8a, Emazteen Nazioarteko Eguna aitzakia hartuta, laborari eta ama diren lau emazterekin mahaingurua antolatu dute Euskal Hedabideek Ortzaizeko Asteburua ostatuan. Oren batez, bizipen eta bizipozak partekatuz, emazteen ezkutuko betebeharrak aipatu dira.

Parte hartzaileak: Añarbetik Maite Thicoipe, Jutsitik Jeanine Arhancet-Aguergarai, Ontzoronetik Josette Arrayet eta Ortzaizetik Elorri Aycaguer.

Genero estereotipoak euskarazko irakaskuntza euskarrietan

2024-01-21

Idoia Rodriguez Mondragon doktore eta ikertzaileak hitzaldia eskaini zuen Ortzaizeko Menta liburu saltegian, "genero estereotipoak euskarazko irakaskuntza-euskarrietan" izenburupean.

Aurreikuspenak gaindituta, Durangaldeko piketeak kaleak astindu ditu

2023-11-30

Iurretatik Bilbora doan N-634 errepidea ere moztu dute piketeek. 100 pertsona espero zituzten antolatzaileek, eta kopurua bikoiztu dute: 500 lagun baino gehiagoko zutabe luzea osatu dute industriguneko trafikoa oztopatzen, Durango, Iurreta, Izurtza eta Mañariatik etorritakoak.

Ondoren industriaguneko merkatalgunera joan dira, supermerkatuetan (Lidl, Aldi, Mercadona...) piketeak egitera.

Iurretako industriaguneko Mercadona, Aldi eta Lidl-en piketeak egin dituzte. "Gaur greba... [+]

"Greba honetan erronka da jendarteak ulertzea zaintza lanek ikusgarritasuna behar dutela"

2023-11-07

Zer da zaintza sistema? Bizitzak Erdigunean Koordinadorako kidea den Ekhiñe Petriatiarekin mintzatu da Ahotsa.info, datorren azaroaren 30ean eginen den Greba Feminista Orokorreko aldarrikapenei buruz. Mugimendu feministak zaintza lanaz eta zaintza sistemaz hitz egiten duenean zertaz ari den azaldu du Petriatik elkarrizketa honetan.

Arian komandantea

2023-11-03

Askatasunari buruzko historia hau Siriako gerlako Kurdistango frontean gertatzen da. Arian komandanteak Kobanerantz gidatzen du emakume-batailoi bat, ISISen menpe daudenak askatzeko asmoz. Arianek, oso gazte zela, ikusi zuen sexu-indarkeriaren biktimek jasandako tratu basatia eta bere esku dagoena egiten du bere adiskideek borrokaren zentzua aurki dezaten: hurrengo belaunaldiko emakumeentzat askatasuna.

Emazteei buruzko erakusketaren topaketa

2023-10-03

Itxaro Borda eta Pantxika Urruty aritu dira hizlari Irisarriko Ospitalean emazteei buruz egindako erakusketaren inguruan eta Kanaldudek jaso du solasaldia bideoan.

Emazteen presentzia iparraldean 1947an

2023-09-20

Marie Hirigoien Bidartek Ortzaizeko Menta liburu dendan eskainitako hitzaldia duzue honakoa. "Emazteen presentzia 1947an Iparraldean CNRS-ak euskal musikaz grabatu dituen artxiboetan" deitu dio solasaldiari eta UEU eta Eusko Ikaskuntzak antolatu dute.

Sanferminetan izandako eraso sexistak salatu dituzte Iruñean

2023-07-11

Azken egun hauetan izandako eraso sexistak eta emakume baten bortxaketa bat salatu ditu Iruñeko Mugimendu Feministak. Ehunka lagunek Gaztelu Plazan elkartu dira eraso sexistarik gabeko San Fermin batzuk aldarrikatzeko.

3. Monique Wittig

2023-06-15

Hogei urte betetzen diren honetan Monique Wittig pentsalari feminista hil zela, bizirik dirau oraindik bere teoriak eta sekulako gaurkotasuna dute bere ideiek. Jenofa Berhokoirigoinek maiatzeko Larrun aldizkaria eskaini dio Wittig-i eta Larrun podcastean kontatu dizkigu erreportajean bildu dituenak.

Harro gaude, Francis

2023-06-02

Vicente Badillo Francis Errenteriako 32 urteko gaztearen hilketatik abiatuta, Euskal Herriko LGTBI mugimenduaren genealogia,gaur egungo borroka eta aldarrikapenak jaso nahi ditu ETBko Ur Handitan saioak ondutako dokumentalak.

Francisen hilketa Euskal Herriko 'Stonewall' gisa aldarrikatu izan du LGTBI mugimenduak: 1979ko ekainaren 10ean, Espainiako Poliziaren agente batek tiroz hil zuen Vicente Badillo, Errenterian trabesti gisa ikuskizunak egin zituen 32 urteko gaztea. Hilketa hark... [+]

1. Bilboko saioa

2023-05-11

Bilbon hasi da hirugarren Señora Sariketa eta sakon aztertu dute lehen saioa Aner Peritz, Leire Vargas, Oihana Arana eta Haizea Aranak BTN podcastean: epai irizpideez, diskurtsoaz, umorearen erabileraz, zein bertsolarien estilismoaz aritu dira.

Bilboko Bira tabernan egin zen saiotik Maider Arregi, Maddi Ane Txoperena eta Eli Zaldua sailkatu dira Oñatiko finalera. Hurrengo kanporaketa maiatzaren 13an, larunbata, Erratzun izango da.

Emakume presoen etxeratzea eskatu dute, Sarek eta Iruñerriko Bilgune Feministak deituta

2023-03-08

Euskal Herriko Mugimendu Feministaren aldarriarekin bat eginez eta martxoaren 8rako deituriko mobilizazio egunaren harira, euskal emakume presoen etxeratzea eskatzeko mobilizatu dira Sare eta Bilgune Feminista. Urteetan zehar aplikatutako salbuespeneko espetxe politikak emakumeen kasuan gogorragoa izan dela salatu dute.

Eta hala ez bazan?

2023-03-08

Parean Berdintasun Elkartearen bideo honek betiko istorioen inguruan gogoeta egitera gonbidatu nahi gaitu, ipuin hauek haur eta nerabeengan duten eragina ikusaraziz. Txanogorritxuren ipuina aitzakia hartu eta haurren ipuinetan matxismoaren normalizazioaren aurka borrokatzeko tresna izan nahi du, askotan oharkabean igarotzen diren egoerak birpentsatzeko aukera eskainiz.

Zaintza sistema publikoaren aldeko aldarria zabalduko du Mugimendu Feministak M8an

2023-03-01

Euskal Herriko Mugimendu Feministak datorren martxoaren 8an izanen diren mobilizazioak aurkeztu ditu gaur Iruñean. Zaintza sistema publiko baten beharra aldarrikatuko da, historikoak diren beste hainbat eskaerekin batera.

Kattalingunek LGTBI+ komunitateari ematen dion zerbitzu publikoaren defentsan manifestazioa Iruñean

2023-02-27

Manifestazio jendetsua asteburuan Iruñean egin dena Kattalingune zerbitzuaren alde. Nafarroako Gobernuak ezarritako murrizketen ondorioz, LGTBI+ komunitateari ematen zaion arreta zerbitzua mugatu beharko dela salatu dute.

9. (Min)biziz ikasia

2023-02-15

(Min)bizi podkastaren azken saioa da honakoa eta minbizi prozesuak eman dizkien ikaspenez aritu dira. Zehazki, bost ikaspen zerrendatu dituzte:

Autoezagutza: bidaiarik zirraragarriena barrurantz egiten da.
Nork bere burua zaintzea. Ez masajea ematea hilean behin, geure burua zaintzea bizitzeko modu gisa.
Sare baten parte izatea balioestea, eman eta jaso.
Erresilientzia eta onarpena. Egunero, daukagunarekin, ahal dugun ondoen. Dena aldatzen da.
Oraina bizitzea. Zaila ala erraza,... [+]

(Min)bizi #08: Tribua eta (in)komunikazioa

2023-02-02

"Ohikoa da minbizia diagnostikatu berri duenari zer esan ez jakitea. Niri (Olatz Mercader) minbizia diagnostikatu zidatenean, musukoarekin gindoazen kaletik eta beste pertsonen begiak irakurtzen nituen. Begirada asko maitekorrak ziren, goxoak, besarkatzekoak. Beste asko, ordea, izu, terrore begiradak ziren, edo, are okerrago, erruki begiradak. Zer esan gaixo bati? Ez badakizu zer esan, ez esan ezer. Julia Oterok zion bere lagun batek esaten ziola: hemen nago. nahi badezu hitzegingo degu,... [+]

(Min)bizi #07: Ba al dakigu gure burua zaintzen?

2023-01-26

Autonomia-erkidego gehienetan, Osasun Sistema Publikoak ez ditu betetzen minbiziak jotako pertsonen arreta psikologikoaren beharrak. Hala ohartarazten du Minbiziaren aurkako Espainiako Elkarteak (AECC), minbizidun pazienteei eta haien senideei Espainian ematen zaien arreta psikologikoari buruz berriki argitaratutako txosten batean. Dokumentu horren bidez, osasun-arazo larri horren inpaktu psikologikoaren ezaugarriak aztertzen dira, bai arazo hori duten pertsonengan, bai haien senideengan eta... [+]

(Min)bizi #06: Metastasia

2023-01-11

Minbiziaren errelatoa gaisotasuna gainditu duten emakumeen ahotsetik idatzi eta formulatzen da askotan; borroka eta garaipen errelato epikoa bezain toxikoa, gaisotasunaren aurpegi asko ezkutatzen dituena gainera.

Bularreko minbizia jasan duten hamar emakumetik hiruk metastasia izango dute. Metastasia gaur egun sendaezina da, horregatik behar da ikerketa gehiago. Saio honetan parte hartu duten emakumeek taburik gabe hitz egingo dute metastasiaz, lehen pertsonan.

'Min(bizi)' Inurri... [+]

(Min)bizi #05: Sexualizeeeeer?

2023-01-04

“Kimioterapia jasotzen nuenean, asko insistitu zidaten, nire gorputz jarioak toxikoak zirela: malkoak, adibidez. Komunera joan eta pixa egitean, bitan eragin behar nion zisternari, edo niretzako bakarrik erabili komuna. Eta noski, nire kezka nagusia... segurua al zen nire bikotearentzako zakila alu barruan sartzea? edo, zintzoki askoz maizago nahi, egin, eta gozagarriago zitzaidana… segurua al zen cunnilingusa, hau da, latinajorik gabe, nire potorroa jatea?

Onkologari galdetu... [+]

(Min)bizi #04: Gorputza ere bagara

2022-12-21

“Minbizia diagnostikatu zidatenean, konturatu nintzen diagnosiarekin batera, gaiso etiketa oparitu zidatela. Ingurukoek gaisotzat ninduten, batzuk maitasunez edo errukiz begiratzen zidaten, gizartearentzat gogorra denez gaisotasunaren ikurrei begiratzea, nire gaisotasunaren aztarnak mozorrotzera bultzatzen ninduten. Nork? Guztiak, eta ezerk ez. Paradoxa eta kontraesanetan itota ikusi nintzen: zergatik eraman ileorde bat, hain deserosoa bazitzaidan? baina aiiiiiii, beldur, pena, erruki eta... [+]

(Min)bizi #03: TRA TRA tratamendua

2022-12-14

“Diagnosia jaso nuenean, hasiera batean ebakuntza izango nuela esan zidaten, eta ondoren soilik radioterapia. Hiru ebakuntza izan nituen azkenean, eta bularra kendu zidaten, eta orduan esan zidaten radioterapiarik ez nuela jaso beharko (iupiiii!!!), baaaaaaaaaina, badaezpada, kimioa jasoko nuela (piiiiiiiiiiiiii!!!!). Ilea eroriko zait? galdetu nuen. aiiiiiiiiii, moxola, moxola……… ”

Kimioa emango zidatela esan zidatenean, ilea eroriko ote zitzaidan galdetu... [+]

(Min)bizi #02: Ez zintudan espero

2022-11-30

“8 urteko alabari bularra ematen nion lotara joan aurretik. Gau batean, titiak ukitzen ari nintzela, zein emango nion jakiteko, kozkor bat nabaritu nuen. Ikaratu egin nintzen eta alabak ukitzeko eskatu zidan. Esan zidan ama, titi barruan trapu batean bildutako kanika bat daukazula dirudi. Bai, trapu bat eginda utzi nauen kanika.” Garbi dago eta frogatu egin dugu, minbizia duzula dakizunean beldur eta galdu sentsazioak betetzen duela zure gorputza. Eta horrek badu justifikazio bat:... [+]

(Min)bizi #01: Kokatu dezagun begirada

2022-11-23

“Minbizia ez delako arrosa, marroi izugarria baizik” diote Inurri elkarteko kideek, eta egin duten podkastean argi utzi dute pink baino punk izango direla. Diagnosia jaso zutenean entzun nahiko zuketeen informazioa eta bizipenak bildu dituzte bederatzi ataletan. Olatz Mercaderrek gidatzen du saioa, eta adituak zein minbiziaren prozesua gorpuztu dutenak gonbidatu dituzte.

Lehen saio honetan minbizia jendartean nola ikusten den aztertu dute eta euren bizipenetatik abiatuta, argi... [+]

Heteroarauaz eta genero disidentziaz

2022-10-26

Elene Lopetegi eta Iñigo Etxezarreta genero disidentziaz aritu dira Iratzar Kafeak saioaren hamargarren atal honetan. Generoarekin eta sexuarekin lotutako rol estruktural eta sozialei buruzko zenbait gako argitzen lagundu digute. Zer da heteroaraua? Nola baldintzatzen du gure bizimodua?

Galderei erantzuten saiatu asmoz, heteronormatik kanpoko sexualitateaz, genero-identidadeaz, genero-adierazpenaz, sexu-lehentasuna bizitzen duten pertsonen babesguneez, identifikaziorako... [+]

Eta azken urteetan zer?

2022-10-14

Feminismoaren historiara hurbilpen txiki bat egin asmo du 'Borroka, maitasun eta traizio istorioak' podkastak. Beatriz Rubio irakaslearen azalpenek feminismoaren historian ezagunak diren hainbat autoreren bizitzei buruz apur bat gehiago jakiten eta egungo feminismoen oinarriak hobeto ulertzen lagunduko digute. Estitxu Eizagirre kazetariak gidatuta, Rubiok prestatutako material grafikoa irratsaio bihurtu dugu.

Bederatzigarrena eta azkena da honako saioa, eta bertan, azken urteetan... [+]

Nork esan zuen 'pribatua politikoa da' esaldia?

2022-10-11

Ziur denok entzun dugula noizbait "pribatua politikoa da" esaldi... [+]

Simone de Beauvoir, feminista al da?

2022-10-06

Ez gara galdera hau aireratzen dugun lehenak, eta azkenak ere ez gara... [+]

Nork esan zuen 'gerrari gerra' esaldia?

2022-10-03

Feminismoaren historiara hurbilpen txiki bat egin asmo du 'Borroka, maitasun eta traizio istorioak' podkastak. Beatriz Rubio irakaslearen azalpenek feminismoaren historian ezagunak diren hainbat autoreren bizitzei buruz apur bat gehiago jakiten eta egungo feminismoen oinarriak hobeto ulertzen lagunduko digute. Estitxu Eizagirre kazetariak gidatuta, Rubiok prestatutako material grafikoa irratsaio bihurtu dugu.

Seigarren saio honetan, Sobietar Batasunera goaz eta emakume langileen... [+]

Energia: biolentzia kontsumitzen al dugu?

2022-09-30

Bazenekien posible dela bizitza erdigunean jarrita energia ekoiztea eta kontsumitzea? Hau da, ikuspegi feminista duen energia batekin lan egitea? Lolita Chavez eta Paca Blanco aurkituko dituzu, ikuspegi dekolonial eta feministatik etxean kontsumitzen dugun energia aztertu dutenak; eta Gares Energiak proiektuaren berri ere izango dugu.

'Fabricando Mujeres 2.0' dokumentalaren zati bat da hau. Kontsumo kapitalistak gauzatzen dituen indarkeria matxistak aztertzen ditu:_ estetika,... [+]

Zer adostu zuten Jonh Stuart Mill eta Harriet Taylorrek ezkondu aurretik?

2022-09-26

Feminismoaren historiara hurbilpen txiki bat egin asmo du 'Borroka, maitasun eta traizio istorioak' podkastak. Beatriz Rubio irakaslearen azalpenek feminismoaren historian ezagunak diren hainbat autoreren bizitzei buruz apur bat gehiago jakiten eta egungo feminismoen oinarriak hobeto ulertzen lagunduko digute. Estitxu Eizagirre kazetariak gidatuta, Rubiok prestatutako material grafikoa irratsaio bihurtu dugu.

Saio honetan Harriet Taylor eta Jonh Stuart Millez ezkontza izan dugu... [+]

AEBetan nork lortu zuen boto eskubidea lehenago, emakumeek ala esklabuek?

2022-09-26

Feminismoaren historiara hurbilpen txiki bat egin asmo du 'Borroka, maitasun eta traizio istorioak' podkastak. Beatriz Rubio irakaslearen azalpenek feminismoaren historian ezagunak diren hainbat autoreren bizitzei buruz apur bat gehiago jakiten eta egungo feminismoen oinarriak hobeto ulertzen lagunduko digute. Estitxu Eizagirre kazetariak gidatuta, Rubiok prestatutako material grafikoa irratsaio bihurtu dugu.

Sufragisten garaira egin dugu salto bosgarren saioan,... [+]