Espainia https://www.argia.eus eu ARGIA Espainia kanaleko albisteak Mon, 13 Apr 2026 04:23:40 +0200 Mon, 13 Apr 2026 04:23:40 +0200 Espainia https://www.argia.eus/template/images/argia-gardena.png https://www.argia.eus <![CDATA[Sexu abusuen biktimak indemnizatzeko protokoloa egin dute Elizak eta Espainiako Gobernuak]]> https://www.argia.eus/albistea/sexu-abusuen-biktimak-indemnizatzeko-protokoloa-egin-dute-elizak-eta-espainiako-gobernuak 2026-03-30 https://www.argia.eus/albistea/sexu-abusuen-biktimak-indemnizatzeko-protokoloa-egin-dute-elizak-eta-espainiako-gobernuak Delituak preskribitu duelako, edo pederasta hilda dagoelako, epaitegietara jo ezin duten biktimak indemnizatzeko sistema adostu dute Espainiako Gobernuak eta Elizako erakundeek, Espainiako arartekoaren bidez. 

]]> <![CDATA[Torturak jasan dituzten zazpi kidek berriro auzibideetara joko dute, Europaren epaiak eskuetan]]> https://www.argia.eus/albistea/torturak-jasandako-zazpi-kidek 2026-03-23 https://www.argia.eus/albistea/torturak-jasandako-zazpi-kidek Espainiako Estatuak ez ditu tortura salaketak egoki ikertu. Giza Eskubideen Europako Epaitegiak epai hori eman zien zazpi pertsonak auzitara joko dute berriro, “egia osoa” eskuratzeko helburuarekin. Erantzunik jaso ezean, Nazio Batuen Erakundera jotzeko prest daudela adierazi du Agus Hernan GEBehatokiko ordezkariak Euskadi Irratian. 

]]> <![CDATA[Juan Carlos Borboikoak anaia hil zuenekoa]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/juan-carlos-borboikoak-anaia-hil-zuenekoa 2026-03-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2956/juan-carlos-borboikoak-anaia-hil-zuenekoa Estoril (Portugal), 1956ko martxoaren 29a. Alfonso Borboikoa, gerora Espainiko errege izango zen Juan Carlosen anaia txikia, tiro batek jota hil zen, 14 urte zituela, anaia nagusiaren aurrean.

Gertatutakoaren berri ematen lehena Espainiako gobernu frankista izan zen, komunikatu labur baten bidez: “Alfonso infantea anaiarekin batera errebolberra garbitzen ari zela, armak tiro egin zuen, kopetan jo zion, eta minutu gutxitan hil zen. Istripua 20:30ean gertatu zen, infantea Ostegun Santuko... [+]

]]> <![CDATA[Irten eta kitto!]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/irten-eta-kitto 2026-03-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2955/irten-eta-kitto Hego Euskal Herria, 1986ko martxoaren 12a. Espainiako Estatuko NATOri buruzko erreferendumean lau lurraldeetan hauxe izan zen emaitza: ezezkoa bozkatu zuen %40,9k, baiezkoa %21,5ek eta %34,9ko abstentzioa izan zen. Abstentzioa kontuan hartu gabe, %60ak bozkatu zuen kontra (%68,2  Gipuzkoan, %64,2 Bizkaian, %59,9 Araban eta %52,7 Nafarroan) eta, hala, euskal gizarteak ezezko borobila eman zion aliantza militarrean sartzeari.

Edo, zehatzago esanda, euskal gizarteak aliantzatik irtetearen... [+]

]]> <![CDATA[Antonio Tejero: kolpista Madrilen, torturatzaileen buru Euskal Herrian]]> https://www.argia.eus/albistea/antonio-tejero-kolpista-madrilen-torturatzaileen-babesle-euskal-herrian 2026-02-26 https://www.argia.eus/albistea/antonio-tejero-kolpista-madrilen-torturatzaileen-babesle-euskal-herrian 93 urterekin hil da Antonio Tejero Guardia Zibileko teniente-koronela eta 1981eko otsailaren 23an Madrilgo Kongresuan estatu kolpea ematen saiatu zen taldeko buru ezaguna. Espainiako Gobernuak gertakari haietako dokumentuak desklasifikatu eta egun berean hil da Tejero. Aitzitik, lehendik ere Euskal Herrian bagenuen bere berri, Frankismoaren azken urteetan torturatzaileak babestu zituelako.

]]> <![CDATA[40 "pistolero" kaleak hartzeko prest: honela antolatu zuten 1981eko kolpea paramilitarrek]]> https://www.argia.eus/albistea/40-pistolero-kalera-ateratzeko-prest-zituzten-1981ean-euskal-herrian-talde-armatuak-antolatzen-zituzten-militarrek-berek 2026-02-25 https://www.argia.eus/albistea/40-pistolero-kalera-ateratzeko-prest-zituzten-1981ean-euskal-herrian-talde-armatuak-antolatzen-zituzten-militarrek-berek 1981eko otsailaren 23ko estatu kolpearen inguruan sekretupean zituen dozenaka dokumentu desklasifikatu ditu Espainiako Gobernuak eta Monclorean webgunean paratu ditu kontsultatzeko. Dokumentuetako batean militarren eta kalez jantzitako talde armatu paramilitarren arteko harremanaz hitz egiten da. Madrilgo Kongresuan EH Bilduk eta EAJk eskatu dute 1976ko martxoaren 3ko, 1978ko Sanferminetako eta gerra zikinari buruzko dokumentuak ere desklasifikatzeko.

]]> <![CDATA[Espazio publikoan belo integrala janztea debekatu nahi du Espainiako eskuinak, "emakumeen duintasunaren" eta "segurtasunaren" izenean]]> https://www.argia.eus/albistea/burka-janztea-debekatu-kongresua 2026-02-17 https://www.argia.eus/albistea/burka-janztea-debekatu-kongresua Espainiako Estatuan, espazio publikoan belo integrala (burka edo nikaba) debekatzeko Voxek egindako proposamena babestu egingo du Alderdi Popularrak, ez ordea Juntsek, nahiz eta neurriok babesten dituen. "Espazio publikoan emakumeen duintasuna eta herritarren segurtasuna babesteko Lege Organikoa" du izena, ofizialki, asteartean Kongresuko osoko bilkuran bozkatuko duten legeak.

]]> <![CDATA[Pentsiodunak kalera atera dira, Espainiako Parlamentuak pentsioen igoera eta “ezkutu soziala” indargabetu ostean]]> https://www.argia.eus/albistea/pentsiodunak-kalera-aterako-dira-hego-euskal-herrian-espainiako-parlamentuak-pentsioen-igoera-eta-ezkutu-soziala-indargabetu-ostean 2026-01-29 https://www.argia.eus/albistea/pentsiodunak-kalera-aterako-dira-hego-euskal-herrian-espainiako-parlamentuak-pentsioen-igoera-eta-ezkutu-soziala-indargabetu-ostean PP, Vox, Junts eta UPNren aurkako bozkek atzera bota duten lege dekretuaren ondorioz pentsioen igoera eta pertsona zaurgarriak etxegabetzeko debekua ezerezean geratu dira, besteak beste. Egoera salatzeko, pentsiodunen mugimenduak mobilizazioak egin ditu ostegun eguerdian Hego Euskal Herriko hiriburuetako PPren egoitzen aurrean. Pedro Sánchezek jakinarazi du Ministro Kontseiluak “ezkutu sozialaren” 80 neurritatik 29 dekretu bidez onartuko dituela.

]]> <![CDATA[Arantza Zulueta eta Jon Enparantza abokatuen aurkako zigorrak berretsi ditu Gorenak]]> https://www.argia.eus/albistea/arantza-zulueta-eta-eta-jon-enparantza-abokatuen-aurkako-zigorrak-berretsi-ditu-gorenak 2026-01-07 https://www.argia.eus/albistea/arantza-zulueta-eta-eta-jon-enparantza-abokatuen-aurkako-zigorrak-berretsi-ditu-gorenak 2022an Espainiako Auzitegi Nazionalak zazpi urte eta erdiko eta lau urteko kartzela zigorrak ezarri zizkien Arantza Zuluetari eta Jon Enparantzari, hurrenez hurren, euskal presoen bitartekaritzan aritzeagatik abiatutako 13/13 auziari lotuta. Auzitegi Gorenak zigorrak berretsi ditu. 

]]> <![CDATA[Otsoa babestu, abeltzaintza estentsiboa lagundu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2945/otsoa-babestu-abeltzaintza-estentsiboa-lagundu 2025-12-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2945/otsoa-babestu-abeltzaintza-estentsiboa-lagundu Obsesionatzen naute eztabaida polarizatuek. Kuba. Prostituzioa. Euskal gatazka politikoa. Nire konbikzioak zalantzan jartzen ditut behin eta berriro”.  Horrela hasi nuen "Aingeruak eta neskameak" nire saiakeraren hitzaurrea: haurdunaldi subrogatuen meloia aletu nuen liburuan, ikuspegi feminista, disziplinartekotasuna eta pluralismoa ardatz. Horregatik erakarri nau otsoaren ehizaren inguruko eztabaidak.

XX. mendean desagertzeko arriskuan egon zen espeziea babesteko legeen kontrako erabaki politikoak hartu dira aurten Espainiako zein Frantziako estatuetan. Pasa den martxoan, Espainiako Diputatuen Kongresuan onartu zen Duero ibaiko iparraldeko otsoak babes berezia duten espezien zerrendatik ateratzea. Modu zalantzagarri batean ezarri dute neurria alderdi eskuindarrek: elikagaiak alferrik ez galtzeari lotutako lege berri batean sartuta. Ekainean Europar Batasuneko Kontseiluak behin betiko argi berdea eman zion otsoaren babes maila “zorrozki babestutik” “babestuta” jaisteari, eta aldaketa horretatik tiraka, irailean Frantziako Gobernuak iragarri du abeltzainei baimena emango diela otsoa tirokatzeko abereak defendatzeko helburuarekin.

Hedabideetan ohikoa da bi aldeen ikuspegia kontrajartzea: abeltzainena (ehizaren alde) eta ekologistena (ehizaren kontra). Ba al dago, ordea, animalien eskubideen aldeko abeltzainik? Ba al dago estentsiboan jarduten duten abeltzainen zaurgarritasuna aintzat hartzen duen ekologistarik? Posible da “alde/kontra” dikotomia horretatik harago joatea? Bilaketa horren ondorioa da monografiko hau.

]]> <![CDATA[Ahuntzak, astoak eta mastinak otsoa uxatzeko]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2945/espainiako-estatuko-esperientziak 2025-12-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2945/espainiako-estatuko-esperientziak Datu ofizialek argi erakusten dute otsoen zabalkundea Espainiako Estatuan, biologoek eskertu eta abeltzainek kezkaz bizi dutena. 370-380 otso taldeetatik gehienak Gaztela-Leon, Galizia, Asturias eta Kantabriako erkidegoetan bizi dira, eta horietan guztietan %17 eta %60 bitarteko aleen igoera dokumentatu da.

]]> <![CDATA[ARGAZKI GALERIA| Espainiako erregearen aurkako protesta, Gernika-Lumon]]> https://www.argia.eus/albistea/argazki-galeriaespainiako-erregearen-aurkako-protesta-gernika-lumon 2025-12-01 https://www.argia.eus/albistea/argazki-galeriaespainiako-erregearen-aurkako-protesta-gernika-lumon Ostiralean Espainiako erregea Gernika-Lumora (Bizkaia) etorri da, Alemaniako presidente Frank-Walter Steinmeier-ekin batera. Azken horrek "barkamena" eskatu du, erregeak, ordea, ez. Ostegunean eta ostiralean protestak deitu dituzte herrian, "frankismoaren oinordekoa den estatu arrotzeko erregeak" ez Euskal Herrian ez Gernika-Lumon lekurik ez duela aldarrikatzeko. Ostiralean EH Bilduk deitutako protestaren argazki galeria, hemen.

]]> <![CDATA["Guernica" horma-irudia pintaketekin esnatu da Gernikan]]> https://www.argia.eus/albistea/guernica-ko-horma-irudia-pintaketekin-esnatu-da-gernikan 2025-11-28 https://www.argia.eus/albistea/guernica-ko-horma-irudia-pintaketekin-esnatu-da-gernikan “Erregea kanpora. Pedirnos perdón (eska iezaguzue barkamena). Queremos libertad (Askatasuna nahi dugu)”, diote horma irudian egindako pintaketek, El Diario-k zabaldutako albistean ikus daitekeenez.

]]> <![CDATA[Protestak Gernikan ostiral goizean ere, Espainiako erregearen eta Alemaniako presidentearen bisitaren harira]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiako-erregearen-eta-alemaniako-presidentearen-bisita-salatzeko-mobilizazioa-deitu-du-gksk-gernikan 2025-11-27 https://www.argia.eus/albistea/espainiako-erregearen-eta-alemaniako-presidentearen-bisita-salatzeko-mobilizazioa-deitu-du-gksk-gernikan Ostegun arratsaldean Ernaik manifestazioa deitua du Espainiako erregearen bisitaren aurka. Ostiralerako beste bi deialdi egin dituzte: batetik, Alemaniako presidente Frank-Walter Steinmeier eta Espainiako errege Felipe VI.ak ostiralean Gernikara egingo duten bisita "aurpegi zuriketa" direla dio Bustirialdeko GKSk, eta horren aurrean mobilizatzeko deia luzatu du 11:00etan; eta bestetik, EH Bilduk 13:00etan deitu du elkarretaratzea Merkurio plazan.

]]> <![CDATA[Espainiako erregearen ostiraleko bisitaren aurka mobilizatzera deitu dute ostegunean Gernikan]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiako-erregearen-ostiraleko-bisitaren-aurka-mobilizatzera-deitu-dute-ostegunean-gernikan 2025-11-25 https://www.argia.eus/albistea/espainiako-erregearen-ostiraleko-bisitaren-aurka-mobilizatzera-deitu-dute-ostegunean-gernikan Felipe VI.a Gernikara etorriko da Alemaniako presidentearekin batera 1937an bonbardatutako biktimak oroitzeko. Ernaik mobilizatzera deitu du. Esan du, frankismoaren oinordekoa ez daukatela lekurik.

]]> <![CDATA[Santos Cerdán aske utzi du epaileak, bost hilabete espetxean igaro ondoren]]> https://www.argia.eus/albistea/santos-cerdan-aske-utzi-du-epaileak-bost-hilabete-espetxean-igaro-ondoren 2025-11-19 https://www.argia.eus/albistea/santos-cerdan-aske-utzi-du-epaileak-bost-hilabete-espetxean-igaro-ondoren Buruzagi sozialista nafarraren kontrako zantzuak “indartu” egin direla dio Espainiako Auzitegi Goreneko epaileak, baina aske uzteko, argudiatu du ezin duela espetxean mantentzeko kautelazko neurria luzatu. Servinabarrek %2 jasotzen zuen Accionari emandako esleipen publikoetatik, Guardia Zibilaren ikerketaren arabera.

]]> <![CDATA[4x07: Erregina, sasikumea eta birjina]]> https://www.argia.eus/multimedia/oroimen-histerikoa/4x07-erregina-sasikumea-eta-birjina 2025-11-18 https://www.argia.eus/multimedia/oroimen-histerikoa/4x07-erregina-sasikumea-eta-birjina Aro monarkiko batean sartzera doa Oroimen Histerikoa podcasta. Datozen bi saioetan monarkiari buruz ondo hitz egingo dugu. Zehazki, monarkiaren kide batzuei buruz: emakumeak. Edo agian, ondo hitz egin esatea gehiegi da; ez dugu ohi bezain gaizki hitz egingo. 

Honako abestiak erabili ditugu aste honetan:
 

SNAP! - 'The power'

 

Lady Gaga - 'Bloody Mary'

 

Txomin Artola eta Amaia Zubiria - 'Txiki txikitik... [+]

]]> <![CDATA[Non dago 'urde zuriak' lapurtutako dirua?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2939/franco-hil-zela-50-urte 2025-11-12 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2939/franco-hil-zela-50-urte Francoren heriotzaren 50. urteurrena aukera paregabea da gogoratzeko espainiar diktadoreak, ohean hiltzeaz gain, poltsikoa ondo beteta eman zuela azken hatsa. Mariano Sánchez Soler kazetariak La Familia Franco S.A. liburua berrargitaratu du, azken hamarkadak diru horren zidorrean ibili ostean, eta deskubritu du sekretua ez dena: Francisco Franco fundazioak, eskuin muturrak eta kapitalismoak, aska beretik edaten dutela.   

]]> <![CDATA[Juan Carlos I.ak Francorekin zuen harremana defendatu du: "Zergatik gezurra esan, berak egin baninduen errege?]]> https://www.argia.eus/albistea/juan-carlos-iak-francorekin-zuen-harremana-defendatu-du-zergatik-gezurra-esan-berak-egin-baninduen-errege 2025-10-31 https://www.argia.eus/albistea/juan-carlos-iak-francorekin-zuen-harremana-defendatu-du-zergatik-gezurra-esan-berak-egin-baninduen-errege  Espainiako errege ohiaren esanetan, diktadoreak "erregimen liberalago bat irekitzeko" aukeratu zuen, Trantsizioari eta Otsailaren 23ari buruzko eztabaida berpiztuz. 

]]> <![CDATA[Espainia]]> https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2025/10/13/espainia/ 2025-10-13 https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2025/10/13/espainia/ <![CDATA[Espainiako kolonialismoaren zuriketa Donostian: Colón eta euskaldunak]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiako-kolonialismoaren-zuriketa-donostian-colon-eta-euskaldunak 2025-10-10 https://www.argia.eus/albistea/espainiako-kolonialismoaren-zuriketa-donostian-colon-eta-euskaldunak Urriaren 19ra arte dago ikusgai Donostiako Kaian Amerikako konkista eta arpilatzeari bandera berdea eman zion itsas-espedizioko itsasontzi baten erreplika: Cristobal Colónen Santa Maria. Espainiarrek segitzen dute haien loria inperiala gorazarre egiten, bertoko agintari politikoen baimenarekin eta kritika ezarekin.

]]> <![CDATA[Montxo Martínez etakidea 1975ean poliziek hil zutela erakusten duten frogak aurkeztu dituzte]]> https://www.argia.eus/albistea/montxo-martinez-antia-polizia-frankistak-erail-zuela-ebatzi-du-gebehatokiak 2025-10-09 https://www.argia.eus/albistea/montxo-martinez-antia-polizia-frankistak-erail-zuela-ebatzi-du-gebehatokiak Bertsio ofizialaren arabera, ETAko militante Montxo Martínez Antiak 1975ean bere buruaz beste egin zuen Madrilen, Poliziak inguratuta zuen eraikin batean. Eusko Jaurlaritzak bertsio horri eutsi zion 2015ean. Orain, GEBehatokiak ikerketa egin du eta ondorioztatu du poliziek tiroz hil zutela militante donostiarra.

]]> <![CDATA[Espainia ere ez da Eurovisionen izango, Israelek parte hartzen badu]]> https://www.argia.eus/albistea/espainia-ere-ez-da-eurovisionen-izango-israelek-parte-hartzen-badu 2025-09-16 https://www.argia.eus/albistea/espainia-ere-ez-da-eurovisionen-izango-israelek-parte-hartzen-badu RTVE irrati-telebista kate espainiarreko Administrazio Kontseiluak astearte honetan onartu du erabakia. Jaialdiaren antolaketan pisu handia duen “Big Five” deituriko herrialdeen artean, Espainia da lehena iragarri duena Eurovision utziko duela Israelek parte hartuz gero.

]]> <![CDATA[37,5 orduko lan astea atzera bota dute Espainiako Kongresuan PP, Vox eta Juntsek]]> https://www.argia.eus/albistea/375-orduko-lan-astea-atzera-bota-dute-espainiako-kongresuan-pp-vox-eta-juntsen-botoekin 2025-09-11 https://www.argia.eus/albistea/375-orduko-lan-astea-atzera-bota-dute-espainiako-kongresuan-pp-vox-eta-juntsen-botoekin Espainiako Gobernuak aurkeztutako lege-propoposamenak ez du aurrera egin, Juntsekin izandako negoziazioen porrotaren ondoren. "Langileei masailekoa eman die eskuinak", esan du Yolanda Díaz Lan ministroak.

]]> <![CDATA[Zentral nuklearrak eraisteko Espainiako Gobernuaren diru-partida jada 20.300 milioi eurokoa da]]> https://www.argia.eus/albistea/zentral-nuklearrak-eraisteko-diru-partida-20300-milioi-eurokoa-da-jada-espainian 2025-09-02 https://www.argia.eus/albistea/zentral-nuklearrak-eraisteko-diru-partida-20300-milioi-eurokoa-da-jada-espainian Urtebetean %0,8 handituta (165 milioi euro gehiago), Espainiako zentral nuklearrak itxi eta hondakin erradioaktiboa tratatzeko aurrekontua 20.367 milioi eurokoa da jada, Enresa enpresa publikoak emandako datuen arabera. Diru-partidaren zatirik handiena (17.520,5 milioi euro) erreaktoreak eraistera bideratuko litzateke; hain justu, 2024 bukaeran, kostu hori kubritu behar duen diru-funtsean 8.677 milioi euro besterik ez zeuden, urtebete lehenago baino %8,4 gehiago, hala ere.

]]> <![CDATA[Itsas salbamenduak 236 pertsona erreskatatu ditu Kanaria Handitik 429 kilometrora zegoen txalupa batetik]]> https://www.argia.eus/albistea/itsas-salbamenduak-236-pertsona-erreskatatu-ditu-kanaria-handitik-429-kilometrora-zegoen-txalupa-batetik 2025-08-25 https://www.argia.eus/albistea/itsas-salbamenduak-236-pertsona-erreskatatu-ditu-kanaria-handitik-429-kilometrora-zegoen-txalupa-batetik Sahara hegoaldeko gizonak, emakumeak eta adin txikikoak zeuden txalupan. Merkataritza ontzi batek jitoan zebilen txalupa ikusi, soka bat lotu, eta laguntza eskatu zuen.

]]> <![CDATA[Portugaletik Turkiara, Europa hegoaldea sutan]]> https://www.argia.eus/albistea/portugaletik-turkiara-europa-sutan 2025-08-19 https://www.argia.eus/albistea/portugaletik-turkiara-europa-sutan Bero boladek, haizeak eta lehorteek suteak pizteko aukerak bikoiztu dituzte Europan. Portugal, Espainia, Grezia eta Turkia pairatzen ari dira suterik handienak. Milaka suhiltzaile eta herritar ari dira suaren kontra borrokan Europa hegoaldeko herrialdeetan.

]]> <![CDATA[Kontrolpean dute Nafarroako baso sutea, eta gobernuak suteak saihesteko neurriak hartu ditu]]> https://www.argia.eus/albistea/egonkortu-dute-nafarroako-baso-sutea-eta-gobernuak-suteak-saihesteko-neurriak-hartu-ditu 2025-08-06 https://www.argia.eus/albistea/egonkortu-dute-nafarroako-baso-sutea-eta-gobernuak-suteak-saihesteko-neurriak-hartu-ditu Suhiltzaileek kontrolpean dute Ibarbeibar ibarreko sutea, Eneritz, Muruzabal, Añorbe eta Obanos herrietan egondakoak hain zuzen ere. Nafarroako Gobernuak behin-behineko debekua ezarri dio nekazaritzan sua erabiltzen duen edo sor dezakeen makineriari. 

]]> <![CDATA[Beste itzalaldi bat saihesteko eta negozio elektrikoa berpizteko dekretuari ezezkoa eman dio Espainiako Kongresuak]]> https://www.argia.eus/albistea/beste-itzalaldi-bat-saihesteko-eta-negozio-elektrikoa-berpizteko-dekretuari-ezezkoa-eman-dio-espainiako-kongresuak 2025-07-24 https://www.argia.eus/albistea/beste-itzalaldi-bat-saihesteko-eta-negozio-elektrikoa-berpizteko-dekretuari-ezezkoa-eman-dio-espainiako-kongresuak 7/2025 Errege Lege-Dekretua ekainaren 24an onartu zuen Espainiako Ministroen Kontseiluak baina atzera bota du Diputatuen Kongresuak, uztailaren 22an.

]]> <![CDATA[Espainiako Auzitegi Gorenak Loiolako kuartelari babes berezia ematen zion epaia bertan behera utzi du]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiako-auzitegi-gorenak-loiolako-kuartelari-babes-berezia-ematen-zion-epaia-bertan-behera-utzi-du 2025-07-22 https://www.argia.eus/albistea/espainiako-auzitegi-gorenak-loiolako-kuartelari-babes-berezia-ematen-zion-epaia-bertan-behera-utzi-du 2022an EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen kuartela Hirigintza Ondare Eraikia Babesteko Plan Berezian sartzea, Voxek jarritako helegite bat onartuta. Gorenak baliogabetu egin du epai hori, eta bidea ireki dio Donostiako Udalari eremu horretan 1.500-1.700 etxebizitza eraikitzeko, kuartela eraitsita.

]]> <![CDATA[Delinkuentzia eta segurtasun eza, migratzaileak jipoitzeko aitzakia faltsuak]]> https://www.argia.eus/albistea/delinkuentzia-eta-segurtasun-eza-migratzaileak-jipoitzeko-aitzakia-faltsuak 2025-07-16 https://www.argia.eus/albistea/delinkuentzia-eta-segurtasun-eza-migratzaileak-jipoitzeko-aitzakia-faltsuak Jazarpen arrazistak eztanda egin du Espainiako Torre Pacheco herrian, Euskal Herrian ere ezagun zaizkigun diskurtsoak hauspotuta: immigrazioa lotzea delinkuentziaren, sexu-erasoen eta segurtasun faltaren gorakadari. Baina datuek frogatzen dute gezurra direla gorroto diskurtso interesatu horiek.

]]> <![CDATA[Torre-Pacheco]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2926/meloi-saltzailea 2025-07-16 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2926/meloi-saltzailea Twerk klasean gertatu zen, Bilbon. Merkataritza-gune batean dago dantza eskola, eta gortinek ez dituzte kristalak erabat tapatzen. Emakumezko lau ikasleok eta irakasleak luzaketak egiten geundela, gure short labur eta top-ak jantzita, bi mutiko hasi zitzaizkigun kristalaren bestaldetik zirikatzen. Ez zituzten 15 urte baino gehiago. Nire ama izaeraz kontziente izan nintzen, nik umeak baino ez bainituen ikusten haiengan; erasoa baino umekeria iruditu zitzaidan. Beste ikasleak, aldiz, amorratuta... [+]

]]> <![CDATA[Etorkinen aurkako "ehiza-gau" antolatuak egin dituzte Espainiako herri batean, inpunitate osoz]]> https://www.argia.eus/albistea/etorkinen-aurkako-ehiza-gau-antolatuak-egin-dituzte-espainiako-herri-batean-inpunitate-osoz 2025-07-14 https://www.argia.eus/albistea/etorkinen-aurkako-ehiza-gau-antolatuak-egin-dituzte-espainiako-herri-batean-inpunitate-osoz Hainbat gauez jarraian, gorrotoa eta arrazakeria hedatu eta "etorkinen aurkako ehiza" egin dute Murtziako herri batean, "Espainia garbitzeko". Kolektibo antiarrazistek ultraeskuinaren inpunitatea salatu dute.

]]> <![CDATA[700.000 etxegabetze baino gehiago 2012tik Espainiako Estatuan, eta ez da Poliziaren kontzientzia-objekzio bat bera ere izan]]> https://www.argia.eus/albistea/700000-etxegabetze-baino-gehiago-2012tik-espainiako-estatuan-eta-ez-da-poliziaren-kontzientzia-objekzio-bat-bera-ere-izan 2025-07-11 https://www.argia.eus/albistea/700000-etxegabetze-baino-gehiago-2012tik-espainiako-estatuan-eta-ez-da-poliziaren-kontzientzia-objekzio-bat-bera-ere-izan Kontzientzia-eragozpena aurkezteko aukera legala daukate poliziek, eta horretarako babes "sindikala" duten arren, bakar batek ere ez du eskubide hori baliatu hamarkada batean baino gehiagoan.

]]> <![CDATA[Sánchezen plana ustelkeriaren kontra: kontrol gehiago, zigor handiagoak, eta aldaketa "kulturala"]]> https://www.argia.eus/albistea/sanchezen-plana-ustelkeriaren-kontra-zigor-gehiago-kontrol-handiagoa-eta-aldaketa-kultural-bat 2025-07-09 https://www.argia.eus/albistea/sanchezen-plana-ustelkeriaren-kontra-zigor-gehiago-kontrol-handiagoa-eta-aldaketa-kultural-bat Espainiako presidente Pedro Sánchezek Madrilgo kongresuan aurkeztu du ustelkeriaren kontra bere plana, Santos Cerdán auziaren ondorioz oposizioak estu hartu ondoren. Bost atal nagusitan banatu du eta ELGA erakundeak gainbegiratuko luke kanpotik, betetzen ote den. "Ustelkeria krisi hau gaindituko dugu", ziurtatu du amaieran.

]]> <![CDATA[Madril A, Madril B]]> https://www.argia.eus/albistea/madril-a-madril-b 2025-06-30 https://www.argia.eus/albistea/madril-a-madril-b Bécquer no era idiota ni Machado un ganapán… Hogeita hamabost gradutan eta Gabinete Caligari-ren Camino Soria entzunez igaro dut bidaiaren gehiengoa, errepide ertzean noizbehinka agertzen diren zezen beltz erraldoiei agur eginez. Laugarren orduan sartzear, Madrilera garamatza zuzenean A-1 errepideak. Esperientzia bisual berezia da hiru milioi eta erdi biztanle dituen hiri batean barneratzearena: nekazal eremu amaigabeetan instalazio industrialak areagotzen hasten dira... [+]

]]> <![CDATA[Gastu militarra %2tik %5era igotzea onartu dute NATOko herrialde guztiek]]> https://www.argia.eus/albistea/gastu-militarra-5era-igotzea-onartu-dute-natoko-kideek 2025-06-26 https://www.argia.eus/albistea/gastu-militarra-5era-igotzea-onartu-dute-natoko-kideek Hamar urteko epea dute NATOko estatu-kideek helburu hori lortzeko. Espainiak ere sinatu du akordioa, baina, aldi berean, Mark Rutte aliantza atlantikoko idazkari nagusiaren gutun bat eskuratu du Pedro Sánchezek, ustez "malgutasuna" emango liokeena. Donald Trumpek gerra komertzial bat hasteko mehatxu egin dio Espainiari.

]]> <![CDATA[NATOren eta Trumpen irizpideen aurka, Espainiaren aurrekontu militarra %5era igotzeari uko egin dio Sánchezek]]> https://www.argia.eus/albistea/natoren-eta-trumpen-irizpideen-aurka-espainiaren-aurrekontu-militarra-5era-igotzeari-uko-egin-dio-sanchezek 2025-06-20 https://www.argia.eus/albistea/natoren-eta-trumpen-irizpideen-aurka-espainiaren-aurrekontu-militarra-5era-igotzeari-uko-egin-dio-sanchezek Oraindik ez dago garbi noiz arte eutsiko dion bere erabakiari Pedro Sánchez Espainiako Gobernuko lehendakariak, baina korapilo handi samarra sortzen ari da NATOren barruan, honek aurrekontu militarra %5era igotzea arbuiatu ondoren.

]]> <![CDATA[Ustelduak bai, baina nor dira usteltzaileak?]]> https://blogak.argia.eus/boligrafo-gorria/2025/06/16/ustelduak-bai-baina-nor-dira-usteltzaileak/ 2025-06-16 https://blogak.argia.eus/boligrafo-gorria/2025/06/16/ustelduak-bai-baina-nor-dira-usteltzaileak/ <![CDATA[Israel gosea arma gisa erabiltzen ari dela salatu du Nazio Batuen Batzar Orokorrak]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiar-estatuak-eta-palestinak-israelen-gehiegikeriak-salatzeko-ebazpena-onartu-du-nbeko-batzar-orokorrak 2025-06-13 https://www.argia.eus/albistea/espainiar-estatuak-eta-palestinak-israelen-gehiegikeriak-salatzeko-ebazpena-onartu-du-nbeko-batzar-orokorrak Espainiako Estatuak eta Palestinak bultzatuta, 146 herrialdek alde bozkatu dute, 12k kontra eta 19 abstenitu dira. Ebazpenak Gazako sarraskia eta Israelen hedapena Zisjordanian salatu ditu eta nazioarteko ebazpen judizialak betetzea eskatu.

]]> <![CDATA[Hatz-marka baino gehiago]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2921/hatz-marka-baino-gehiago 2025-06-11 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2921/hatz-marka-baino-gehiago Segovia (Espainia), duela 43.000 urte inguru. Neandertal batek hatza pigmentu gorritan busti eta puntu bat margotu zuen 25 cm inguruko harri baten erdian. Harria 2022an aurkitu zuten arkeologoek San Lazaro leizean, eta, analisi multiespektral xehea egin ondoren, puntu gorri horren atzean hatz-marka nahiko garbia aurkitu dute, “munduko hatz-marka oso zaharrena”. 

Archaeological and Anthropological Sciences aldizkarian argitaratu berri dutenez, hatz-aztarna hura gizonezko... [+]

]]> <![CDATA[Sorzabalen absoluzioari helegitea jarri dio fiskalak, eta bere kontrako epaiketa errepikatzea eskatu du]]> https://www.argia.eus/albistea/sorzabalen-absoluzioari-helegitea-jarri-dio-fiskalak-eta-bere-kontrako-epaiketa-errepikatzea-eskatu-du 2025-06-05 https://www.argia.eus/albistea/sorzabalen-absoluzioari-helegitea-jarri-dio-fiskalak-eta-bere-kontrako-epaiketa-errepikatzea-eskatu-du Espainiako Auzitegi Goreneko Fiskaltzak, Iratxe Sorzabal atxiloturik egon zenean "tratu gizagabeak" eman zizkiotela aitortzen duen epaia baliogabetzea eskatu du, eta berriz epaitu dezatela nahi du, 1995ean Irunen jarritako lehergailu baten harira.

]]> <![CDATA[Amnistia Legea konstituzionala dela ebatziko du Espainiako Auzitegi Konstituzionalak]]> https://www.argia.eus/albistea/amnistia-legea-konstituzionala-dela-ebatziko-du-espainiako-auzitegi-konstituzionalak 2025-06-03 https://www.argia.eus/albistea/amnistia-legea-konstituzionala-dela-ebatziko-du-espainiako-auzitegi-konstituzionalak PPk ezarritako helegiteari erantzunez, legearen testua ia bere osotasunean konstituzionala dela dio auzitegiaren ebazpen proposamenak. Hala ere, legea pertsona gutxi batzuentzat dela dioen argudioan arrazoia eman dio eta herritar guztiei aplikatzea proposatu du.

]]> <![CDATA[Tortura zantzuak izan arren, Raul Fuentesen kasua ez duela ikertu gogorarazi diote NBEtik Espainiari]]> https://www.argia.eus/albistea/tortura-zantzuak-izan-arren-raul-fuentesen-kasua-ez-duela-ikertu-gogorarazi-diote-nbetik-espainiari 2025-05-30 https://www.argia.eus/albistea/tortura-zantzuak-izan-arren-raul-fuentesen-kasua-ez-duela-ikertu-gogorarazi-diote-nbetik-espainiari 1991n atxilotua izan zenean Espainiako Poliziak Bilboko Komisarian torturatu egin zuela salatu zuen Raul Fuentesek. Espainiako auzitegiek ez zuten salaketa aintzat hartu, besteak beste delitua preskribituta zegoelako. Orain, Nazio Batuen Erakundeko Torturaren Aurkako Batzordeak (TAB) errieta egin dio Espainiari.

]]> <![CDATA[Preso politikoei harrerak egitea debekatzen saiatuko dira berriz Espainiako Estatuan]]> https://www.argia.eus/albistea/preso-politikoei-harrerak-egitea-debekatzen-saiatuko-dira-berriz-espainiako-estatuan 2025-05-23 https://www.argia.eus/albistea/preso-politikoei-harrerak-egitea-debekatzen-saiatuko-dira-berriz-espainiako-estatuan PPk Senatuan proposatu du, gainera, euskal preso politikoek damua erakutsi behar izateko xantaia areagotzea.

]]> <![CDATA[65.935 etxebizitza turistikoren iragarkiak kentzeko agindu dio Espainiako Gobernuak Airbnb-ri, tartean Euskal Herriko zenbait]]> https://www.argia.eus/albistea/eaeko-zenbait-etxebizitza-turistikoren-iragarkiak-webgunetik-kendu-beharko-ditu-airbnb-k 2025-05-20 https://www.argia.eus/albistea/eaeko-zenbait-etxebizitza-turistikoren-iragarkiak-webgunetik-kendu-beharko-ditu-airbnb-k Espainiako Gizarte Eskubide eta Kontsumo Sailak enpresari eskatu zion Espainiako Estatu osoan 65.935 etxebizitzaren iragarkiak webgunetik kentzeko, araudia betetzen ez zutela egotzita. Airbnbk helegitea aurkeztu zuen, Madrilgo Auzitegi nagusiak arrazoia eman dio gobernuari, eta 5.800 iragarki "berehalakotasunez"kentzea agindu dio enpresari.

]]> <![CDATA[Israelgo Estatuaren aldeko funts batek Espainiako Estatuko musika-jaialdi gehienak bereganatu ditu]]> https://www.argia.eus/albistea/israelgo-estatuaren-aldeko-funts-batek-espainiako-estatuko-musika-jaialdi-gehienak-bereganatu-ditu 2025-05-15 https://www.argia.eus/albistea/israelgo-estatuaren-aldeko-funts-batek-espainiako-estatuko-musika-jaialdi-gehienak-bereganatu-ditu KKRk urtarrilean erosi zuen Superstruct sustatzailea, Sónar, Viña Rock edo Resurrection Fest jaialdiak sustatzen dituena besteren artean. Palestinaren kolonizazioari lotutako higiezin-jardueretan eta Israelgo sektore teknologikoan parte hartzeagatik seinalatu dute funtsa.

]]> <![CDATA[Itzalaldiak argitu digu bidea: sare elektrikoaren deszentralizazioa ]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2917/itzalaldiak-argitu-digu-bidea-sare-elektrikoaren-deszentralizazioa 2025-05-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2917/itzalaldiak-argitu-digu-bidea-sare-elektrikoaren-deszentralizazioa Iberiar penintsulan apirilaren 28an gertatutako itzalaldiak, egungo energia sistemak dituen arrakala guztiak utzi zituen bistan. Enpresa elektriko handien diru gosea, berriztagarrien ezarpen masiboak dakartzan ajeak, eta herritarrok bizimodu hiper-elektrifikatuarekiko dugun menpekotasuna. Azpiegitura zentralizatuak bultzatzea baino, tokiko sare autonomoetara itzultzea da bidea, zenbait adituren esanetan.

]]> <![CDATA[Turiel: “Bilatu daitezke arrazoi teknikoak, baina itzalaldia prezioen sistema perbertsoak eragin zuen”]]> https://www.argia.eus/albistea/turiel-bilatu-daitezke-arrazoi-teknikoak-baina-itzalaldia-prezioen-sistema-perbertsoak-eragin-zuen 2025-05-09 https://www.argia.eus/albistea/turiel-bilatu-daitezke-arrazoi-teknikoak-baina-itzalaldia-prezioen-sistema-perbertsoak-eragin-zuen Antonio Turiel fisikari eta CSICeko ikerlariak aspaldiko urteetan ez bezala bete zuen Hernaniko Florida auzoko San Jose Langilearen eliza asteazkenean. Zientoka lagun elkartu ziren Urumeako Mendiak Bizirik taldeak antolatuta Trantsizio energetikoaren mugak izeneko bere hitzaldia entzutera.

]]> <![CDATA[Espainiako Estatuaren eta Israelen arteko harreman militarrak "inoiz baino estuagoak" izan dira 2023ko urriaz geroztik]]> https://www.argia.eus/albistea/espainiako-estatuaren-eta-israelen-arteko-harreman-militarrak-inoiz-baino-estuagoak-izan-dira-2023ko-urriaz-geroztik 2025-05-08 https://www.argia.eus/albistea/espainiako-estatuaren-eta-israelen-arteko-harreman-militarrak-inoiz-baino-estuagoak-izan-dira-2023ko-urriaz-geroztik Centre Delas erakundearen txosten batek 2023ko urriaz geroztik Tel Avivek eta Madrilek adostu dituzten armamentu salerosketak atera ditu argitara. Ikerketaren arabera, Espainiako Estatuko eta Israelgo enpresek ez dituzte inoiz hainbeste proiektu garatu elkarrekin, eta Israelgo industria militarrari inoiz ez zaizkio Espainiako Defentsa Ministerioaren hainbeste kontratu publiko esleitu.

]]> <![CDATA["Atzerritarren Legearen erreformak asiloari uko egitera behartuko ditu pertsona zaurgarrienak, erregularizatu ahal izateko”]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2915/loueila-sid-ahmed-ndiaye 2025-04-30 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2915/loueila-sid-ahmed-ndiaye Maiatzaren 20an indarrean sartuko da Espainiako Atzerritarren Legearen erreforma berria. Loueila Sid Ahmed Ndiaye sahararrak (Tinduf, Aljeria, 1990) egunero ikusten du lege horrek pertsona migratzaileen bizitzetan duen eragina. 1999an iritsi zen Kanaria uharteetara Saharatik, eta zuzenbide ikasketak egin ondoren, azken urteak migratzaileak erregularizatzeko lanetan igaro ditu. Legediak atzerritarrak erregularizatzeko mekanismoak dituela dio, baina, praktikan, instituzioek ez dituztela lege horiek betetzen, eta migratzaileei “etengabeko trabak” jartzen dizkietela.

]]> <![CDATA["Planeta suntsitzen duen su turistikoa amaitzeko" manifestaziora deitu dute Europako hainbat eragilek]]> https://www.argia.eus/albistea/planeta-suntsitzen-duen-su-turistikoarekin-amaitzeko-manifestaziora-deitu-dute-turismoaren-kontrako-hego-europako-zenbait-eragilek 2025-04-30 https://www.argia.eus/albistea/planeta-suntsitzen-duen-su-turistikoarekin-amaitzeko-manifestaziora-deitu-dute-turismoaren-kontrako-hego-europako-zenbait-eragilek Manifestazioaren iragarpena Turistifikazioaren aurkako Europa Hegoaldeko sareak (SET) Bartzelonan antolatutako topaketen harira egin dute. "Turismo-monolaborantzaren aurka" deitu dute eta Europa Hegoaldeko hamabost eragile inguru batu zaizkie. 

]]> <![CDATA[Itzalaldiak agerian utzi duena]]> https://www.argia.eus/albistea/itzalaldiak-agerian-utzi-duena 2025-04-29 https://www.argia.eus/albistea/itzalaldiak-agerian-utzi-duena Hedabideetan nahiko aipatu dira asteleheneko itzalaldiak gizartean eragin dituen ondorioak, baina nahikoa aipatu al da gertakari horrek agerian uzten duena? Besteak beste, bi auzi nagusi: bizirauteko energiarekiko dugun menpekotasuna eta azken urteetan gertatzen ari den zerbitzu publikoen kalitatearen beherakada. Asier Garaialde Izarkomeko arduradun teknikoak "sistema ez horren zentralizatu eta sareatuago bat" aldarrikatu du Naiz Irratian. Egon dira ere itzalaldiak iraun dituen orduetan Gazako palestinarren egoeraz oroitu direnak.

]]> <![CDATA["Energiaren %60 galdu dugu bost segundoan, ez dakigu zergatik"]]> https://www.argia.eus/albistea/horniduraren-60-galdu-dugu-bost-segundoan-ez-dakigu-zergatik 2025-04-29 https://www.argia.eus/albistea/horniduraren-60-galdu-dugu-bost-segundoan-ez-dakigu-zergatik Egunak argitzerako itzuli da argindarra ia-ia leku guztietara. Euskal Herrian baino atzeratuago egin du Espainiako Estatuko lekurik gehienetan, baita Portugalen ere. Normaltasun itxura gaur Euskal Herrian, baina goizeko lehen orduan ez dira funtzionatzen ari aldirietako trenak Bizkaian eta Gipuzkoan, eta partzialki Nafarroan.

]]> <![CDATA[Militarizazioan beste urrats bat eman du Espainiako Gobernuak: 10.471 milioi euro gehiago bideratuko ditu Defentsara]]> https://www.argia.eus/albistea/militarizazioan-beste-urrats-bat-egin-du-espainiako-gobernuak-10471-milioi-euro-gehiago-bideratuko-ditu-defentsara 2025-04-23 https://www.argia.eus/albistea/militarizazioan-beste-urrats-bat-egin-du-espainiako-gobernuak-10471-milioi-euro-gehiago-bideratuko-ditu-defentsara Espainiako Gobernuak urte amaierarako Defentsara bideratuko duen gastua Barne Produktu Gordinaren %2 izango da: 33.123 milioi euro. Sánchezek adierazi du erabaki horrek "Espainiaren segurtasuna bermatzea" eta armadaren baliabideak "modernizatzea" dutela xede.

]]> <![CDATA[Hemendik alde egiteko arrazoiak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2911/espainiako-guardia-zibilaren-historia-bat 2025-03-26 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2911/espainiako-guardia-zibilaren-historia-bat Fusilamenduak, elektrodoak eta poltsa, hobi komunak, kolpismoa, jazarpena, drogak, Galindo, umiliazioak, gerra zikina, Intxaurrondo, narkotrafikoa, estoldak, hizkuntza inposaketa, Altsasu, inpunitatea… Guardia Zibilaren lorratza iluna da Euskal Herrian, baita Espainiako Erresumaren menpeko gainerako herrietan ere. Guardia Zibila, Benemérita –saritzeko modukoa esan nahi du–, gainerako erakunde armatuekin batera, Espainiako Erresuman nagusi den sistema politiko eta ekonomikoaren funtsezko habeetako bat da. Piezarik bortitzena. Eta hala izan da sorreratik. Martxoaren 28an 181 urte bete ditu.

]]> <![CDATA[Europaren berrarmatzearen aurkako manifestua sinatu dute Espainiako Estatuko dozenaka erakunde eta pertsona ezagunek]]> https://www.argia.eus/albistea/europaren-berrarmatzearen-aurkako-manifestua-sinatu-dute-espainiako-estatuko-dozenaka-erakunde-eta-pertsona-ezagunek 2025-03-26 https://www.argia.eus/albistea/europaren-berrarmatzearen-aurkako-manifestua-sinatu-dute-espainiako-estatuko-dozenaka-erakunde-eta-pertsona-ezagunek “Ez dugu gerraren aurrean etsi nahi, ez dugulako hilerrietako bakea nahi”, dio manifestuak, eta agintariei irtenbide politiko baten alde lanean jartzeko eskatu diete. Sinatzaileen artean daude Delàs institutua, Gernika Gogoratuz edo Ongi Etorri Errefuxiatuak elkartea, beste askoren artean. Europako Batzordeak “krisi garaietarako” bere plana aurkeztu duen egun berean egin dute publiko testua.

]]> <![CDATA[Hau Pink da, Europako gure lehengusu txikia, eta 1,4 milioi urte ditu]]> https://www.argia.eus/albistea/hau-pink-da-europako-gure-lehengusu-txikia-eta-14-milioi-urte-ditu 2025-03-13 https://www.argia.eus/albistea/hau-pink-da-europako-gure-lehengusu-txikia-eta-14-milioi-urte-ditu Atapuercako aztarnategian hominido zahar baten aurpegi-hezur zatiak aurkitu dituzte. Homo affinis erectus bezala sailkatu dute giza-espezieen artean, eta gure arbasoek Afrikatik kanpora egindako lehen migrazioei buruzko teoriak irauli ditzake, adituen arabera.

]]> <![CDATA[2027an ixten hasi behar diren zentral nuklearrak mantentzeko eskatu diote Iberdrolak eta Endesak Espainiako Gobernuari]]> https://www.argia.eus/albistea/iberdrolak-eta-endesak-2027an-ixten-hasi-behar-diren-zentral-nuklearrak-mantentzeko-eskatu-diote-espainiako-gobernuari 2025-02-28 https://www.argia.eus/albistea/iberdrolak-eta-endesak-2027an-ixten-hasi-behar-diren-zentral-nuklearrak-mantentzeko-eskatu-diote-espainiako-gobernuari Espainiako Estatuko zentral nuklearrak itxi ez daitezen aktoreen presioak gora jarraitzen du. Otsailaren 12an Espainiako Kongresuak itxi beharreko zentral nuklearrak ez ixteko eskatu zion Espainiako Gobernuari, eta orain berdin egin dute Endesak eta Iberdrolak.

]]> <![CDATA[Itziarren semea?]]> https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2025/02/17/itziarren-semea/ 2025-02-17 https://blogak.argia.eus/begi-bistan/2025/02/17/itziarren-semea/ Ia mende batez, Euskal Herrian ez da belaunaldirik tortura ezagutu ez duenik. 1960tik 5.379 lagun dira ofizialki, baina askoz gehiago dira, publikoki torturatu gisa agertzeak min egiten duelako oraindik ere. Eta seguruenik, oinarri-oinarrian ez delako ezer aldatu. Polizia guztiek –gurea ei dena barne–, epaileek, mediku forentseek, agintean izan diren indar politikoek, eta kazetari eta hedabide askok egin dituzte posible elektrodoak eta bortxaketak. Makineria horrek koipeztuta... [+]

]]> <![CDATA[Trumpismoa Espainian]]> https://www.argia.eus/albistea/trumpismoa-espainian 2025-02-04 https://www.argia.eus/albistea/trumpismoa-espainian Proces-aren aurkako epai gogorra 2019ko urrian atera zen eta horrek Bartzelona sutan jarri zuen. Testuinguru horretan, Espainiako Estatuan bolo-bolo irakurri zen eskuineko prentsan jaregindako esaldi hau: “Espainiaren on beharrez, 50 urtero Bartzelona bonbardatu beharko litzateke”. XIX. mendean karlismoa menderatu zuen Espartero jeneral liberalaren esaldia izan ei zen.

Esparteroren biografistek ukatu egin dute esaldi hori harena denik, baina berdin dio, ez bada haren esaldi bat,... [+]

]]> <![CDATA[Ez ezazula memoria gal, zure auzoa ere Gamonal]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2902/ez-ezazula-memoria-gal-zure-auzoa-ere-gamonal 2025-01-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2902/ez-ezazula-memoria-gal-zure-auzoa-ere-gamonal Burgosko Gamonalen 2014ko urtarrilean gertaturikoa M15 mugimenduak eta antzekoek hauspotutako protesta soil batzuk izan zirela uste duena, oso erratuta dabil. Auzoaren memorian arakatzea besterik ez dago konturatzeko zer nolako eragina izan zuten iraganeko galera sentimenduak, hirigintzak, klasismoak eta borroka kolektiboek. Hamaika urteren ondoren, irakaspen bat: oroitzeak etorkizuna iragartzeko balio lezake, baita zure auzoan ere.

]]> <![CDATA[Memoria gara]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/oroimen-historikoa 2024-10-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/oroimen-historikoa <![CDATA[Gaztelera/espainola]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/gazteleraespainola 2024-10-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/gazteleraespainola Jokabide politikoan ideologiak duen garrantziaren jakitun, arreta berezia jarri behar genioke euskaldunok geure ideologiaren gaiari, kokaleku ideologiko zehatz baten markoan erabakitzen delako beti zer egin, zer ez, nola, norekin, noren kontra, eta abar. Jokoan duguna hain funtsezkoa izanik, eta gure artean menderatzaileen aldeko ideologia barreiatzeko ezarria dagoen makinaria mediatiko guztia ezagututa, oso kontuz ibili beharko genuke, gu tontotzea eta itsutzea delako beren arrakastaren... [+]

]]> <![CDATA[Euskal esklabistak metropoli kolonialean]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/cadiz 2024-10-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2888/cadiz 1492ko urriaren 12an ez zen soilik Amerikako jatorrizko herrien genozidioa hasi. Europa munduko potentzia bilakatuko zuen Atlantikoko esklabotzaren negozioari ere bidea zabaldu zitzaion. Sistema kolonial erraldoi hori ezinezko zatekeen Cádiz bezalako metropolirik gabe: Cristobal Colon eta beste konkistatzaile askoren espedizioen abiaburu, esklabo trafikoaren europar zentroa ere izan zen. Eta euskaldunek protagonismo berezia izan zuten horretan.

]]> <![CDATA[Uda baten kronika]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2883/uda-baten-kronika 2024-09-04 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2883/uda-baten-kronika Udaldian, erretiratuok ez ohi dugu opor goserik, eta patxadaz aztertu ahal ditugu gure inguruko gorabeherak. Hori dela-eta, gai batzuek harriduraz harrapatu naute, eta honako hauek dira.

Espainia. Eurokopak eta Olinpiar Jokoek uda osoa bete dute. Aldez aurretik, esan behar dut kirol-lehiakortasun profesionala ez dela nire gustukoa, baina harritu nau Espainiarekiko zaletasun itsu eta agintzailea edonon ikusteak, baita Euskal Herrian ere. Nire ustez,  ezabatzen ari da aspaldian lortu... [+]

]]> <![CDATA[ChatGPT-k hau ere badaki: datu zentroek milioika litro ur lapurtuko digute]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2878/chatgpt-k-hau-ere-badaki-datu-zentroek-milioika-litro-ur-lapurtuko-digute 2024-07-05 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2878/chatgpt-k-hau-ere-badaki-datu-zentroek-milioika-litro-ur-lapurtuko-digute Adimen artifiziala denen eskueran jartzearekin, multinazional teknologikoek cloud datu zentro erraldoiak eraikitzeko planak ugaritu dituzte. Ekipamendu informatikoz betetako mega-fabrikon aztarna ekologikoa ikaragarria da: elektrizitateaz gain, milioika litro ur behar dute euren sistemak hozteko. Errekak eta geruza freatikoak kaltetzen ari dira, mugarik gabeko hazkundearen ondorioz.

]]> <![CDATA[Bankuak gose: nork gizentzen du piztia?]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2872/bbva-sabadell 2024-05-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2872/bbva-sabadell BBVAk Sabadell irensteko egin duen eskaintza “oldarkorrak” berriz erakutsi digu egungo bankuak nolako azalez eginda dauden. BlackRock eta antzeko inbertsio funts sarraskijaleen atzaparretan erorita, haientzako haratustelak ehizatzen dabiltzan erakunde lotsabakoak ditugu aspaldi. Baina dena ez da akziodunen erruz, politikaren goi mailetan hartzen diren erabakiek ere badute zerikusirik: Europako Banku Zentralak banku-kontzentrazioa bultzatu du haboroz haboro.

]]> <![CDATA["Gure gizartean desira gutxi dago, eta obedientzia asko agindu neoliberalei"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2869/amador-fernandez-savater-filosofia-pirata 2024-05-01 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2869/amador-fernandez-savater-filosofia-pirata Martxoaren amaieran Donostiara etorri zen Amador Fernández-Savater bere liburu berria aurkeztera: Capitalismo libidinal [Kapitalismo libidinala]. Bisita labur batek mami handia izan dezake. Madrilera itzuli aurretik elkarrizketatu genuen, harilkatuz politika, psikoanalisia, desira eta arreta.

]]> <![CDATA[Tetuán]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/tetun 2024-04-21 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/tetun Bizitza errealeko esperientzia pertsonaletan oinarritua, Iratxe Fresnedak bidaia pertsonal batean sartzen gaitu. Iraganak eta orainak bat egiten dute ikusmen-esperientzia izugarri sentsorial batean; Danubio ibaiaren ertz lasaietatik hasi eta Madrilgo bizimodu asaldaturaino, lau istorio elkartzen dira Tetuango misterioetan galduz.

Kanaldudek zabaldu du 2022ko dokumentala.

]]> <![CDATA[Tarajalgo sarraskitik 10 urtera, genozidio isila Atlantikoko mugan]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2860/tarajalgo-sarraskitik-10-urtera-genozidio-isila-atlantikoko-mugan 2024-02-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2860/tarajalgo-sarraskitik-10-urtera-genozidio-isila-atlantikoko-mugan Ceutako Tarajal hondartzan hamalau lagun hil zituzten duela hamar urte, itsasoz igeri Europara iritsi nahian, guardia zibilen eta Marokoko polizien tiro artean. Haien senide eta lagunek urteurrena baliatu dute justizia eskatzeko, auzia oraindik epaitegietan baita. Justizia beraientzat, eta justizia geroztik Europako hegoaldeko muga zitalean hil diren beste milaka lagunentzat: 2023an 6.618 izan dira, Ca-Minando Fronteras elkartearen arabera. Itota hil dira ofizialki, baina migrazio politika genozidek itsasoan lurperatu dituzte haien gorpuak eta memoria.

]]> <![CDATA[Turismoaren aldeko jauregia]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2852/turismoaren-aldeko-jauregia 2023-12-21 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2852/turismoaren-aldeko-jauregia Donostia, 1865. Hiriko harresiak bota eta bi urtera, Gipuzkoako Ingeniarien Elkarteak memoria bat idatzi zuen, badiako ezkerreko sarrera, Igeldo eta Santa Klara artekoa, ixteko proposamena jasotzen zuena. Modu horretan, badia portu handi bat izango zen eta ekimenak hiriaren merkataritza izaera izugarri indartuko zuen. Aukera hori ia 70 urtez egon zen mahai gainean; hainbat belaunalditako donostiarrek gogoko zuten proiektua, baina arazo bat ikusten zuten: superportuak hondartzei kalte eragingo... [+]

]]> <![CDATA[Hemendik begira]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2852/hemendik-begira 2023-12-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2852/hemendik-begira Hemendik begira, Euskal Herritik, ezer ez da gertatu besteek kontatzen diguten eran. Tematzen diren arren, gu ez gara frantsesak ez espainiarrak. Euskaldunak gara konstituzio arrotz guztien gainetik eta oldarraldi guztien azpitik. Ez dugu, beraz, gure ikuspuntua aldatu eta besteena geure egin behar. Euskal Herritik bertatik aztertu behar ditugu gure eta besteen historia eta iragana, geure orainaldia neurtu eta etorkizuna prestatu.

Espainia hori, liberala edo frankista, ezkerrekoa edo... [+]

]]> <![CDATA["Larrialdi humanitarioa da, eta katastrofea ez da naturala, administrazioak eragin du"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2849/larrialdi-humanitarioa-da-eta-katastrofea-ez-da-naturala-administrazioak-eragin-du 2023-11-29 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2849/larrialdi-humanitarioa-da-eta-katastrofea-ez-da-naturala-administrazioak-eragin-du Madrilgo Cañada Real auzoan bizi da Houda Akrikez (Tanger, 1982) Tabadol elkarteko presidentea, Puerta del Sol plazatik hamasei kilometrora. Hiru urte daramatzate auzoan argindarrik gabe 4.000 lagunek, tartean 2.000 haurrek, Naturgy enpresak hornidura elektrikoa eten zietenetik. Hernaniko Harian erresistentzia zinemaldian eman dute Guillermo Garcíaren Aunque es de noche film laburra, Cañadako errealitatea erakusten duena; bertan izan da Akrikez, auzoaren egoeraren eta borrokaren berri emateko.

]]> <![CDATA[Madrildik dator notizia]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2847/materialismo-histerikoa-2 2023-11-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2847/materialismo-histerikoa-2 Oso gutxi ikusten zen jada “Antifaxista”, horrela, zuzenean, “Antifascista”, Madrilen, biseretan, kamisetetan. Eta begiratzen zitzaien antifaxismoa nostalgia moduko bat balitz bezala (bisera bat, kamiseta bat), izan ahal balitz bezala. Eta orain loratu dira Madrilgo zentroan eta, beraz, eta, azkenean, eta, batez ere, komunikabideen zentrora, ez mamuak ikusten zituzten antifaxistak, mamuak berak baizik, mota guztietako faxistak. Nondik atera dira?

Ferrazen, PSOEren... [+]

]]> <![CDATA[Espainol Herria]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2839/espainol-herria 2023-09-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2839/espainol-herria Sarritan gertatu zait Iparraldean euskaraz egin eta parekoak gaztelaniaz erantzutea. Iparraldekoei ere gertatu izan zaie. Beraz, espainieraz egiten digutenen buruan, besteak beste, ideia hau dago: euskara = Espainia.

Espainiako Vuelta txirrindularitza lasterketan Televisión Españolako esatariak jaurti zuen espainol batuan: Ehüjarreko arroila, Zuberoan, espainiar eragina duen Frantziako hiru probintzietako bat. Espainiar esan aurretik geldialdi bat egin zuen, provincia... [+]

]]> <![CDATA[Madril ez da faxismoaren hilobia]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2836/madril-ez-da-faxismoaren-hilobia 2023-08-25 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2836/madril-ez-da-faxismoaren-hilobia Madril, 1939. Hiria frankisten esku erori baino lehen, munduko faxismoaren aurkako hiriburutzat jotzen zen, gobernu errepublikarraren propaganda eta gerra garaian handik pasatako intelektual antifaxista ezagunak medio. Garaileek hiriburua Sevillara, Salamancara edo Burgosera aldatzea pentsatu zuten, Madrilen kutsu hartatik libratzeko. Baina Madril bera aldatzea erabaki zuten. Handik aurrerakoak Madrid, metrópolis (neo)fascista ("Madrid, metropoli (neo)faxista", Crítica, 2023) liburuan bildu berri ditu Pablo del Hierro historialariak.

]]> <![CDATA[Kobre Aroko buruzagia eta egungo aurreiritziak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2835/kobre-aroko-buruzagia-eta-egungo-aurreiritziak 2023-07-21 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2835/kobre-aroko-buruzagia-eta-egungo-aurreiritziak Iberiar penintsularen hegoaldea, duela 4.900 urte. Komunitateko kide nabarmen bat ehortzi zuten luxuzko objektuez inguratuta eta berarentzako bakarrik eraikitako hilobi batean. Hildakoaren arrastoak 2008an aurkitu zituzten Sevillako Valencina aztarnategian eta, lehen azterketak egin ondoren, 17 eta 25 urte bitarteko gizonezko baten arrastoak zirela ondorioztatu zuten

]]> <![CDATA[Ehun urteren ondoren, arma kimikoen mehatxuak jarraitzen du]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2830/ehun-urteren-ondoren-arma-kimikoen-mehatxuak-jarraitzen-du 2023-06-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2830/ehun-urteren-ondoren-arma-kimikoen-mehatxuak-jarraitzen-du Duela mende bat, 1923ko uztailean, espainiarrek lehen aldiz erabili zuten iperita edo ziape-gasa deiturikoa Arrifeko populazio zibilaren kontra. Aurretik, Lehen Mundu Gerrako potentziek soldaduen aurka ondo probatuta zuten arma kimikoa. Erabilera horren ondorioak gaur nabari dituzte minbizi moduan arriftarrek. Eta europarrok ere laster sendi ditzakegu, Ipar Itsasoko urpean botata dauden milaka tona iperita-kapsula herdoildu hausteko zorian baitira.

]]> <![CDATA["Pertsonala politikoa bada, psikologiak ere politikoa izan behar du"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2826/ismael-ceron-etiketak-malgutu 2023-05-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2826/ismael-ceron-etiketak-malgutu Min batzuk kokatzen eta garenarekin askeago bizitzen lagundu digu askori terapiara joateak. Baina, jende politizatua izanda, zalantzak ere piztu dizkigu maiz, kontraesanak. Kezka horiek beste askorenak ere bazirela ohartu nintzen Ismael Cerónen Psicoterapia queer liburuaren berri izan nuenean: haren iritziz, beharrezkoa da egiturazko indarkeriak aintzat hartzea terapiako jardunean.

]]> <![CDATA[Etxebizitza politikak egiteko borondaterik ez dagoenean]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2822/analisia 2023-04-24 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2822/analisia <![CDATA["Mitoak gramatika unibertsal baten antzekoak dira"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2820/irene-vallejo-antzinarotik-orainaz 2023-03-31 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2820/irene-vallejo-antzinarotik-orainaz Haurra zela liluratu zuen greziar mitologiak Irene Vallejo idazlea, eta txundidura horren suak barruan irauten dio oraindik. Infinitua ihi batean lanari esker ezagutu genuen askok, baina Vallejo aspalditik ari da Antzinaroaren argiak eta ilunak zabaltzen, eta ordukoak gaurkoarekin lotzen. Dirudiena baino gertuago daukagu iragana: sinesten eta kontatzen ditugun narrazioen tolesetan daramagu.

]]> <![CDATA[Eta alderantziz]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2813/materialismo-histerikoa 2023-02-14 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2813/materialismo-histerikoa Madrili begira egotea ez da hemen jarrera txalotuegia izaten. Ni jartzen naiz noizean behin, nostalgia, han bizi izan nintzelako. Eta noizean behin, hango pauso hotsa honaino heltzen da. Aspaldi hartan plazak bete zirenean, meatzariei ongi etorria egiteko errepideak bete zirenean, osasun publikoaren alde dabiltzanean, hainbatetan. Pandemia garaian izan zen lehen arretaren alde bizkarra jarri zuenik, azaroan bertan kalera atera zenik… asteburu honetan berriro. Nazkatuta, zaurituta. Eta... [+]

]]> <![CDATA["Beste mundu bat errealitate bihurtzeko, lehenago imajinatu behar dugu, hori ematen digu antzerkiak"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2809/maialen-diaz-antzerkigile-eraldatzailea 2023-01-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2809/maialen-diaz-antzerkigile-eraldatzailea Azala azalaren kontra du izena Maialen Diaz Urrizak abian jarri nahi duen gaztetxoentzako antzerki tailerrak eta azala azalarekin aritzea ere mundua hobetzeko bidea dela sinetsita dago. Errefuxiatuak, migranteak, garbitokietako emakumeak, giza salerosketaren biktimak... pertsona hauen guztien larruazalean sartuta, mundua oso bestelakoa ikusten dela esaten digu Maialenek.

]]> <![CDATA[Zenbakiak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2808/zenbakiak 2023-01-09 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2808/zenbakiak 2023ko atarian, 2022ko zenbakiek protagonismo berezi bat hartzen dute; izan ere, urte aldaketarekin batera, beti saiatzen gara kontagailua zeroan jartzen. Errealitate likidoen aroan, zenbakiek ere gure aditasunetik desagertzen dira ―askotan izugarrizko abiaduraz―,  eta eraldatu ere eraldatzen dira. Segur aski, saiakera huts batez, gogoan gorde ditudan zenbakiak zuekin konpartitu nahi nituzke. Zoritxarrez, ahanzturaren aurkako borrokan, somatzen dut beti orainak irabazten... [+]

]]> <![CDATA[Seme-alabak Espainiaren alde]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2806/seme-alabak-espainiaren-alde 2022-12-21 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2806/seme-alabak-espainiaren-alde Inor ez al doa bolantean? Hego Euskal Herrian, behintzat, badirudi euskal soufflearen hustuketak ez duela ez etenik, ez azkenik.

Gaur egungo ume eta nerabeek euskal gizartean ikusten dutena da asimilazio handi bat eta kontrakotasun gutxi. Ez dute ezer hutsetik asmatzen, gizartea hauteman eta egokitzen dira. Eta gauzak aldatu dira:

• Euskararen erabilera beherantz doa arnasgune deritzan haietan (ere). Hango ume eta nerabeek (ere) inoiz baino goizago heltzen diote erdarari. Izan ere,... [+]

]]> <![CDATA["Harreman zuzena dago lan-mundu prekarioan sartzeko zailtasunen eta obuluak emateko erabakiaren artean"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/anna-molas-ugalkortasun-negozioa-aztergai 2022-11-23 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/anna-molas-ugalkortasun-negozioa-aztergai Ba al zenekiten batzuek sekulako negozioa egiten dutela Espainiako Estatuan obuluen donazioarekin –Europako burua da arlo horretan–? Nik neuk ez nekien: Anna Molas antropologoari esker deskubritu dut, duela gutxi, Emagin elkarteak antolatutako “(Ez)Amatasunak Ikuspegi Feministatik” jardunaldietan. Hitzaldiaren ostean galdera batzuk egin nizkion Molasi, gaian gehiago sakondu nahian.

]]> <![CDATA[Felipe Suarez eta Federico Astilleros langileak, Guardia Zibilak tirokatuak]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/zarauzko-segada-1976 2022-11-23 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/zarauzko-segada-1976 1976an bi lagunen autoa tirokatu zuen Guardia Zibilak Zarautzen. Garaian betiko aitzakia eman zuen indar polizialak, autoa ez zela kontrolean gelditu, kontrola saltatu zuela. Handik bi egunera hila zen Felipe Suarez, buruan jasotako balaren eraginez. Artean, zauriturik baina bizirik zen Federico Astilleros: “Han ez zegoen kontrolik!”, esan izan zuen beti Astillerosek, baita etxeko tabernara kontrakoa esateko agintzera etorri izan zitzaion Guardia Zibilari berari ere. Guardia Zibilak eta Espainiako Gobernuak ez dute inoiz barkamenik eskatu, errudunak ez dira inoiz epaitu.

]]> <![CDATA[Aspaldiko partez]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/materialismo-histerikoa-2 2022-11-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2802/materialismo-histerikoa-2 Lentejuelazko soineko arrosa bat daramat motxilan, paperezko poltsa zimurtu batean. Tribunaleko metro ahotik irten eta erakusleihoan ikusi dudana (probatu eta dantza gogoa jarri dit) Fuencarral kaleko jende andanari batu aurretik.
Pérez Galdosen Recuerdos y memorias (gainera, ataletako bat  Recuerdos de Madrid sorta da; gaur nik erosteko idatzi zuen), Elisenda Juliberten Hombres fatales eta, umearentzat, Diccionario por imágenes del mar. Moyanoko aldapatik daramatzat, horiek... [+]]]> <![CDATA[“Umorearen esparruan gure espazio propioak sortzeko gai izaten ari gara, 'establishment'ean egon beharrik gabe”]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2799/ines-hernand 2022-11-02 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2799/ines-hernand Duela bi urte finantza-erakunde batean lan egiten zuen jurista mileurista gisa. Gaur egun, 440 mila jarraitzaile baino gehiago ditu Instagramen, Spotifyko adituenen zerrendan dago Saldremos mejores podcastarekin eta Gen Playz saioko aurkezlea da, bertzeren artean, Inés Hernand (Madril, 1992) komunikatzaile eta komikoa. Agenda goraino beteta duen arren, tarte bat egin digu Madrilgo zentroan bere ibilbideaz luze eta zabal solastatzeko.

]]> <![CDATA["Ardura indibidualetik atera behar dugu, eta lodifobia arlo kolektiboan kokatu"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2794/magdalena-pineyro-lodi-matxinoa 2022-09-29 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2794/magdalena-pineyro-lodi-matxinoa 2013an, Magdalena Piñeyrok Stop Gordofobia (Stop Lodifobia) ataria sortu zuen beste kide batekin batera: garai hartan, jende gutxik zekien zapalkuntza horri buruzko ezer. Plataformak lan handia egin zuen terminoa Espainiako Estatuan zabaltzeko, eta, hamar urte geroago, gauzak nabarmen aldatu dira. Euskal Herriari dagokionez, gaia landu dute zenbait taldek (Ramonak kolektiboa, adibidez) eta pertsona zehatzek; nolanahi ere, irailaren hasieran 1. Jatunaldi Lodiak egin zituzten Gernikan –bertako mahai-inguruan parte hartu zuen Piñeyrok–: mugarri bat.

]]> <![CDATA["Ez genuen uste bost pertsona fusilamendu pelotoiaren aurrera eramango zituztela"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2793/pablo-mayoral-1975-irailak-27 2022-09-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2793/pablo-mayoral-1975-irailak-27 Frankismo garaiko azken fusilatuak izan ziren: Txiki, Otaegi, Sánchez Bravo, García Sanz eta Humberto Baena. Hauen kide zen Pablo Mayoral, FRAPekoa, Fronte Iraultzaile Antifaxista eta Patriota. Heriotza zigorra ezarri zioten Mayorali, nahiz kommutatu eta 30 urteko espetxea ezarri. Fusilatutako burkideen oroitza bizia darama betiko.

]]> <![CDATA["Monumentuak ez dira historia, boteretsuen bertsio interesatua dira, publizitatea besterik ez"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2792/monumentuak-ez-dira-historia-boteretsuen-bertsio-interesatua-dira-publizitatea-besterik-ez 2022-09-13 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2792/monumentuak-ez-dira-historia-boteretsuen-bertsio-interesatua-dira-publizitatea-besterik-ez Peio H. Riaño (1975, Madril) arte historialaria eta kazetaria da. Hainbat egunkari eta aldizkaritan egin du lan, besteak beste Público-ko kultura erredaktore buru izan da. Gaur egun, bere sinadura aurkituko duzu elDiario.es webgunean. Hainbat liburu ere idatzi du eta horietako baten harira elkartu gara berarekin: Decapitados. George Floyden hilketaren ostean, erakunde publikoen arrazakeria salatzeko protestek eraginda argitaratu zuen lan hori 2021ean. Garaian garaiko botereak espazio publikoan, estatua gisa, inposatzen dituen mito eta heroiei buruz Espainiako Estatuan idatzitako lan urrietako bat da.

]]> <![CDATA[Kolonizazio energetikoa zer den badakizu? Extremaduran bai: orain berriztagarrien izenean arpilatuko dute]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2791/kolonizazio-energetikoa-zer-den-badakizu-extremaduran-bai-orain-berriztagarrien-izenean-arpilatuko-dute 2022-09-07 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2791/kolonizazio-energetikoa-zer-den-badakizu-extremaduran-bai-orain-berriztagarrien-izenean-arpilatuko-dute Iberdrolak Europako planta fotovoltaiko handiena zabaldu du Espainiako Estatuan, Extremadurako Torrecillas de la Tiesa herrian. 590 megavatioko potentziakoa eta 1,5 milioi modulurekin, 334.000 etxebizitza hornitzeko adina “energia garbi” sortuko duela azpimarratu dute. Ez da lurralde hartan eraikitzen den halako lehena, eta megaproiektu gehiago daude bidean. Hainbat adituk “kolonizazio energetikoa” deitu dio horri, munduko toki txiroenetan bezalaxe, Europa hegoaldean laster ezagutuko duguna.

]]> <![CDATA[“Arazoa ez da amatasuna, arazoa sistema da”]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2790/diana-oliver 2022-08-30 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2790/diana-oliver Hitzordua jartzea ez da erraza izan. Elkarrizketa uztailean egin genuen, eskolarik ez eta lau haurren zaintza antolatu behar izan genuen elkar ikusteko. Izan ere, “haurrek hiru hilabeteko oporraldia dute gurasook, zorte anitzekin, hilabete batez deskantsatu dezakegun bitartean”, aipatzen du elkarrizketatuak. Maternidades precarias (Amatasun prekarioak, Arpa, 2022) liburuaren idazlea eta kazetaria da Diana Oliver (Madril, 1981). 2013an jaio zen bere alaba zaharra, eta amatasunak hankaz gotti jarri zituen bere bizitza eta ogibidea. Zortzi urtez Zeta argitaletxean lan egin ondotik, ibilbide berria abiatu zuen Madrilgo kazetariak. Tacatá Comunicación sortu zuten, amatasunean eta haurtzaroan espezializatutako lehendabiziko komunikazio agentzia. Gaur egun kazetari autonomoa da eta El País egunkarian idazten du, batez ere. 

]]> <![CDATA[Yayo Herrero. Gordin bezain itxaropentsu]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2788/yayo-herrero-gordin-bezain-itxaropentsu 2022-07-20 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2788/yayo-herrero-gordin-bezain-itxaropentsu Duela bi urte entzun nuen lehen aldiz Yayo Herreroren hitzaldi bat, Feministaldia jaialdian, eta orduz geroztik ezin izan ditut burutik kendu haren galdera eta hausnarketa zorrotzak. Ingeniaria, antropologoa eta irakaslea da Herrero, eta ekofeminismoa du borrokarako esparru. Badaki hainbat dimentsioko krisi baten aurrean gaudela gizarte moduan, eta horregatik aldarrikatzen ditu eguneroko utopiak.

]]> <![CDATA[“Ahaldundu gabeko emakumea errentagarriagoa da sistema kapitalistarentzat”]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2785/sonia-encinas-komunikatzailea-eta-sexologoa 2022-06-28 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2785/sonia-encinas-komunikatzailea-eta-sexologoa Feminidad salvaje (Feminitate basatia) eta El niño que quería dar abrazos (Besarkadak eman nahi zituen mutikoa) liburuekin egin du debuta literaturan Sonia Encinas (Madril, 1987) komunikatzaile eta sexologo feministak. Bi liburu horietan emakumeon sexualitatearen tabuarekin amaitzea eta gure semeentzat maskulinitate anitzen erreferentziak sortzea da bere erronka nagusia.

]]> <![CDATA["Estutzen gaituenari buruz idatzi behar dugu: hortxe datza zintzotasun erabatekoa"]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2779/gabriela-wiener-oihu-kolektiboa-norbere-bizipenetatik 2022-05-19 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2779/gabriela-wiener-oihu-kolektiboa-norbere-bizipenetatik Huaco retrato eleberriari esker ezagutu dut Gabriela Wiener kronikari eta idazlea, baina ibilbide luzea du bai kazetaritzan bai literaturan. Bere testuek "oraina eraikitzea" nahi lukeela esan dit –Cristina Rivera Garza idazlearen hitzei tiraka–. Dudarik ez da lortu duela: parez pare jartzen digu ispilua, Europan gauzatzen dugun kolonialtasunari erreparatzeko eta gure harreman afektibo aurrerakoi-usteen arrakalak aztertzeko.

]]> <![CDATA[Trantsizio energetikoa: 'nork-zer-nora']]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2772/trantsizio-energetikoa-nork-zer-nora 2022-03-23 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2772/trantsizio-energetikoa-nork-zer-nora Pozik agertu ziren María Chivite eta Iñigo Urkullu La Palmatik itzultzerakoan energia berriztagarrien aldeko erabakiak hartu direlako. Espainiako Estatuko autonomia erkidegoetako lehendakariek martxoaren 13an egindako konferentzian, momentuko arazoari ez ezik, korapilo galanta den krisi energetiko orokorrari aurre egiteko urratsa egin omen dute. Adierazpenak begi onez ikusteko gogoak edo beharra dituenarentzat, trantsizio energetikoa egiteko bidea azkartu du Ukrainan gertatzen ari... [+]

]]> <![CDATA[Geometria aldakorra]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2768/geometria-aldakorra 2022-02-22 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2768/geometria-aldakorra Geometria aldakorra. Politikaren itsasoan arrantza etengabean nabigatzeko modu bat. Gaur halakorekin, bihar horrelakorekin eta etzi honelakorekin. Fideltasun guti eta izaera promiskuoa. Ligatzaile trebeak bezala, begi ona behar du eta maila apaleko printzipioak, etekinaren fabore. Lanbide horretan, EAJ izan dugu maisu. Bere opilari su egiteko baldintzan, edonoiz, edonola, edonorekin beti konpontxo egiteko prest. Tasun ala keria? Nork, noiz, nola.

Jelkideen sigi-sagak hain ongi ezaguturik,... [+]

]]> <![CDATA[David Moore errege ezkontzaren itzalean]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2767/david-moore-errege-ezkontzaren-itzalean 2022-02-18 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2767/david-moore-errege-ezkontzaren-itzalean Liverpool (Erresuma Batua), 1981eko uztailaren 28a. David Moore 23 urteko gaztea Toxteth auzoko kaleetan zebilen, lagunekin geratuta zegoelako. Falkner Square ingurua  sutan zegoen eta polizia protestariak sakabanatzen saiatzen ari zen. Baina inor gutxi zegoen Toxtetheko liskarrei begira...

]]> <![CDATA[Karrikiri aldaera]]> https://www.argia.eus/argia-astekaria/2767/karrikiri-aldaera 2022-02-16 https://www.argia.eus/argia-astekaria/2767/karrikiri-aldaera Garai zailak analisi politikoak informazio maila oso apaletik egiten dituen amateurrarentzat. Izan ere, Kongresuko lehengo eguneko zirkua ikusita, analista profesional denek analisiak egitean “zuhurtzia” oso beharrezkoa dela azpimarratzen dute.

Komeni da ez ahaztea PPk egin zuen lan-erreforma baliogabetzea zela Sanchezen inbestiduran itundu zen puntuetako bat. Gobernuak ez du konpromiso hori bete.

Kongresuko lehengo eguneko espektakulua lotsagarria da. Sanchezen poza, txiripa... [+]

]]> <![CDATA[Adierazpen askatasuna eskatu dute U12an monarkiaren aurka egindako ekimenagatik ikertutako lagunek]]> https://www.argia.eus/multimedia/albisteak/adierazpen-askatasuna-eskatu-dute-u12an-monarkiaren-aurka-egindako-ekimenagatik-ikertutako-lagunek 2021-02-10 https://www.argia.eus/multimedia/albisteak/adierazpen-askatasuna-eskatu-dute-u12an-monarkiaren-aurka-egindako-ekimenagatik-ikertutako-lagunek Astelehenean Nafarroako Auzitegian hasi dira deklaratzen urriaren 12an Iruñean Espainiako monarkiaren aurkako ekimen batean parte hartzeagatik ikertutako lagunak. Auzitegiaren kanpoaldean, hamarka lagun bildu dira babesa eta elkartasuna adierazteko. Argazkia: Eklinkliken lana.

]]> <![CDATA[Espainiako errege-erreginak txistu eta protesta artean iritsi dira Nafarroara]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/espainiako-erregeak-txistu-eta-protesten-artean-iritsi-dira-nafarrora 2020-07-28 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/espainiako-erregeak-txistu-eta-protesten-artean-iritsi-dira-nafarrora ELA eta LAB sindikatuek eta Zizurko herri mugimenduak Espainiako erregeen presentzia arbuiatu dute Aspacen egindako bisitan. Monarkia erakunde arkaikoa, antidemokratikoa, matxista eta ustela dela salatu dute, besteak beste.

]]> <![CDATA[Espainiako espetxe sistemaren hiru graduak]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/espainiako-espetxe-sistemaren-hiru-graduak 2019-10-25 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/espainiako-espetxe-sistemaren-hiru-graduak Sare Herritarrak eginiko bideo honek Espainiako espetxe sisteman presoei ezartzen zaizkien hiru graduen ezaugarri eta ezberdintasunak azaltzen ditu.

]]> <![CDATA[La Ingobernable zentro soziala defendatzen ari dira Madrilen]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/la-ingobernable-zentro-soziala-defendatzen-ari-dira-madrilen 2019-09-19 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/la-ingobernable-zentro-soziala-defendatzen-ari-dira-madrilen Abuztuaren 28an La Ingobernable Madrilgo zentro soziala husteko Udalaren saiakera geratzea lortu zuten. Jendetza bildu zen hiriarena den eraikina defendatzeko eta oraindik ere bizirik eusten diote. El Saltok eginiko erreportaje hau itzuli dugu ARGIAn.

]]> <![CDATA[Maiatzak 1, munduan zehar]]> https://www.argia.eus/multimedia/ekitaldiak/maiatzak-1-langileen-nazioarteko-eguna 2019-05-06 https://www.argia.eus/multimedia/ekitaldiak/maiatzak-1-langileen-nazioarteko-eguna Aurten ere, maiatzaren 1ean ikasleak, langileak, pentsionistak, etab. beraien herri eta hirietako kaleetara atera dira langileen eskubideak defendatzera. Bideo honetan bildu ditugu hainbat txokotako irudiak.

]]> <![CDATA[Fan Hemendik mugimenduaren ibilbidea]]> https://www.argia.eus/multimedia/bideo-herrikoiak/fan-hemendik-mugimenduaren-ibilbidea 2018-06-13 https://www.argia.eus/multimedia/bideo-herrikoiak/fan-hemendik-mugimenduaren-ibilbidea Bideoa sareratu du Oñatiko Fan Hemendik ekimenak, Espainiako eta Frantziako poliziak eta armadak Euskal Herritik joan daitezen lan egiten ari den mugimenduaren ibilbideaz. Ekainaren 30ean 2018ko Fan Hemendik eguna ospatuko dute Oñatin.

]]> <![CDATA[Zeinek mugitzen ditu komunikabideen hariak?]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/zeinek-mugitzen-ditu-komunikabideen-hariak 2014-06-25 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/zeinek-mugitzen-ditu-komunikabideen-hariak Pascual Serrano kazetari valentziarraren “Traficantes de la información” liburuak izen abizenak jarri zizkion egunero kontsumitzen dugun informazio gehienaren atzean daudenei: BBVA, Repsol, Planeta taldea, La Caixa, Banco Santander, Telefonica Silvio Berlusconi bera ere. Telezaborraren aitzindariaren telebista eredua, EiTBn ere oso presente izan da. Hasiera hasieratik.
Testu guztia Axier Lopezen blogean.

]]> <![CDATA[Gamonaleko auzokideak mintzo]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/gamonaleko-auzokideak-mintzo 2014-03-18 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/gamonaleko-auzokideak-mintzo Burgosko Gamonal auzoko bizilagunak 2014ko martxoaren 13an Donostiako Kortxoenea gaztetxean izan ziren. Piztu.info-k elkarrizketa egin zien.

]]> <![CDATA[Patio Maravillas]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/patio-maravillas 2013-09-20 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/patio-maravillas Madrilgo Malasaña auzoko Patio Maravillas gune okupatu eta autogestionatuari buruzko dokumentala.

[2009 - 42 min]
Jatorrizko izenburua: Calle del Acuerdo 8 elpatio
Egileak: La Experience
Euskaratzea: Donostiako Kortxoenea gaztetxea

]]> <![CDATA[Pablo Iglesias]]> https://www.argia.eus/multimedia/elkarrizketak/pablo-iglesias 2013-07-22 https://www.argia.eus/multimedia/elkarrizketak/pablo-iglesias Pablo Iglesias La Tuerka eta Fort Apache solasaldi politikoen aurkezlea izateagatik egin zen ezagun. Azkenaldion Federico Jimenez Losantos bezalako pertsonaiekin borrokan ikusi dugu Intereconomia edo La Sextako tertulietan.

]]> <![CDATA[Frankismoaren itzal luzea Espainian]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/frankismoaren-itzal-luzea-espainian 2013-05-10 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/frankismoaren-itzal-luzea-espainian Grup de Periodistes Ramon Barnils eta Mèdia.cat hedabideen behatoki kritikoak 2012an, hedabide ohikoetan gutxi edo batere agertu ez diren gaiak jorratu dituzte. Gai hauetako bat da: Francoren ministro izandako bederatzi pertsonaren ibilbidea azaltzen duen bideoa. Azken 30 urteotan kargu politikoak izan dituzte eta enpresa publiko eta pribatu handietako administrazio kontseiluetan izan dira.

]]> <![CDATA[Arduradunak]]> https://www.argia.eus/multimedia/film-laburrak/arduradunak 2013-01-21 https://www.argia.eus/multimedia/film-laburrak/arduradunak Jorge Galindo eta Santiago Sierra dira "Los Encargados" jatorrizko izenburua duen film labur honen egileak.
Madrilgo Gran Vían grabatua, 2012ko abuztuan.

]]> <![CDATA[Langile autonomia]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/langile-autonomia 2013-01-11 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/langile-autonomia Memoria historikoaren aurka, memoria politikoa. Langile autonomía izena auto-antolakuntzan, ekintza zuzena eta antikapitalismoan oinarrituriko praktika autono-moa 70etako hamarkadan aurrera eramaten zuen langile mugimenduari ematen zaio. Bere ekinbide politikoaren ardatzak asanblearismoa, kontinuismoa gaindit-zen zuen gertakizuna eta erakundeen asimilazioari aurre egiten zion bizitzaren politizazio osoa izan ziren.

2008 // 75 min
Zuzendaritza eta gidoia: Orsini Zegrí,... [+]]]> <![CDATA[Euskara ezagutzeko eskubidea]]> https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/euskara-ezagutzeko-eskubidea 2012-10-04 https://www.argia.eus/multimedia/solasaldiak/euskara-ezagutzeko-eskubidea 2003ko azaroaren 27an Barakaldoko Sasiburu euskara elkarteak antolatutako mahai-ingurua, Zutik alderdiak Barakaldon zuen egoitzan. Ondorengo lagunek parte hartu zuten:
 - Gabi Basañez, EHE taldeko kidea
 - Igor Arroyo Euskal Herriak bere Eskola taldeko kidea
 - Zigor Etxeburua, Kontseilua elkarteko kidea

]]> <![CDATA[Simiokrazia]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/simiokrazia 2012-04-20 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/simiokrazia Aleix Saló marrazkilari katalanak egindako bideo ezagun honek Espainiako estatua pairatzen ari den krisi ekonomikoaren nondik norakoak azaltzen dizkigu.

Jatorrizko bideoa, gaztelaniaz, hemen ikus daiteke: www.aleixsalo.com

]]> <![CDATA[Vascuencearen legea 25 urtez]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/vascuencearen-legea-25-urtez 2011-12-15 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/vascuencearen-legea-25-urtez 2011ko abenduaren 15ean Vascuencearen legeak 25 urte: urte gehiegi euskararen normalizazioa galerazten, urte gehiegi nafarren hizkuntza-eskubideak urratzen... baina, hala ere, ezin izan dute herritarren euskaraz bizitzeko nahia makurrarazi. Aitzitik, nahi hori inoiz baino indartsuagoa da egun.

Egilea: Euskararen Kontseilua

]]> <![CDATA[Arrhash, pozoina]]> https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/arrhash-pozoina 2011-11-25 https://www.argia.eus/multimedia/dokumentalak/arrhash-pozoina 1923 eta 1927 artean, Rifeko gudan Espainiako armadak ziape-gasez bonbardatu zuen gizarte zibila. Hala, Espainia bilakatu zen suntsiketarako arma mota hauek erabili zituen lehenetarikoa. Eta bere krimenak izkutatzea lortu zuen.

Egileak: Javier Rada eta Tarik El Idrissi

Banatzailea: Eguzki Bideoak

]]> <![CDATA[A20ko hauteskundeei buruzko analisia]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/a20ko-hauteskundeei-buruzko-analisia 2011-11-22 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/a20ko-hauteskundeei-buruzko-analisia Urko Apaolazak, Argiako kazetariak, azaroaren 20ak utzitako panorama politiko berria aztertu du.

]]> <![CDATA[Hauteskunde gaua iruditan]]> https://www.argia.eus/multimedia/argazki-galeriak/hauteskunde-gaua-iruditan 2011-11-21 https://www.argia.eus/multimedia/argazki-galeriak/hauteskunde-gaua-iruditan Hego Euskal Herrian Amaiur nagusi izan da 7 diputaturekin, PP-UPNk 5, EAJk 5, PSE-EE-PSN 5 eta Geroa Baik 1. Emaitza hauek jakin ostean, hauek dira alderdien erreakzioek utzitako irudiak.

]]> <![CDATA[Top 5: demokrazia festarako kantak]]> https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/top-5-demokrazia-festarako-kantak 2011-05-24 https://www.argia.eus/multimedia/erreportajeak/top-5-demokrazia-festarako-kantak Boligrafo Gorria blogean argitaraturako izen bereko testua oinarri duen bideoa.
"Igaro den asteburuan "demokraziaren festa" horrek soinu banda egokia behar duela uste dut eta proposatzea libre denez, nire Top 5a daukazue irakur-entzungai jarraian."

]]>